قناعت در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-11-25T06:01:49Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:

	[[رده:سیره معصوم]]		[[رده:سیره معصوم]]
			[[رده:قناعت]]

Bahmani: /* مقدمه */

2024-11-25T06:01:28Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Wasity: /* مقدمه */

2024-11-07T07:03:27Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۷:		خط ۷:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	~~قناعت~~ کلمه‌ای است که در [[اخبار]] و [[روایات]] به آن توصیه شده و فوایدی برای آن بیان گردیده است. [[قناعت]] به معنای اکتفاکردن به چیزی است که در [[اختیار انسان]] است؛ یعنی فرد به داشته‌های خود بسنده کند و از آن [[راضی]] باشد و از [[حرص]] دوری کند و از وضعیتی که دارد ناراحت نباشد. به این معنا قناعت جنبه مثبت دارد و [[انسان]] را با [[نشاط]] و بدون [[احساس]] [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] بار می‌آورد. [[اهل لغت]] قناعت را از «قنع» به کسر نون، به معنای [[رضایت]] دانسته‌اند. قناعت و رضایت نیاز به متعلَّق دارد. {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ}} یعنی از خود [[خشنود]] و راضی است<ref>ابن‌اثیر جزری (مبارک)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج۴، ص۱۱۴؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۹۷؛ محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۱۱، ص۴۰۷: {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ قَنَعاً و قَناعةً: رَضِيَ}}.</ref> و معمولاً در رضایت [[مالی]] به کار می‌رود؛ ولی در غیر آن هم کاربرد دارد. می‌گویند فلان شخص به [[مقام]] فعلی‌اش قانع است؛ یعنی انسان زیاده‌خواه و [[جاه‌طلبی]] نیست. ولی بیشتر در [[امور مالی]] به کار می‌رود. در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث\|الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۰۰؛ نهج البلاغه، صص۴۷۸ و ۵۳۶.</ref>: «قناعت مالی تمام‌نشدنی است». قناعت به معنای رضایت به [[مال]] اندک است. در تفاوت قناعت و قصد ([[میانه‌روی]]) گفته‌اند: قصد دوری از [[اسراف]] و [[خست]] است و قناعت اکتفا به مال اندک و کم است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷: {{عربی\|أن القصد هو ترك الاسراف و التقتير جميعاً و القناعة الإقتصار على القليل و التقتير}}.</ref>.		«قناعت» کلمه‌ای است که در [[اخبار]] و [[روایات]] به آن توصیه شده و فوایدی برای آن بیان گردیده است. [[قناعت]] به معنای اکتفاکردن به چیزی است که در [[اختیار انسان]] است؛ یعنی فرد به داشته‌های خود بسنده کند و از آن [[راضی]] باشد و از [[حرص]] دوری کند و از وضعیتی که دارد ناراحت نباشد. به این معنا قناعت جنبه مثبت دارد و [[انسان]] را با [[نشاط]] و بدون [[احساس]] [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] بار می‌آورد. [[اهل لغت]] قناعت را از «قنع» به کسر نون، به معنای [[رضایت]] دانسته‌اند. قناعت و رضایت نیاز به متعلَّق دارد. {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ}} یعنی از خود [[خشنود]] و راضی است<ref>ابن‌اثیر جزری (مبارک)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج۴، ص۱۱۴؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۹۷؛ محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۱۱، ص۴۰۷: {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ قَنَعاً و قَناعةً: رَضِيَ}}.</ref> و معمولاً در رضایت [[مالی]] به کار می‌رود؛ ولی در غیر آن هم کاربرد دارد. می‌گویند فلان شخص به [[مقام]] فعلی‌اش قانع است؛ یعنی انسان زیاده‌خواه و [[جاه‌طلبی]] نیست. ولی بیشتر در [[امور مالی]] به کار می‌رود. در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث\|الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۰۰؛ نهج البلاغه، صص۴۷۸ و ۵۳۶.</ref>: «قناعت مالی تمام‌نشدنی است». قناعت به معنای رضایت به [[مال]] اندک است. در تفاوت قناعت و قصد ([[میانه‌روی]]) گفته‌اند: قصد دوری از [[اسراف]] و [[خست]] است و قناعت اکتفا به مال اندک و کم است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷: {{عربی\|أن القصد هو ترك الاسراف و التقتير جميعاً و القناعة الإقتصار على القليل و التقتير}}.</ref>.

