قیام توابین در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* قیام توابین */

2026-05-12T05:09:04Z

قیام توابین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== قیام توابین ==		== قیام توابین ==
	[[شیعیان کوفه]] پس از آنکه به خود آمده و دریافتند که چه [[گناه]] بزرگی مرتکب شده‌اند، تصمیم گرفتند آن گناه را جبران کرده و [[انتقام خون امام حسین]] {{ع}} و [[اهل بیت]] و یارانش را بگیرند تا شاید اندکی از آن لکه ننگی را که دچارش شده بودند از خود بزدایند. از نهضت‌هایی که به دنبال [[قیام کربلا]] به فاصله کوتاهی شکل گرفت، [[انقلاب]] [[مردم کوفه]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صُرد خزاعی]]<ref>سلیمان بن صرد بن جون ~~[[خزاعی]]،~~ نام او در [[جاهلیت~~]] «[[یسار]]»~~ بوده است و [[رسول خدا]] {{صل}} او را سلیمان نام نهاد، [[کنیه]] او «ابوالمطرف» است. او مردی خیر و [[فاضل]] و [[متدین]] و [[عابد]] بوده است، در آغاز سکونت [[مسلمانان]] در [[کوفه]] او در کوفه ساکن شد و در میان [[قوم]] خود جایگاه ویژه‌ای داشت و در تمام جنگ‌های [[علی بن ابی طالب]] با او بود و در [[جنگ صفین~~]] [[~~حوشب]] ذو [[ظلم]] را در [[مبارزه]] به [[قتل]] رسانید. او از جمله کسانی بود که پس از [[مرگ معاویه]] به [[حسین بن علی~~]] [[~~نامه]] فرستاد و او را به کوفه [[دعوت]] کرد اما وقتی آمد او را [[یاری~~]] نکرد،~~ و هنگامی که حسین کشته شد او و [[مسیب بن نجبه]] و عده دیگری که او را یاری نکرده بودند پشیمان شدند و گفتند: ما را [[توبه]] نباشد مگر اینکه [[انتقام خون حسین]] را بگیریم، پس در اول ماه [[ربیع الاول~~]] [[~~سال]] ۶۵ از کوفه بیرون آمدند و از [[شام]] هم [[سپاه]] زیادی آمد و در سپاه در ~~«[[عین الورده]]»~~ برابر یکدیگر قرار گرفتند و سلیمان بن هر دو مسیب بن نجبه و بسیاری از [[یاران]] او کشته شدند و سر سلیمان و مسیب به شام نزد [[مروان بن حکم]] فرستاده شد، و [[عمر]] سلیمان هنگامی که کشته شد ۹۳ سال بود. [[اسد]] الغابه، ج۲، ص۵۲۲.</ref> بود.		[[شیعیان کوفه]] پس از آنکه به خود آمده و دریافتند که چه [[گناه]] بزرگی مرتکب شده‌اند، تصمیم گرفتند آن گناه را جبران کرده و [[انتقام خون امام حسین]] {{ع}} و [[اهل بیت]] و یارانش را بگیرند تا شاید اندکی از آن لکه ننگی را که دچارش شده بودند از خود بزدایند. از نهضت‌هایی که به دنبال [[قیام کربلا]] به فاصله کوتاهی شکل گرفت، [[انقلاب]] [[مردم کوفه]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صُرد خزاعی]]<ref>سلیمان بن صرد بن جون خزاعی، نام او در جاهلیت «یسار» بوده است و رسول خدا {{صل}} او را سلیمان نام نهاد، کنیه او «ابوالمطرف» است. او مردی خیر و فاضل و متدین و عابد بوده است، در آغاز سکونت مسلمانان در کوفه او در کوفه ساکن شد و در میان قوم خود جایگاه ویژه‌ای داشت و در تمام جنگ‌های علی بن ابی طالب با او بود و در جنگ صفین حوشب ذو ظلم را در مبارزه به قتل رسانید. او از جمله کسانی بود که پس از مرگ معاویه به حسین بن علی نامه فرستاد و او را به کوفه دعوت کرد اما وقتی آمد او را یاری نکرد و هنگامی که حسین کشته شد او و مسیب بن نجبه و عده دیگری که او را یاری نکرده بودند پشیمان شدند و گفتند: ما را توبه نباشد مگر اینکه انتقام خون حسین را بگیریم، پس در اول ماه ربیع الاول سال ۶۵ از کوفه بیرون آمدند و از شام هم سپاه زیادی آمد و در سپاه در «عین الورده» برابر یکدیگر قرار گرفتند و سلیمان بن هر دو مسیب بن نجبه و بسیاری از یاران او کشته شدند و سر سلیمان و مسیب به شام نزد مروان بن حکم فرستاده شد، و عمر سلیمان هنگامی که کشته شد ۹۳ سال بود. اسد الغابه، ج۲، ص۵۲۲.</ref> بود.

