مبارزه با طاغوت در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* مقدمه */

2023-12-27T06:39:38Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	[[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} بیانگر [[نامشروع]] بودن طاغوت و [[تبلیغ]] و [[ترویج]] [[بی‌اعتنایی]] به آن یا مبارزه با آن است. بر این اساس در صورت فراهم بودن شرایط و فضای مناسب یا حدوث [[مصالح اسلام]]، [[مبارزه با طاغوت]] را [[اولویت]] اصلی خود قرار می‌دادند. بارزترین آن [[قیام]] عاشوراست که چون [[امام حسین]]{{ع}} [[مشاهده]] کرد [[راعی]] [[جامعه اسلامی]] فردی چون یزید است، قیام در برابر او را [[واجب]] دانست و با تمام [[خاندان]] خود به این مصاف خونین شتافت. اساساً مقابله و [[مبارزه با طاغوت]] با هر شیوه‌ای، چنان در [[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} مورد توجه قرار گرفته که در [[حدیثی]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} سؤال شد: کدامین [[جهاد]] در پیشگاه [[خداوند عزوجل]] محبوب‌تر است؟ آن حضرت فرمود: «کلمه حقی که در برابر [[امام]] [[ستمگری]] گفته شود»<ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۲۵۱، به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.		[[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} بیانگر [[نامشروع]] بودن طاغوت و [[تبلیغ]] و [[ترویج]] [[بی‌اعتنایی]] به آن یا مبارزه با آن است. بر این اساس در صورت فراهم بودن شرایط و فضای مناسب یا حدوث [[مصالح اسلام]]، [[مبارزه با طاغوت]] را [[اولویت]] اصلی خود قرار می‌دادند. بارزترین آن [[قیام]] عاشوراست که چون [[امام حسین]]{{ع}} [[مشاهده]] کرد [[راعی]] [[جامعه اسلامی]] فردی چون یزید است، قیام در برابر او را [[واجب]] دانست و با تمام [[خاندان]] خود به این مصاف خونین شتافت. اساساً مقابله و [[مبارزه با طاغوت]] با هر شیوه‌ای، چنان در [[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} مورد توجه قرار گرفته که در [[حدیثی]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} سؤال شد: کدامین [[جهاد]] در پیشگاه [[خداوند عزوجل]] محبوب‌تر است؟ آن حضرت فرمود: «کلمه حقی که در برابر [[امام]] [[ستمگری]] گفته شود»<ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۲۵۱، به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.
	[[آیات]] شریفه‌ای از [[قرآن مجید]] و نیز [[روایات]] بسیاری - اگر چه به دلالت التزامی -بر آنچه گفته شد دلالت دارد که به برخی از آنها اشاره ~~می‌کنم~~:		[[آیات]] شریفه‌ای از [[قرآن مجید]] و نیز [[روایات]] بسیاری - اگر چه به دلالت التزامی -بر آنچه گفته شد دلالت دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
	#{{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> این [[آیه شریفه]] دلالت دارد بر اینکه شخص [[ستمگر]] به [[رهبری]] [[مردم]] که [[عهد خداوند]] است، گماشته نمی‌شود و اطلاق [[آیه]]، هم عدم [[صحت]] [[ایجاد حکومت]] [[ظلم]] و هم عدم صحت تداوم آن را شامل می‌شود؛ به عبارت دیگر لازمه مفهوم این آیه، [[ضرورت]] [[مبارزه]] با کسانی است که بر خلاف [[مقررات الهی]] و بر اساس [[ستم]] بر مردم [[حکومت]] می‌کنند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۹۰.</ref>.		#{{متن قرآن\|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> این [[آیه شریفه]] دلالت دارد بر اینکه شخص [[ستمگر]] به [[رهبری]] [[مردم]] که [[عهد خداوند]] است، گماشته نمی‌شود و اطلاق [[آیه]]، هم عدم [[صحت]] [[ایجاد حکومت]] [[ظلم]] و هم عدم صحت تداوم آن را شامل می‌شود؛ به عبارت دیگر لازمه مفهوم این آیه، [[ضرورت]] [[مبارزه]] با کسانی است که بر خلاف [[مقررات الهی]] و بر اساس [[ستم]] بر مردم [[حکومت]] می‌کنند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۹۰.</ref>.
	#{{متن قرآن\|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref> از آنجا که [[جامعه]] نیازمند [[دولت]] و حکومت است و [[تصدی]] حکومت توسط ستمگر و تکیه بر او طبق دو آیه شریفه فوق جایز نیست، پس به ناچار در صورت وجود [[قدرت]] باید او را از حکومت [[خلع]] کرد تا [[حکومت صالح]] عادلی به جای آن برقرار شود؛ به عبارتی [[امنیت سیاسی]] [[شهروندان]] در صورتی که حکومت به [[حاکم عادل]] برسد، امکان پذیر می‌شود.		#{{متن قرآن\|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref> از آنجا که [[جامعه]] نیازمند [[دولت]] و حکومت است و [[تصدی]] حکومت توسط ستمگر و تکیه بر او طبق دو آیه شریفه فوق جایز نیست، پس به ناچار در صورت وجود [[قدرت]] باید او را از حکومت [[خلع]] کرد تا [[حکومت صالح]] عادلی به جای آن برقرار شود؛ به عبارتی [[امنیت سیاسی]] [[شهروندان]] در صورتی که حکومت به [[حاکم عادل]] برسد، امکان پذیر می‌شود.