	جامعه‌ای که به داشته‌های خود راضی باشد، جامعه‌ای به‌دور از حرص و [[طمع]] است؛ به همین جهت [[حیات طیبه]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً}}<ref>«کسانی از مرد و زن که کار شایسته‌ای کنند؛ و مؤمن باشند، بی‌گمان آنان را با زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم» سوره نحل، آیه ۹۷.</ref> به قناعت معنا شده است<ref>نهج البلاغه، ص۵۰۹.</ref>؛ یعنی [[مردم]] مؤمنی که عمل شایسته انجام دهند، مردمی خواهند بود که از [[وضعیت اجتماعی]] خود راضی‌اند و جامعه‌ای [[پاک]] و پویا دارند؛ البته می‌توان این [[قناعت]] را اعم از قناعت در [[مسائل مالی]] و [[موقعیت اجتماعی]] و [[سیاسی]] دانست.		جامعه‌ای که به داشته‌های خود راضی باشد، جامعه‌ای به‌دور از حرص و [[طمع]] است؛ به همین جهت [[حیات طیبه]] در [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً}}<ref>«کسانی از مرد و زن که کار شایسته‌ای کنند؛ و مؤمن باشند، بی‌گمان آنان را با زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم» سوره نحل، آیه ۹۷.</ref> به قناعت معنا شده است<ref>نهج البلاغه، ص۵۰۹.</ref>؛ یعنی [[مردم]] مؤمنی که عمل شایسته انجام دهند، مردمی خواهند بود که از [[وضعیت اجتماعی]] خود راضی‌اند و جامعه‌ای [[پاک]] و پویا دارند؛ البته می‌توان این [[قناعت]] را اعم از قناعت در [[مسائل مالی]] و [[موقعیت اجتماعی]] و [[سیاسی]] دانست.

