مأمون عباسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* در کنار مؤمنان آگاه‌ */

2025-08-06T10:07:29Z

در کنار مؤمنان آگاه‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:
	[[مأمون]] شروط [[امام]]{{ع}} را پذیرفت و علی‌رغم [[مخالفت]] [[امام]]{{ع}} او را به [[ولایت‌عهدی]] خویش برگزید»<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۹۵.</ref>		[[مأمون]] شروط [[امام]]{{ع}} را پذیرفت و علی‌رغم [[مخالفت]] [[امام]]{{ع}} او را به [[ولایت‌عهدی]] خویش برگزید»<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۹۵.</ref>

	== در کنار [[مؤمنان]] آگاه‌ ==		=== در کنار [[مؤمنان]] آگاه‌ ===
	[[مأمون]] همواره از [[امام رضا]]{{ع}} [[بیم]] داشت و وجود او را خطری جدی برای خود می‌دانست و از این‌رو در پی فرصتی بود تا امام{{ع}} را از میان بردارد. دو سال و چند ماه‌ پس از [[بیعت با امام]] [[رضا]]{{ع}} به عنوان [[ولی‌عهد]] که در اول [[ماه مبارک رمضان]] سال ۲۰۱ق<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۱۴۱.</ref>. صورت گرفت، مأمون فرصتی یافت تا [[هدف]] شوم خود را عملی کند و جیره‌خواران خود را واداشت تا آن حضرت را [[مسموم]] کنند. سرانجام [[حضرت رضا]]{{ع}} در ماه صفر سال ۲۰۳ ق. و در ۵۵ سالگی به زهر کین مأمون در [[خراسان]] به [[شهادت]] رسید<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۶۶.</ref>.		[[مأمون]] همواره از [[امام رضا]]{{ع}} [[بیم]] داشت و وجود او را خطری جدی برای خود می‌دانست و از این‌رو در پی فرصتی بود تا امام{{ع}} را از میان بردارد. دو سال و چند ماه‌ پس از [[بیعت با امام]] [[رضا]]{{ع}} به عنوان [[ولی‌عهد]] که در اول [[ماه مبارک رمضان]] سال ۲۰۱ق<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۱۴۱.</ref>. صورت گرفت، مأمون فرصتی یافت تا [[هدف]] شوم خود را عملی کند و جیره‌خواران خود را واداشت تا آن حضرت را [[مسموم]] کنند. سرانجام [[حضرت رضا]]{{ع}} در ماه صفر سال ۲۰۳ ق. و در ۵۵ سالگی به زهر کین مأمون در [[خراسان]] به [[شهادت]] رسید<ref>الحیاة السیاسیة للإمام الرضا{{ع}}، ص۶۶.</ref>.

Bahmani: /* فعالیت مأمون در سه جبهه ‌ */

2025-08-06T10:07:21Z

فعالیت مأمون در سه جبهه ‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	در پی تلاش‌های سترگ [[امامان]] پیش از [[حضرت رضا]]{{ع}} [[دوران امامت]] این [[بزرگوار]] [[شاهد]] بیشترین [[پیشرفت]] حرکت [[اسلامی]] بود. این روند، [[حاکمیت]] [[عباسیان]] را به ناچار به کاری واداشت که بدان مایل نبودند. یکی از این اقدام‌ها واگذاری منصب [[ولایت‌عهدی]] به امام رضا{{ع}}{{ع}} بود تا به [[مردم]] القا کنند که [[خلافت]] را به [[امامان اهل بیت]]{{عم}} بازگردانده‌اند. برای روشن‌تر شدن مطلب اشاره به موارد زیر ضروری می‌نماید:		در پی تلاش‌های سترگ [[امامان]] پیش از [[حضرت رضا]]{{ع}} [[دوران امامت]] این [[بزرگوار]] [[شاهد]] بیشترین [[پیشرفت]] حرکت [[اسلامی]] بود. این روند، [[حاکمیت]] [[عباسیان]] را به ناچار به کاری واداشت که بدان مایل نبودند. یکی از این اقدام‌ها واگذاری منصب [[ولایت‌عهدی]] به امام رضا{{ع}}{{ع}} بود تا به [[مردم]] القا کنند که [[خلافت]] را به [[امامان اهل بیت]]{{عم}} بازگردانده‌اند. برای روشن‌تر شدن مطلب اشاره به موارد زیر ضروری می‌نماید:

	== فعالیت [[مأمون]] در سه جبهه ‌==		=== فعالیت [[مأمون]] در سه جبهه ‌===
	مأمون برای چیره شدن بر سه حالت یاد شده و از پای درآوردن آنها، هوشمندانه [[سیاست]] چند مرحله‌ای در پیش گرفت، به این شرح:		مأمون برای چیره شدن بر سه حالت یاد شده و از پای درآوردن آنها، هوشمندانه [[سیاست]] چند مرحله‌ای در پیش گرفت، به این شرح:
	# رویارویی با [[انقلابیون]] [[دوستدار]] [[خاندان رسالت]] و از میان برداشتن آنان با ابزار نظامی. در [[روزگار]] مأمون، [[ابو السرایا]] [[قیام]] کرد و کار او بالا گرفت. ابو السرایا مردم را به سوی یکی از افراد خاندان رسالت فرا می‌خواند. سرانجام در مصاف با [[سپاه]] مأمون که تحت [[فرماندهی]] [[حسن بن سهل]] بود، سپاه مأمون [[پیروز]] و ابو السرایا کشته شد.		# رویارویی با [[انقلابیون]] [[دوستدار]] [[خاندان رسالت]] و از میان برداشتن آنان با ابزار نظامی. در [[روزگار]] مأمون، [[ابو السرایا]] [[قیام]] کرد و کار او بالا گرفت. ابو السرایا مردم را به سوی یکی از افراد خاندان رسالت فرا می‌خواند. سرانجام در مصاف با [[سپاه]] مأمون که تحت [[فرماندهی]] [[حسن بن سهل]] بود، سپاه مأمون [[پیروز]] و ابو السرایا کشته شد.

Bahmani: /* فعالیت مأمون در سه جبهه ‌ */

2025-08-06T10:06:56Z

فعالیت مأمون در سه جبهه ‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	در پی تلاش‌های سترگ [[امامان]] پیش از [[حضرت رضا]]{{ع}} [[دوران امامت]] این [[بزرگوار]] [[شاهد]] بیشترین [[پیشرفت]] حرکت [[اسلامی]] بود. این روند، [[حاکمیت]] [[عباسیان]] را به ناچار به کاری واداشت که بدان مایل نبودند. یکی از این اقدام‌ها واگذاری منصب [[ولایت‌عهدی]] به امام رضا{{ع}}{{ع}} بود تا به [[مردم]] القا کنند که [[خلافت]] را به [[امامان اهل بیت]]{{عم}} بازگردانده‌اند. برای روشن‌تر شدن مطلب اشاره به موارد زیر ضروری می‌نماید:		در پی تلاش‌های سترگ [[امامان]] پیش از [[حضرت رضا]]{{ع}} [[دوران امامت]] این [[بزرگوار]] [[شاهد]] بیشترین [[پیشرفت]] حرکت [[اسلامی]] بود. این روند، [[حاکمیت]] [[عباسیان]] را به ناچار به کاری واداشت که بدان مایل نبودند. یکی از این اقدام‌ها واگذاری منصب [[ولایت‌عهدی]] به امام رضا{{ع}}{{ع}} بود تا به [[مردم]] القا کنند که [[خلافت]] را به [[امامان اهل بیت]]{{عم}} بازگردانده‌اند. برای روشن‌تر شدن مطلب اشاره به موارد زیر ضروری می‌نماید:

	=== فعالیت [[مأمون]] در سه جبهه ‌===		== فعالیت [[مأمون]] در سه جبهه ‌==
	مأمون برای چیره شدن بر سه حالت یاد شده و از پای درآوردن آنها، هوشمندانه [[سیاست]] چند مرحله‌ای در پیش گرفت، به این شرح:		مأمون برای چیره شدن بر سه حالت یاد شده و از پای درآوردن آنها، هوشمندانه [[سیاست]] چند مرحله‌ای در پیش گرفت، به این شرح:
	# رویارویی با [[انقلابیون]] [[دوستدار]] [[خاندان رسالت]] و از میان برداشتن آنان با ابزار نظامی. در [[روزگار]] مأمون، [[ابو السرایا]] [[قیام]] کرد و کار او بالا گرفت. ابو السرایا مردم را به سوی یکی از افراد خاندان رسالت فرا می‌خواند. سرانجام در مصاف با [[سپاه]] مأمون که تحت [[فرماندهی]] [[حسن بن سهل]] بود، سپاه مأمون [[پیروز]] و ابو السرایا کشته شد.		# رویارویی با [[انقلابیون]] [[دوستدار]] [[خاندان رسالت]] و از میان برداشتن آنان با ابزار نظامی. در [[روزگار]] مأمون، [[ابو السرایا]] [[قیام]] کرد و کار او بالا گرفت. ابو السرایا مردم را به سوی یکی از افراد خاندان رسالت فرا می‌خواند. سرانجام در مصاف با [[سپاه]] مأمون که تحت [[فرماندهی]] [[حسن بن سهل]] بود، سپاه مأمون [[پیروز]] و ابو السرایا کشته شد.

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۶

2025-08-06T10:06:38Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۳

2025-08-06T10:03:04Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* آشنایی اجمالی */

2025-08-06T07:27:26Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = عباسیان \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مأمون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[مأمون عباسی در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = عباسیان \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مأمون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[مأمون عباسی در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	==آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابوعباس عبدالله بن هارون بن مهدی مأمون عباسی]] هفتمین [[خلیفه عباسی]] و فرزند [[هارون الرشید]] از کنیزی [[ایرانی]] (بادغیسی [[خراسانی]]) بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۴.</ref> که در سال ۱۷۰ه‍ به [[دنیا]] آمد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۵۰.</ref> از [[کودکی]] به تحصیل [[علوم]] [[فقه]]، [[ادبیات]] و [[تاریخ]] پرداخت و از افرادی چون هشیم، [[عباد بن عوام]]، [[یوسف بن عطیه]] و [[ابومعاویه ضریر]] [[حدیث]] شنید. چنان که از او فرزندش فضل، [[یحیی بن اکثم]]، [[عبدالله بن طاهر]]، [[دعبل خزاعی]] و دیگران [[روایت]] کرده‌اند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> پدرش [[هارون]] او را [[مأمون]] [[لقب]] داد و به [[ولایت خراسان]] [[منصوب]] کرد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref> وی پس از [[مرگ]] [[پدر]] به تحریک و [[تدبیر]] [[فضل بن سهل]] و سرداری طاهر ذوالیمینین با برادرش [[امین]] جنگید و بر او غالب شد. در سال ۱۹۵ه‍ در [[مرو]] به خلافت خوانده شد و در سال ۱۹۸ه‍ با او [[بیعت]] عمومی صورت گرفت.<ref>تاریخ خلیفه، ص۳۰۹ و ۳۱۰.</ref> در سال ۲۰۰ه‍ [[امام رضا]]{{ع}}را به [[خراسان]] برد و او را به عنوان [[ولی‌عهد]] خود قرار داد و همزمان [[دختران]] خود [[ام حبیب]] و [[ام فضل]] را به [[تزویج]] امام رضا و [[امام جواد]]{{ع}}درآورد <ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۴، ۵۵۴ و ۵۶۶.</ref> اما هنگام برگشت به [[بغداد]] امام رضا{{ع}} را در [[طوس]] [[مسموم]] کرد.<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۴۱۷ و ۴۴۱.</ref> در سال ۲۱۲ه‍ [[افضلیت علی]]{{ع}} پس از [[رسول خدا]]{{صل}} و همچنین [[مخلوق بودن قرآن]] را رسماً اعلام کرد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۱۹.</ref> و این ناشی از [[تمایل]] شدید او به [[مذهب]] [[معتزله]] بود.		[[ابوعباس عبدالله بن هارون بن مهدی مأمون عباسی]] هفتمین [[خلیفه عباسی]] و فرزند [[هارون الرشید]] از کنیزی [[ایرانی]] (بادغیسی [[خراسانی]]) بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۴.</ref> که در سال ۱۷۰ه‍ به [[دنیا]] آمد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۵۰.</ref>.

