محمد بن اسماعیل بخاری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-12-25T08:34:16Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۴
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:رجال اهل سنت]]		[[رده:رجال اهل سنت]]
			[[رده:پدیدآورنده]]

Bahmani: /* نمونه‌هایی از احادیث دروغ و باطل در کتاب بخاری */

2024-12-25T08:18:24Z

نمونه‌هایی از احادیث دروغ و باطل در کتاب بخاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۸
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	۱. بخاری [[حدیثی]] را در کتاب التفسیر و کتاب الجنائز از صحیح خود نقل کرده است. مضمون [[حدیث]] چنین است: وقتی [[عبدالله بن ابی]]<ref>عبدالله بن ابی از منافقان مدینه بود.</ref> از [[دنیا]] رفت، فرزندش به [[خدمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} رسید و از ایشان درخواست کرد که بر جنازه پدرش [[نماز]] بخواند، عمر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[اعتراض]] کرد که چرا بر جنازۀ این شخص نماز می‌خوانید؟ رسول خدا{{صل}} فرمود: [[خداوند]] مرا مخیر کرده و فرموده است: {{متن قرآن\|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ}}<ref>«چه برای آنان آمرزش بخواهی چه نخواهی (سودی ندارد زیرا) اگر هفتاد بار برای آنها آمرزش بخواهی هیچ‌گاه خداوند آنان را نخواهد آمرزید؛ این از آن روست که آنان به خداوند و پیامبرش کافر شده‌اند و خداوند این گروه نافرمان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۸۰.</ref> در این هنگام آیۀ زیر نازل شد: {{متن قرآن\|وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ}}<ref>«و هیچ‌گاه بر هیچ‌یک از ایشان چون مرد نماز مگزار و بر گور او حاضر مشو؛ اینان به خداوند و پیامبرش کفر ورزیده‌اند و نافرمان مرده‌اند» سوره توبه، آیه ۸۴.</ref>.		۱. بخاری [[حدیثی]] را در کتاب التفسیر و کتاب الجنائز از صحیح خود نقل کرده است. مضمون [[حدیث]] چنین است: وقتی [[عبدالله بن ابی]]<ref>عبدالله بن ابی از منافقان مدینه بود.</ref> از [[دنیا]] رفت، فرزندش به [[خدمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} رسید و از ایشان درخواست کرد که بر جنازه پدرش [[نماز]] بخواند، عمر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[اعتراض]] کرد که چرا بر جنازۀ این شخص نماز می‌خوانید؟ رسول خدا{{صل}} فرمود: [[خداوند]] مرا مخیر کرده و فرموده است: {{متن قرآن\|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ}}<ref>«چه برای آنان آمرزش بخواهی چه نخواهی (سودی ندارد زیرا) اگر هفتاد بار برای آنها آمرزش بخواهی هیچ‌گاه خداوند آنان را نخواهد آمرزید؛ این از آن روست که آنان به خداوند و پیامبرش کافر شده‌اند و خداوند این گروه نافرمان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۸۰.</ref> در این هنگام آیۀ زیر نازل شد: {{متن قرآن\|وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ}}<ref>«و هیچ‌گاه بر هیچ‌یک از ایشان چون مرد نماز مگزار و بر گور او حاضر مشو؛ اینان به خداوند و پیامبرش کفر ورزیده‌اند و نافرمان مرده‌اند» سوره توبه، آیه ۸۴.</ref>.

	بر اساس [[حدیث]] مذکور<ref>صحیح بخاری، ج۱، ص۴۲۷، ج۱، ص۴۵۹، ج۴، ص۱۷۱۵-۱۷۱۶، ج۴، ص۲۱۸۴. شماره احادیث: ۱۲۱۰، ۱۳۰۰، ۴۳۹۳، ۴۳۹۵، ۵۴۶۰.</ref> [[خداوند سبحان]] [[پیامبر]] و [[حجت]] خویش را در مقابل عمر محجوج کرده است! از این روی با این که [[بخاری]] این حدیث را در چهار موضع از کتاب خویش آورده است، علمایی چون [[ابوبکر باقلانی]]، [[امام الحرمین جوینی]]، [[ابوحامد غزالی]]، [[امام]] داوودی و دیگران با خدشه در [[سند حدیث]] به بطلان آن تصریح کرده‌اند<ref>فتح الباری، ج۸، ص۳۳۸، عمدة القاری، ج۱۸، ص۲۷۴.</ref>.		بر اساس [[حدیث]] مذکور<ref>صحیح بخاری، ج۱، ص۴۲۷، ج۱، ص۴۵۹، ج۴، ص۱۷۱۵-۱۷۱۶، ج۴، ص۲۱۸۴. شماره احادیث: ۱۲۱۰، ۱۳۰۰، ۴۳۹۳، ۴۳۹۵، ۵۴۶۰.</ref> [[خداوند سبحان]] [[پیامبر]] و [[حجت]] خویش را در مقابل عمر محجوج کرده است! از این روی با این که [[بخاری]] این حدیث را در چهار موضع از کتاب خویش آورده است، علمایی چون [[ابوبکر باقلانی]]، [[امام الحرمین جوینی]]، [[ابوحامد غزالی]]، [[امام]] داوودی و دیگران با خدشه در سند حدیث به بطلان آن تصریح کرده‌اند<ref>فتح الباری، ج۸، ص۳۳۸، عمدة القاری، ج۱۸، ص۲۷۴.</ref>.

