قلب در معارف و سیره سجادی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۱

2023-05-27T07:51:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = قلب		\| موضوع مرتبط = قلب
	\| عنوان مدخل = قلب		\| عنوان مدخل = قلب
	\| مداخل مرتبط = [[قلب در قرآن]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[قلب در لغت]] - [[قلب در قرآن]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۵

2023-04-11T08:35:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = قلب		\| موضوع مرتبط = قلب
	\| عنوان مدخل = [[قلب]]		\| عنوان مدخل = قلب
	\| مداخل مرتبط = [[قلب در قرآن~~]] - [[قلب در حدیث~~]] - [[قلب در نهج البلاغه~~]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی~~]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف ~~و سیره رضوی~~]]		\| مداخل مرتبط = [[قلب در قرآن]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = ~~قلب (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

خط ۴۱:		خط ۴۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:قلب ~~در معارف و سیره سجادی~~]]		[[رده:قلب]]

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T14:58:40Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# '''[[گشایش]] قلب'''؛ در همین دعا می‌گوید: «ای خداوند، زبانم را به [[حمد]] خود و [[شکر]] خود و ذکر خود و ثنای [[نیک]] خود گویا کن و دریچه‌های دلم را در برابر مقاصد دین خود بگشای».		# '''[[گشایش]] قلب'''؛ در همین دعا می‌گوید: «ای خداوند، زبانم را به [[حمد]] خود و [[شکر]] خود و ذکر خود و ثنای [[نیک]] خود گویا کن و دریچه‌های دلم را در برابر مقاصد دین خود بگشای».
	# '''[[وثوق]] و [[اطمینان]] قلب''': «بار خدایا دلم را به آنچه در نزد توست آرام و مطمئن نمای»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.		# '''[[وثوق]] و [[اطمینان]] قلب''': «بار خدایا دلم را به آنچه در نزد توست آرام و مطمئن نمای»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.
	# '''سلامت قلب'''؛ امام سلامت قلب را در [[ذکر خدا]] می‌داند: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و سلامت دل‌های ما را در یادکرد عظمتت، [[آسایش]] ابدان ما را در شکر نعمتت و گشادگی [[زبان]] ما را در [[وصف]] احسانت قرار ده»<ref>نیایش پنجم.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>		# '''سلامت قلب'''؛ امام سلامت قلب را در [[ذکر خدا]] می‌داند: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و سلامت دل‌های ما را در یادکرد عظمتت، [[آسایش]] ابدان ما را در شکر نعمتت و گشادگی [[زبان]] ما را در وصف احسانت قرار ده»<ref>نیایش پنجم.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>

	== حالات [[ناپسند]] قلب ==		== حالات [[ناپسند]] قلب ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:41:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:21:25Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = قلب		\| موضوع مرتبط = قلب
خط ۳۳:		خط ۳۲:
	#'''چرک و [[آلودگی]] قلب'''؛ چنین می‌خوانیم: «بار خدایا بر [[محمد]] و [[خاندان]] او [[درود]] بفرست و به [[قرآن]] [[آراستگی ظاهر]] ما را دوام بخش و تطاول خاطره‌های وسوسه‌انگیز از صفای ضمایر ما دور بدار و آلودگی از دل‌های ما بزدای»<ref>نیایش چهل‌و‌دوم.</ref>.		#'''چرک و [[آلودگی]] قلب'''؛ چنین می‌خوانیم: «بار خدایا بر [[محمد]] و [[خاندان]] او [[درود]] بفرست و به [[قرآن]] [[آراستگی ظاهر]] ما را دوام بخش و تطاول خاطره‌های وسوسه‌انگیز از صفای ضمایر ما دور بدار و آلودگی از دل‌های ما بزدای»<ref>نیایش چهل‌و‌دوم.</ref>.
	#'''خطورات [[ناشایست]] قلب''': «ای [[خداوند]] به درگاه تو [[توبه]] می‌کنم از هر خاطره بد که در دلم خطور کرده»<ref>نیایش سی‌و‌یکم.</ref>.<ref>اصول کافی، محمد‌بن‌یعقوب کلینی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، نشر اسوه، ۱۳۷۴؛ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۱، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجاه و یکم؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، سروش، تهران، چاپ نهم، ۱۳۹۴ العین، خلیل بن احمد فراهیدی، ج۵، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ ه‍؛ قاموس قرآن، سید‌علی‌اکبر قرشی، ج۶، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۱؛ المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، دفتر نشر الکتاب، ۱۴۰۴ ه‍.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>		#'''خطورات [[ناشایست]] قلب''': «ای [[خداوند]] به درگاه تو [[توبه]] می‌کنم از هر خاطره بد که در دلم خطور کرده»<ref>نیایش سی‌و‌یکم.</ref>.<ref>اصول کافی، محمد‌بن‌یعقوب کلینی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، نشر اسوه، ۱۳۷۴؛ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۱، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجاه و یکم؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، سروش، تهران، چاپ نهم، ۱۳۹۴ العین، خلیل بن احمد فراهیدی، ج۵، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ ه‍؛ قاموس قرآن، سید‌علی‌اکبر قرشی، ج۶، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۱؛ المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، دفتر نشر الکتاب، ۱۴۰۴ ه‍.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۴۵:		خط ۴۲:

	[[رده:قلب در معارف و سیره سجادی]]		[[رده:قلب در معارف و سیره سجادی]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-05-31T14:22:02Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[قلب]]''' است. "'''[[قلب]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]</div>
| موضوع مرتبط = قلب

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل = [[قلب]]

| مداخل مرتبط = [[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]

| پرسش مرتبط = قلب (پرسش)

}}

==مقدمه==
==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-18T02:01:49Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۳۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:قلب در معارف و سیره سجادی]]		[[رده:قلب در معارف و سیره سجادی]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T23:22:26Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۲:۵۲
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]		# [[پرونده:1100609.jpg\|22px]] [[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|'''مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n
+
)

2021-11-11T13:46:38Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-</div>\n<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> +</div>)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۷:۱۶
خط ۳:		خط ۳:
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]</div>
	<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>		<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
	~~<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-
\n: +)

2021-11-10T20:57:05Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">\n: +)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۰:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[قلب]]''' است. "'''[[قلب]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[قلب]]''' است. "'''[[قلب]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~		<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
	: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~
	: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
	<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">		<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[قلب]]~~''' است. "'''[[قلب]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = قلب
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[قلب (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[قلب]]
			\| مداخل مرتبط = [[قلب در قرآن]] - [[قلب در حدیث]] - [[قلب در نهج البلاغه]] - [[قلب در کلام اسلامی]] - [[قلب در اخلاق اسلامی]] - [[قلب در معارف دعا و زیارات]] - [[قلب در معارف و سیره سجادی]] - [[قلب در معارف و سیره رضوی]]
			\| پرسش مرتبط = قلب (پرسش)
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	واژه [[قلب]] به معنای برگرداندن و وارونه کردن است<ref>قاموس قرآن.</ref>. قلب [[آدمی]] را از آن جهت قلب نامیده‌اند که [[تقلب]] احوال و دگرگونی آن بسیار است<ref>العین.</ref>. راغب نیز در تعریف این واژه آن را مصدری می‌داند که به معنای گرداندن چیزی از وجهی به وجه دیگر است، همانند گردانیدن [[لباس]]<ref>المفردات فی غریب القرآن.</ref>. همو در وجه تسمیه قلب [[انسان]] می‌گوید: قلب انسان به این نام نامیده شده به سبب فراوانی [[تغییر]] حالتی که در آن صورت می‌گیرد<ref>المفردات فی غریب القرآن.</ref>.		واژه [[قلب]] به معنای برگرداندن و وارونه کردن است<ref>قاموس قرآن.</ref>. قلب [[آدمی]] را از آن جهت قلب نامیده‌اند که [[تقلب]] احوال و دگرگونی آن بسیار است<ref>العین.</ref>. راغب نیز در تعریف این واژه آن را مصدری می‌داند که به معنای گرداندن چیزی از وجهی به وجه دیگر است، همانند گردانیدن [[لباس]]<ref>المفردات فی غریب القرآن.</ref>. همو در وجه تسمیه قلب [[انسان]] می‌گوید: قلب انسان به این نام نامیده شده به سبب فراوانی [[تغییر]] حالتی که در آن صورت می‌گیرد<ref>المفردات فی غریب القرآن.</ref>.