Wasity: /* مقدمه */

2023-12-27T06:39:01Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۹
خط ۷:		خط ۷:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[صاحب جواهر]] مراد از «[[طاغوت]]» را به نقل از [[امام علی]]{{ع}} به بیانی روان و ساده چنین تعریف می‌کند: {{متن حدیث\|كُلُّ حَاكِمٍ يَحْكُمُ بِغَيْرِ قَوْلِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَهُوَ طَاغُوتٌ}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: «هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او طاغوت است». بر این اساس طاغوت در صورت [[دستیابی به قدرت]] از [[مشروعیت]] برخوردار نخواهد بود. به همین دلیل است که [[تعاون]] با او [[تحریم]] شده و در مقابل به [[مبارزه]] با آن در شرایط و فضای مناسب توصیه گردیده است. [[صاحب جواهر]] در ادامه سخن فوق می‌نویسد: {{عربی\|كل حاكم يحكم بغير قولنا أهل البيت فهو طاغوت و قرأ "يريدون<ref>{{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}} «آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref> إلى آخرها. ثم قال: والله فعلوا وتحاكموا إلى الطاغوت و أضلهم الشيطان ضلالا بعيدا، فلم ينج من هذه الأمة إلا نحن وشيعتنا ~~و قد هلك غيرهم، فمن لم يعرف حقهم فعليه لعنة الله~~}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او [[طاغوت]] است. آنگاه حضرت [[آیه]] {{متن قرآن\|يُرِيدُونَ}} را تا پایان [[تلاوت]] کرد و سپس فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]، آنان این چنین عمل کردند و [[داوری]] را به طاغوت بردند و [[شیطان]] آنان را به [[گمراهی]] عمیق برد. پس از این [[امت]]، کسی [[نجات]] نیافت؛ مگر ما و [[شیعیان]] ~~ما و غیر اینها هلاک شدند. پس اگر کسی حقشان را نشناسد، [[لعنت خدا]] بر او باد»~~.		[[صاحب جواهر]] مراد از «[[طاغوت]]» را به نقل از [[امام علی]]{{ع}} به بیانی روان و ساده چنین تعریف می‌کند: {{متن حدیث\|كُلُّ حَاكِمٍ يَحْكُمُ بِغَيْرِ قَوْلِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَهُوَ طَاغُوتٌ}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: «هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او طاغوت است». بر این اساس طاغوت در صورت [[دستیابی به قدرت]] از [[مشروعیت]] برخوردار نخواهد بود. به همین دلیل است که [[تعاون]] با او [[تحریم]] شده و در مقابل به [[مبارزه]] با آن در شرایط و فضای مناسب توصیه گردیده است. [[صاحب جواهر]] در ادامه سخن فوق می‌نویسد: {{عربی\|كل حاكم يحكم بغير قولنا أهل البيت فهو طاغوت و قرأ "يريدون<ref>{{متن قرآن\|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}} «آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref> إلى آخرها. ثم قال: والله فعلوا وتحاكموا إلى الطاغوت و أضلهم الشيطان ضلالا بعيدا، فلم ينج من هذه الأمة إلا نحن وشيعتنا}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او [[طاغوت]] است. آنگاه حضرت [[آیه]] {{متن قرآن\|يُرِيدُونَ}} را تا پایان [[تلاوت]] کرد و سپس فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]، آنان این چنین عمل کردند و [[داوری]] را به طاغوت بردند و [[شیطان]] آنان را به [[گمراهی]] عمیق برد. پس از این [[امت]]، کسی [[نجات]] نیافت؛ مگر ما و [[شیعیان]] ما».

	[[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} بیانگر [[نامشروع]] بودن طاغوت و [[تبلیغ]] و [[ترویج]] [[بی‌اعتنایی]] به آن یا مبارزه با آن است. بر این اساس در صورت فراهم بودن شرایط و فضای مناسب یا حدوث [[مصالح اسلام]]، [[مبارزه با طاغوت]] را [[اولویت]] اصلی خود قرار می‌دادند. بارزترین آن [[قیام]] عاشوراست که چون [[امام حسین]]{{ع}} [[مشاهده]] کرد [[راعی]] [[جامعه اسلامی]] فردی چون یزید است، قیام در برابر او را [[واجب]] دانست و با تمام [[خاندان]] خود به این مصاف خونین شتافت. اساساً مقابله و [[مبارزه با طاغوت]] با هر شیوه‌ای، چنان در [[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} مورد توجه قرار گرفته که در [[حدیثی]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} سؤال شد: کدامین [[جهاد]] در پیشگاه [[خداوند عزوجل]] محبوب‌تر است؟ آن حضرت فرمود: «کلمه حقی که در برابر [[امام]] [[ستمگری]] گفته شود»<ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۲۵۱، به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.		[[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} بیانگر [[نامشروع]] بودن طاغوت و [[تبلیغ]] و [[ترویج]] [[بی‌اعتنایی]] به آن یا مبارزه با آن است. بر این اساس در صورت فراهم بودن شرایط و فضای مناسب یا حدوث [[مصالح اسلام]]، [[مبارزه با طاغوت]] را [[اولویت]] اصلی خود قرار می‌دادند. بارزترین آن [[قیام]] عاشوراست که چون [[امام حسین]]{{ع}} [[مشاهده]] کرد [[راعی]] [[جامعه اسلامی]] فردی چون یزید است، قیام در برابر او را [[واجب]] دانست و با تمام [[خاندان]] خود به این مصاف خونین شتافت. اساساً مقابله و [[مبارزه با طاغوت]] با هر شیوه‌ای، چنان در [[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} مورد توجه قرار گرفته که در [[حدیثی]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} سؤال شد: کدامین [[جهاد]] در پیشگاه [[خداوند عزوجل]] محبوب‌تر است؟ آن حضرت فرمود: «کلمه حقی که در برابر [[امام]] [[ستمگری]] گفته شود»<ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۲۵۱، به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.

