لوح محفوظ در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۳۲

2024-04-27T14:32:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۲
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]		# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]
	# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]		# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]

Bahmani در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۳۰

2024-04-27T14:30:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== معناشناسی [[لوح]] ==		== معناشناسی ==
			=== [[لوح]] ===
	در منابع [[دینی]] از دو [[لوح]] نام آمده است که یکی از آنها "[[لوح محفوظ]]" است. بنابر [[آیات قرآنی]]، هر آنچه در عالم وجود دارد، از پیش در [[لوح محفوظ]] یا "[[کتاب مبین]]" ثبت شده است و همه جزئیاتی که در [[عالم هستی]] تحقق می‌یابند، از روز ازل در این کتاب مضبوط‌اند<ref>{{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}؛ سوره نمل، آیه ۷۵؛ {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref>.		در منابع [[دینی]] از دو [[لوح]] نام آمده است که یکی از آنها "[[لوح محفوظ]]" است. بنابر [[آیات قرآنی]]، هر آنچه در عالم وجود دارد، از پیش در [[لوح محفوظ]] یا "[[کتاب مبین]]" ثبت شده است و همه جزئیاتی که در [[عالم هستی]] تحقق می‌یابند، از روز ازل در این کتاب مضبوط‌اند<ref>{{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}؛ سوره نمل، آیه ۷۵؛ {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ }}؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref>.

	نام‌های دیگری نیز از [[لوح محفوظ]] یاد کرده است: [[کتاب مبین]]<ref>{{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ }}؛ سوره نمل، آیه ۷۵.</ref>، [[امام مبین]]<ref>{{متن قرآن\| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ}}؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref>، [[ام الکتاب]]<ref>{{متن قرآن\| يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}؛ سوره رعد، آیه ۳۹.</ref>، [[کتاب حفیظ]]<ref>{{متن قرآن\|قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ الأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ}}؛ سوره ق، آیه ۴.</ref>، [[کتاب مکنون]]<ref>{{متن قرآن\|فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ}}؛ سوره واقعه، آیه ۷۸.</ref> و [[کتاب مسطور]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِن مَّن قَرْيَةٍ إِلاَّ نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا كَانَ ذَلِك فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا }}؛سوره اسراء، آیه ۵۸.</ref>. برخی [[مفسران]] [[کتاب مبین]] را عبارت از [[علم پروردگار]] دانسته‌اند؛ بدین معنا که همه موجودات در [[علم بی‌پایان الهی]] ثبت شده‌اند. بنابر این [[تفسیر]]، [[لوح محفوظ]]، همان صفحه [[علم]] [[خداوند]] است<ref>تفسیر نمونه‌، ۵/ ۲۷۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۳۹۳ ـ ۳۹۴.</ref>		نام‌های دیگری نیز از [[لوح محفوظ]] یاد کرده است: [[کتاب مبین]]<ref>{{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ }}؛ سوره نمل، آیه ۷۵.</ref>، [[امام مبین]]<ref>{{متن قرآن\| إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ}}؛ سوره یس، آیه ۱۲.</ref>، [[ام الکتاب]]<ref>{{متن قرآن\| يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}؛ سوره رعد، آیه ۳۹.</ref>، [[کتاب حفیظ]]<ref>{{متن قرآن\|قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ الأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ}}؛ سوره ق، آیه ۴.</ref>، [[کتاب مکنون]]<ref>{{متن قرآن\|فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ}}؛ سوره واقعه، آیه ۷۸.</ref> و [[کتاب مسطور]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِن مَّن قَرْيَةٍ إِلاَّ نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا كَانَ ذَلِك فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا }}؛سوره اسراء، آیه ۵۸.</ref>. برخی [[مفسران]] [[کتاب مبین]] را عبارت از [[علم پروردگار]] دانسته‌اند؛ بدین معنا که همه موجودات در [[علم بی‌پایان الهی]] ثبت شده‌اند. بنابر این [[تفسیر]]، [[لوح محفوظ]]، همان صفحه [[علم]] [[خداوند]] است<ref>تفسیر نمونه‌، ۵/ ۲۷۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۳۹۳ ـ ۳۹۴.</ref>

	== ~~معناشناسی~~ [[لوح محفوظ]] ==		=== [[لوح محفوظ]] ===
	با توجه به منابع اسلامی اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.		با توجه به منابع اسلامی اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.

خط ۲۵:		خط ۲۶:

	لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

	~~== [[قرآن]] و [[لوح محفوظ]] ==~~
	~~{{اصلی\|لوح محفوظ در قرآن}}~~
	برخی از آیاتی که در این زمینه در [[قرآن کریم]] آمده، عبارت‌اند از: {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>سورۀ رعد، آیۀ ۳۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ انعام، آیۀ ۵۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>