	۲. وی در جای دیگر نقل می‌کند: سالی از [[رسول اکرم]]{{صل}} درخواست کردند که برای [[نزول باران]] [[دعا]] کند. با دعای رسول خدا{{صل}} آن قدر [[باران]] بارید که دوباره به خدمت ایشان آمدند و از [[مشکلات]] ایجاد شده بر اثر زیادی بارندگی [[شکایت]] کردند و از پیامبر{{صل}} خواستند که دعا کند تا باران فقط در بیرون [[شهر]] و به باغ‌ها و مزارع ببارد. پیامبر{{صل}} نیز به [[خداوند]] عرضه داشت: {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَ لَا عَلَيْنَا}} یعنی خداوندا [[باران]] را به اطراف بباران، نه بر ~~[[[~~شهر~~]]]~~ ما<ref>صحیح بخاری، ج۵، ص۲۲۶۱ حدیث ۵۷۴۲ و ج۵، ص۲۳۳۵ حدیث ۵۹۸۲.</ref>.		۲. وی در جای دیگر نقل می‌کند: سالی از [[رسول اکرم]]{{صل}} درخواست کردند که برای نزول باران [[دعا]] کند. با دعای رسول خدا{{صل}} آن قدر [[باران]] بارید که دوباره به خدمت ایشان آمدند و از [[مشکلات]] ایجاد شده بر اثر زیادی بارندگی [[شکایت]] کردند و از پیامبر{{صل}} خواستند که دعا کند تا باران فقط در بیرون [[شهر]] و به باغ‌ها و مزارع ببارد. پیامبر{{صل}} نیز به [[خداوند]] عرضه داشت: {{متن حدیث\|اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَ لَا عَلَيْنَا}} یعنی خداوندا [[باران]] را به اطراف بباران، نه بر شهر ما<ref>صحیح بخاری، ج۵، ص۲۲۶۱ حدیث ۵۷۴۲ و ج۵، ص۲۳۳۵ حدیث ۵۹۸۲.</ref>.

	راوی حدیث [[اسباط بن نصر]] است که نزد بسیاری از علمای [[سنی]] اعتباری ندارد. [[ابن حجر عسقلانی]] در فتح [[الباری]] و [[تهذیب]] التهذیب این [[حدیث]] را منکر شمرده است<ref>فتح الباری، ج۲، ص۵۱۱، تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۸۵-۱۸۶.</ref>.		راوی حدیث [[اسباط بن نصر]] است که نزد بسیاری از علمای [[سنی]] اعتباری ندارد. [[ابن حجر عسقلانی]] در فتح [[الباری]] و [[تهذیب]] التهذیب این [[حدیث]] را منکر شمرده است<ref>فتح الباری، ج۲، ص۵۱۱، تهذیب التهذیب، ج۱، ص۱۸۵-۱۸۶.</ref>.

Bahmani: /* ادلۀ تضعیف بخاری */

2024-12-25T08:17:25Z

ادلۀ تضعیف بخاری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۴۷
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	شاید مهمترین دلیل چنین اقبالی به کتاب بخاری، شدت [[دشمنی]] و [[مخالفت]] آشکار وی با [[اهل بیت پیامبر]]{{عم}} است<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۷۸.</ref>.		شاید مهمترین دلیل چنین اقبالی به کتاب بخاری، شدت [[دشمنی]] و [[مخالفت]] آشکار وی با [[اهل بیت پیامبر]]{{عم}} است<ref>[[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام، ج۱]]، ص ۷۸.</ref>.