Wasity: /* مقدمه */

2023-12-27T06:38:25Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	[[سید بن طاووس]] نیز در [[اقبال الاعمال]] در بیان روایتی [[نبوی]]، پیامدهای [[کمک به ظالمان]] چنین تشریح می‌کند: {{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ أَيْنَ أَعْوَانُ الظَّلَمَةِ وَ مَنْ لَاقَ لَهُمْ دَوَاةً أَوْ رَبَطَ كِيساً أَوْ مَدَّ لَهُمْ مَدَّةَ قَلَمٍ فَاحْشُرُوهُمْ مَعَهُمْ}}<ref>سید بن طاوس، الاقبال بالأعمال، ص۲۶۰؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰، حدیث ۱۱.</ref>: [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: هنگامی که [[روز قیامت]] فرارسد، منادی ندا دهد که [[اعوان ظلمه]] کجایند و کسی که برای دوات [[ظالم]] لیقه فراهم کرده یا کیسه‌اش را بافته یا مدادش را تراشیده، پس با آن ظالم [[محشور]] می‌شوند».		[[سید بن طاووس]] نیز در [[اقبال الاعمال]] در بیان روایتی [[نبوی]]، پیامدهای [[کمک به ظالمان]] چنین تشریح می‌کند: {{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ أَيْنَ أَعْوَانُ الظَّلَمَةِ وَ مَنْ لَاقَ لَهُمْ دَوَاةً أَوْ رَبَطَ كِيساً أَوْ مَدَّ لَهُمْ مَدَّةَ قَلَمٍ فَاحْشُرُوهُمْ مَعَهُمْ}}<ref>سید بن طاوس، الاقبال بالأعمال، ص۲۶۰؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰، حدیث ۱۱.</ref>: [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: هنگامی که [[روز قیامت]] فرارسد، منادی ندا دهد که [[اعوان ظلمه]] کجایند و کسی که برای دوات [[ظالم]] لیقه فراهم کرده یا کیسه‌اش را بافته یا مدادش را تراشیده، پس با آن ظالم [[محشور]] می‌شوند».

	در واقع [[یاری]] [[ستمکار]] و [[طاغوت]] تهدیدی برای [[امنیت]] [[دنیوی]] و [[اخروی]] [[جامعه]] می‌شود و با کمترین [[همراهی]] و کمک به طاغوت، سرانجامی همچون طاغوت در [[انتظار فرد]] خواهد بود؛ به طوری که در [[موثقه~~]] [[~~یونس]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[کمک به ظالم]] در امر مستحبی همچون ساخت [[مسجد]] نیز [[تحریم]] شده است: {{متن حدیث\|لَا تُعِنْهُمْ عَلَى بِنَاءِ مَسْجِدٍ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰.</ref>: «به [[ستمکاران]] در ساخت مسجد کمک نکنید» و [[امام کاظم]]{{ع}} [[صفوان جمال]] را از [[اجازه]] شترانش به [[هارون الرشید]] برای امر مستحبی چون [[حج]] منع می‌کند<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ج۱، ص۱۸۲.</ref>. حتی رسول خدا{{صل}} [[قرب]] به [[سلطان]] را موجب بعد از [[خدا]] و برعکس می‌داند: {{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِيَّاكُمْ وَ أَبْوَابَ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيَهَا فَإِنَّ أَقْرَبَكُمْ مِنْ أَبْوَابِ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيهَا أَبْعَدُكُمْ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى وَ مَنْ آثَرَ السُّلْطَانَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُ الْوَرَعَ وَ جَعَلَهُ حَيْرَانَ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه حسن حسن زاده، ص۵۹۹.</ref>: «[[پیامبر خدا]]{{صل}} فرمود: از دربار و [[نزدیکان]] [[زمامدار]] بپرهیزید که به [[راستی]] نزدیکترین شما به دربار و نزدیکان زمامدار، دورترین شما از خدای فرازمند است و هر که [[زمامداری]] را بر خدای گرامی و بزرگ ترجیح دهد، [[خداوند]] [[پارسایی]] را از دلش بزداید و او را سرگشته واگذارد». فراتر اینکه در [[سنت معصومین]]{{عم}} معاونت به [[ظالم]] سبب خروج از [[اسلام]] تلقی شده است: {{متن حدیث\|مَنْ مَشَى إِلَى ظَالِمٍ لِيُعِينَهُ وَ هُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ ظَالِمٌ فَقَدْ خَرَجَ مِنَ الْإِسْلَامِ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۱۸۲.</ref>: «اگر کسی به [[ستمکاری]] کمک کند در حالی که می‌داند او ظالم است، همانا از اسلام خارج شده است».		در واقع [[یاری]] [[ستمکار]] و [[طاغوت]] تهدیدی برای [[امنیت]] [[دنیوی]] و [[اخروی]] [[جامعه]] می‌شود و با کمترین [[همراهی]] و کمک به طاغوت، سرانجامی همچون طاغوت در [[انتظار فرد]] خواهد بود؛ به طوری که در [[موثقه یونس]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[کمک به ظالم]] در امر مستحبی همچون ساخت [[مسجد]] نیز [[تحریم]] شده است: {{متن حدیث\|لَا تُعِنْهُمْ عَلَى بِنَاءِ مَسْجِدٍ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰.</ref>: «به [[ستمکاران]] در ساخت مسجد کمک نکنید» و [[امام کاظم]]{{ع}} [[صفوان جمال]] را از [[اجازه]] شترانش به [[هارون الرشید]] برای امر مستحبی چون [[حج]] منع می‌کند<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ج۱، ص۱۸۲.</ref>. حتی رسول خدا{{صل}} [[قرب]] به [[سلطان]] را موجب بعد از [[خدا]] و برعکس می‌داند: {{متن حدیث\|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِيَّاكُمْ وَ أَبْوَابَ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيَهَا فَإِنَّ أَقْرَبَكُمْ مِنْ أَبْوَابِ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيهَا أَبْعَدُكُمْ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى وَ مَنْ آثَرَ السُّلْطَانَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُ الْوَرَعَ وَ جَعَلَهُ حَيْرَانَ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه حسن حسن زاده، ص۵۹۹.</ref>: «[[پیامبر خدا]]{{صل}} فرمود: از دربار و [[نزدیکان]] [[زمامدار]] بپرهیزید که به [[راستی]] نزدیکترین شما به دربار و نزدیکان زمامدار، دورترین شما از خدای فرازمند است و هر که [[زمامداری]] را بر خدای گرامی و بزرگ ترجیح دهد، [[خداوند]] [[پارسایی]] را از دلش بزداید و او را سرگشته واگذارد». فراتر اینکه در [[سنت معصومین]]{{عم}} معاونت به [[ظالم]] سبب خروج از [[اسلام]] تلقی شده است: {{متن حدیث\|مَنْ مَشَى إِلَى ظَالِمٍ لِيُعِينَهُ وَ هُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ ظَالِمٌ فَقَدْ خَرَجَ مِنَ الْإِسْلَامِ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۱۸۲.</ref>: «اگر کسی به [[ستمکاری]] کمک کند در حالی که می‌داند او ظالم است، همانا از اسلام خارج شده است».