	== ویژگی‌های لوح محفوظ ==		== ویژگی‌های لوح محفوظ ==

Bahmani: /* روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام */

2024-04-27T14:29:39Z

روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	== [[لوح محفوظ]] [[منبع علم امام]] ==		== [[لوح محفوظ]] [[منبع علم امام]] ==
	با توجه به آیۀ {{متن حدیث\|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ}}<ref>سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ ـ ۷۹.</ref> و با توجه به [[آیۀ تطهیر]]<ref>سورۀ احزاب، آیۀ ۳۳.</ref> که در مورد [[خاندان پیامبر]] {{صل}} است روشن می‌شود مصادیق بارز "[[مطهرون]]" که قادر به تماس با "[[کتاب مکنون]]" ـ لوح محفوظ و یا [[ام الکتاب]]<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، [[پیامبر]] {{صل}} و [[خاندان]] ایشان هستند<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[لوح محفوظ]] مشتمل بر [[غیب]] [[آسمانها]] و [[زمین]] است. و اصل [[قرآن]] نیز در لوح محفوظ است و [[اهل بیت]] {{ع}} عالم به قرآن و به لوح محفوظ هستند بنابراین اهل بیت {{ع}} [[عالم به غیب]] خواهند بود<ref>ر. ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[امام]] کامل‏ترین [[انسان]] [[عهد]] خود و مظهر تام [[اسماء و صفات]] خدایی است و بالفعل به همه چیز عالم و به هر واقعۀ شخصی آشناست؛ منتها نکته این است که این گونه موهبتی به موجب ادلۀ عقلی و [[نقلی]] که آن را [[اثبات]] می‏‌کند قابل هیچ‌گونه تخلف نیست و تغیر نمی‏‌پذیرد و به اصطلاح [[علم]] است به آنچه در لوح محفوظ ثبت شده است؛ یعنی امام به آنچه در لوح محفوظ هست علم دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref>. بنابراین یکی از راه‌های [[علوم امامان]] {{ع}} [[آگاهی]] به لوح محفوظ یا [[ام الکتاب]] است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.		با توجه به آیۀ {{متن حدیث\|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ}}<ref>سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ ـ ۷۹.</ref> و با توجه به [[آیۀ تطهیر]]<ref>سورۀ احزاب، آیۀ ۳۳.</ref> که در مورد [[خاندان پیامبر]] {{صل}} است روشن می‌شود مصادیق بارز "[[مطهرون]]" که قادر به تماس با "[[کتاب مکنون]]" ـ لوح محفوظ و یا [[ام الکتاب]]<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، [[پیامبر]] {{صل}} و [[خاندان]] ایشان هستند<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[لوح محفوظ]] مشتمل بر [[غیب]] [[آسمانها]] و [[زمین]] است. و اصل [[قرآن]] نیز در لوح محفوظ است و [[اهل بیت]] {{ع}} عالم به قرآن و به لوح محفوظ هستند بنابراین اهل بیت {{ع}} [[عالم به غیب]] خواهند بود<ref>ر. ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[امام]] کامل‏ترین [[انسان]] [[عهد]] خود و مظهر تام [[اسماء و صفات]] خدایی است و بالفعل به همه چیز عالم و به هر واقعۀ شخصی آشناست؛ منتها نکته این است که این گونه موهبتی به موجب ادلۀ عقلی و [[نقلی]] که آن را [[اثبات]] می‏‌کند قابل هیچ‌گونه تخلف نیست و تغیر نمی‏‌پذیرد و به اصطلاح [[علم]] است به آنچه در لوح محفوظ ثبت شده است؛ یعنی امام به آنچه در لوح محفوظ هست علم دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref>. بنابراین یکی از راه‌های [[علوم امامان]] {{ع}} [[آگاهی]] به لوح محفوظ یا [[ام الکتاب]] است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.

	~~== [[روایات]] دربارۀ [[منبع علم]] بودن لوح محفوظ برای امام ==~~
	~~روایاتی در رابطۀ منبع بودن لوح محفوظ برای [[علم امام]] وارد شده است مانند:~~
	# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌‌فرمایند: {{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِیه}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است».</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>
	# در ضمن [[حدیثی]] طولانی از امیرالمؤمینن {{ع}} آمده است: «محمد {{صل}} صاحب جمع است و من صاحب نشر، [[محمد]] صاحب [[بهشت]] است و من صاحب [[دوزخ]] هستم. به دوزخ می‌گویم: این را بگیر و این یک را واگذار. محمد صاحب مکان و من صاحب ریزش و من صاحب [[لوح]] محفوظم که [[خدا]] به من [[الهام]] نموده آنچه در لوح است»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴.</ref>.<ref>حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>
	# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «[[خداوند]] [[علمی]] دارد که جز خودش نمی‌داند و علمی دارد که [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] را از آن [[آگاه]] ساخته، آنچه را به فرشتگان و پیامبران و رسولانش داده ما می‌دانیم»<ref>ر.ک: [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>.
	# از [[امام کاظم]] {{ع}} سؤال شد آیا [[پیامبر]] {{صل}} [[وارث]] همۀ پیامبران است؟ حضرت فرمود: آری. سؤال شد: آیا از دوران [[آدم]] تا به خود آن حضرت؟ [[امام]] فرمود: خدا هیچ [[پیغمبری]] را [[مبعوث]] نکرده جز اینکه پیامبر {{صل}} از او [[اعلم]] است، سپس حضرت فرمود: «ما وارث قرآنیم که در آن است آنچه کوه‌ها را به گردش آورد و [[زمین]] را بشکافد و [[مردگان]] را به گفتار آورد و به [[راستی]] در [[کتاب خدا]] آیاتی است که هر چه به وسیلۀ آن خواسته شود به [[اذن خدا]] تحقق یابد و خدا همه را در [[ام الکتاب]] برای ما مقرر داشته است. به راستی خدا می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ نمل، آیۀ ۷۵.</ref> و می‌فرماید: {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۳۲.</ref> و ماییم که [[خدای عزوجل]] ما را [[برگزیده]] است و به ما [[ارث]] داده این کتابی را که در آن شرح و بیان هر چیزی است»<ref>ر.ک: [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref>.