	== ادلۀ [[تضعیف]] بخاری ==		== ادلۀ تضعیف بخاری ==
	برخی از علل عدم [[اعتماد]] ما به کتاب بخاری و [[روایات]] آن به شرح زیر است:		برخی از علل عدم [[اعتماد]] ما به کتاب بخاری و [[روایات]] آن به شرح زیر است:
	# بخاری با [[حضرت امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{ع}} معاصر بوده است. اما در کتاب وی حتی یک [[حدیث]] از این دو [[امام]] و [[ائمه]] پیشین{{عم}} نقل نشده است. [[تعصب]] بخاری در حدی بوده که وی حتی از [[فرزندان]] و [[اصحاب]] [[امامان اهل بیت]]{{عم}} نیز [[حدیثی]] نقل نمی‌کند، در حالی که [[علما]] و [[محدثین]] بزرگی در میان آنها بوده است. تا این جا شاید بتوان گفت که [[بخاری]] با [[اهل بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[عناد]] نداشته است، و دلیل عدم [[نقل حدیث]] از ایشان تنها عدم ارادت بخاری به اهل بیت{{عم}} بوده است نه [[دشمنی]] با ایشان. اما در مقابل می‌بینیم که وی از [[خوارج]] و [[نواصب]] [[روایات]] فراوانی با [[علم]] به دشمنی آنان با اهل بیت{{عم}} نقل می‌کند که البته این کار نشان دهندۀ دشمنی بخاری و نیز [[اعتماد]] وی به [[دشمنان]] [[اهل بیت پیامبر]]{{عم}} است. برخی از بزرگان [[اهل سنت]] برای توجیه این مسأله گفته‌اند: شاید آن دسته از خوارجی که بخاری از آنها [[روایت]] می‌کند در [[زمان]] نقل حدیث با اهل بیت{{عم}} دشمنی نداشته، و در جرگۀ خوارج و نواصب وارد نشده بودند! [[ابن حجر عسقلانی]] پس از نقل این احتمال که برخی از [[عالمان]] [[سنی]] مطرح کرده‌اند آن را رد می‌کند. در هر صورت نقل حدیث از افرادی چون [[عمران بن حطان]] با این احتمالات هرگز قابل توجیه نیست. عمران بن حطان کسی است که در [[مدح]] [[ابن ملجم]] [[شعر]] سروده و از او به خاطر [[شهید]] کردن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} تشکر کرده است<ref>شعر ابن حطان در مدح ابن ملجم چنین است: {{عربی\|يا ضربة من تقى ما أراد بها إلا ليبلغ من ذي العرش رضوانا إني لأذكره حينا وأحسبه أوفى البرية عند الله ميزانا}}؛ ر.ک: فتح الباری، ج۱۰، ص۲۹۰؛ الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۲۸؛ الاصابة، ج۵، ص۳۰۳، ح۶۸۸۰؛ تاریخ دمشق، ج۴۳، ص۴۹۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۱۵.</ref>. در نتیجه نقل حدیث از چنین فردی به خوبی [[شخصیت]] بخاری و دشمنی وی را با اهل بیت پیامبر{{عم}} آشکار می‌سازد، و همین یک دلیل برای عدم اعتماد به بخاری و مردود دانستن [[احادیث]] وی کافی است.		# بخاری با [[حضرت امام هادی]] و [[امام عسکری]]{{ع}} معاصر بوده است. اما در کتاب وی حتی یک [[حدیث]] از این دو [[امام]] و [[ائمه]] پیشین{{عم}} نقل نشده است. [[تعصب]] بخاری در حدی بوده که وی حتی از [[فرزندان]] و [[اصحاب]] [[امامان اهل بیت]]{{عم}} نیز [[حدیثی]] نقل نمی‌کند، در حالی که [[علما]] و [[محدثین]] بزرگی در میان آنها بوده است. تا این جا شاید بتوان گفت که [[بخاری]] با [[اهل بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[عناد]] نداشته است، و دلیل عدم [[نقل حدیث]] از ایشان تنها عدم ارادت بخاری به اهل بیت{{عم}} بوده است نه [[دشمنی]] با ایشان. اما در مقابل می‌بینیم که وی از [[خوارج]] و [[نواصب]] [[روایات]] فراوانی با [[علم]] به دشمنی آنان با اهل بیت{{عم}} نقل می‌کند که البته این کار نشان دهندۀ دشمنی بخاری و نیز [[اعتماد]] وی به [[دشمنان]] [[اهل بیت پیامبر]]{{عم}} است. برخی از بزرگان [[اهل سنت]] برای توجیه این مسأله گفته‌اند: شاید آن دسته از خوارجی که بخاری از آنها [[روایت]] می‌کند در [[زمان]] نقل حدیث با اهل بیت{{عم}} دشمنی نداشته، و در جرگۀ خوارج و نواصب وارد نشده بودند! [[ابن حجر عسقلانی]] پس از نقل این احتمال که برخی از [[عالمان]] [[سنی]] مطرح کرده‌اند آن را رد می‌کند. در هر صورت نقل حدیث از افرادی چون [[عمران بن حطان]] با این احتمالات هرگز قابل توجیه نیست. عمران بن حطان کسی است که در [[مدح]] [[ابن ملجم]] [[شعر]] سروده و از او به خاطر [[شهید]] کردن [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} تشکر کرده است<ref>شعر ابن حطان در مدح ابن ملجم چنین است: {{عربی\|يا ضربة من تقى ما أراد بها إلا ليبلغ من ذي العرش رضوانا إني لأذكره حينا وأحسبه أوفى البرية عند الله ميزانا}}؛ ر.ک: فتح الباری، ج۱۰، ص۲۹۰؛ الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۲۸؛ الاصابة، ج۵، ص۳۰۳، ح۶۸۸۰؛ تاریخ دمشق، ج۴۳، ص۴۹۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۱۵.</ref>. در نتیجه نقل حدیث از چنین فردی به خوبی [[شخصیت]] بخاری و دشمنی وی را با اهل بیت پیامبر{{عم}} آشکار می‌سازد، و همین یک دلیل برای عدم اعتماد به بخاری و مردود دانستن [[احادیث]] وی کافی است.