	[[صاحب جواهر]] [[حرمت]] [[تعاون]] [[حکام جور]] را در امور [[حرام]] می‌داند نه امور [[مباح]]<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۱-۵۲.</ref>؛ البته برخی [[فقها]] اساساً تعاون [[ظالمین]] را به طور مطلق حرام می‌دانند؛ از جمله صاحب جواهر به نقل از [[علامه]] [[آل]] بحرالعلوم می‌نویسد: {{عربی\|من هنا قال العلامة الطباطبائي انه ان انعقد إجماع على هذا التفصيل و إلا فالمتجه مطلقا لاستفاضة النصوص في المنع عن إعانتهم في المباح بطريق التحريم. العموم و الخصوص، مع اعتبار سندها و موافقتها الاعتبار فإن إعانتهم في المباحات تفضي إلى إعانتهم في المحرمات، كما أشير إليه في الخبر: {{متن حدیث\|لَوْ لَا أَنَّ بَنِي أُمَيَّةَ وَجَدُوا مَنْ يَكْتُبُ لَهُمْ وَ يَجْبِي لَهُمُ الْفَيْ‌ءَ وَ يُقَاتِلُ عَنْهُمْ وَ يَشْهَدُ جَمَاعَتَهُمْ لَمَا سَلَبُونَا حَقَّنَا وَ لَوْ تَرَكَهُمُ النَّاسُ وَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا وَجَدُوا شَيْئاً إِلَّا مَا وَقَعَ فِي أَيْدِيهِمْ}}}}<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۲-۵۳.</ref>. علامه آل بحرالعلوم دلیل [[تحریم]] مطلق [[کمک به ظالم]] و [[طاغوت]] را به این [[روایت]] از [[امام]]{{ع}} مستند می‌کند که اگر [[بنی امیه]] کسانی را نمی‌یافتند که کمکشان کنند، حتی در امور مباح مانند [[کتابت]]، آنها نمی‌توانستند [[حق]] ما را سلب کنند.		[[صاحب جواهر]] [[حرمت]] [[تعاون]] [[حکام جور]] را در امور [[حرام]] می‌داند نه امور [[مباح]]<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۱-۵۲.</ref>؛ البته برخی [[فقها]] اساساً تعاون [[ظالمین]] را به طور مطلق حرام می‌دانند؛ از جمله صاحب جواهر به نقل از [[علامه]] [[آل]] بحرالعلوم می‌نویسد: {{عربی\|من هنا قال العلامة الطباطبائي انه ان انعقد إجماع على هذا التفصيل و إلا فالمتجه مطلقا لاستفاضة النصوص في المنع عن إعانتهم في المباح بطريق التحريم. العموم و الخصوص، مع اعتبار سندها و موافقتها الاعتبار فإن إعانتهم في المباحات تفضي إلى إعانتهم في المحرمات، كما أشير إليه في الخبر: {{متن حدیث\|لَوْ لَا أَنَّ بَنِي أُمَيَّةَ وَجَدُوا مَنْ يَكْتُبُ لَهُمْ وَ يَجْبِي لَهُمُ الْفَيْ‌ءَ وَ يُقَاتِلُ عَنْهُمْ وَ يَشْهَدُ جَمَاعَتَهُمْ لَمَا سَلَبُونَا حَقَّنَا وَ لَوْ تَرَكَهُمُ النَّاسُ وَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا وَجَدُوا شَيْئاً إِلَّا مَا وَقَعَ فِي أَيْدِيهِمْ}}}}<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۲-۵۳.</ref>. علامه آل بحرالعلوم دلیل [[تحریم]] مطلق [[کمک به ظالم]] و [[طاغوت]] را به این [[روایت]] از [[امام]]{{ع}} مستند می‌کند که اگر [[بنی امیه]] کسانی را نمی‌یافتند که کمکشان کنند، حتی در امور مباح مانند [[کتابت]]، آنها نمی‌توانستند [[حق]] ما را سلب کنند.