Wasity: /* قناعت */

2024-11-07T07:02:48Z

قناعت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==~~[[قناعت]]~~==		==مقدمه==
	قناعت کلمه‌ای است که در [[اخبار]] و [[روایات]] به آن توصیه شده و فوایدی برای آن بیان گردیده است. [[قناعت]] به معنای اکتفاکردن به چیزی است که در [[اختیار انسان]] است؛ یعنی فرد به داشته‌های خود بسنده کند و از آن [[راضی]] باشد و از [[حرص]] دوری کند و از وضعیتی که دارد ناراحت نباشد. به این معنا قناعت جنبه مثبت دارد و [[انسان]] را با [[نشاط]] و بدون [[احساس]] [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] بار می‌آورد. [[اهل لغت]] قناعت را از «قنع» به کسر نون، به معنای [[رضایت]] دانسته‌اند. قناعت و رضایت نیاز به متعلَّق دارد. {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ}} یعنی از خود [[خشنود]] و راضی است<ref>ابن‌اثیر جزری (مبارک)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج۴، ص۱۱۴؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۹۷؛ محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۱۱، ص۴۰۷: {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ قَنَعاً و قَناعةً: رَضِيَ}}.</ref> و معمولاً در رضایت [[مالی]] به کار می‌رود؛ ولی در غیر آن هم کاربرد دارد. می‌گویند فلان شخص به [[مقام]] فعلی‌اش قانع است؛ یعنی انسان زیاده‌خواه و [[جاه‌طلبی]] نیست. ولی بیشتر در [[امور مالی]] به کار می‌رود. در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث\|الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۰۰؛ نهج البلاغه، صص۴۷۸ و ۵۳۶.</ref>: «قناعت مالی تمام‌نشدنی است». قناعت به معنای رضایت به [[مال]] اندک است. در تفاوت قناعت و قصد ([[میانه‌روی]]) گفته‌اند: قصد دوری از [[اسراف]] و [[خست]] است و قناعت اکتفا به مال اندک و کم است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷: {{عربی\|أن القصد هو ترك الاسراف و التقتير جميعاً و القناعة الإقتصار على القليل و التقتير}}.</ref>.		قناعت کلمه‌ای است که در [[اخبار]] و [[روایات]] به آن توصیه شده و فوایدی برای آن بیان گردیده است. [[قناعت]] به معنای اکتفاکردن به چیزی است که در [[اختیار انسان]] است؛ یعنی فرد به داشته‌های خود بسنده کند و از آن [[راضی]] باشد و از [[حرص]] دوری کند و از وضعیتی که دارد ناراحت نباشد. به این معنا قناعت جنبه مثبت دارد و [[انسان]] را با [[نشاط]] و بدون [[احساس]] [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] بار می‌آورد. [[اهل لغت]] قناعت را از «قنع» به کسر نون، به معنای [[رضایت]] دانسته‌اند. قناعت و رضایت نیاز به متعلَّق دارد. {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ}} یعنی از خود [[خشنود]] و راضی است<ref>ابن‌اثیر جزری (مبارک)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج۴، ص۱۱۴؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۹۷؛ محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۱۱، ص۴۰۷: {{عربی\|قَنِعَ بنَفْسِهِ قَنَعاً و قَناعةً: رَضِيَ}}.</ref> و معمولاً در رضایت [[مالی]] به کار می‌رود؛ ولی در غیر آن هم کاربرد دارد. می‌گویند فلان شخص به [[مقام]] فعلی‌اش قانع است؛ یعنی انسان زیاده‌خواه و [[جاه‌طلبی]] نیست. ولی بیشتر در [[امور مالی]] به کار می‌رود. در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث\|الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۰۰؛ نهج البلاغه، صص۴۷۸ و ۵۳۶.</ref>: «قناعت مالی تمام‌نشدنی است». قناعت به معنای رضایت به [[مال]] اندک است. در تفاوت قناعت و قصد ([[میانه‌روی]]) گفته‌اند: قصد دوری از [[اسراف]] و [[خست]] است و قناعت اکتفا به مال اندک و کم است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷: {{عربی\|أن القصد هو ترك الاسراف و التقتير جميعاً و القناعة الإقتصار على القليل و التقتير}}.</ref>.

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قناعت | عنوان مدخل = قناعت | مداخل مرتبط = قناعت در لغت - قناعت در حدیث - قناعت در نهج البلاغه - قناعت در اخلاق اسلامی - قناعت در معارف و سیره نبوی - قناعت در معارف دعا و زیارات - قناعت در معارف و سیره سجادی - ...» ایجاد کرد

2024-11-07T06:28:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قناعت | عنوان مدخل = قناعت | مداخل مرتبط = قناعت در لغت - قناعت در حدیث - قناعت در نهج البلاغه - قناعت در اخلاق اسلامی - قناعت در معارف و سیره نبوی - قناعت در معارف دعا و زیارات - قناعت در معارف و سیره سجادی - ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = قناعت
| عنوان مدخل = قناعت
| مداخل مرتبط = [[قناعت در لغت]] - [[قناعت در حدیث]] - [[قناعت در نهج البلاغه]] - [[قناعت در اخلاق اسلامی]] - [[قناعت در معارف و سیره نبوی]] - [[قناعت در معارف دعا و زیارات]] - [[قناعت در معارف و سیره سجادی]] - [[قناعت در معارف و سیره معصوم]]
| پرسش مرتبط =
}}