	[[~~صفدی~~]] ~~می‌‌گوید: مأمون مایل به~~ [[~~تشیع~~]] ~~بود~~ و ~~مدتی~~ [[~~متعه~~]] [[~~زنان~~]] ~~را مجاز اعلام کرد~~ و ~~ترحّم بر~~ [[~~معاویه~~]] و [[~~به نیکی یاد کردن~~]] ~~او را ممنوع دانست~~.~~<ref>الوافی بالوفیات، ج۱۷، ص۶۵۸، ۶۵۹ و ۶۶۱.</ref> برخی~~ او را [[~~عالم‌ترین~~]] [[~~خلفا~~]] ~~به فقه~~ و [[~~کلام~~]]<ref>~~الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹~~.</ref> و [[~~ستاره~~]] [[~~بنی عباس~~]] در [[~~علم~~]] و [[حکمت]] دانسته‌اند.<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref> در همین راستا، خبری از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} روایت کرده‌اند که هفتمین آنان (مقصود [[خلفای بنی عباس]]) [[~~عالم‌ترین~~]] ~~ایشان است.~~<ref>~~مناقب آل ابی طالب، ج۲، ص۳۱۱~~.</ref>		از کودکی به تحصیل [[علوم]] [[فقه]]، ادبیات و [[تاریخ]] پرداخت و از افرادی چون هشیم، [[عباد بن عوام]]، [[یوسف بن عطیه]] و [[ابومعاویه ضریر]] [[حدیث]] شنید. چنان که از او فرزندش فضل، [[یحیی بن اکثم]]، [[عبدالله بن طاهر]]، [[دعبل خزاعی]] و دیگران [[روایت]] کرده‌اند<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref>. پدرش [[هارون]] او را [[مأمون]] [[لقب]] داد و به [[ولایت خراسان]] [[منصوب]] کرد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref>.

	[[مأمون]] را ~~از مردان با اراده،~~ [[~~صبور~~]]، [[~~صاحب رأی~~]] و [[~~فهم~~]]، [[~~سیاستمدار~~]]، با [[~~هیبت~~]] و [[شجاع]] در بین [[عباسیان]] می‌‌دانند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> [[دینوری]] می‌‌گوید: او از هر [[علمی]] بهره‌ای داشت. استادش، [[ابوهذیل علاّف]] بود و در [[خلافت]] خود، مجالس [[مناظره]] در موضوع [[ادیان]] و [[مذاهب]] برپا می‌‌کرد و کتاب اقلیدس را از [[روم]] آورد و دستور داد آن را شرح و [[ترجمه]] کنند.<ref> الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref> [[ذهبی]] او را [[شیعه]] می‌‌داند و می‌‌گوید: در ترجمه کتب [[عقلی]] تلاش زیادی کرد و بر [[کوه]] [[دمشق]] رصدخانه ساخت. [[فصیح]] و سخنران بود و بر [[منبر]]، [[حدیث]] نقل می‌‌کرد و روزهای سه [[شنبه]] را به مناظره می‌‌پرداخت.<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۲۷۳ ـ ۲۸۱.</ref> [[خطیب بغدادی]] می‌‌گوید: در میان [[خلفا]]، فقط [[عثمان]] و مأمون [[حافظ قرآن]] بودند.<ref>تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref> با این حال گزارشی از شرابخواری و شطرنج [[بازی]] وی موجود است.<ref> تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۳۰.</ref> این [[خلیفه عباسی]] هنگامی که به [[جنگ]] روم می‌‌رفت، در محلی به نام بزندون [[بیمار]] شد و در [[رجب]] سال ۲۱۸ درگذشت و جنازه‌اش را به طرسوس منتقل و در آنجا [[دفن]] کردند.<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۱؛ مروج الذهب، ج۳، ص۴۵۵ و ۴۵۸.</ref> تألیفات وی را چنین بر شمرده اند: رساله‌ای در نشانه‌های [[پیامبری]] رساله‌ای در باره [[مناقب]] خلفای پس از [[پیامبر]]{{صل}} جواب [[پادشاه]] برغر<ref>بلغار یا نام گروهی از ترکان است معجم البلدان، ج۱، ص۳۸۵.</ref> درباره آنچه از [[اسلام]] و [[توحید]] پرسیده بود<ref>الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹.</ref> مناظره با علمای [[اهل سنت]] [[شرایع]] الدین و [[دیوان]] [[شعر]]<ref>الذریعه، ج۹، ص۶۹۴، ج۱۳، ص۵۱ و ج۲۲، ص۳۱۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ~~ج۱،~~ ص۴۸۶ - ۴۸۷.</ref>		وی پس از [[مرگ]] پدر به تحریک و [[تدبیر]] [[فضل بن سهل]] و سرداری طاهر ذوالیمینین با برادرش [[امین]] جنگید و بر او غالب شد. در سال ۱۹۵ه‍ در مرو به خلافت خوانده شد و در سال ۱۹۸ه‍ با او [[بیعت]] عمومی صورت گرفت<ref>تاریخ خلیفه، ص۳۰۹ و ۳۱۰.</ref>. در سال ۲۰۰ه‍ [[امام رضا]]{{ع}}را به [[خراسان]] برد و او را به عنوان [[ولی‌عهد]] خود قرار داد و همزمان [[دختران]] خود [[ام حبیب]] و [[ام فضل]] را به [[تزویج]] امام رضا و [[امام جواد]]{{ع}}درآورد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۴، ۵۵۴ و ۵۶۶.</ref> اما هنگام برگشت به [[بغداد]] امام رضا{{ع}} را در [[طوس]] [[مسموم]] کرد<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۴۱۷ و ۴۴۱.</ref>. در سال ۲۱۲ه‍ [[افضلیت علی]]{{ع}} پس از [[رسول خدا]]{{صل}} و همچنین مخلوق بودن قرآن را رسماً اعلام کرد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۱۹.</ref> و این ناشی از [[تمایل]] شدید او به [[مذهب]] [[معتزله]] بود.