	== [[تکلیف]] آور نبودن علم به لوح محفوظ ==		== [[تکلیف]] آور نبودن علم به لوح محفوظ ==

Bahmani: /* منابع */

2024-04-27T14:28:39Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۸
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	# [[پرونده:B1771.JPG\|22px]] [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|'''علم امام''']]		# [[پرونده:B1771.JPG\|22px]] [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|'''علم امام''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]
	~~# [[پرونده:152461.jpg\|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[پیام قرآن (کتاب)\|'''پیام قرآن''']]~~
	# [[پرونده:IM009680.jpg\|22px]] [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|'''تفسیر و مفسران''']]		# [[پرونده:IM009680.jpg\|22px]] [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|'''تفسیر و مفسران''']]
	# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]		# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]
	# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]		# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]
	# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]		# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]

Bahmani: /* ویژگی‌های لوح محفوظ */

2024-04-27T14:26:49Z

ویژگی‌های لوح محفوظ

نمایش تغییرات

Bahmani: /* قرآن و لوح محفوظ */

2024-04-27T14:23:47Z

قرآن و لوح محفوظ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	== [[قرآن]] و [[لوح محفوظ]] ==		== [[قرآن]] و [[لوح محفوظ]] ==
	{{اصلی\|لوح محفوظ در قرآن}}		{{اصلی\|لوح محفوظ در قرآن}}
	برخی از آیاتی که در این زمینه در [[قرآن کریم]] آمده، عبارت‌اند از: {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>سورۀ رعد، آیۀ ۳۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ انعام، آیۀ ۵۹.</ref>.<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>		برخی از آیاتی که در این زمینه در [[قرآن کریم]] آمده، عبارت‌اند از: {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>سورۀ رعد، آیۀ ۳۹.</ref>، {{متن قرآن\|وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ انعام، آیۀ ۵۹.</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>

	== ویژگی‌های لوح محفوظ ==		== ویژگی‌های لوح محفوظ ==

Bahmani: /* معناشناسی لوح محفوظ */

2024-04-27T14:23:31Z

معناشناسی لوح محفوظ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== معناشناسی [[لوح محفوظ]] ==		== معناشناسی [[لوح محفوظ]] ==
	با توجه به [[منابع اسلامی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.		با توجه به منابع اسلامی اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.

	در توضیحی دیگر باید گفت: دو نوع لوح وجود دارد: لوح محفوظ که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]"، "رق منشور" و "[[کتاب مکنون]]" هم تعبیر می‌شود<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۷۸.</ref> لوح محفوظ را ام الکتاب نامیده‌اند، بدین دلیل که این لوح ریشۀ تمامی [[کتاب‌های آسمانی]] است و همۀ‌ کتاب‌های‌ آسمانی‌ از آن [[استنتاج]] می‌شوند.<ref>ر. ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و [[لوح محو و اثبات]] که محل ثبت حوادث و اتفاقاتی است که به مرحلۀ فعلیت خواهد رسید و به طوری که از نامش‌ پیداست‌ آنچه‌ در آن نوشته شده قابل‌ تغییر‌ و تبدیل‌ است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		در توضیحی دیگر باید گفت: دو نوع لوح وجود دارد: لوح محفوظ که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]"، "رق منشور" و "[[کتاب مکنون]]" هم تعبیر می‌شود<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۷۸.</ref> لوح محفوظ را ام الکتاب نامیده‌اند، بدین دلیل که این لوح ریشۀ تمامی [[کتاب‌های آسمانی]] است و همۀ‌ کتاب‌های‌ آسمانی‌ از آن [[استنتاج]] می‌شوند<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و [[لوح محو و اثبات]] که محل ثبت حوادث و اتفاقاتی است که به مرحلۀ فعلیت خواهد رسید و به طوری که از نامش‌ پیداست‌ آنچه‌ در آن نوشته شده قابل‌ تغییر‌ و تبدیل‌ است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

	حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند:		حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند:
	# مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد، یعنی یک حادثه با تمام اسباب و علل آن نزد عالِم حاضر است، و چون از تمام اسباب و علل و موانع آن حادثه و پیوندهای آن با گذشته و [[آینده]] [[آگاه]] است به طور قطع آن را می‌داند و خبر می‌دهد، در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است.<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> به عبارتی دیگر، ام الکتاب یعنی لوحی که اولاً تمام [[حقایق]] و اسرار‌ جهان‌ در آن نقش شده است، ثانیاً ثابت و مصون از [[تغییر]] و زوال است و ثالثاً نزد خداست و عنداللهی.<ref>ر. ک: [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص۷۵.</ref> این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر. ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند.<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]].</ref>		# مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد، یعنی یک حادثه با تمام اسباب و علل آن نزد عالِم حاضر است، و چون از تمام اسباب و علل و موانع آن حادثه و پیوندهای آن با گذشته و [[آینده]] [[آگاه]] است به طور قطع آن را می‌داند و خبر می‌دهد، در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref>. به عبارتی دیگر، ام الکتاب یعنی لوحی که اولاً تمام [[حقایق]] و اسرار‌ جهان‌ در آن نقش شده است، ثانیاً ثابت و مصون از [[تغییر]] و زوال است و ثالثاً نزد خداست و عنداللهی<ref>ر.ک: [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص۷۵.</ref>. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]].</ref>.
	#"مرحلۀ غیر [[قطعی]]"، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.		#"مرحلۀ غیر [[قطعی]]"، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.