==[[قناعت]]==
قناعت کلمه‌ای است که در [[اخبار]] و [[روایات]] به آن توصیه شده و فوایدی برای آن بیان گردیده است. [[قناعت]] به معنای اکتفاکردن به چیزی است که در [[اختیار انسان]] است؛ یعنی فرد به داشته‌های خود بسنده کند و از آن [[راضی]] باشد و از [[حرص]] دوری کند و از وضعیتی که دارد ناراحت نباشد. به این معنا قناعت جنبه مثبت دارد و [[انسان]] را با [[نشاط]] و بدون [[احساس]] [[نگرانی]] و [[ناراحتی]] بار می‌آورد. [[اهل لغت]] قناعت را از «قنع» به کسر نون، به معنای [[رضایت]] دانسته‌اند. قناعت و رضایت نیاز به متعلَّق دارد. {{عربی|قَنِعَ بنَفْسِهِ}} یعنی از خود [[خشنود]] و راضی است<ref>ابن‌اثیر جزری (مبارک)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج۴، ص۱۱۴؛ ابن‌منظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۹۷؛ محمد مرتضی زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۱۱، ص۴۰۷: {{عربی|قَنِعَ بنَفْسِهِ قَنَعاً و قَناعةً: رَضِيَ}}.</ref> و معمولاً در رضایت [[مالی]] به کار می‌رود؛ ولی در غیر آن هم کاربرد دارد. می‌گویند فلان شخص به [[مقام]] فعلی‌اش قانع است؛ یعنی انسان زیاده‌خواه و [[جاه‌طلبی]] نیست. ولی بیشتر در [[امور مالی]] به کار می‌رود. در [[حدیث]] آمده: {{متن حدیث|الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۱۰۰؛ نهج البلاغه، صص۴۷۸ و ۵۳۶.</ref>: «قناعت مالی تمام‌نشدنی است». قناعت به معنای رضایت به [[مال]] اندک است. در تفاوت قناعت و قصد ([[میانه‌روی]]) گفته‌اند: قصد دوری از [[اسراف]] و [[خست]] است و قناعت اکتفا به مال اندک و کم است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷: {{عربی|أن القصد هو ترك الاسراف و التقتير جميعاً و القناعة الإقتصار على القليل و التقتير}}.</ref>.

جامعه‌ای که به داشته‌های خود راضی باشد، جامعه‌ای به‌دور از حرص و [[طمع]] است؛ به همین جهت [[حیات طیبه]] در [[آیه]] {{متن قرآن|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً}}<ref>«کسانی از مرد و زن که کار شایسته‌ای کنند؛ و مؤمن باشند، بی‌گمان آنان را با زندگانی پاکیزه‌ای زنده می‌داریم» سوره نحل، آیه ۹۷.</ref> به قناعت معنا شده است<ref>نهج البلاغه، ص۵۰۹.</ref>؛ یعنی [[مردم]] مؤمنی که عمل شایسته انجام دهند، مردمی خواهند بود که از [[وضعیت اجتماعی]] خود راضی‌اند و جامعه‌ای [[پاک]] و پویا دارند؛ البته می‌توان این [[قناعت]] را اعم از قناعت در [[مسائل مالی]] و [[موقعیت اجتماعی]] و [[سیاسی]] دانست.
شبهه‌ای که ممکن است مطرح شود این است که این‌گونه قناعت [[انسان]] را از [[کار و تلاش]] باز می‌دارد؛ زیرا افراد به داشته‌های خود قانع هستند و کاری انجام نمی‌دهند. در پاسخ می‌توان گفت: [[حقیقت]] این است که قناعت به معنای [[بیکاری]] و بی‌تحرکی نیست. قناعت به معنای [[رضایت]] درونی و تلاش بدون [[نگرانی]] است. [[ابوهلال عسکری]] در فرق بین [[اقتصاد]] و قناعت چند نکته [[زیبا]] بیان می‌کند که می‌تواند ما را در [[فهم]] درست این کلمه [[یاری]] کند. وی می‌گوید: قصد و [[میانه‌روی]] ترک [[اسراف]] و [[خست]]، هر دو است؛ ولی قناعت اکتفاکردن به کم است. ترک میانه‌روی در هنگام داشتن [[ثروت]] [[زشت]] و [[ناپسند]] است اما ترک قناعت با داشتن [[مال]]، زشت نیست؛ زیرا نقیض و مخالف [[میانه روی]] اسراف است و ترک اسراف در همه [[حال]] لازم است.