	رؤسای [[شیعه کوفه]] در آن [[زمان]] پنج نفر بودند که عبارت بودند از:		رؤسای [[شیعه کوفه]] در آن [[زمان]] پنج نفر بودند که عبارت بودند از:

Bahmani در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۶

2026-05-12T05:06:09Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-03-12T06:44:09Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۲۳۸:		خط ۲۳۸:
	# [[پرونده:IM010499.jpg\|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]		# [[پرونده:IM010499.jpg\|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی\|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)\|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]
	# [[پرونده: IM010553.jpg\|22px]] [[سید امیر حسینی\|حسینی، سید امیر]]، [[بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری (کتاب)\|'''بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری''']]		# [[پرونده: IM010553.jpg\|22px]] [[سید امیر حسینی\|حسینی، سید امیر]]، [[بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری (کتاب)\|'''بصره و نقش آن در تحولات قرن اول هجری''']]
	~~# [[پرونده:IM010711.jpg\|22px]] [[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام سجاد (کتاب)\|'''مظلومیت امام سجاد''']]~~
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* امام سجاد{{ع}} در شهادت توّابین */

2025-03-12T06:43:56Z

امام سجاد{{ع}} در شهادت توّابین

نمایش تغییرات

Bahmani: /* بازگشت به کوفه */

2025-03-12T06:42:24Z

بازگشت به کوفه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۲
خط ۲۱۸:		خط ۲۱۸:

	== بازگشت به [[کوفه]] ==		== بازگشت به [[کوفه]] ==
	هنگامی که شب فرا رسید و اهل شام به [[لشکرگاه]] خود بازگشتند؛ رفاعة بن شداد هر مجروحی را به بستگانش سپرد و به همراه یارانش حرکت کردند و هفتاد سوار مسلح را در پشت خود قرار داد تا از باقیمانده یارانش [[مراقبت]] کنند؛ وقتی به [[قرقیسا]] رسید از [[والی]] [[شهر]] خواست تا مجروحین برای مداوا در آنجا بمانند و سه [[روز]] در قرقیسا توقف کرده و سپس کوچ کردند<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۲۰۶.</ref>.		هنگامی که شب فرا رسید و اهل شام به لشکرگاه خود بازگشتند؛ رفاعة بن شداد هر مجروحی را به بستگانش سپرد و به همراه یارانش حرکت کردند و هفتاد سوار مسلح را در پشت خود قرار داد تا از باقیمانده یارانش [[مراقبت]] کنند؛ وقتی به [[قرقیسا]] رسید از والی [[شهر]] خواست تا مجروحین برای مداوا در آنجا بمانند و سه [[روز]] در قرقیسا توقف کرده و سپس کوچ کردند<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۲۰۶.</ref>.

	== نیروهای کمکی ==		== نیروهای کمکی ==

Bahmani: /* نامه عبدالله بن یزید */

2025-03-12T06:41:58Z

نامه عبدالله بن یزید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۱۵۰:		خط ۱۵۰:
	آنگاه نزد قبرها رفتند و با آنها [[وداع]] نمودند، و به گونه‌ای [[اجتماع]] کردند بیشتر از آنچه [[مردم]] در کنار [[حجرالاسود]] ازدحام می‌کنند<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۷۸.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۹.</ref>		آنگاه نزد قبرها رفتند و با آنها [[وداع]] نمودند، و به گونه‌ای [[اجتماع]] کردند بیشتر از آنچه [[مردم]] در کنار [[حجرالاسود]] ازدحام می‌کنند<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۷۸.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۹.</ref>

	== [[نامه]] [[عبدالله بن یزید]] ==		== نامه [[عبدالله بن یزید]] ==
	عبدالله بن یزید که از طرف [[ابن زبیر]] در [[کوفه]] بود به [[سلیمان بن صرد]] نامه‌ای نوشت که در آن آمده بود:		عبدالله بن یزید که از طرف [[ابن زبیر]] در [[کوفه]] بود به [[سلیمان بن صرد]] نامه‌ای نوشت که در آن آمده بود:
	به من خبر رسیده که شما با تعداد کمی به سوی سپاهی انبوه می‌روید، همه شما از افراد [[برگزیده]] هستید؛ [[دوست]] ما و شما یکی است و [[دشمن]] ما و شما نیز یکی است، و اگر با یکدیگر متفق شویم بر دشمن [[پیروز]] می‌شویم، پس نامه من که به شما رسید، بازگردید.		به من خبر رسیده که شما با تعداد کمی به سوی سپاهی انبوه می‌روید، همه شما از افراد [[برگزیده]] هستید؛ [[دوست]] ما و شما یکی است و [[دشمن]] ما و شما نیز یکی است، و اگر با یکدیگر متفق شویم بر دشمن [[پیروز]] می‌شویم، پس نامه من که به شما رسید، بازگردید.

