لوح - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* لوح محفوظ و لوح محو و اثبات */

2023-11-14T09:32:13Z

لوح محفوظ و لوح محو و اثبات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۲
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	با توجه به منابع اسلامی، دو نوع لوح وجود دارد، لوحی که در آن محو و اثبات امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم [[آگاه]] گشته است. به عبارتی دیگر دو نوع لوح عبارت است از، [[لوح محفوظ]] که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]" و "کتاب مکنون" هم تعبیر می‌شود و [[لوح محو و اثبات]].		با توجه به منابع اسلامی، دو نوع لوح وجود دارد، لوحی که در آن محو و اثبات امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم [[آگاه]] گشته است. به عبارتی دیگر دو نوع لوح عبارت است از، [[لوح محفوظ]] که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]" و "کتاب مکنون" هم تعبیر می‌شود و [[لوح محو و اثبات]].

	توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است». تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص ۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ ~~[[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵؛~~ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]]؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۷۸؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]، [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص ۴۳.</ref>.		توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است». تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص ۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]]؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۷۸؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]، [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص ۴۳.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* منابع */

2023-11-14T09:31:37Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]		# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]		# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۰

2023-11-14T09:30:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~مقدمه~~ ==		== معناشناسی ==
	~~کلمه~~ "[[لوح]]" به معنای صفحه‌ای است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می‌نوشته‌اند<ref>ر. ک: مجمع البحرین‌، ۲/ ۱۵۲.</ref>. در اصطلاح [[دینی]]، مرتبه‌ای است که حقایق [[جهان هستی]] را بر آن نوشته‌اند<ref>الحکمة المتعالیة، ۶/ ۲۹۰؛ کشاف اصطلاحات الفنون‌، ۲/ ۱۲۹۲.</ref>. آنچه در متن کائنات روی می‌دهد، مطابق است با آنچه در [[لوح]] نوشته‌اند<ref>مصنفات شیخ مفید، ۵/ ۷۴.</ref>. وجود تفصیلی موجودات که بر [[لوح]] نوشته آمده‌اند، به واسطه قلم افاضه می‌شود. حقایق ثبت شده بر ~~[[لوح]]،~~ مجرد از ماده‌اند و در [[عالم غیب]] جای ~~دارند،~~ و در زمان مقرر تحقق می‌یابند<ref>انتظار بشر از دین‌، ۲۷۳.</ref>. در [[روایت]] است که قلم به [[لوح]] گزارش می‌دهد و ~~[[لوح]]،~~ هر آنچه را از قلم گرفته است، به [[اسرافیل]] می‌رساند و [[اسرافیل]] نیز به [[میکائیل]] بازمی‌دهد و او نیز به [[جبرئیل]]. سپس [[جبرئیل]]، آنچه را گرفته است، به [[پیامبران الهی]] {{ع}} می‌رساند<ref>معانی الاخبار، ۲۳.</ref>.		واژه "لوح" به معنای صفحه‌ای است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می‌نوشته‌اند<ref>ر.ک: مجمع البحرین‌، ۲/ ۱۵۲.</ref>. در اصطلاح [[دینی]]، مرتبه‌ای است که حقایق [[جهان هستی]] را بر آن نوشته‌اند<ref>الحکمة المتعالیة، ۶/ ۲۹۰؛ کشاف اصطلاحات الفنون‌، ۲/ ۱۲۹۲.</ref>. آنچه در متن کائنات روی می‌دهد، مطابق است با آنچه در لوح نوشته‌اند<ref>مصنفات شیخ مفید، ۵/ ۷۴.</ref>. وجود تفصیلی موجودات که بر لوح نوشته آمده‌اند، به واسطه قلم افاضه می‌شود. حقایق ثبت شده بر لوح، مجرد از ماده‌اند و در [[عالم غیب]] جای دارند و در زمان مقرر تحقق می‌یابند<ref>انتظار بشر از دین‌، ۲۷۳.</ref>. در [[روایت]] است که قلم به لوح گزارش می‌دهد و لوح، هر آنچه را از قلم گرفته است، به [[اسرافیل]] می‌رساند و [[اسرافیل]] نیز به [[میکائیل]] بازمی‌دهد و او نیز به [[جبرئیل]]. سپس [[جبرئیل]]، آنچه را گرفته است، به [[پیامبران الهی]] {{ع}} می‌رساند<ref>معانی الاخبار، ۲۳.</ref>.