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-26T08:35:34Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۵
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مبارزه ~~با طاغوت~~]]		[[رده:مبارزه]]
	[[رده:طاغوت]]		[[رده:طاغوت]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = مبارزه با طاغوت | عنوان مدخل = مبارزه با طاغوت | مداخل مرتبط = مبارزه با طاغوت در قرآن - مبارزه با طاغوت در سیره معصوم - مبارزه با طاغوت در جامعه‌شناسی اسلامی - مبارزه با طاغوت در فقه اسلامی - مبارزه با طاغوت در...» ایجاد کرد

2023-12-26T07:28:18Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = مبارزه با طاغوت | عنوان مدخل = مبارزه با طاغوت | مداخل مرتبط = مبارزه با طاغوت در قرآن - مبارزه با طاغوت در سیره معصوم - مبارزه با طاغوت در جامعه‌شناسی اسلامی - مبارزه با طاغوت در فقه اسلامی - مبارزه با طاغوت در...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = مبارزه با طاغوت
| عنوان مدخل = مبارزه با طاغوت
| مداخل مرتبط = [[مبارزه با طاغوت در قرآن]] - [[مبارزه با طاغوت در سیره معصوم]] - [[مبارزه با طاغوت در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[مبارزه با طاغوت در فقه اسلامی]] - [[مبارزه با طاغوت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
[[صاحب جواهر]] مراد از «[[طاغوت]]» را به نقل از [[امام علی]]{{ع}} به بیانی روان و ساده چنین تعریف می‌کند: {{متن حدیث|كُلُّ حَاكِمٍ يَحْكُمُ بِغَيْرِ قَوْلِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَهُوَ طَاغُوتٌ}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: «هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او طاغوت است». بر این اساس طاغوت در صورت [[دستیابی به قدرت]] از [[مشروعیت]] برخوردار نخواهد بود. به همین دلیل است که [[تعاون]] با او [[تحریم]] شده و در مقابل به [[مبارزه]] با آن در شرایط و فضای مناسب توصیه گردیده است. [[صاحب جواهر]] در ادامه سخن فوق می‌نویسد: {{عربی|كل حاكم يحكم بغير قولنا أهل البيت فهو طاغوت و قرأ "يريدون<ref>{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا}} «آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند و شیطان سر آن دارد که آنان را به گمراهی ژرفی درافکند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref> إلى آخرها. ثم قال: والله فعلوا وتحاكموا إلى الطاغوت و أضلهم الشيطان ضلالا بعيدا، فلم ينج من هذه الأمة إلا نحن وشيعتنا و قد هلك غيرهم، فمن لم يعرف حقهم فعليه لعنة الله}}<ref>محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۴۰، ص۳۱.</ref>: هر حاکمی که به غیر قول و [[سنت اهل بیت]] باشد، همانا او [[طاغوت]] است. آنگاه حضرت [[آیه]] {{متن قرآن|يُرِيدُونَ}} را تا پایان [[تلاوت]] کرد و سپس فرمود: به [[خدا]] [[سوگند]]، آنان این چنین عمل کردند و [[داوری]] را به طاغوت بردند و [[شیطان]] آنان را به [[گمراهی]] عمیق برد. پس از این [[امت]]، کسی [[نجات]] نیافت؛ مگر ما و [[شیعیان]] ما و غیر اینها هلاک شدند. پس اگر کسی حقشان را نشناسد، [[لعنت خدا]] بر او باد».