Bahmani: /* کوفه */

2025-03-12T06:41:38Z

کوفه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۶۹:		خط ۶۹:
	گروهی از مردم [[عمرو بن سعد]] را پیشنهاد کردند، هنگامی که [[زنان]] [[قبیله همدان]] باخبر شدند آمدند در حالی که بر حسین {{ع}} [[گریه]] می‌کردند و مردان آنان شمشیر‌های خود را حمایل و اطراف [[منبر]] [[طواف]] کردند، [[محمد بن اشعث]] گفت: جریانی پیش آمد که این خواسته ما عملی نشود و این کار را [[قبیله کنده]] می‌خواستند انجام دهند زیرا از بستگان عمرو بن سعد بودند، ولی با برخورد قبیله همدان میسر نگشت.		گروهی از مردم [[عمرو بن سعد]] را پیشنهاد کردند، هنگامی که [[زنان]] [[قبیله همدان]] باخبر شدند آمدند در حالی که بر حسین {{ع}} [[گریه]] می‌کردند و مردان آنان شمشیر‌های خود را حمایل و اطراف [[منبر]] [[طواف]] کردند، [[محمد بن اشعث]] گفت: جریانی پیش آمد که این خواسته ما عملی نشود و این کار را [[قبیله کنده]] می‌خواستند انجام دهند زیرا از بستگان عمرو بن سعد بودند، ولی با برخورد قبیله همدان میسر نگشت.

	پس شخص دیگری را به نام [[عامر بن مسعود]] بر خود امیر نمودند، عامر بن مسعود برای مردم [[خطبه]] خواند و مردم کوفه با او [[بیعت]] کردند و نامه‌ای به [[عبدالله بن زبیر]] نوشتند و او را از آنچه واقع شد، مطلع ساختند، [[ابن زبیر]] او را [[نصب]] کرد و پس از سه ماه که از [[مرگ یزید]] سپری شد، عبدالله بن زبیر دو نفر را روانه کوفه گردانید: [[عبدالله بن یزید انصاری]] که با مردم [[نماز]] بگزارد، و [[ابراهیم بن محمد بن طلحه]] که [[مسئول]] [[خراج]] و [[مالیات]] باشد<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۴۳.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>		پس شخص دیگری را به نام [[عامر بن مسعود]] بر خود امیر نمودند، عامر بن مسعود برای مردم [[خطبه]] خواند و مردم کوفه با او [[بیعت]] کردند و نامه‌ای به [[عبدالله بن زبیر]] نوشتند و او را از آنچه واقع شد، مطلع ساختند، [[ابن زبیر]] او را [[نصب]] کرد و پس از سه ماه که از مرگ یزید سپری شد، عبدالله بن زبیر دو نفر را روانه کوفه گردانید: [[عبدالله بن یزید انصاری]] که با مردم [[نماز]] بگزارد، و [[ابراهیم بن محمد بن طلحه]] که [[مسئول]] [[خراج]] و [[مالیات]] باشد<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۴۳.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>

	== [[ابن زیاد]] ==		== [[ابن زیاد]] ==

Bahmani: /* هلاکت یزید */

2025-03-12T06:41:23Z

هلاکت یزید

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۶۰:		خط ۶۰:

	== هلاکت یزید ==		== هلاکت یزید ==
	جمع‌آوری [[سلاح]] و [[دعوت]] [[مردم]] برای خون‌خواهی همچنان ادامه یافت تا اینکه در [[سال ۶۴ هجری]] [[یزید]] هلاک شد. پس از هلاکت یزید [[یاران]] سلیمان بن صرد نزد او آمدند و گفتند: اکنون این [[ظالم]] (یعنی یزید) هلاک شده است و موقعیت و [[قدرت]] [[حکومت]] [[ضعیف]] شده است، اگر اجازه دهی ما بر [[عمرو بن حریث]] که [[جانشین]] [[عبیدالله بن زیاد]] در [[کوفه]] است [[شورش]] نماییم سپس اعلام کنیم که درصدد [[خون‌خواهی حسین]] هستیم و [[قاتلان]] او را تعقیب نماییم و مردم را برای خون‌خواهی دعوت کنیم.		جمع‌آوری [[سلاح]] و [[دعوت]] [[مردم]] برای خون‌خواهی همچنان ادامه یافت تا اینکه در سال ۶۴ هجری [[یزید]] هلاک شد. پس از هلاکت یزید [[یاران]] سلیمان بن صرد نزد او آمدند و گفتند: اکنون این [[ظالم]] (یعنی یزید) هلاک شده است و موقعیت و [[قدرت]] [[حکومت]] [[ضعیف]] شده است، اگر اجازه دهی ما بر [[عمرو بن حریث]] که [[جانشین]] [[عبیدالله بن زیاد]] در [[کوفه]] است [[شورش]] نماییم سپس اعلام کنیم که درصدد [[خون‌خواهی حسین]] هستیم و [[قاتلان]] او را تعقیب نماییم و مردم را برای خون‌خواهی دعوت کنیم.