	در آیۀ {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref> خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک می‌کند و (یا در آن) می‌نویسد و لوح محفوظ نزد اوست؛ سوره رعد، آیه: ۳۹.</ref> از هر دو کتاب یاد شده است. طبق این [[آیه]]، [[خداوند]] در عالم [[تکوین]] دو کتاب دارد: یکی‌ کتابی‌ است‌ که هرگاه بخواهد چیزی را که در آن ثبت شده‌ می‌زداید و یا چیزی را که در آن نیست ثبت می‌کند، یعنی مربوط به تغییراتی است که در قضای‌ الهی‌ حاصل‌ می‌شود و دیگری کتابی است که ریشۀ تمام پدیده‌های عالم است و نوشته‌های‌ آن‌ قابل [[تغییر]] نیست<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		در آیۀ {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref> خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک می‌کند و (یا در آن) می‌نویسد و لوح محفوظ نزد اوست؛ سوره رعد، آیه: ۳۹.</ref> از هر دو کتاب یاد شده است. طبق این [[آیه]]، [[خداوند]] در عالم [[تکوین]] دو کتاب دارد: یکی‌ کتابی‌ است‌ که هرگاه بخواهد چیزی را که در آن ثبت شده‌ می‌زداید و یا چیزی را که در آن نیست ثبت می‌کند، یعنی مربوط به تغییراتی است که در قضای‌ الهی‌ حاصل‌ می‌شود و دیگری کتابی است که ریشۀ تمام پدیده‌های عالم است و نوشته‌های‌ آن‌ قابل [[تغییر]] نیست<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

	ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم خداوند]] می‌‌فرمایند: «هر امری را که خداوند [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref>.		ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم خداوند]] می‌‌فرمایند: «هر امری را که خداوند [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref>.

	لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

Bahmani: /* لوح محفوظ منبع علم امام */

2024-04-27T14:21:33Z

لوح محفوظ منبع علم امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۱
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	== [[لوح محفوظ]] [[منبع علم امام]] ==		== [[لوح محفوظ]] [[منبع علم امام]] ==
	با توجه به آیۀ {{متن حدیث\|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ}}<ref>سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ ـ ۷۹.</ref> و با توجه به [[آیۀ تطهیر]]<ref>سورۀ احزاب، آیۀ ۳۳.</ref> که در مورد [[خاندان پیامبر]] {{صل}} است روشن می‌شود مصادیق بارز "[[مطهرون]]" که [[قادر]] به تماس با "[[کتاب مکنون]]" ـ لوح محفوظ و یا [[ام الکتاب]]<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، [[پیامبر]] {{صل}} و [[خاندان]] ایشان هستند.<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref> [[لوح محفوظ]] مشتمل بر [[غیب]] [[آسمانها]] و [[زمین]] است. و اصل [[قرآن]] نیز در لوح محفوظ است و [[اهل بیت]] {{ع}} عالم به قرآن و به لوح محفوظ هستند بنابراین اهل بیت {{ع}} [[عالم به غیب]] خواهند بود.<ref>ر. ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref> [[امام]] [[کامل‏ترین]] [[انسان]] [[عهد]] خود و [[مظهر تام]] [[اسماء و صفات]] خدایی است و بالفعل به همه چیز عالم و به هر واقعۀ شخصی آشناست؛ منتها نکته این است که این گونه موهبتی به موجب [[ادلۀ عقلی]] و [[نقلی]] که آن را [[اثبات]] می‏‌کند قابل هیچ‌گونه [[تخلف]] نیست و تغیر نمی‏‌پذیرد و به اصطلاح [[علم]] است به آنچه در لوح محفوظ ثبت شده است؛ یعنی امام به آنچه در لوح محفوظ هست علم دارد.<ref>ر. ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref> بنابراین یکی از راه‌های [[علوم امامان]] {{ع}} [[آگاهی]] به لوح محفوظ یا [[ام الکتاب]] است.<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>		با توجه به آیۀ {{متن حدیث\|إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ لّا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ}}<ref>سورۀ واقعه، آیۀ ۷۷ ـ ۷۹.</ref> و با توجه به [[آیۀ تطهیر]]<ref>سورۀ احزاب، آیۀ ۳۳.</ref> که در مورد [[خاندان پیامبر]] {{صل}} است روشن می‌شود مصادیق بارز "[[مطهرون]]" که قادر به تماس با "[[کتاب مکنون]]" ـ لوح محفوظ و یا [[ام الکتاب]]<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref> ـ هستند و از آن باخبرند، [[پیامبر]] {{صل}} و [[خاندان]] ایشان هستند<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)\|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]؛ [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[لوح محفوظ]] مشتمل بر [[غیب]] [[آسمانها]] و [[زمین]] است. و اصل [[قرآن]] نیز در لوح محفوظ است و [[اهل بیت]] {{ع}} عالم به قرآن و به لوح محفوظ هستند بنابراین اهل بیت {{ع}} [[عالم به غیب]] خواهند بود<ref>ر. ک: [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن]]، ص۱۱۲.</ref>. [[امام]] کامل‏ترین [[انسان]] [[عهد]] خود و مظهر تام [[اسماء و صفات]] خدایی است و بالفعل به همه چیز عالم و به هر واقعۀ شخصی آشناست؛ منتها نکته این است که این گونه موهبتی به موجب ادلۀ عقلی و [[نقلی]] که آن را [[اثبات]] می‏‌کند قابل هیچ‌گونه تخلف نیست و تغیر نمی‏‌پذیرد و به اصطلاح [[علم]] است به آنچه در لوح محفوظ ثبت شده است؛ یعنی امام به آنچه در لوح محفوظ هست علم دارد<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی\|طباطبایی، سید محمد حسین]]، بررسی‌های اسلامی.</ref>. بنابراین یکی از راه‌های [[علوم امامان]] {{ع}} [[آگاهی]] به لوح محفوظ یا [[ام الکتاب]] است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.