Bahmani در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۱۵

2024-12-25T08:15:48Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۸

2024-12-25T08:08:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۸
خط ۸:		خط ۸:
	نخستین سفر او به بیرون از محدوده [[خراسان]] در حدود ۲۱۰هـ بود که به همراه مادر و برادرش راهی [[حج]] شد. وی پس از به جای آوردن [[مناسک حج]] به بخارا بازنگشت و مدت شش سال در مراکز [[علمی]] [[حجاز]] به استماع حدیث پرداخت. هنگامی که شانزده ساله بود، کتب محدثان بزرگی چون ابن [[مبارک]] و [[وکیع بن جراح]] را از بَر داشت و مباحث آنان در [[فقه]] و حدیث را در می‌‌یافت<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. بخاری هفده سال داشت که از او حدیث شنیدند و در هجده سالگی استادش [[عبدالله بن زبیر حمیدی]] آن اندازه به وی اعتماد یافته بود که در [[مجادلات]] علمی از او نظر می‌‌خواست<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>.		نخستین سفر او به بیرون از محدوده [[خراسان]] در حدود ۲۱۰هـ بود که به همراه مادر و برادرش راهی [[حج]] شد. وی پس از به جای آوردن [[مناسک حج]] به بخارا بازنگشت و مدت شش سال در مراکز [[علمی]] [[حجاز]] به استماع حدیث پرداخت. هنگامی که شانزده ساله بود، کتب محدثان بزرگی چون ابن [[مبارک]] و [[وکیع بن جراح]] را از بَر داشت و مباحث آنان در [[فقه]] و حدیث را در می‌‌یافت<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. بخاری هفده سال داشت که از او حدیث شنیدند و در هجده سالگی استادش [[عبدالله بن زبیر حمیدی]] آن اندازه به وی اعتماد یافته بود که در [[مجادلات]] علمی از او نظر می‌‌خواست<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>.

	بخاری در حدود هجده سالگی نخستین تجربه تألیفی خود را در مجاورت [[حرم]] [[رسول اکرم]] {{صل}} با نگارش پیش نویس‌های کتاب التاریخ الکبیر آغاز کرد<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. [[بخاری]] در سفرهایی که به [[شام]] و [[مصر]] (هر کدام دو بار)، بلخ، [[نیشابور]]، [[ری]]، [[بغداد]]، [[بصره]]، [[کوفه]] و دیگر [[شهرها]] داشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>، از محدثان برجسته‌ای چون [[اسحاق بن راهویه]]، [[قتیبة بن سعید]]، [[ابراهیم بن موسی رازی]]، [[فضل بن دکین]]، [[ضحاک بن مخلد]]، [[احمد بن حنبل]] و [[یحیی بن معین]] بهره گرفت<ref> تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>. بیشتر رجال‌نویسان [[اهل سنت]] وی را فردی ~~[[مورخ]]،~~ [[فقیه]]، [[محدث]] و یکی از بزرگان در [[شناخت]] [[حدیث]] و جمع‌آوری آن به شمار آورده‌اند<ref>تاریخ الاسلام ۱۹/۲۴۸.</ref>. در میان شاگردان و راویان او نام شخصیت‌هایی به چشم می‌‌خورد که از آن جمله می‌‌توان [[مسلم بن حجاج نیشابوری]]، [[ابوعیسی ترمذی]]، [[ابوزرعه رازی]] و [[محمد بن یوسف فربری]] را نام برد<ref>تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>.		بخاری در حدود هجده سالگی نخستین تجربه تألیفی خود را در مجاورت [[حرم]] [[رسول اکرم]] {{صل}} با نگارش پیش نویس‌های کتاب التاریخ الکبیر آغاز کرد<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. [[بخاری]] در سفرهایی که به [[شام]] و [[مصر]] (هر کدام دو بار)، بلخ، [[نیشابور]]، [[ری]]، [[بغداد]]، [[بصره]]، [[کوفه]] و دیگر [[شهرها]] داشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>، از محدثان برجسته‌ای چون [[اسحاق بن راهویه]]، [[قتیبة بن سعید]]، [[ابراهیم بن موسی رازی]]، [[فضل بن دکین]]، [[ضحاک بن مخلد]]، [[احمد بن حنبل]] و [[یحیی بن معین]] بهره گرفت<ref> تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>. بیشتر رجال‌نویسان [[اهل سنت]] وی را فردی مورخ، [[فقیه]]، [[محدث]] و یکی از بزرگان در [[شناخت]] [[حدیث]] و جمع‌آوری آن به شمار آورده‌اند<ref>تاریخ الاسلام ۱۹/۲۴۸.</ref>. در میان شاگردان و راویان او نام شخصیت‌هایی به چشم می‌‌خورد که از آن جمله می‌‌توان [[مسلم بن حجاج نیشابوری]]، [[ابوعیسی ترمذی]]، [[ابوزرعه رازی]] و [[محمد بن یوسف فربری]] را نام برد<ref>تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>.