			[[صفدی]] می‌‌گوید: مأمون مایل به [[تشیع]] بود و مدتی [[متعه]] [[زنان]] را مجاز اعلام کرد و ترحّم بر [[معاویه]] و به نیکی یاد کردن او را ممنوع دانست<ref>الوافی بالوفیات، ج۱۷، ص۶۵۸، ۶۵۹ و ۶۶۱.</ref>. برخی او را عالم‌ترین [[خلفا]] به فقه و [[کلام]]<ref>الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹.</ref> و [[ستاره]] [[بنی عباس]] در [[علم]] و [[حکمت]] دانسته‌اند<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref>. در همین راستا، خبری از [[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} روایت کرده‌اند که هفتمین آنان (مقصود [[خلفای بنی عباس]]) عالم‌ترین ایشان است<ref>مناقب آل ابی طالب، ج۲، ص۳۱۱.</ref>.

			[[مأمون]] را از مردان با اراده، صبور، صاحب رأی و فهم، [[سیاستمدار]]، با هیبت و [[شجاع]] در بین [[عباسیان]] می‌‌دانند<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref>. [[دینوری]] می‌‌گوید: او از هر [[علمی]] بهره‌ای داشت. استادش، [[ابوهذیل علاّف]] بود و در [[خلافت]] خود، مجالس [[مناظره]] در موضوع [[ادیان]] و [[مذاهب]] برپا می‌‌کرد و کتاب اقلیدس را از [[روم]] آورد و دستور داد آن را شرح و ترجمه کنند<ref> الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref>. [[ذهبی]] او را [[شیعه]] می‌‌داند و می‌‌گوید: در ترجمه کتب [[عقلی]] تلاش زیادی کرد و بر [[کوه]] [[دمشق]] رصدخانه ساخت. [[فصیح]] و سخنران بود و بر [[منبر]]، [[حدیث]] نقل می‌‌کرد و روزهای سه [[شنبه]] را به مناظره می‌‌پرداخت<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۲۷۳ ـ ۲۸۱.</ref>. [[خطیب بغدادی]] می‌‌گوید: در میان [[خلفا]]، فقط [[عثمان]] و مأمون حافظ قرآن بودند<ref>تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref>. با این حال گزارشی از شرابخواری و شطرنج [[بازی]] وی موجود است<ref> تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۳۰.</ref>.