وی فرق دیگری برای این دو نقل می‌کند که مهم است. او می‌گوید: اقتصاد از [[اعمال]] جوارح و بدن است؛ زیرا ضد اسراف است و اسراف از اعمال بدن است. اما قناعت از اعمال [[قلب]] است<ref>ابوهلال عسکری، الفروق فی اللغه، ص۲۹۷.</ref>. یعنی انسان در درون وضعیتی دارد که نگران و ناراضی نیست؛ بنابراین قناعت به معنای بی‌تحرکی نیست؛ بلکه به معنای نگران‌نبودن و رضایت‌داشتن از داشته‌های موجود و نداشتن [[حرص]] و [[آز]] نابجاست؛ در عین اینکه می‌توان تلاش کرد تا به وضعیت بهتری رسید. [[امام باقر]]{{ع}} در توصیه‌ای که به [[جابر جعفی]] دارد می‌فرماید: {{متن حدیث|وَ انْزِلْ سَاحَةَ الْقَنَاعَةِ بِاتِّقَاءِ الْحِرْصِ وَ ادْفَعْ عَظِيمَ الْحِرْصِ بِإِيثَارِ الْقَنَاعَةِ}}<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ص۲۸۵؛ محمدمحسن فیض کاشانی، الوافی، ج۲۶، ص۲۶۱.</ref>: «با [[پرهیز]] از حرص به میدان قناعت برو و حرص زیاد را با [[انتخاب]] [[قناعت]] دور نما».

بنابراین در برابر قناعت یا نقیض آن [[حرص]] قرار دارد. این حرص است که [[انسان‌ها]] را [[بدبخت]] می‌کند و باعث می‌شود به جای [[کسب حلال]]، دنبال [[مال]] [[حرام]] بروند و به آنچه دارند قانع نباشند و به وضعیت دیگران نگاه کنند و از آن ناراحت باشند. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} می‌فرماید: هرگز تا زمانی که حرص از بین نرود، قناعت پیدا و ظاهر نمی‌شود<ref>علی بن محمد لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، ص۴۰۷، ش۶۸۹۶: {{متن حدیث|لَنْ تُوجَدَ الْقَنَاعَةُ حَتَّى يُفْقَدَ الْحِرْصُ}}.</ref>. اولین روایتی را که [[کلینی]] در باب قناعت می‌آورد، درباره [[سیره نبوی]] است که توصیه می‌کند به زندگانی ساده [[رسول خدا]]{{صل}} بنگرید. [[عمرو بن هلال]] گوید: [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: مبادا به بالادست خود چشم بدوزی که دراین‌باره آنچه [[خدای عزّوجل]] به پیامبرش{{صل}} فرمود، بس است: «از مال‌ها و فرزندانشان خوشت نیاید و در شگفت نشوی»<ref>{{متن قرآن|فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ}} «و دارایی‌ها و فرزندان آنان تو را به شگفتی نیفکند» سوره توبه، آیه ۵۵.</ref> و فرمود: «دیدگان خویش را به آن چیزها که رونق [[زندگی]] دنیاست و به گروهی از ایشان بهره داده‌ایم، نگران مساز»<ref>{{متن قرآن|وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا}} «و به آنچه با آن دسته‌هایی از آنان را بهره‌مند گردانده‌ایم چشم مدوز» سوره طه، آیه ۱۳۱.</ref> و اگر درباره این موضوع [[شک]] و تردیدی یافتی، زندگی رسول خدا{{صل}} را به یاد آور که خوراکش جو و حلوایش خرما و [[آتش]] گیره‌اش شاخ درخت خرما بود، اگر پیدا می‌کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۲، ص‌۱۳۷.</ref>.