خط ۱۳:		خط ۱۳:
	درست است که مرکز اصلی همه [[ادراکات]] و عواطف مغز آدمی و نیز روح و روان اوست ولی تظاهرات و عکس‌العمل‌های آنها متفاوت است. درک و [[فهم]] نخست در دستگاه مغز آشکار می‌شود ولی عکس‌العمل مسائل [[عاطفی]] از قبیل [[محبت]] و [[دشمنی]] و غیره در قلب ظاهر می‌شود و ما اثر آنها را در خود [[احساس]] می‌کنیم<ref>تفسیر نمونه، ج۱، ص۱۲۱.</ref>. اما از آنجا که هر [[تصور]] و [[تصدیق]] [[ذهنی]] مادام که با [[عقیده]] [[قلبی]] انسان همراه نشود و به مرحله [[باور]] نرسد و با احساسات آدمی قرین نشود منشأ اثر بیرونی نخواهد شد؛ بدین لحاظ می‌توان همه فعالیت‌های اساسی [[انسان]] را که در [[روح]] و نفس او رقم می‌خورد، به [[قلب]] نسبت داد.		درست است که مرکز اصلی همه [[ادراکات]] و عواطف مغز آدمی و نیز روح و روان اوست ولی تظاهرات و عکس‌العمل‌های آنها متفاوت است. درک و [[فهم]] نخست در دستگاه مغز آشکار می‌شود ولی عکس‌العمل مسائل [[عاطفی]] از قبیل [[محبت]] و [[دشمنی]] و غیره در قلب ظاهر می‌شود و ما اثر آنها را در خود [[احساس]] می‌کنیم<ref>تفسیر نمونه، ج۱، ص۱۲۱.</ref>. اما از آنجا که هر [[تصور]] و [[تصدیق]] [[ذهنی]] مادام که با [[عقیده]] [[قلبی]] انسان همراه نشود و به مرحله [[باور]] نرسد و با احساسات آدمی قرین نشود منشأ اثر بیرونی نخواهد شد؛ بدین لحاظ می‌توان همه فعالیت‌های اساسی [[انسان]] را که در [[روح]] و نفس او رقم می‌خورد، به [[قلب]] نسبت داد.