			این [[خلیفه عباسی]] هنگامی که به [[جنگ]] روم می‌‌رفت، در محلی به نام بزندون [[بیمار]] شد و در [[رجب]] سال ۲۱۸ درگذشت و جنازه‌اش را به طرسوس منتقل و در آنجا [[دفن]] کردند<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۱؛ مروج الذهب، ج۳، ص۴۵۵ و ۴۵۸.</ref>. تألیفات وی را چنین بر شمرده اند: رساله‌ای در نشانه‌های [[پیامبری]] رساله‌ای در باره [[مناقب]] خلفای پس از [[پیامبر]]{{صل}} جواب [[پادشاه]] برغر<ref>بلغار یا نام گروهی از ترکان است معجم البلدان، ج۱، ص۳۸۵.</ref> درباره آنچه از [[اسلام]] و [[توحید]] پرسیده بود<ref>الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹.</ref> مناظره با علمای [[اهل سنت]] [[شرایع]] الدین و [[دیوان]] [[شعر]]<ref>الذریعه، ج۹، ص۶۹۴، ج۱۳، ص۵۱ و ج۲۲، ص۳۱۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص۴۸۶ - ۴۸۷.</ref>

	==عبدالله مأمون‌==		==عبدالله مأمون‌==

Bahmani در ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۲

2025-08-06T07:22:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مأمون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[مأمون عباسی در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = عباسیان \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مأمون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[مأمون عباسی در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	==آشنایی اجمالی ==		==آشنایی اجمالی ==
	[[ابوعباس عبدالله بن هارون بن مهدی مأمون عباسی]] هفتمین [[خلیفه عباسی]] و فرزند [[هارون الرشید]] از کنیزی [[ایرانی]] (بادغیسی [[خراسانی]]) بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۴.</ref> که در سال ۱۷۰ه‍ به [[دنیا]] آمد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۵۰.</ref> از [[کودکی]] به تحصیل [[علوم]] [[فقه]]، [[ادبیات]] و [[تاریخ]] پرداخت و از افرادی چون هشیم، [[عباد بن عوام]]، [[یوسف بن عطیه]] و [[ابومعاویه ضریر]] [[حدیث]] شنید. چنان که از او فرزندش فضل، [[یحیی بن اکثم]]، [[عبدالله بن طاهر]]، [[دعبل خزاعی]] و دیگران [[روایت]] کرده‌اند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> پدرش [[هارون]] او را [[مأمون]] [[لقب]] داد و به [[ولایت خراسان]] [[منصوب]] کرد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref> وی پس از [[مرگ]] [[پدر]] به تحریک و [[تدبیر]] [[فضل بن سهل]] و سرداری طاهر ذوالیمینین با برادرش [[امین]] جنگید و بر او غالب شد. در سال ۱۹۵ه‍ در [[مرو]] به خلافت خوانده شد و در سال ۱۹۸ه‍ با او [[بیعت]] عمومی صورت گرفت.<ref>تاریخ خلیفه، ص۳۰۹ و ۳۱۰.