[[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} بیانگر [[نامشروع]] بودن طاغوت و [[تبلیغ]] و [[ترویج]] [[بی‌اعتنایی]] به آن یا مبارزه با آن است. بر این اساس در صورت فراهم بودن شرایط و فضای مناسب یا حدوث [[مصالح اسلام]]، [[مبارزه با طاغوت]] را [[اولویت]] اصلی خود قرار می‌دادند. بارزترین آن [[قیام]] عاشوراست که چون [[امام حسین]]{{ع}} [[مشاهده]] کرد [[راعی]] [[جامعه اسلامی]] فردی چون یزید است، قیام در برابر او را [[واجب]] دانست و با تمام [[خاندان]] خود به این مصاف خونین شتافت. اساساً مقابله و [[مبارزه با طاغوت]] با هر شیوه‌ای، چنان در [[سیره]] [[اهل‌بیت]]{{عم}} مورد توجه قرار گرفته که در [[حدیثی]] از [[پیامبر خدا]]{{صل}} سؤال شد: کدامین [[جهاد]] در پیشگاه [[خداوند عزوجل]] محبوب‌تر است؟ آن حضرت فرمود: «کلمه حقی که در برابر [[امام]] [[ستمگری]] گفته شود»<ref>احمد بن حنبل، مسند احمد، ج۵، ص۲۵۱، به نقل از: حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۸۸.</ref>.
[[آیات]] شریفه‌ای از [[قرآن مجید]] و نیز [[روایات]] بسیاری - اگر چه به دلالت التزامی -بر آنچه گفته شد دلالت دارد که به برخی از آنها اشاره می‌کنم:
#{{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}<ref>«پیمان من به ستمکاران نمی‌رسد» سوره بقره، آیه ۱۲۴.</ref> این [[آیه شریفه]] دلالت دارد بر اینکه شخص [[ستمگر]] به [[رهبری]] [[مردم]] که [[عهد خداوند]] است، گماشته نمی‌شود و اطلاق [[آیه]]، هم عدم [[صحت]] [[ایجاد حکومت]] [[ظلم]] و هم عدم صحت تداوم آن را شامل می‌شود؛ به عبارت دیگر لازمه مفهوم این آیه، [[ضرورت]] [[مبارزه]] با کسانی است که بر خلاف [[مقررات الهی]] و بر اساس [[ستم]] بر مردم [[حکومت]] می‌کنند<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۹۰.</ref>.
#{{متن قرآن|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref> از آنجا که [[جامعه]] نیازمند [[دولت]] و حکومت است و [[تصدی]] حکومت توسط ستمگر و تکیه بر او طبق دو آیه شریفه فوق جایز نیست، پس به ناچار در صورت وجود [[قدرت]] باید او را از حکومت [[خلع]] کرد تا [[حکومت صالح]] عادلی به جای آن برقرار شود؛ به عبارتی [[امنیت سیاسی]] [[شهروندان]] در صورتی که حکومت به [[حاکم عادل]] برسد، امکان پذیر می‌شود.
شاید تصور شود [[نهی]] در آیات و روایات از [[اطاعت]] از [[اهل]] [[گناه]] و [[فساد]] در خصوص همان دستورهایی است که بر انجام گناه صادر می‌کنند و این با بقای [[حکومت]] آنان و [[وجوب اطاعت]] از آنان در [[شئون]] [[اجتماعی]] که [[حفظ نظام]] متوقف بر آن است، منافاتی ندارد. در پاسخ باید گفت [[آیات]] و [[روایات]] در [[حرام]] بودن [[اطاعت]] از آنان به صورت مطلق در همه دستورهایی که صادر می‌کنند ظهور دارد<ref>حسینعلی منتظری، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج۲، ص۳۹۴.</ref>.

نکته قابل توجه در مورد [[نفی طاغوت]] اینکه [[اهل بیت]]{{عم}} بر دو روش تأکید داشتند: یکی [[تحریم]] تعامل و [[تعاون]] با [[طاغوت]] که می‌تواند به صورت [[اعوان الظلمه]] ظاهر شود؛ دوم [[مبارزه با طاغوت]]. البته هر دو روش یک [[هدف]] را تعقیب می‌کنند و آن [[تضعیف]] طاغوت و زمینه‌سازی برای سرنگونی آن و در پی آن، [[تشکیل حکومت]] [[عدل]] است.
در [[فقه شیعه]] بر مبنای [[سیره اهل بیت]]{{عم}} به هر دو روش پرداخته شده است؛ هر چند با توجه به فضای تقیه‌ای که در غالب دوران [[حیات]] [[ائمه اطهار]]{{عم}} [[حاکم]] بوده، بیشتر روش اول که در واقع نوعی [[مقاومت منفی]] است، مورد توجه بوده است. در اینجا هر دو روش را به [[اجمال]] تبیین می‌کنیم.