	از نکات مهم [[قرآنی]] این است که قلب [[جایگاه]] [[ایمان]] است<ref>{{متن قرآن\| {{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ}} «و بدانید که فرستاده خداوند در میان شماست، اگر در بسیاری از کارها از شما پیروی کند به سختی می‌افتید امّا خداوند ایمان را در نظر شما محبوب ساخت و آن را در دل‌های شما آراست و کفر و بزهکاری و سرکشی را در نظر شما ناپسند گردانید؛ آنانند که راهدانند» سوره حجرات، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «تازی‌های بیابان‌نشین گفتند: ایمان آورده‌ایم بگو: ایمان نیاورده‌اید بلکه بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز ایمان در دل‌هایتان راه نیافته است و اگر از خداوند و پیامبرش فرمان برید از (پاداش) کردارهایتان چیزی کم نمی‌کند که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره حجرات، آیه ۱۴.</ref>. بنابراین [[قلوب]] [[انسانی]] از حیث [[پذیرش]] و [[آراستگی]] به ایمان یا عدم آن به انواع گوناگونی تقسیم می‌شود. [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: [[دل‌ها]] (قلب‌ها) چهار نوع‌اند: دلی که در آن [[نفاق]] و ایمان است، دلی که وارونه است، دلی که چرکین و زنگ‌زده است و دلی که فروزنده [[پاک]] است. [[راوی]] پرسید: [[دل]] فروزنده کدام است؟ [[امام]] فرمود: به مانند چراغی در آن است، و اما دلی که چرکین و زنگ‌زده و مطبوع است دل [[منافق]] است، و دل فروزنده دل [[مؤمن]] است، اگر به او بدهد [[شکر]] کند و اگر گرفتارش کند [[صبر]] کند، و دل وارونه دل [[مشرک]] است<ref>اصول کافی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، ص۴۸۹.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۷.</ref>		از نکات مهم [[قرآنی]] این است که قلب [[جایگاه]] [[ایمان]] است<ref>{{متن قرآن\| {{متن قرآن\|وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ}} «و بدانید که فرستاده خداوند در میان شماست، اگر در بسیاری از کارها از شما پیروی کند به سختی می‌افتید امّا خداوند ایمان را در نظر شما محبوب ساخت و آن را در دل‌های شما آراست و کفر و بزهکاری و سرکشی را در نظر شما ناپسند گردانید؛ آنانند که راهدانند» سوره حجرات، آیه ۷؛ {{متن قرآن\|قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «تازی‌های بیابان‌نشین گفتند: ایمان آورده‌ایم بگو: ایمان نیاورده‌اید بلکه بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز ایمان در دل‌هایتان راه نیافته است و اگر از خداوند و پیامبرش فرمان برید از (پاداش) کردارهایتان چیزی کم نمی‌کند که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره حجرات، آیه ۱۴.</ref>. بنابراین [[قلوب]] [[انسانی]] از حیث [[پذیرش]] و [[آراستگی]] به ایمان یا عدم آن به انواع گوناگونی تقسیم می‌شود. [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: [[دل‌ها]] (قلب‌ها) چهار نوع‌اند: دلی که در آن [[نفاق]] و ایمان است، دلی که وارونه است، دلی که چرکین و زنگ‌زده است و دلی که فروزنده [[پاک]] است. [[راوی]] پرسید: [[دل]] فروزنده کدام است؟ [[امام]] فرمود: به مانند چراغی در آن است، و اما دلی که چرکین و زنگ‌زده و مطبوع است دل [[منافق]] است، و دل فروزنده دل [[مؤمن]] است، اگر به او بدهد [[شکر]] کند و اگر گرفتارش کند [[صبر]] کند، و دل وارونه دل [[مشرک]] است<ref>اصول کافی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، ص۴۸۹.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۷.</ref>

	==[[قلب]] در [[صحیفه سجادیه]]==		== [[قلب]] در [[صحیفه سجادیه]] ==
	به طور کلی در [[صحیفه]] نیز از احوالات مختلف قلب و اوصاف گوناگون آن سخن گفته شده است. این اوصاف و حالات را می‌توان در دو دسته خوب و [[پسندیده]] و [[زشت]] و نامطلوب مورد بررسی قرار داد.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>		به طور کلی در [[صحیفه]] نیز از احوالات مختلف قلب و اوصاف گوناگون آن سخن گفته شده است. این اوصاف و حالات را می‌توان در دو دسته خوب و [[پسندیده]] و [[زشت]] و نامطلوب مورد بررسی قرار داد.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>