	== [[روایات]] دربارۀ [[منبع علم]] بودن لوح محفوظ برای امام ==		== [[روایات]] دربارۀ [[منبع علم]] بودن لوح محفوظ برای امام ==

Bahmani: /* روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام */

2024-04-27T14:19:20Z

روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۴۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	روایاتی در رابطۀ منبع بودن لوح محفوظ برای [[علم امام]] وارد شده است مانند:		روایاتی در رابطۀ منبع بودن لوح محفوظ برای [[علم امام]] وارد شده است مانند:
	# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌‌فرمایند: {{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِیه}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است».</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>		# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌‌فرمایند: {{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِیه}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است».</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>
	# در ضمن [[حدیثی]] طولانی از امیرالمؤمینن {{ع}} آمده است: «محمد {{صل}} صاحب جمع است و من صاحب نشر، [[محمد]] صاحب [[بهشت]] است و من صاحب [[دوزخ]] هستم. به دوزخ می‌گویم: این را بگیر و این یک را واگذار. محمد صاحب مکان و من صاحب ریزش و من صاحب [[لوح]] محفوظم که [[خدا]] به من [[الهام]] نموده آنچه در لوح است»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴.</ref>.<ref>حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>.		# در ضمن [[حدیثی]] طولانی از امیرالمؤمینن {{ع}} آمده است: «محمد {{صل}} صاحب جمع است و من صاحب نشر، [[محمد]] صاحب [[بهشت]] است و من صاحب [[دوزخ]] هستم. به دوزخ می‌گویم: این را بگیر و این یک را واگذار. محمد صاحب مکان و من صاحب ریزش و من صاحب [[لوح]] محفوظم که [[خدا]] به من [[الهام]] نموده آنچه در لوح است»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴.</ref>.<ref>حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>
	# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «[[خداوند]] [[علمی]] دارد که جز خودش نمی‌داند و علمی دارد که [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] را از آن [[آگاه]] ساخته، آنچه را به فرشتگان و پیامبران و رسولانش داده ما می‌دانیم»<ref>ر.ک: [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>.		# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «[[خداوند]] [[علمی]] دارد که جز خودش نمی‌داند و علمی دارد که [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] را از آن [[آگاه]] ساخته، آنچه را به فرشتگان و پیامبران و رسولانش داده ما می‌دانیم»<ref>ر.ک: [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>.
	# از [[امام کاظم]] {{ع}} سؤال شد آیا [[پیامبر]] {{صل}} [[وارث]] همۀ پیامبران است؟ حضرت فرمود: آری. سؤال شد: آیا از دوران [[آدم]] تا به خود آن حضرت؟ [[امام]] فرمود: خدا هیچ [[پیغمبری]] را [[مبعوث]] نکرده جز اینکه پیامبر {{صل}} از او [[اعلم]] است، سپس حضرت فرمود: «ما وارث قرآنیم که در آن است آنچه کوه‌ها را به گردش آورد و [[زمین]] را بشکافد و [[مردگان]] را به گفتار آورد و به [[راستی]] در [[کتاب خدا]] آیاتی است که هر چه به وسیلۀ آن خواسته شود به [[اذن خدا]] تحقق یابد و خدا همه را در [[ام الکتاب]] برای ما مقرر داشته است. به راستی خدا می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ نمل، آیۀ ۷۵.</ref> و می‌فرماید: {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۳۲.</ref> و ماییم که [[خدای عزوجل]] ما را [[برگزیده]] است و به ما [[ارث]] داده این کتابی را که در آن شرح و بیان هر چیزی است»<ref>ر.ک: [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref>.		# از [[امام کاظم]] {{ع}} سؤال شد آیا [[پیامبر]] {{صل}} [[وارث]] همۀ پیامبران است؟ حضرت فرمود: آری. سؤال شد: آیا از دوران [[آدم]] تا به خود آن حضرت؟ [[امام]] فرمود: خدا هیچ [[پیغمبری]] را [[مبعوث]] نکرده جز اینکه پیامبر {{صل}} از او [[اعلم]] است، سپس حضرت فرمود: «ما وارث قرآنیم که در آن است آنچه کوه‌ها را به گردش آورد و [[زمین]] را بشکافد و [[مردگان]] را به گفتار آورد و به [[راستی]] در [[کتاب خدا]] آیاتی است که هر چه به وسیلۀ آن خواسته شود به [[اذن خدا]] تحقق یابد و خدا همه را در [[ام الکتاب]] برای ما مقرر داشته است. به راستی خدا می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ نمل، آیۀ ۷۵.</ref> و می‌فرماید: {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۳۲.</ref> و ماییم که [[خدای عزوجل]] ما را [[برگزیده]] است و به ما [[ارث]] داده این کتابی را که در آن شرح و بیان هر چیزی است»<ref>ر.ک: [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref>.