</ref> در سال ۲۰۰ه‍ [[امام رضا]]{{ع}}را به [[خراسان]] برد و او را به عنوان [[ولی‌عهد]] خود قرار داد و همزمان [[دختران]] خود [[ام حبیب]] و [[ام فضل]] را به [[تزویج]] امام رضا و [[امام جواد]]{{ع}}درآورد <ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۴، ۵۵۴ و ۵۶۶.</ref> اما هنگام برگشت به [[بغداد]] امام رضا{{ع}} را در [[طوس]] [[مسموم]] کرد.<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۴۱۷ و ۴۴۱.</ref> در سال ۲۱۲ه‍ [[افضلیت علی]]{{ع}} پس از [[رسول خدا]]{{صل}} و همچنین [[مخلوق بودن قرآن]] را رسماً اعلام کرد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۱۹.</ref> و این ناشی از [[تمایل]] شدید او به [[مذهب]] [[معتزله]] بود.		[[ابوعباس عبدالله بن هارون بن مهدی مأمون عباسی]] هفتمین [[خلیفه عباسی]] و فرزند [[هارون الرشید]] از کنیزی [[ایرانی]] (بادغیسی [[خراسانی]]) بود<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۴۴.</ref> که در سال ۱۷۰ه‍ به [[دنیا]] آمد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۵۰.</ref> از [[کودکی]] به تحصیل [[علوم]] [[فقه]]، [[ادبیات]] و [[تاریخ]] پرداخت و از افرادی چون هشیم، [[عباد بن عوام]]، [[یوسف بن عطیه]] و [[ابومعاویه ضریر]] [[حدیث]] شنید. چنان که از او فرزندش فضل، [[یحیی بن اکثم]]، [[عبدالله بن طاهر]]، [[دعبل خزاعی]] و دیگران [[روایت]] کرده‌اند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> پدرش [[هارون]] او را [[مأمون]] [[لقب]] داد و به [[ولایت خراسان]] [[منصوب]] کرد.<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۲۶۹.</ref> وی پس از [[مرگ]] [[پدر]] به تحریک و [[تدبیر]] [[فضل بن سهل]] و سرداری طاهر ذوالیمینین با برادرش [[امین]] جنگید و بر او غالب شد. در سال ۱۹۵ه‍ در [[مرو]] به خلافت خوانده شد و در سال ۱۹۸ه‍ با او [[بیعت]] عمومی صورت گرفت.<ref>تاریخ خلیفه، ص۳۰۹ و ۳۱۰.</ref> در سال ۲۰۰ه‍ [[امام رضا]]{{ع}}را به [[خراسان]] برد و او را به عنوان [[ولی‌عهد]] خود قرار داد و همزمان [[دختران]] خود [[ام حبیب]] و [[ام فضل]] را به [[تزویج]] امام رضا و [[امام جواد]]{{ع}}درآورد <ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۵۴۴، ۵۵۴ و ۵۶۶.</ref> اما هنگام برگشت به [[بغداد]] امام رضا{{ع}} را در [[طوس]] [[مسموم]] کرد.<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۴۱۷ و ۴۴۱.</ref> در سال ۲۱۲ه‍ [[افضلیت علی]]{{ع}} پس از [[رسول خدا]]{{صل}} و همچنین [[مخلوق بودن قرآن]] را رسماً اعلام کرد<ref>تاریخ الطبری، ج۸، ص۶۱۹.</ref> و این ناشی از [[تمایل]] شدید او به [[مذهب]] [[معتزله]] بود.