	سلیمان گفت: [[شتاب]] نکنید زیرا [[قاتلان حسین]] {{ع}} در کوفه می‌باشند و از افراد سرشناس هستند که بایستی با آنان مبارزه کنیم، و اگر باخبر شوند کار را برای شما سخت می‌کنند، پس اگر کسانی که اکنون با ما هستند به پا خیزند، به مقصود نرسند؛ بلکه ابتدا افراد را بفرستید و مردم را دعوت کنید تا با شما همراه شوند. پس شروع به [[تبلیغ]] نمودند و گروه بسیاری پس از [[هلاکت یزید]] این [[دعوت]] را [[اجابت]] کردند<ref>کامل ابن اثیر، ج۱، ص۱۶۱.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>		سلیمان گفت: [[شتاب]] نکنید زیرا [[قاتلان حسین]] {{ع}} در کوفه می‌باشند و از افراد سرشناس هستند که بایستی با آنان مبارزه کنیم، و اگر باخبر شوند کار را برای شما سخت می‌کنند، پس اگر کسانی که اکنون با ما هستند به پا خیزند، به مقصود نرسند؛ بلکه ابتدا افراد را بفرستید و مردم را دعوت کنید تا با شما همراه شوند. پس شروع به [[تبلیغ]] نمودند و گروه بسیاری پس از هلاکت یزید این [[دعوت]] را [[اجابت]] کردند<ref>کامل ابن اثیر، ج۱، ص۱۶۱.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۲.</ref>

	== [[کوفه]] ==		== [[کوفه]] ==

Bahmani: /* نامه به مدائن */

2025-03-12T06:41:07Z

نامه به مدائن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	[[سلیمان بن صرد]] گفت: کافی است، هر کس چیزی می‌خواهد بدهد نزد [[عبدالله بن وال]] رفته و به او بدهد تا جنگجویان را مسلح و مجهز نماییم<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۱.</ref>		[[سلیمان بن صرد]] گفت: کافی است، هر کس چیزی می‌خواهد بدهد نزد [[عبدالله بن وال]] رفته و به او بدهد تا جنگجویان را مسلح و مجهز نماییم<ref>کامل ابن اثیر، ج۴، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۱.</ref>

	== [[نامه]] به [[مدائن]] ==		== نامه به [[مدائن]] ==
	سلیمان بن صُرد نامه‌ای فرستاد به [[سعد بن حذیفه]] و شیعیانی از مدائن که با او بودند، و آنان را از [[شهادت امام]] {{ع}} و ظلمی که بر او رفته بود یادآور شده و او را از [[تصمیم]] خود و یارانش مبنی بر [[قیام]] برای [[خون‌خواهی]] مطلع ساخت.		سلیمان بن صُرد نامه‌ای فرستاد به [[سعد بن حذیفه]] و شیعیانی از مدائن که با او بودند، و آنان را از شهادت امام {{ع}} و ظلمی که بر او رفته بود یادآور شده و او را از تصمیم خود و یارانش مبنی بر [[قیام]] برای [[خون‌خواهی]] مطلع ساخت.

	سعد بن حذیفه در پاسخ ضمن موافقت با تصمیم او نوشت: هرگاه ما را [[طلب]] کنید، ما آماده حرکت و مساعدت هستیم<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۵۵۵.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۱.</ref>		سعد بن حذیفه در پاسخ ضمن موافقت با تصمیم او نوشت: هرگاه ما را طلب کنید، ما آماده حرکت و مساعدت هستیم<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص۵۵۵.</ref>.<ref>[[علی نظری منفرد\|نظری منفرد، علی]]، [[نهضت‌های پس از عاشورا (کتاب)\|نهضت‌های پس از عاشورا]]، ص ۱۹۱.</ref>

	== نامه به [[بصره]] ==		== نامه به [[بصره]] ==

Jaafari: /* منابع */

2025-01-27T07:02:47Z

منابع

نمایش تغییرات