Bahmani: /* روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام */

2024-04-27T14:19:04Z

روایات دربارۀ منبع علم بودن لوح محفوظ برای امام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۴۹
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	== [[روایات]] دربارۀ [[منبع علم]] بودن لوح محفوظ برای امام ==		== [[روایات]] دربارۀ [[منبع علم]] بودن لوح محفوظ برای امام ==
	روایاتی در رابطۀ منبع بودن لوح محفوظ برای [[علم امام]] وارد شده است مانند:		روایاتی در رابطۀ منبع بودن لوح محفوظ برای [[علم امام]] وارد شده است مانند:
			# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌‌فرمایند: {{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِیه}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است».</ref>.<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>
	# [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} می‌‌فرمایند:<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴: «من صاحب و عالم بر لوح محفوظم و خداوند تمام آنچه را از علوم و دانش‌ها در آن است بر من الهام فرموده است».</ref> ~~{{متن حدیث\|أَنَا صَاحِبُ اللَّوْحِ الْمَحْفُوظِ أَلْهَمَنِی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَ مَا فِیه}}~~<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>		# در ضمن [[حدیثی]] طولانی از امیرالمؤمینن {{ع}} آمده است: «محمد {{صل}} صاحب جمع است و من صاحب نشر، [[محمد]] صاحب [[بهشت]] است و من صاحب [[دوزخ]] هستم. به دوزخ می‌گویم: این را بگیر و این یک را واگذار. محمد صاحب مکان و من صاحب ریزش و من صاحب [[لوح]] محفوظم که [[خدا]] به من [[الهام]] نموده آنچه در لوح است»<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴.</ref>.<ref>حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>.
	# در ضمن [[حدیثی]] طولانی از امیرالمؤمینن {{ع}} آمده است:~~<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج ۲۶، ص۴.</ref>~~ «محمد {{صل}} صاحب جمع است و من صاحب نشر، [[محمد]] صاحب [[بهشت]] است و من صاحب [[دوزخ]] هستم. به دوزخ می‌گویم: این را بگیر و این یک را واگذار. محمد صاحب مکان و من صاحب ریزش و من صاحب [[لوح]] محفوظم که [[خدا]] به من [[الهام]] نموده آنچه در لوح است»<ref>حسینی میلانی، سید علی، با پیشوایان هدایتگر، ج ۴، ص۱۹۸.</ref>.		# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «[[خداوند]] [[علمی]] دارد که جز خودش نمی‌داند و علمی دارد که [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] را از آن [[آگاه]] ساخته، آنچه را به فرشتگان و پیامبران و رسولانش داده ما می‌دانیم»<ref>ر.ک: [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>.
	# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «[[خداوند]] [[علمی]] دارد که جز خودش نمی‌داند و علمی دارد که [[فرشتگان]] و [[پیامبران]] را از آن [[آگاه]] ساخته، آنچه را به فرشتگان و پیامبران و رسولانش داده ما می‌دانیم»<ref>ر. ک: [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی]].</ref>.		# از [[امام کاظم]] {{ع}} سؤال شد آیا [[پیامبر]] {{صل}} [[وارث]] همۀ پیامبران است؟ حضرت فرمود: آری. سؤال شد: آیا از دوران [[آدم]] تا به خود آن حضرت؟ [[امام]] فرمود: خدا هیچ [[پیغمبری]] را [[مبعوث]] نکرده جز اینکه پیامبر {{صل}} از او [[اعلم]] است، سپس حضرت فرمود: «ما وارث قرآنیم که در آن است آنچه کوه‌ها را به گردش آورد و [[زمین]] را بشکافد و [[مردگان]] را به گفتار آورد و به [[راستی]] در [[کتاب خدا]] آیاتی است که هر چه به وسیلۀ آن خواسته شود به [[اذن خدا]] تحقق یابد و خدا همه را در [[ام الکتاب]] برای ما مقرر داشته است. به راستی خدا می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ نمل، آیۀ ۷۵.</ref> و می‌فرماید: {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۳۲.</ref> و ماییم که [[خدای عزوجل]] ما را [[برگزیده]] است و به ما [[ارث]] داده این کتابی را که در آن شرح و بیان هر چیزی است»<ref>ر.ک: [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref>.
	# از [[امام کاظم]] {{ع}} سؤال شد آیا [[پیامبر]] {{صل}} [[وارث]] همۀ پیامبران است؟ [[حضرت]] فرمود: آری. سؤال شد: آیا از دوران [[آدم]] تا به خود آن حضرت؟ [[امام]] فرمود: خدا هیچ [[پیغمبری]] را [[مبعوث]] نکرده جز اینکه پیامبر {{صل}} از او [[اعلم]] است، سپس حضرت فرمود: «ما وارث قرآنیم که در آن است آنچه کوه‌ها را به گردش آورد و [[زمین]] را بشکافد و [[مردگان]] را به گفتار آورد و به [[راستی]] در [[کتاب خدا]] آیاتی است که هر چه به وسیلۀ آن خواسته شود به [[اذن خدا]] تحقق یابد و خدا همه را در [[ام الکتاب]] برای ما مقرر داشته است. به راستی خدا می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَمَا مِنْ غَائِبَةٍ فِي السَّمَاء وَالأَرْضِ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ}}<ref>سورۀ نمل، آیۀ ۷۵.</ref> و می‌فرماید: {{متن قرآن\|ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>سورۀ فاطر، آیۀ ۳۲.</ref> و ماییم که [[خدای عزوجل]] ما را [[برگزیده]] است و به ما [[ارث]] داده این کتابی را که در آن شرح و بیان هر چیزی است»<ref>ر. ک: [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]].</ref>.