	بخاری در اواخر [[عمر]] به نیشابور رفت و در آغاز اقامت خود، از حمایت محافل [[اصحاب]] حدیث به ویژه [[محمد بن یحیی ذهلی]] مفتی نیشابور برخوردار بود، ولی در نهایت به خاطر دیدگاه‌های خاص [[کلامی]] بخاری و از طرفی توجه [[مردم]] به او، این روابط به سردی‌ گرایید. ذهلی ضمن متهم ساختن بخاری به [[بدعت]]، حضور در مجلس او را بر اصحاب [[حدیث]] [[تحریم]] کرد. با توجه به نفوذ ذهلی در میان مردم، ادامه فعالیت برای بخاری ناممکن شد و او به ناچار نیشابور را به قصد زادگاهش ترک گفت و همه شاگردانش جز [[مسلم بن حجاج]] و [[احمد بن سلمه]] او را ترک کردند. او به دنبال این واقعه به بخارا رفت و در آنجا مورد استقبال انبوه مردم قرار گرفت، ولی پس از مدتی اقامت در آن دیار، به خاطر عدم [[اجابت]] خواسته [[خالد بن احمد ذهلی]]، والی بخارا مجبور به ترک این [[شهر]] شد و به روستای خرتنگ در دو فرسخی سمرقند نزد بستگانش رفت<ref>التاریخ الصغیر ۱/۱۵ ـ ۱۸، مقدمه.</ref>.		بخاری در اواخر [[عمر]] به نیشابور رفت و در آغاز اقامت خود، از حمایت محافل [[اصحاب]] حدیث به ویژه [[محمد بن یحیی ذهلی]] مفتی نیشابور برخوردار بود، ولی در نهایت به خاطر دیدگاه‌های خاص [[کلامی]] بخاری و از طرفی توجه [[مردم]] به او، این روابط به سردی‌ گرایید. ذهلی ضمن متهم ساختن بخاری به [[بدعت]]، حضور در مجلس او را بر اصحاب [[حدیث]] [[تحریم]] کرد. با توجه به نفوذ ذهلی در میان مردم، ادامه فعالیت برای بخاری ناممکن شد و او به ناچار نیشابور را به قصد زادگاهش ترک گفت و همه شاگردانش جز [[مسلم بن حجاج]] و [[احمد بن سلمه]] او را ترک کردند. او به دنبال این واقعه به بخارا رفت و در آنجا مورد استقبال انبوه مردم قرار گرفت، ولی پس از مدتی اقامت در آن دیار، به خاطر عدم [[اجابت]] خواسته [[خالد بن احمد ذهلی]]، والی بخارا مجبور به ترک این [[شهر]] شد و به روستای خرتنگ در دو فرسخی سمرقند نزد بستگانش رفت<ref>التاریخ الصغیر ۱/۱۵ ـ ۱۸، مقدمه.</ref>.
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: IM009687.jpg\|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]		# [[پرونده: IM009687.jpg\|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
			# [[پرونده:Jawahir-kalam-1.jpg\|22px]] [[سید علی حسینی میلانی\|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱ (کتاب)\|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۱]]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* آشنایی اجمالی */

2024-12-25T08:07:51Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۲:		خط ۲:

	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بخاری جعفی]] [[محدث]] نامدار ماوراءالنهر و پیشوای [[اهل سنت]] می‌‌باشد که در سیزدهم [[شوال]] سال ۱۹۴ در بخارا متولد شد. نیای بزرگ وی بردزبه، دهقانی از [[اهل]] [[سُغْد]] محلی بین بخارا و [[سمرقند~~]]،~~ و بر [[دین زرتشت]] بود. فرزند او [[مغیره]] جد دوم بخاری به دست یمان جعفی، [[والی]] بخارا [[اسلام]] آورد و به سبب همین رابطه، [[نسب]] جعفی یافت.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>		[[ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بخاری جعفی]] [[محدث]] نامدار ماوراءالنهر و پیشوای [[اهل سنت]] می‌‌باشد که در سیزدهم [[شوال]] سال ۱۹۴ در بخارا متولد شد. نیای بزرگ وی بردزبه، دهقانی از [[اهل]] سُغْد محلی بین بخارا و سمرقند و بر [[دین زرتشت]] بود. فرزند او مغیره جد دوم بخاری به دست یمان جعفی، والی بخارا [[اسلام]] آورد و به سبب همین رابطه، نسب جعفی یافت<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>.