برخی از [[مشکلات]] [[اجتماعی]] ما که باعث رفتن افراد به [[زندان]] شده و در نتیجه آن، [[خانواده‌ها]] متلاشی یا دچار [[ناهنجاری]] اجتماعی شده‌اند، همین موضوع است که افراد به داشته‌های خود قانع نیستند و می‌خواهند ره صدساله را یک‌شبه بپیمایند؛ بنابراین از دیگران [[قرض]] می‌کنند، [[پول]] به [[ربا]] می‌گیرند، چک بی‌محل می‌دهند، جنس زیاد می‌گیرند و مانند آن؛ درحالی‌که اگر به [[سود]] کم خود قانع باشند، دچار این همه [[مشکلات]] نمی‌شوند. البته گاهی توقعات اعضای [[خانواده]] باعث این مشکلات می‌شود. در کافی خبری از [[سیره نبوی]] نقل شده که بسیار زیباست. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: مردی از [[اصحاب پیامبر]] وضعیت زندگی‌اش سخت شد. همسرش گفت: کاش [[خدمت]] [[پیامبر]]{{صل}} می‌رفتی و از او چیزی می‌خواستی. [[مرد]] خدمت پیامبر{{صل}} آمد و چون حضرت او را دید فرمود: هر که از ما سؤال کند، به او عطا کنیم و هر که [[بی‌نیازی]] جوید، خدایش [[بی‌نیاز]] کند. مرد با خود گفت: مقصودش جز من نیست؛ پس به سوی همسرش آمد و به او خبر داد.
[[زن]] گفت: [[رسول خدا]]{{صل}} هم [[بشر]] است (و از [[حال]] تو خبر ندارد)؛ او را [[آگاه]] ساز. مرد دوباره خدمت حضرت آمد و چون حضرت او را دید، فرمود: هر که از ما سؤال کند، به او عطا کنیم و هر که بی‌نیازی جوید، خدایش بی‌نیاز نماید تا سه بار آن مرد چنین کرد؛ سپس رفت و کلنگی ([[تبری]])<ref>فقه الرضا{{ع}}، ص‌۳۶۵.</ref> عاریه کرد و به جانب [[کوهستان]] [[حرکت]] کرد و بالای کوهی رفت و قدری هیزم [[برید]] و برای فروش آورد و به نیم‌چارک آرد فروخت و آن را به [[خانه]] برد و با خانواده خورد. فردا هم رفت و هیزم بیشتری آورد و فروخت و همواره کار می‌کرد و می‌اندوخت تا خودش کلنگی خرید؛ باز هم از درآمد کسب خود [[مالی]] اندوخت تا دو شتر و غلامی خرید و [[ثروتمند]] و بی‌نیاز گشت؛ آن‌گاه خدمت پیامبر{{صل}} آمد و گزارش داد که چگونه برای [[درخواست مال]] آمد و چه از پیامبر شنید. پیامبر{{صل}} فرمود: من که به تو گفتم: {{متن حدیث|مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَيْنَاهُ وَ مَنِ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ}}: «هر که از ما سؤال کند، به او عطا کنیم و هر که بی‌نیازی جوید، خدایش بی‌نیاز کند»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۲، ص‌۱۳۹؛ الکافی (ترجمه سیدجواد مصطفوی)، ج۳، ص‌۲۰۸.</ref>.