	==حالات خوب قلب==		== حالات خوب قلب ==
	#'''قلب [[پاک]] و [[طاهر]]'''؛ [[امام]]{{ع}} در [[مقام]] عرض [[توبه]] به بارگاه [[ربوبی]] می‌گوید: {{متن حدیث\|أَخْلَصَ لَكَ التَّوْبَةَ، فَقَامَ‏ إِلَيْكَ‏ بِقَلْبٍ‏ طَاهِرٍ نَقِيٍّ}}؛ «از روی [[اخلاص]] به درگاه تو توبه می‌کند و با دلی پاک در [[مقام قرب]] تو [[ایستاده]] است»<ref>نیایش دوازدهم.</ref>.		# '''قلب [[پاک]] و [[طاهر]]'''؛ [[امام]] {{ع}} در [[مقام]] عرض [[توبه]] به بارگاه [[ربوبی]] می‌گوید: {{متن حدیث\|أَخْلَصَ لَكَ التَّوْبَةَ، فَقَامَ‏ إِلَيْكَ‏ بِقَلْبٍ‏ طَاهِرٍ نَقِيٍّ}}؛ «از روی [[اخلاص]] به درگاه تو توبه می‌کند و با دلی پاک در [[مقام قرب]] تو [[ایستاده]] است»<ref>نیایش دوازدهم.</ref>.
	#'''تقوای قلب'''؛ آن [[حضرت]] [[دعا]] می‌کند: «بار خدایا... خوفِ [تقوای] خود [[شعار]] دلم گردان و تنم را به کاری بر گمار که تواش می‌پسندی»<ref>نیایش بیست‌و‌یکم.</ref>.		# '''تقوای قلب'''؛ آن [[حضرت]] [[دعا]] می‌کند: «بار خدایا... خوفِ [تقوای] خود [[شعار]] دلم گردان و تنم را به کاری بر گمار که تواش می‌پسندی»<ref>نیایش بیست‌و‌یکم.</ref>.
	#'''[[محبت]] قلب نسبت به [[خدا]]'''؛ در همین دعا می‌گوید: «بارخدایا، بر [[محمد]] و خاندانش [[درود]] بفرست و دلم از هر محبت تهی گردان تا تنها جای محبت تو باشد».		# '''[[محبت]] قلب نسبت به [[خدا]]'''؛ در همین دعا می‌گوید: «بارخدایا، بر [[محمد]] و خاندانش [[درود]] بفرست و دلم از هر محبت تهی گردان تا تنها جای محبت تو باشد».
	#'''[[بصیرت]] قلب'''؛ امام عرضه می‌دارد: «ای [[خداوند]]، بر من [[احسان]] نمای به اعطای تندرستی و [[امنیت]] و [[سلامت]] در [[دین]] من و [[جسم]] من... و مرا به ارزانی داشتن بصیرت [[دل]] و نفاذ امر و [[خشیت]] در برابر [[عظمت]] و [[خوف]] از خودت بنواز»<ref>نیایش بیست‌و‌سوم.</ref>.		# '''[[بصیرت]] قلب'''؛ امام عرضه می‌دارد: «ای [[خداوند]]، بر من [[احسان]] نمای به اعطای تندرستی و [[امنیت]] و [[سلامت]] در [[دین]] من و [[جسم]] من... و مرا به ارزانی داشتن بصیرت [[دل]] و نفاذ امر و [[خشیت]] در برابر [[عظمت]] و [[خوف]] از خودت بنواز»<ref>نیایش بیست‌و‌سوم.</ref>.
	#'''[[گشایش]] قلب'''؛ در همین دعا می‌گوید: «ای خداوند، زبانم را به [[حمد]] خود و [[شکر]] خود و ذکر خود و ثنای [[نیک]] خود گویا کن و دریچه‌های دلم را در برابر مقاصد دین خود بگشای».		# '''[[گشایش]] قلب'''؛ در همین دعا می‌گوید: «ای خداوند، زبانم را به [[حمد]] خود و [[شکر]] خود و ذکر خود و ثنای [[نیک]] خود گویا کن و دریچه‌های دلم را در برابر مقاصد دین خود بگشای».
	#'''[[وثوق]] و [[اطمینان]] قلب''': «بار خدایا دلم را به آنچه در نزد توست آرام و مطمئن نمای»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.		# '''[[وثوق]] و [[اطمینان]] قلب''': «بار خدایا دلم را به آنچه در نزد توست آرام و مطمئن نمای»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.
	#'''سلامت قلب'''؛ امام سلامت قلب را در [[ذکر خدا]] می‌داند: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و سلامت دل‌های ما را در یادکرد عظمتت، [[آسایش]] ابدان ما را در شکر نعمتت و گشادگی [[زبان]] ما را در [[وصف]] احسانت قرار ده»<ref>نیایش پنجم.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>		# '''سلامت قلب'''؛ امام سلامت قلب را در [[ذکر خدا]] می‌داند: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و سلامت دل‌های ما را در یادکرد عظمتت، [[آسایش]] ابدان ما را در شکر نعمتت و گشادگی [[زبان]] ما را در [[وصف]] احسانت قرار ده»<ref>نیایش پنجم.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>