	از [[کودکی]] [[دوستدار]] [[علم]] و دارای هوشی سرشار بود<ref>الوافی بالوفیات ۲/۲۰۶.</ref> و با اینکه پدرش را از دست داده بود، از حدود ده سالگی به فراگیری [[حدیث]] روی آورد و در آغاز از برخی [[محدثان]] بخارا بهره جست. در همین اوان ~~[[نوجوانی]]، [[~~حافظه]] [[توانمند]] و کم نظیر او به یاری‌اش شتافت و افزون بر حفظ [[احادیث]]، به تدریج [[توانایی]] تشخیص نیز در او پدید آمد و گاه [[اشتباه]] استادان خود را متذکر می‌‌شد.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref> او در بخارا از کسانی چون [[عبدالله بن محمد جعفی مُسندی]] و [[محمد بن بِیْکَندی]] حدیث آموخت. در همین دوره زندگی‌اش [[سفر]] یا سفرهایی به [[مرو]] کرد و در این [[فرصت]] از استادان برجسته آن دیار بهره برد. در سال ۲۰۹هـ نیز سفری به [[نیشابور]] داشت.<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>		از کودکی [[دوستدار]] [[علم]] و دارای هوشی سرشار بود<ref>الوافی بالوفیات ۲/۲۰۶.</ref> و با اینکه پدرش را از دست داده بود، از حدود ده سالگی به فراگیری [[حدیث]] روی آورد و در آغاز از برخی محدثان بخارا بهره جست. در همین اوان نوجوانی، حافظه [[توانمند]] و کم نظیر او به یاری‌اش شتافت و افزون بر حفظ [[احادیث]]، به تدریج [[توانایی]] تشخیص نیز در او پدید آمد و گاه [[اشتباه]] استادان خود را متذکر می‌‌شد<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. او در بخارا از کسانی چون [[عبدالله بن محمد جعفی مُسندی]] و [[محمد بن بِیْکَندی]] حدیث آموخت. در همین دوره زندگی‌اش [[سفر]] یا سفرهایی به مرو کرد و در این فرصت از استادان برجسته آن دیار بهره برد. در سال ۲۰۹هـ نیز سفری به [[نیشابور]] داشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>.

	نخستین سفر او به بیرون از محدوده [[خراسان]] در حدود ۲۱۰هـ بود که به همراه [[مادر]] و برادرش راهی [[حج]] شد. وی پس از به جای آوردن [[مناسک حج]] به بخارا بازنگشت و مدت شش سال در مراکز [[علمی]] [[حجاز]] به استماع حدیث پرداخت. هنگامی که شانزده ساله بود، کتب محدثان بزرگی چون ابن [[مبارک]] و [[وکیع بن جراح]] را از بَر داشت و مباحث آنان در [[فقه]] و حدیث را در می‌‌یافت.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref> بخاری هفده سال داشت که از او حدیث شنیدند و در هجده سالگی استادش [[عبدالله بن زبیر حمیدی]] آن اندازه به وی [[اعتماد]] یافته بود که در [[مجادلات]] علمی از او نظر می‌‌خواست.<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>		نخستین سفر او به بیرون از محدوده [[خراسان]] در حدود ۲۱۰هـ بود که به همراه مادر و برادرش راهی [[حج]] شد. وی پس از به جای آوردن [[مناسک حج]] به بخارا بازنگشت و مدت شش سال در مراکز [[علمی]] [[حجاز]] به استماع حدیث پرداخت. هنگامی که شانزده ساله بود، کتب محدثان بزرگی چون ابن [[مبارک]] و [[وکیع بن جراح]] را از بَر داشت و مباحث آنان در [[فقه]] و حدیث را در می‌‌یافت<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. بخاری هفده سال داشت که از او حدیث شنیدند و در هجده سالگی استادش [[عبدالله بن زبیر حمیدی]] آن اندازه به وی اعتماد یافته بود که در [[مجادلات]] علمی از او نظر می‌‌خواست<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>.