Jaafari: /* منابع */

2025-06-24T10:02:31Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-06-24T09:41:48Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari در ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۷

2025-06-24T09:37:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۷
خط ۶:		خط ۶:

	[[مأمون]] را از مردان با اراده، [[صبور]]، [[صاحب رأی]] و [[فهم]]، [[سیاستمدار]]، با [[هیبت]] و [[شجاع]] در بین [[عباسیان]] می‌‌دانند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> [[دینوری]] می‌‌گوید: او از هر [[علمی]] بهره‌ای داشت. استادش، [[ابوهذیل علاّف]] بود و در [[خلافت]] خود، مجالس [[مناظره]] در موضوع [[ادیان]] و [[مذاهب]] برپا می‌‌کرد و کتاب اقلیدس را از [[روم]] آورد و دستور داد آن را شرح و [[ترجمه]] کنند.<ref> الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref> [[ذهبی]] او را [[شیعه]] می‌‌داند و می‌‌گوید: در ترجمه کتب [[عقلی]] تلاش زیادی کرد و بر [[کوه]] [[دمشق]] رصدخانه ساخت. [[فصیح]] و سخنران بود و بر [[منبر]]، [[حدیث]] نقل می‌‌کرد و روزهای سه [[شنبه]] را به مناظره می‌‌پرداخت.<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۲۷۳ ـ ۲۸۱.</ref> [[خطیب بغدادی]] می‌‌گوید: در میان [[خلفا]]، فقط [[عثمان]] و مأمون [[حافظ قرآن]] بودند.<ref>تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref> با این حال گزارشی از شرابخواری و شطرنج [[بازی]] وی موجود است.<ref> تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۳۰.</ref> این [[خلیفه عباسی]] هنگامی که به [[جنگ]] روم می‌‌رفت، در محلی به نام بزندون [[بیمار]] شد و در [[رجب]] سال ۲۱۸ درگذشت و جنازه‌اش را به طرسوس منتقل و در آنجا [[دفن]] کردند.<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۱؛ مروج الذهب، ج۳، ص۴۵۵ و ۴۵۸.</ref> تألیفات وی را چنین بر شمرده اند: رساله‌ای در نشانه‌های [[پیامبری]] رساله‌ای در باره [[مناقب]] خلفای پس از [[پیامبر]]{{صل}} جواب [[پادشاه]] برغر<ref>بلغار یا نام گروهی از ترکان است معجم البلدان، ج۱، ص۳۸۵.</ref> درباره آنچه از [[اسلام]] و [[توحید]] پرسیده بود<ref>الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹.</ref> مناظره با علمای [[اهل سنت]] [[شرایع]] الدین و [[دیوان]] [[شعر]]<ref>الذریعه، ج۹، ص۶۹۴، ج۱۳، ص۵۱ و ج۲۲، ص۳۱۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۴۸۶ - ۴۸۷.</ref>		[[مأمون]] را از مردان با اراده، [[صبور]]، [[صاحب رأی]] و [[فهم]]، [[سیاستمدار]]، با [[هیبت]] و [[شجاع]] در بین [[عباسیان]] می‌‌دانند.<ref>تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۲۷.</ref> [[دینوری]] می‌‌گوید: او از هر [[علمی]] بهره‌ای داشت. استادش، [[ابوهذیل علاّف]] بود و در [[خلافت]] خود، مجالس [[مناظره]] در موضوع [[ادیان]] و [[مذاهب]] برپا می‌‌کرد و کتاب اقلیدس را از [[روم]] آورد و دستور داد آن را شرح و [[ترجمه]] کنند.<ref> الاخبار الطوال، ص۴۰۰.</ref> [[ذهبی]] او را [[شیعه]] می‌‌داند و می‌‌گوید: در ترجمه کتب [[عقلی]] تلاش زیادی کرد و بر [[کوه]] [[دمشق]] رصدخانه ساخت. [[فصیح]] و سخنران بود و بر [[منبر]]، [[حدیث]] نقل می‌‌کرد و روزهای سه [[شنبه]] را به مناظره می‌‌پرداخت.<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۱۰، ص۲۷۳ ـ ۲۸۱.</ref> [[خطیب بغدادی]] می‌‌گوید: در میان [[خلفا]]، فقط [[عثمان]] و مأمون [[حافظ قرآن]] بودند.<ref>تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۸۷.</ref> با این حال گزارشی از شرابخواری و شطرنج [[بازی]] وی موجود است.<ref> تاریخ الاسلام، ج۱۵، ص۲۳۰.</ref> این [[خلیفه عباسی]] هنگامی که به [[جنگ]] روم می‌‌رفت، در محلی به نام بزندون [[بیمار]] شد و در [[رجب]] سال ۲۱۸ درگذشت و جنازه‌اش را به طرسوس منتقل و در آنجا [[دفن]] کردند.<ref>الاخبار الطوال، ص۴۰۱؛ مروج الذهب، ج۳، ص۴۵۵ و ۴۵۸.</ref> تألیفات وی را چنین بر شمرده اند: رساله‌ای در نشانه‌های [[پیامبری]] رساله‌ای در باره [[مناقب]] خلفای پس از [[پیامبر]]{{صل}} جواب [[پادشاه]] برغر<ref>بلغار یا نام گروهی از ترکان است معجم البلدان، ج۱، ص۳۸۵.</ref> درباره آنچه از [[اسلام]] و [[توحید]] پرسیده بود<ref>الفهرست (الندیم)، ص۱۲۹.</ref> مناظره با علمای [[اهل سنت]] [[شرایع]] الدین و [[دیوان]] [[شعر]]<ref>الذریعه، ج۹، ص۶۹۴، ج۱۳، ص۵۱ و ج۲۲، ص۳۱۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۴۸۶ - ۴۸۷.</ref>


	== منابع ==		== منابع ==