این مرد کارش را با درآمد اندک شروع کرد و به آن قانع بود؛ ولی تلاش کرد و [[ثروتمند]] شد؛ یعنی از آنچه داشت [[راضی]] بود و با تلاش، وضعیت خوبی پیدا کرد؛ بنابراین [[قناعت]] به معنای پذیرش [[وضعیت نابسامان]] نیست؛ بلکه نگران‌نبودن و حرص‌نورزیدن است.
قناعت بار معنایی گسترده‌ای دارد و به [[امور مالی]] محدود نمی‌شود؛ بلکه در [[امور حکومتی]] هم هست. کسی به [[پست]] و مقامی که دارد قانع است و شخصی دیگر [[حرص]] می‌زند تا به مقام‌های بالاتر برود و برای رسیدن به آن، افرادی را [[قربانی]] می‌کند و به دیگران [[رشوه]] می‌دهد و [[داد و ستد]] می‌کند. در امور جنسی حرص وجود دارد. فرد ممکن است به [[همسر]] رسمی خودش قانع نباشد و به دنبال [[شهوت‌رانی]] بیشتر و تعرض به [[ناموس]] [[مردم]] باشد. واژه‌های حرص و قناعت در تمام این موارد به کار می‌رود و این نشان می‌دهد که قناعت را باید از بعد روانی و درونی آن مورد توجه قرار داد. [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در سخنی مردمِ بعد از [[پیامبر]]{{صل}} را به چهار دسته تقسیم می‌کند. ایشان می‌فرماید: در این روزگاران مردم چهار گروه‌اند:
#گروهی اگر دست به [[فساد]] نمی‌زنند، برای این است که روحشان [[ناتوان]] و شمشیرشان کند است و امکانات [[مالی]] در [[اختیار]] ندارند.
#گروه دیگر آنان‌اند که [[شمشیر]] کشیده و [[شرّ]] و فسادشان را آشکار کرده‌اند... [[دین]] را برای به‌دست‌آوردن [[مال]] [[دنیا]] تباه کرده‌اند که یا [[رییس]] و [[فرمانده]] گروهی شوند، یا به منبری فرا رفته، [[خطبه]] بخوانند. چه بد تجارتی که دنیا را بهای [[جان]] خود بدانی و با آنچه نزد خداست، معاوضه نمایی.
#گروهی دیگر با [[اعمال]] [[آخرت]] دنیا را می‌طلبند و با اعمال دنیا در پی کسب [[مقام‌های معنوی]] آخرت نیستند. خود را کوچک و [[متواضع]] جلوه می‌دهند و گام‌ها را ریاکارانه و کوتاه بر می‌دارند.
#برخی دیگر با [[پستی]] و [[ذلّت]] و فقدان امکانات، از به‌دست‌آوردن [[قدرت]] [[محروم]] مانده‌اند که خود را به [[زیور]] [[قناعت]] آراسته و [[لباس]] زاهدان پوشیده‌اند. اینان هرگز، در هیچ زمانی از شب و [[روز]]، از زاهدان [[راستین]] نبوده‌اند<ref>نهج البلاغه، ص۷۴: {{متن حدیث|وَ النَّاسُ عَلَى أَرْبَعَةِ أَصْنَافٍ مِنْهُمْ مَنْ لَا يَمْنَعُهُ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَهَانَةُ نَفْسِهِ وَ كَلَالَةُ حَدِّهِ وَ نَضِيضُ وَفْرِهِ وَ مِنْهُمْ الْمُصْلِتُ [بِسَيْفِهِ‌] لِسَيْفِهِ وَ الْمُعْلِنُ بِشَرِّهِ وَ الْمُجْلِبُ بِخَيْلِهِ وَ رَجِلِهِ قَدْ أَشْرَطَ نَفْسَهُ وَ أَوْبَقَ دِينَهُ لِحُطَامٍ يَنْتَهِزُهُ أَوْ مِقْنَبٍ يَقُودُهُ أَوْ مِنْبَرٍ يَفْرَعُهُ وَ لَبِئْسَ الْمَتْجَرُ أَنْ تَرَى الدُّنْيَا لِنَفْسِكَ ثَمَناً وَ مِمَّا لَكَ عِنْدَ اللَّهِ عِوَضاً وَ مِنْهُمْ مَنْ يَطْلُبُ الدُّنْيَا بِعَمَلِ الْآخِرَةِ وَ لَا يَطْلُبُ الْآخِرَةَ بِعَمَلِ الدُّنْيَا قَدْ طَامَنَ مِنْ شَخْصِهِ وَ قَارَبَ مِنْ خَطْوِهِ وَ شَمَّرَ مِنْ ثَوْبِهِ وَ زَخْرَفَ مِنْ نَفْسِهِ لِلْأَمَانَةِ وَ اتَّخَذَ سِتْرَ اللَّهِ ذَرِيعَةً إِلَى الْمَعْصِيَةِ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَبْعَدَهُ عَنْ طَلَبِ الْمُلْكِ ضُئُولَةُ نَفْسِهِ وَ انْقِطَاعُ سَبَبِهِ فَقَصَرَتْهُ الْحَالُ عَلَى حَالِهِ فَتَحَلَّى بِاسْمِ الْقَنَاعَةِ وَ تَزَيَّنَ بِلِبَاسِ أَهْلِ الزَّهَادَةِ وَ لَيْسَ مِنْ ذَلِكَ فِي مَرَاحٍ وَ لَا مَغْدًى}}.</ref>.
در این تقسیم‌بندی افرادی که [[حرص]] [[دنیا]] دارند معرفی شده‌اند و از کسانی که به‌ظاهر قناعت می‌ورزند نیز یاد شده و ذکر شده که قناعت و [[زهد]] آنان ارزشی ندارد.<ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۵۳.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100517.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|'''سیره اقتصادی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیره معصوم]]