	بخاری در حدود هجده سالگی نخستین تجربه تألیفی خود را در مجاورت [[حرم]] [[رسول اکرم]] {{صل}} با [[نگارش]] پیش نویس‌های کتاب التاریخ الکبیر آغاز کرد.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref> [[بخاری]] در سفرهایی که به [[شام]] و [[مصر]] (هر کدام دو بار)، بلخ، [[نیشابور]]، [[ری]]، [[بغداد]]، [[بصره]]، [[کوفه]] و دیگر [[شهرها]] ~~داشت،~~<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref> از [[محدثان]] برجسته‌ای چون [[اسحاق بن راهویه]]، [[قتیبة بن سعید]]، [[ابراهیم بن موسی رازی]]، [[فضل بن دکین]]، [[ضحاک بن مخلد]]، [[احمد بن حنبل]] و [[یحیی بن معین]] بهره گرفت.<ref> تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref> بیشتر رجال‌نویسان [[اهل سنت]] وی را فردی [[مورخ]]، [[فقیه]]، [[محدث]] و یکی از بزرگان در [[شناخت]] [[حدیث]] و جمع‌آوری آن به شمار آورده‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۱۹/۲۴۸.</ref> در میان [[شاگردان]] و [[راویان]] او نام شخصیت‌هایی به چشم می‌‌خورد که از آن جمله می‌‌توان [[مسلم بن حجاج نیشابوری]]، [[ابوعیسی ترمذی]]، [[ابوزرعه رازی]] و [[محمد بن یوسف فربری]] را نام برد.<ref>تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>		بخاری در حدود هجده سالگی نخستین تجربه تألیفی خود را در مجاورت [[حرم]] [[رسول اکرم]] {{صل}} با نگارش پیش نویس‌های کتاب التاریخ الکبیر آغاز کرد<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>. [[بخاری]] در سفرهایی که به [[شام]] و [[مصر]] (هر کدام دو بار)، بلخ، [[نیشابور]]، [[ری]]، [[بغداد]]، [[بصره]]، [[کوفه]] و دیگر [[شهرها]] داشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۱۲/۳۹۴.</ref>، از محدثان برجسته‌ای چون [[اسحاق بن راهویه]]، [[قتیبة بن سعید]]، [[ابراهیم بن موسی رازی]]، [[فضل بن دکین]]، [[ضحاک بن مخلد]]، [[احمد بن حنبل]] و [[یحیی بن معین]] بهره گرفت<ref> تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>. بیشتر رجال‌نویسان [[اهل سنت]] وی را فردی [[مورخ]]، [[فقیه]]، [[محدث]] و یکی از بزرگان در [[شناخت]] [[حدیث]] و جمع‌آوری آن به شمار آورده‌اند<ref>تاریخ الاسلام ۱۹/۲۴۸.</ref>. در میان شاگردان و راویان او نام شخصیت‌هایی به چشم می‌‌خورد که از آن جمله می‌‌توان [[مسلم بن حجاج نیشابوری]]، [[ابوعیسی ترمذی]]، [[ابوزرعه رازی]] و [[محمد بن یوسف فربری]] را نام برد<ref>تهذیب الکمال ۲۴/۴۳۱.</ref>.

	بخاری در اواخر [[عمر]] به نیشابور رفت و در آغاز اقامت خود، از [[حمایت]] محافل [[اصحاب]] حدیث به ویژه [[محمد بن یحیی ذهلی]] مفتی نیشابور برخوردار بود، ولی در نهایت به خاطر دیدگاه‌های خاص [[کلامی]] بخاری و از طرفی توجه [[مردم]] به او، این [[روابط]] به سردی‌ گرایید. ذهلی ضمن متهم ساختن بخاری به [[بدعت]]، حضور در مجلس او را بر اصحاب [[حدیث]] [[تحریم]] کرد. با توجه به [[نفوذ]] ذهلی در میان مردم، ادامه فعالیت برای بخاری ناممکن شد و او به ناچار نیشابور را به قصد زادگاهش ترک گفت و همه شاگردانش جز [[مسلم بن حجاج]] و [[احمد بن سلمه]] او را ترک کردند. او به دنبال این واقعه به بخارا رفت و در آنجا مورد استقبال انبوه مردم قرار گرفت، ولی پس از مدتی اقامت در آن دیار، به خاطر عدم [[اجابت]] خواسته [[خالد بن احمد ذهلی]]، [[والی]] بخارا مجبور به ترک این [[شهر]] شد و به روستای خرتنگ در دو فرسخی [[سمرقند]] نزد بستگانش رفت.<ref>التاریخ الصغیر ۱/۱۵ ـ ۱۸، مقدمه.</ref>		بخاری در اواخر [[عمر]] به نیشابور رفت و در آغاز اقامت خود، از حمایت محافل [[اصحاب]] حدیث به ویژه [[محمد بن یحیی ذهلی]] مفتی نیشابور برخوردار بود، ولی در نهایت به خاطر دیدگاه‌های خاص [[کلامی]] بخاری و از طرفی توجه [[مردم]] به او، این روابط به سردی‌ گرایید. ذهلی ضمن متهم ساختن بخاری به [[بدعت]]، حضور در مجلس او را بر اصحاب [[حدیث]] [[تحریم]] کرد. با توجه به نفوذ ذهلی در میان مردم، ادامه فعالیت برای بخاری ناممکن شد و او به ناچار نیشابور را به قصد زادگاهش ترک گفت و همه شاگردانش جز [[مسلم بن حجاج]] و [[احمد بن سلمه]] او را ترک کردند. او به دنبال این واقعه به بخارا رفت و در آنجا مورد استقبال انبوه مردم قرار گرفت، ولی پس از مدتی اقامت در آن دیار، به خاطر عدم [[اجابت]] خواسته [[خالد بن احمد ذهلی]]، والی بخارا مجبور به ترک این [[شهر]] شد و به روستای خرتنگ در دو فرسخی سمرقند نزد بستگانش رفت<ref>التاریخ الصغیر ۱/۱۵ ـ ۱۸، مقدمه.</ref>.