	[[روایات]] فراوانی درباره [[لوح]] در دست است که تعبیرهای آنها مختلف است. از برخی [[روایات]] برمی‌آید که ~~[[لوح]]،~~ [[نور]] یا [[فرشته]] است<ref>بحارالانوار، ۵۷/ ۳۷۵- ۳۶۹.</ref>. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که ~~[[لوح]]،~~ چیزی است سفیدتر و درخشنده‌تر از نقره و یاقوت که بر آن هر آنچه را تا [[قیامت]] روی می‌دهد، نوشته‌اند<ref>تفسیر البرهان‌، ۴/ ۳۶۸؛ تفسیر قمی‌، ۲/ ۳۷۹.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر آمده است که [[خداوند]] لوحی از دُر سفید آفریده است با جلدی از زبرجد سبز که خطوط روی آن از [[نور]] است و [[خداوند]] روزی سیصد و شصت بار به آن می‌نگرد و زنده می‌کند و می‌میراند و می‌آفریند و روزی می‌دهد و [[عزیز]] می‌دارد و [[خوار]] می‌سازد و هر چه می‌خواهد، می‌کند<ref>المیزان‌، ۲۰/ ۲۵۷.</ref>. پاره‌ای از این تعابیر، جنبه تمثیلی دارند تا از گذر تمثیل‌های مادی، امور [[معنوی]] و غیر مادی، به [[فهم]] [[مردم]]، آسان درآیند<ref>~~[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>.~~		[[روایات]] فراوانی درباره لوح در دست است که تعبیرهای آنها مختلف است. از برخی [[روایات]] برمی‌آید که لوح، [[نور]] یا [[فرشته]] است<ref>بحارالانوار، ۵۷/ ۳۷۵- ۳۶۹.</ref>. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که لوح، چیزی است سفیدتر و درخشنده‌تر از نقره و یاقوت که بر آن هر آنچه را تا [[قیامت]] روی می‌دهد، نوشته‌اند<ref>تفسیر البرهان‌، ۴/ ۳۶۸؛ تفسیر قمی‌، ۲/ ۳۷۹.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر آمده است که [[خداوند]] لوحی از دُر سفید آفریده است با جلدی از زبرجد سبز که خطوط روی آن از [[نور]] است و [[خداوند]] روزی سیصد و شصت بار به آن می‌نگرد و زنده می‌کند و می‌میراند و می‌آفریند و روزی می‌دهد و عزیز می‌دارد و [[خوار]] می‌سازد و هر چه می‌خواهد، می‌کند<ref>المیزان‌، ۲۰/ ۲۵۷.</ref>. پاره‌ای از این تعابیر، جنبه تمثیلی دارند تا از گذر تمثیل‌های مادی، امور [[معنوی]] و غیر مادی، به فهم [[مردم]]، آسان درآیند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>.

	~~== معناشناسی ==~~
	واژۀ "لوح" در لغت به معنای صفحه ایی است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می نوشته اند<ref>طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ص ۱۵۲</ref> و در اصطلاح [[دینی]]، مرتبه‌ایی است که حقایق [[جهان هستی]] را بر ان نوشته اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>.

	== لوح محفوظ و لوح محو و اثبات ==		== لوح محفوظ و لوح محو و اثبات ==
	{{اصلی\|لوح محفوظ\|لوح محو و اثبات}}		{{اصلی\|لوح محفوظ\|لوح محو و اثبات}}
	با توجه به [[منابع ~~اسلامی]]،~~ دو نوع لوح وجود دارد، لوحی که در آن محو و اثبات امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم [[آگاه]] گشته است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص ۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]، [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص ۴۳.</ref>. به عبارتی دیگر دو نوع لوح عبارت است از، [[لوح محفوظ]] که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]" و "[[کتاب مکنون]]" هم تعبیر می‌شود<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۷۸.</ref> و [[لوح محو و اثبات]].		با توجه به منابع اسلامی، دو نوع لوح وجود دارد، لوحی که در آن محو و اثبات امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم [[آگاه]] گشته است. به عبارتی دیگر دو نوع لوح عبارت است از، [[لوح محفوظ]] که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]" و "کتاب مکنون" هم تعبیر می‌شود و [[لوح محو و اثبات]].

	توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref>. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است~~<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref>~~ و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب [[جایگاه]] و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]].</ref> و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از [[علل]] حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»~~<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳.</ref>~~. تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه ~~اطلاع رسانی~~ دفتر آیت الله مکارم ~~شیرازی~~.</ref>.		توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است». تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص ۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵؛ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]]؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۷۸؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]، [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص ۴۳.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۴

2023-11-14T09:14:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[لوح در قرآن]] - [[لوح در حدیث]] - [[لوح در کلام اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳

2023-11-14T09:13:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۳
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)
	}}		}}

			== مقدمه ==
			کلمه "[[لوح]]" به معنای صفحه‌ای است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می‌نوشته‌اند<ref>ر. ک: مجمع البحرین‌، ۲/ ۱۵۲.</ref>. در اصطلاح [[دینی]]، مرتبه‌ای است که حقایق [[جهان هستی]] را بر آن نوشته‌اند<ref>الحکمة المتعالیة، ۶/ ۲۹۰؛ کشاف اصطلاحات الفنون‌، ۲/ ۱۲۹۲.</ref>. آنچه در متن کائنات روی می‌دهد، مطابق است با آنچه در [[لوح]] نوشته‌اند<ref>مصنفات شیخ مفید، ۵/ ۷۴.</ref>. وجود تفصیلی موجودات که بر [[لوح]] نوشته آمده‌اند، به واسطه قلم افاضه می‌شود. حقایق ثبت شده بر [[لوح]]، مجرد از ماده‌اند و در [[عالم غیب]] جای دارند، و در زمان مقرر تحقق می‌یابند<ref>انتظار بشر از دین‌، ۲۷۳.</ref>. در [[روایت]] است که قلم به [[لوح]] گزارش می‌دهد و [[لوح]]، هر آنچه را از قلم گرفته است، به [[اسرافیل]] می‌رساند و [[اسرافیل]] نیز به [[میکائیل]] بازمی‌دهد و او نیز به [[جبرئیل]]. سپس [[جبرئیل]]، آنچه را گرفته است، به [[پیامبران الهی]] {{ع}} می‌رساند<ref>معانی الاخبار، ۲۳.</ref>.

			[[روایات]] فراوانی درباره [[لوح]] در دست است که تعبیرهای آنها مختلف است. از برخی [[روایات]] برمی‌آید که [[لوح]]، [[نور]] یا [[فرشته]] است<ref>بحارالانوار، ۵۷/ ۳۷۵- ۳۶۹.</ref>. در پاره‌ای [[روایات]] آمده است که [[لوح]]، چیزی است سفیدتر و درخشنده‌تر از نقره و یاقوت که بر آن هر آنچه را تا [[قیامت]] روی می‌دهد، نوشته‌اند<ref>تفسیر البرهان‌، ۴/ ۳۶۸؛ تفسیر قمی‌، ۲/ ۳۷۹.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر آمده است که [[خداوند]] لوحی از دُر سفید آفریده است با جلدی از زبرجد سبز که خطوط روی آن از [[نور]] است و [[خداوند]] روزی سیصد و شصت بار به آن می‌نگرد و زنده می‌کند و می‌میراند و می‌آفریند و روزی می‌دهد و [[عزیز]] می‌دارد و [[خوار]] می‌سازد و هر چه می‌خواهد، می‌کند<ref>المیزان‌، ۲۰/ ۲۵۷.</ref>. پاره‌ای از این تعابیر، جنبه تمثیلی دارند تا از گذر تمثیل‌های مادی، امور [[معنوی]] و غیر مادی، به [[فهم]] [[مردم]]، آسان درآیند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۲

2023-11-14T09:12:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۲
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref>. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب [[جایگاه]] و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]].</ref> و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از [[علل]] حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳.</ref>. تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی.</ref>.		توضیح اینکه حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند، مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد؛ در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳؛ [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص ۷۵؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref>. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص ۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب [[جایگاه]] و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن]].</ref> و دیگر "مرحلۀ غیر قطعی" است، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از [[علل]] حوادث [[آگاه]] است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند و این همان چیزی است که در لسان [[آیات]] و [[روایات]] از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی؛ [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>. ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم]] [[خداوند]] می فرمایند: «هر امری را که [[خداوند]] [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳.</ref>. تفاوت [[علم]] [[خداوند]] با [[علوم]] [[انبیاء]] و [[اولیاء]] در اینجا ظاهر می‌شود، یعنی علاوه بر اینکه [[علم]] [[خداوند]] ذاتی و مستقل است و [[علم]] [[معصومین]] اکتسابی و غیرمستقل، یکی جنبه قطعیت دارد و دیگری ندارد<ref>ر.ک: [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله مکارم شیرازی.</ref>.