	== [[تکلیف]] آور نبودن علم به لوح محفوظ ==		== [[تکلیف]] آور نبودن علم به لوح محفوظ ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۰۲
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]		# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]
	# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]		# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۸
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	# [[پرونده:B1771.JPG\|22px]] [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|'''علم امام''']]		# [[پرونده:B1771.JPG\|22px]] [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|'''علم امام''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]
	~~# [[پرونده:152461.jpg\|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[پیام قرآن (کتاب)\|'''پیام قرآن''']]~~
	# [[پرونده:IM009680.jpg\|22px]] [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|'''تفسیر و مفسران''']]		# [[پرونده:IM009680.jpg\|22px]] [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|'''تفسیر و مفسران''']]
	# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]		# [[پرونده:11138.jpg\|22px]] [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|'''علم لدنی''']]
	# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]		# [[پرونده:11394.jpg\|22px]] [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|'''وحی''']]
	# [[پرونده:pajuhesh.jpg\|22px]] [[حسن رهبری\|رهبری، حسن]]، [[علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن (مقاله)\|'''علم پیامبر و امام در تفسیر من وحی القرآن''']]
	# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]		# [[پرونده:Pajoohesh.jpg\|22px]] [[محمد تقی دیاری بیدگلی\|دیاری بیگدلی؛ محمد تقی]]، [[حسین قاسمی\|قاسمی، حسین]]، [[عصمت نیری\|نیری، عصمت]]، [[بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی (مقاله)\|'''بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی''']]
	# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]		# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[حسن مهدی‌فر\|مهدی‌فر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن (پایان‌نامه)\|'''علوم اهل بیت ویژگی‌ها ابعاد و مبادی آن''']]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== معناشناسی [[لوح محفوظ]] ==		== معناشناسی [[لوح محفوظ]] ==
	با توجه به [[منابع اسلامی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.		با توجه به منابع اسلامی اعم از [[آیات]] و [[روایات]]، دو نوع لوح وجود دارد لوحی که در آن محو و [[اثبات]] امور توسط [[پروردگار]] صورت می‌گیرد و این خود حاکی از این است، آنچه از امور [[مخلوقات]] در این لوح معلوم و مکشوف است، در مرتبه علل ناقصۀ این امور است که محو و اثبات در آن راه دارد. و لوحی که در آن تمامی موجودات هستی با تمام [[حقیقت]] و واقعیتشان منعکس‌اند و هم از این روست که اگر کسی بدین لوح دست یابد و از آن [[آگاه]] گردد، گویا بر همه چیز عالم آگاه گشته است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳؛ [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص۲۹۲ و ۲۹۳؛ [[گل‌افشان پارسانسب\|پارسانسب، گل‌افشان]]؛ [[پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا (پایان‌نامه)\|پژوهشی در مقام علمی و مقام تحدیث حضرت فاطمه زهرا]]، ص۴۳.</ref>.

	در توضیحی دیگر باید گفت: دو نوع لوح وجود دارد: لوح محفوظ که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]"، "رق منشور" و "[[کتاب مکنون]]" هم تعبیر می‌شود<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۷۸.</ref> لوح محفوظ را ام الکتاب نامیده‌اند، بدین دلیل که این لوح ریشۀ تمامی [[کتاب‌های آسمانی]] است و همۀ‌ کتاب‌های‌ آسمانی‌ از آن [[استنتاج]] می‌شوند.<ref>ر. ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و [[لوح محو و اثبات]] که محل ثبت حوادث و اتفاقاتی است که به مرحلۀ فعلیت خواهد رسید و به طوری که از نامش‌ پیداست‌ آنچه‌ در آن نوشته شده قابل‌ تغییر‌ و تبدیل‌ است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		در توضیحی دیگر باید گفت: دو نوع لوح وجود دارد: لوح محفوظ که از آن به "[[ام الکتاب]]"، "[[کتاب مبین]]"، "رق منشور" و "[[کتاب مکنون]]" هم تعبیر می‌شود<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]]؛ [[محمد زمان رستمی\|رستمی، محمد زمان]]، [[طاهره آل‌بویه\|آل‌بویه، طاهره]]، [[علم امام ۲ (کتاب)\|علم امام]]؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی\|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایان‌نامه)\|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص۷۸.</ref> لوح محفوظ را ام الکتاب نامیده‌اند، بدین دلیل که این لوح ریشۀ تمامی [[کتاب‌های آسمانی]] است و همۀ‌ کتاب‌های‌ آسمانی‌ از آن [[استنتاج]] می‌شوند<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و [[لوح محو و اثبات]] که محل ثبت حوادث و اتفاقاتی است که به مرحلۀ فعلیت خواهد رسید و به طوری که از نامش‌ پیداست‌ آنچه‌ در آن نوشته شده قابل‌ تغییر‌ و تبدیل‌ است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

	حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند:		حوادث [[جهان هستی]] دو مرحله دارند:
	# مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد، یعنی یک حادثه با تمام اسباب و علل آن نزد عالِم حاضر است، و چون از تمام اسباب و علل و موانع آن حادثه و پیوندهای آن با گذشته و [[آینده]] [[آگاه]] است به طور قطع آن را می‌داند و خبر می‌دهد، در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است.<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> به عبارتی دیگر، ام الکتاب یعنی لوحی که اولاً تمام [[حقایق]] و اسرار‌ جهان‌ در آن نقش شده است، ثانیاً ثابت و مصون از [[تغییر]] و زوال است و ثالثاً نزد خداست و عنداللهی.<ref>ر. ک: [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص۷۵.</ref> این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر. ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند.<ref>ر. ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]].</ref>		# مرحلۀ قطعیت که هیچ‌گونه دگرگونی در آن راه ندارد، یعنی یک حادثه با تمام اسباب و علل آن نزد عالِم حاضر است، و چون از تمام اسباب و علل و موانع آن حادثه و پیوندهای آن با گذشته و [[آینده]] [[آگاه]] است به طور قطع آن را می‌داند و خبر می‌دهد، در لسان [[آیات]] و [[روایات]] حوادث این مرحله در [[ام الکتاب]] یا [[لوح محفوظ]] ثبت شده است<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳؛ [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref>. به عبارتی دیگر، ام الکتاب یعنی لوحی که اولاً تمام [[حقایق]] و اسرار‌ جهان‌ در آن نقش شده است، ثانیاً ثابت و مصون از [[تغییر]] و زوال است و ثالثاً نزد خداست و عنداللهی<ref>ر.ک: [[مجتبی مطهری\|مطهری، مجتبی]]، [[علم لدنی (مقاله)\|علم لدنی]]، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش ۳، ص۷۵.</ref>. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است<ref>ر.ک: [[محمد منصورنژاد\|منصورنژاد، محمد]]، [[وحی ۱ (مقاله)\|وحی]]، ص۵.</ref> و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>ر.ک: [[سید علی هاشمی\|هاشمی، سید علی]]، [[جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه (پایان‌نامه)\|جایگاه امامت از دیدگاه اصحاب ائمه]].</ref>.
	#"مرحلۀ غیر [[قطعی]]"، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر. ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.		#"مرحلۀ غیر [[قطعی]]"، یا به تعبیر دیگر "مرحله مشروط"، در این مرحله شخص از علل حوادث آگاه است، اما ممکن است تمام شرائط و موانع آن نزد او روشن نباشد، و لذا نمی‌تواند به طور قطع از وقوع حوادث خبر دهد، اما به طور مشروط می‌تواند، و این همان چیزی است که در لسان آیات و روایات از آن تعبیر به [[لوح محو و اثبات]] شده است<ref>ر.ک: [[محسن غرویان\|غرویان، محسن]]، [[سید محمد حسین میرباقری\|میرباقری، سید محمد حسین]]، [[محمد رضا غلامی\|غلامی، محمد رضا]]، [[بحثی مبسوط در آموزش عقاید (کتاب)\|بحثی مبسوط در آموزش عقاید]]، ص۴۳.</ref>.

	در آیۀ {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref> خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک می‌کند و (یا در آن) می‌نویسد و لوح محفوظ نزد اوست؛ سوره رعد، آیه: ۳۹.</ref> از هر دو کتاب یاد شده است. طبق این [[آیه]]، [[خداوند]] در عالم [[تکوین]] دو کتاب دارد: یکی‌ کتابی‌ است‌ که هرگاه بخواهد چیزی را که در آن ثبت شده‌ می‌زداید و یا چیزی را که در آن نیست ثبت می‌کند، یعنی مربوط به تغییراتی است که در قضای‌ الهی‌ حاصل‌ می‌شود و دیگری کتابی است که ریشۀ تمام پدیده‌های عالم است و نوشته‌های‌ آن‌ قابل [[تغییر]] نیست<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		در آیۀ {{متن قرآن\|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاء وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref> خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک می‌کند و (یا در آن) می‌نویسد و لوح محفوظ نزد اوست؛ سوره رعد، آیه: ۳۹.</ref> از هر دو کتاب یاد شده است. طبق این [[آیه]]، [[خداوند]] در عالم [[تکوین]] دو کتاب دارد: یکی‌ کتابی‌ است‌ که هرگاه بخواهد چیزی را که در آن ثبت شده‌ می‌زداید و یا چیزی را که در آن نیست ثبت می‌کند، یعنی مربوط به تغییراتی است که در قضای‌ الهی‌ حاصل‌ می‌شود و دیگری کتابی است که ریشۀ تمام پدیده‌های عالم است و نوشته‌های‌ آن‌ قابل [[تغییر]] نیست<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.

	ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم خداوند]] می‌‌فرمایند: «هر امری را که خداوند [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر. ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref>.		ذیل آیۀ {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>سورۀ زخرف، آیۀ ۴.</ref> [[امام صادق]] {{ع}} در رابطه با [[لوح محفوظ]] و [[علم خداوند]] می‌‌فرمایند: «هر امری را که خداوند [[اراده]] می‌کند، قبل از ایجاد آن در علمش موجود است. هیچ چیزی وجود پیدا نمی‌کند جز اینکه قبل از آن در [[علم الهی]] موجود بوده است»<ref>ر.ک: [[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)\|تفسیر و مفسران]]، ۲۹۳.</ref>.

	لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.		لوح محفوظ گنجینۀ [[علم خدا]] و آیینۀ صفت عالِمیت اوست و چون [[علم]] خدا‌ عین‌ ذات اوست، نشاید که در این‌ [[لوح]]، ‌ تغییری‌ حاصل‌ شود‌ و لذا هیچ وقت‌ در‌ آن تغییر و تبدیلی رخ نمی‌دهد و محتوای آن، همواره ثابت و [[استوار]] است و می‌توانیم بگوییم لوح محفوظ، ‌ ظرف‌‌ علم الهی است؛ البته علم خدا نامحدود‌ است‌ و این‌ که‌ این‌ لوح‌ را ظرف آن یا گنجینۀ آن قلمداد می‌کنیم در نسبت به معلومات است که مجموع پدیده‌های [[جهان هستی]] است و به هر حال محدود است<ref>[[یعقوب جعفری\|جعفری، یعقوب]]، [[بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات (مقاله)\|بحثى در باره لوح محفوظ و لوح محو و اثبات]]، [[کلام اسلامی (نشریه)\|فصلنامه کلام اسلامی]]، ش ۳۴، ص۸۴.</ref>.