	==حالات [[ناپسند]] قلب==		== حالات [[ناپسند]] قلب ==
	#'''فریفته شدن ([[فتنه]]) [[قلب]]'''؛ آن [[حضرت]] این‌گونه از [[خدا]] مسئلت می‌نماید: «ای مولای من، از تو می‌خواهم، همانند کسی که آرزوی دور و درازش به [[لهو و لعب]] سرگرم داشته و جسمش به سبب [[تن‌پروری]] [[غافل]] است و دلش به سبب افزونی [[نعمت]] مفتون است»<ref>نیایش پنجاه‌و‌سوم.</ref>.		# '''فریفته شدن ([[فتنه]]) [[قلب]]'''؛ آن [[حضرت]] این‌گونه از [[خدا]] مسئلت می‌نماید: «ای مولای من، از تو می‌خواهم، همانند کسی که آرزوی دور و درازش به [[لهو و لعب]] سرگرم داشته و جسمش به سبب [[تن‌پروری]] [[غافل]] است و دلش به سبب افزونی [[نعمت]] مفتون است»<ref>نیایش پنجاه‌و‌سوم.</ref>.
	#'''[[قساوت قلب]]'''؛ آن [[امام]] از قساوت قلب به خدا [[پناه]] می‌برد: «بارخدایا... [[عمر]] مرا آن [[قدر]] دراز مکن که به [[قساوت]] قلبم انجامد»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.		# '''[[قساوت قلب]]'''؛ آن [[امام]] از قساوت قلب به خدا [[پناه]] می‌برد: «بارخدایا... [[عمر]] مرا آن [[قدر]] دراز مکن که به [[قساوت]] قلبم انجامد»<ref>نیایش چهل‌و‌هفتم.</ref>.
	#'''چرک و [[آلودگی]] قلب'''؛ چنین می‌خوانیم: «بار خدایا بر [[محمد]] و [[خاندان]] او [[درود]] بفرست و به [[قرآن]] [[آراستگی ظاهر]] ما را دوام بخش و تطاول خاطره‌های وسوسه‌انگیز از صفای ضمایر ما دور بدار و آلودگی از دل‌های ما بزدای»<ref>نیایش چهل‌و‌دوم.</ref>.		# '''چرک و [[آلودگی]] قلب'''؛ چنین می‌خوانیم: «بار خدایا بر [[محمد]] و [[خاندان]] او [[درود]] بفرست و به [[قرآن]] [[آراستگی ظاهر]] ما را دوام بخش و تطاول خاطره‌های وسوسه‌انگیز از صفای ضمایر ما دور بدار و آلودگی از دل‌های ما بزدای»<ref>نیایش چهل‌و‌دوم.</ref>.
	#'''خطورات [[ناشایست]] قلب''': «ای [[خداوند]] به درگاه تو [[توبه]] می‌کنم از هر خاطره بد که در دلم خطور کرده»<ref>نیایش سی‌و‌یکم.</ref>.<ref>اصول کافی، محمد‌بن‌یعقوب کلینی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، نشر اسوه، ۱۳۷۴؛ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۱، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجاه و یکم؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، سروش، تهران، چاپ نهم، ۱۳۹۴ العین، خلیل بن احمد فراهیدی، ج۵، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ ه‍؛ قاموس قرآن، سید‌علی‌اکبر قرشی، ج۶، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۱؛ المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، دفتر نشر الکتاب، ۱۴۰۴ ه‍.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>		# '''خطورات [[ناشایست]] قلب''': «ای [[خداوند]] به درگاه تو [[توبه]] می‌کنم از هر خاطره بد که در دلم خطور کرده»<ref>نیایش سی‌و‌یکم.</ref>.<ref>اصول کافی، محمد‌بن‌یعقوب کلینی، ترجمه کمره‌ای، ج۵، نشر اسوه، ۱۳۷۴؛ تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج۱، دارالکتب الاسلامیه، چاپ پنجاه و یکم؛ صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، سروش، تهران، چاپ نهم، ۱۳۹۴ العین، خلیل بن احمد فراهیدی، ج۵، نشر هجرت، قم، ۱۴۰۹ ه‍؛ قاموس قرآن، سید‌علی‌اکبر قرشی، ج۶، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۱؛ المفردات فی غریب القرآن، راغب اصفهانی، دفتر نشر الکتاب، ۱۴۰۴ ه‍.</ref>.<ref>[[فضل‌الله خالقیان\|خالقیان، فضل‌الله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)\|مقاله «قلب»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۶۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==