	~~== [[قرآن]] و [[لوح محفوظ]] ==~~
	برخی از آیاتی که درباره [[لوح محفوظ]] آمده، عبارتند از: {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>سورۀ رعد، آیۀ ۳۹</ref>، {{متن قرآن\|وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِين}}<ref>سورۀ انعام، آیۀ ۵۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳.</ref>

	~~== [[لوح محفوظ]] [[منبع علم امام]] ==~~
	با توجه به آیۀ {{متن قرآن\|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ»}}<ref>سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ ـ ۷۹.</ref> و با توجه به [[آیۀ تطهیر]]<ref>سورۀ احزاب، آیۀ ۳۳: {{متن قرآن\|إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً}}.</ref> که در مورد [[خاندان]] [[پیامبر]] {{صل}} است روشن می‌شود مصادیق بارز "مطهرون" که [[قادر]] به تماس با "[[کتاب مکنون]]" ـ [[لوح محفوظ]] و یا [[ام الکتاب]]<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، تفسیر و مفسران، ۲۹۳.</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، [[پیامبر]] {{صل}} و [[خاندان]] ایشان هستند<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، مکاتبۀ اختصاصی دانشنامۀ مجازی امامت و ولایت؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۱۱۲.</ref>. [[امام]] [[کامل‏ترین]] [[انسان]] [[عهد]] خود و [[مظهر]] تام اسماء و صفات خدایی است و بالفعل به همه چیز عالم و به هر واقعۀ شخصی آشناست؛ منتها نکته این است که این گونه موهبتی به موجب ادلۀ [[عقلی]] و [[نقلی]] که آن را اثبات می‏‌کند قابل هیچ‌گونه تخلف نیست و تغیر نمی‏‌پذیرد و به اصطلاح [[علم]] است به آنچه در [[لوح محفوظ]] ثبت شده است؛ یعنی [[امام]] به آنچه در [[لوح محفوظ]] هست [[علم]] دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref>. بنابراین یکی از راه‌های [[علوم غیبی]] [[امامان]] {{عم}} [[آگاهی]] به [[لوح محفوظ]] یا [[ام الکتاب]] است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳.</ref>.

	~~== [[روایات]] دربارۀ منبع [[علم]] بودن [[لوح محفوظ]] برای [[امام]] ==~~
	روایاتی<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳؛ [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref> نیز در این زمینه وارد شده است مانند: [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می فرمایند: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است»<ref>{{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِي اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِيه}}، علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۲۶، ص ۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص ۴۳.</ref>

	~~== [[تکلیف]] آور نبودن [[علم]] به [[لوح محفوظ]] ==~~
	البته باید توجه داشت، [[علم امام]] به لوح محفوط هیچ گونه تکلیفی برای ایشان ایجاد نمی کند، زیرا [[تکلیف]] همواره از راه امکان و [[اختیار]] به فعل تعلق می‏‌گیرد و از راه این که فعل و ترک هر دو در [[اختیار]] مکلف‌اند، فعل یا ترک خواسته می‏‌شود، اما از جهت حتمی بودن، محال است فعل مورد [[تکلیف]] قرار گیرد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref>.

	~~== پرسش‌های وابسته ==~~
	~~{{پرسش وابسته}}~~
	~~# [[رابطه لوح یا لوح محفوظ با علم معصوم چیست؟ (پرسش)]]~~
	~~# [[رابطه لوح یا لوح محفوظ با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]]~~
	~~{{پایان پرسش وابسته}}~~

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{مدخل وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[~~علم معصوم~~]]		* [[لوح محفوظ]]
	* [[~~علم غیب معصوم~~]]		* [[لوح محو و اثبات]]
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-11-14T08:57:37Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۷
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	واژۀ "لوح" در لغت به معنای صفحه ایی است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می نوشته اند<ref>طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ص ۱۵۲</ref> و در اصطلاح [[دینی]]، ~~مرتبه ایی~~ است که حقایق [[جهان هستی]] را بر ان نوشته اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>		واژۀ "لوح" در لغت به معنای صفحه ایی است چوبین یا استخوانی پهن شده که در روزگار قدیم بر آن می نوشته اند<ref>طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ص ۱۵۲</ref> و در اصطلاح [[دینی]]، مرتبه‌ایی است که حقایق [[جهان هستی]] را بر ان نوشته اند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۹۳.</ref>.

	== لوح محفوظ و لوح محو و اثبات ==		== لوح محفوظ و لوح محو و اثبات ==

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۷

2023-11-14T08:57:12Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2023-11-14T08:55:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۵
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]		# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
			# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۵۰

2023-11-14T08:50:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = علم معصوم		\| موضوع مرتبط = علم معصوم
	\| عنوان مدخل = ~~لوح~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[لوح در قرآن]] - [[لوح در حدیث]] - [[لوح در کلام اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[لوح در قرآن]] - [[لوح در حدیث]] - [[لوح در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)		\| پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۳۷:		خط ۳۷:
	# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]		# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]		# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:1368251.jpg\|22px]] [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}