۱- '''[[حرمت]] تعامل و تعاون با طاغوت''': طاغوت و [[ظالم]] در [[ادبیات]] [[فقهی]] [[شیعه]] اساساً با [[ناامنی]] و [[تهدید]] [[امنیت]] [[اعتقادی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] همراه و عجین است و آن را یک تهدید قلمداد می‌کنند؛ به همین سبب به مناسبت‌های گوناگون، معاونت ظالم و طاغوت تقبیح شده و [[مبارزه]] با آن تحت شرایطی لازم قلمداد شده است. البته [[فقها]] در خصوص کم و کیف تعامل و تعاون با طاغوت، آرای گوناگونی بیان کرده‌اند؛ بعضی تعاون و مساعدت [[جائر]] در [[عمل حرام]] را مطلقاً تحریم کرده‌اند؛ مانند [[ملا احمد نراقی]] که [[معتقد]] است: {{عربی|معونة الظالمين في ظلمهم، بل في مطلق الحرام... قال الله سبحانه {{متن قرآن|وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ}}<ref>«و در گناه و تجاوز یاری نکنید» سوره مائده، آیه ۲.</ref> و قال تعالى {{متن قرآن|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا}}<ref>«و به ستمگران مگرایید» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>}}<ref>احمد نراقی، مستند الشیعه، ج۱۴، ص۱۵۲-۱۵۳.</ref>: «کمک [[ظالمین]] در ظلمشان و بلکه در مطلق هر عمل حرامی [[حرام]] است...: [[خداوند سبحان]] می‌فرماید: "و در [[گناه]] و [[تعدی]] دستیار هم نشوید" و [[خدای تعالی]] می‌فرماید: "و به کسانی که [[ستم]] کرده‌اند، متمایل نشوید"»<ref>احمد نراقی، مستند الشیعه، ج۱۴، ص۱۵۲-۱۵۳.</ref>.
[[سید بن طاووس]] نیز در [[اقبال الاعمال]] در بیان روایتی [[نبوی]]، پیامدهای [[کمک به ظالمان]] چنین تشریح می‌کند: {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ أَيْنَ أَعْوَانُ الظَّلَمَةِ وَ مَنْ لَاقَ لَهُمْ دَوَاةً أَوْ رَبَطَ كِيساً أَوْ مَدَّ لَهُمْ مَدَّةَ قَلَمٍ فَاحْشُرُوهُمْ مَعَهُمْ}}<ref>سید بن طاوس، الاقبال بالأعمال، ص۲۶۰؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰، حدیث ۱۱.</ref>: [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: هنگامی که [[روز قیامت]] فرارسد، منادی ندا دهد که [[اعوان ظلمه]] کجایند و کسی که برای دوات [[ظالم]] لیقه فراهم کرده یا کیسه‌اش را بافته یا مدادش را تراشیده، پس با آن ظالم [[محشور]] می‌شوند».

در واقع [[یاری]] [[ستمکار]] و [[طاغوت]] تهدیدی برای [[امنیت]] [[دنیوی]] و [[اخروی]] [[جامعه]] می‌شود و با کمترین [[همراهی]] و کمک به طاغوت، سرانجامی همچون طاغوت در [[انتظار فرد]] خواهد بود؛ به طوری که در [[موثقه]] [[یونس]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[کمک به ظالم]] در امر مستحبی همچون ساخت [[مسجد]] نیز [[تحریم]] شده است: {{متن حدیث|لَا تُعِنْهُمْ عَلَى بِنَاءِ مَسْجِدٍ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۸۰.</ref>: «به [[ستمکاران]] در ساخت مسجد کمک نکنید» و [[امام کاظم]]{{ع}} [[صفوان جمال]] را از [[اجازه]] شترانش به [[هارون الرشید]] برای امر مستحبی چون [[حج]] منع می‌کند<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ج۱، ص۱۸۲.</ref>. حتی رسول خدا{{صل}} [[قرب]] به [[سلطان]] را موجب بعد از [[خدا]] و برعکس می‌داند: {{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِيَّاكُمْ وَ أَبْوَابَ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيَهَا فَإِنَّ أَقْرَبَكُمْ مِنْ أَبْوَابِ السُّلْطَانِ وَ حَوَاشِيهَا أَبْعَدُكُمْ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى وَ مَنْ آثَرَ السُّلْطَانَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى أَذْهَبَ اللَّهُ عَنْهُ الْوَرَعَ وَ جَعَلَهُ حَيْرَانَ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه حسن حسن زاده، ص۵۹۹.</ref>: «[[پیامبر خدا]]{{صل}} فرمود: از دربار و [[نزدیکان]] [[زمامدار]] بپرهیزید که به [[راستی]] نزدیکترین شما به دربار و نزدیکان زمامدار، دورترین شما از خدای فرازمند است و هر که [[زمامداری]] را بر خدای گرامی و بزرگ ترجیح دهد، [[خداوند]] [[پارسایی]] را از دلش بزداید و او را سرگشته واگذارد». فراتر اینکه در [[سنت معصومین]]{{عم}} معاونت به [[ظالم]] سبب خروج از [[اسلام]] تلقی شده است: {{متن حدیث|مَنْ مَشَى إِلَى ظَالِمٍ لِيُعِينَهُ وَ هُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ ظَالِمٌ فَقَدْ خَرَجَ مِنَ الْإِسْلَامِ}}<ref>شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص۱۸۲.</ref>: «اگر کسی به [[ستمکاری]] کمک کند در حالی که می‌داند او ظالم است، همانا از اسلام خارج شده است».

[[صاحب جواهر]] [[حرمت]] [[تعاون]] [[حکام جور]] را در امور [[حرام]] می‌داند نه امور [[مباح]]<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۱-۵۲.</ref>؛ البته برخی [[فقها]] اساساً تعاون [[ظالمین]] را به طور مطلق حرام می‌دانند؛ از جمله صاحب جواهر به نقل از [[علامه]] [[آل]] بحرالعلوم می‌نویسد: {{عربی|من هنا قال العلامة الطباطبائي انه ان انعقد إجماع على هذا التفصيل و إلا فالمتجه مطلقا لاستفاضة النصوص في المنع عن إعانتهم في المباح بطريق التحريم. العموم و الخصوص، مع اعتبار سندها و موافقتها الاعتبار فإن إعانتهم في المباحات تفضي إلى إعانتهم في المحرمات، كما أشير إليه في الخبر: {{متن حدیث|لَوْ لَا أَنَّ بَنِي أُمَيَّةَ وَجَدُوا مَنْ يَكْتُبُ لَهُمْ وَ يَجْبِي لَهُمُ الْفَيْ‌ءَ وَ يُقَاتِلُ عَنْهُمْ وَ يَشْهَدُ جَمَاعَتَهُمْ لَمَا سَلَبُونَا حَقَّنَا وَ لَوْ تَرَكَهُمُ النَّاسُ وَ مَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا وَجَدُوا شَيْئاً إِلَّا مَا وَقَعَ فِي أَيْدِيهِمْ}}}}<ref>محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۵۲-۵۳.</ref>. علامه آل بحرالعلوم دلیل [[تحریم]] مطلق [[کمک به ظالم]] و [[طاغوت]] را به این [[روایت]] از [[امام]]{{ع}} مستند می‌کند که اگر [[بنی امیه]] کسانی را نمی‌یافتند که کمکشان کنند، حتی در امور مباح مانند [[کتابت]]، آنها نمی‌توانستند [[حق]] ما را سلب کنند.
[[امام خمینی]] نیز [[کمک به ظالم]] در [[ظلم]] یا هر عمل محرمی را [[حرام]] می‌داند و می‌نویسد: {{عربی|معونة الظالمين في ظلمهم بل في كل محرم حرام بلا إشكال، بل ورد عن النبي{{صل}} أنه قال: من مشى إلی [[ظالم]] ليعينه وهو يعلم أنه ظالم فقد [[خرج]] من الإسلام}}<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۱، ص۴۹۷.</ref>: «کمک به [[ستمگران]] در ظلمشان، بلکه در هر امر حرامی، حرام است؛ بلکه از [[پیامبر خدا]]{{صل}} نقل است که فرمود: اگر کسی به ظالمی کمک کند، در حالی که می‌داند او ظالم است، همانا از [[اسلام]] خارج شده است».

۲- '''[[وجوب]] [[مبارزه با طاغوت]]''': [[فقهای شیعه]] در صورتی که شرایط مناسب باشد، برای [[تأمین امنیت]] و نیل به [[حکومت عدل]]، بحث مبارزه با طاغوت را مطرح می‌کنند. این رویکرد در ابواب مختلف [[فقه]] از جمله [[جهاد]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] مورد توجه قرار گرفته است. در این راستا [[فقیهان]] به مستنداتی از [[آیات]] و [[روایات]] و [[سیره ائمه اطهار]]{{عم}} اشاره می‌کنند. یکی از مهم‌ترین مستندات مبارزه با طاغوت [[قیام سیدالشهدا]]{{صل}} در کربلاست که علیه یک [[طاغوت]] به ظاهر [[مسلمان]] انجام گرفت و [[امام حسین]]{{ع}} [[سکوت]] در برابر چنین [[ستمگری]] را موجب [[حشر]] با او در [[قیامت]] می‌دانست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ طبری، ج۴، ص۳۰۰، به نقل از: محمدمهدی آصفی، فقه المقاومه، ص۸۲.</ref>.
از دیگر [[ادله]] [[فقها]] برای [[مبارزه]] با [[طاغوت‌ها]]، [[قیام زید بن علی]] بن حسین علیه [[هشام بن عبدالملک]] [[حاکم ستمگر]] و [[فاسق]] [[اموی]] است. [[قیام زید]] و [[قداست]] او مورد [[تأیید]] [[ائمه اطهار]]{{عم}} و [[علمای شیعه]] بود<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، ص۲۵۲، باب ۲۵، حدیث ۶.</ref>. همچنین فقها به [[قیام]] [[شهید فخّ]] علیه [[خلیفه]] [[ستمگر]] [[عباسی]] نیز استناد می‌کنند که روایتی از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر [[مشروعیت]] قیام او وارده شده است<ref>ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۸۹.</ref>.
امعان نظر در روایات متعدد از [[امامان معصوم]]{{عم}} بیانگر آن است که اگر شرایط آماده می‌شد، ائمه اطهار{{عم}} نیز دست به قیام علیه [[حکام جور]] می‌زدند؛ اما اندک بودن [[شیعیان راستین]] و [[فداکار]]، مانع از [[قیام]] ایشان پس از [[قیام عاشورا]] بود؛ برای مثال در [[روایت]] است که [[سدیر]] صیرفی از [[امام صادق]]{{ع}} خواست که قیام کنند؛ ولی [[امام]] فرمود اگر به تعداد بزغاله‌های بچه [[چوپان]] که هفده رأس بوده، [[شیعه]] داشتم، قیام می‌کردم<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۲، ص۲۴۲، حدیث ۴.</ref>.
برخی از [[فقها]] در این باره به این [[آیه شریفه]] [[استدلال]] کرده‌اند: {{متن قرآن|يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ}}<ref>«بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند» سوره نساء، آیه ۶۰.</ref> درباره معنای [[کفر]] گفته‌اند که به معنای [[اعلان برائت]] و ترک و [[انکار]] [[طاغوت]] است<ref>محمد مهدی آصفی، فقه المقاومه، ص۷۵.</ref>.
در مقابل [[کفر به طاغوت]] و [[اعلان]] برانت از آن، مفهوم خودداری از [[عبادت طاغوت]] نیز در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ}}<ref>«و آنان را که از پرستیدن بت دوری گزیده‌اند و به درگاه خداوند بازگشته‌اند، مژده باد! پس به بندگان من مژده بده!» سوره زمر، آیه ۱۷.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|فقه و امنیت]] ص ۲۳۵.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010643.jpg|22px]] [[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|'''فقه و امنیت''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:مبارزه با طاغوت]]
[[رده:طاغوت]]