	سرخسی می‌‌گوید: [[بخاری]] به سبب بعضی آرای [[فقهی]] از بخارا [[اخراج]] شد.<ref>المبسوط ۳۰/۲۹۷.</ref> برخی نیز می‌‌گویند: [[احمد بن حنبل]] به بخاری [[اعتراض]] داشت که چرا کتابش را صحیح نامیده و حال اینکه بیشتر راویانش [[خوارج]] هستند و او ادعا می‌‌کرد که چون خوارج [[دروغ]] نمی‌گویند، [[موثق]] هستند، به همین دلیل [[قاضی]] بخارا او را به [[زندان]] انداخت.<ref>نهایة الدرایه ۴۹۹.</ref> با اینکه بخاری و صحیح او در میان [[اهل سنت]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما نقدهایی بر آن نوشته شده از جمله [[محمد صادق نجمی]] در کتاب «سیری در صحیحین» چنین کرده و [[اعتراضات]] [[عالمان اهل سنت]] و [[شیعه]] را در این باره بیان داشته است. بخاری پس از ۶۲ سال [[زندگی]] در سال ۲۵۶هـ در همان روستا درگذشت.<ref>طبقات الحنابله ۱/۲۷۸.</ref>		سرخسی می‌‌گوید: [[بخاری]] به سبب بعضی آرای [[فقهی]] از بخارا [[اخراج]] شد<ref>المبسوط ۳۰/۲۹۷.</ref>. برخی نیز می‌‌گویند: [[احمد بن حنبل]] به بخاری [[اعتراض]] داشت که چرا کتابش را صحیح نامیده و حال اینکه بیشتر راویانش [[خوارج]] هستند و او ادعا می‌‌کرد که چون خوارج [[دروغ]] نمی‌گویند، موثق هستند، به همین دلیل [[قاضی]] بخارا او را به [[زندان]] انداخت<ref>نهایة الدرایه ۴۹۹.</ref>. با اینکه بخاری و صحیح او در میان [[اهل سنت]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما نقدهایی بر آن نوشته شده از جمله [[محمد صادق نجمی]] در کتاب «سیری در صحیحین» چنین کرده و [[اعتراضات]] عالمان اهل سنت و [[شیعه]] را در این باره بیان داشته است. بخاری پس از ۶۲ سال [[زندگی]] در سال ۲۵۶هـ در همان روستا درگذشت<ref>طبقات الحنابله ۱/۲۷۸.</ref>.

	او تألیفات متعددی دارد که عبارت‌اند از: التاریخ الکبیر التاریخ الاوسط التاریخ الصغیر الاسماء و الکنی الضعفاء السنن الصحیح الادب (الادب المفرد) [[خلق]] [[افعال]] العباد القرائة [[خلف]] الامام<ref> الفهرست (الندیم)۲۸۶.</ref> المسند الکبیر الاشربه الهبه اسامی الصحابه الوحدان المبسوط العلل المؤتلف و المختلف الفرائد قضایا الصحابه و التابعین و اقاویلهم رفع الیدین فی الصلاه [[برّ]] الوالدین<ref> التاریخ الصغیر ۱/۱۸.</ref> [[تفسیر القرآن]] ثلاثیات الرقاق العوالی<ref>هدیة العارفین ۲/۱۶.</ref> بدء المخلوقات فوزالابرار<ref>کشف الظنون ۱/۲۲۷ و ۲/۱۳۰۳، ۱۴۷۱ و ۱۶۸۴.</ref> و [[قصص]] الانبیاء<ref>فهرست نسخه‌های خطی فارسی ۶/۴۵۱۳.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ~~ج۱،~~ ص ۶۶۶-۶۶۷.</ref>		او تألیفات متعددی دارد که عبارت‌اند از: التاریخ الکبیر التاریخ الاوسط التاریخ الصغیر الاسماء و الکنی الضعفاء السنن الصحیح الادب (الادب المفرد) [[خلق]] [[افعال]] العباد القرائة [[خلف]] الامام<ref> الفهرست (الندیم)۲۸۶.</ref> المسند الکبیر الاشربه الهبه اسامی الصحابه الوحدان المبسوط العلل المؤتلف و المختلف الفرائد قضایا الصحابه و التابعین و اقاویلهم رفع الیدین فی الصلاه [[برّ]] الوالدین<ref> التاریخ الصغیر ۱/۱۸.</ref> [[تفسیر القرآن]] ثلاثیات الرقاق العوالی<ref>هدیة العارفین ۲/۱۶.</ref> بدء المخلوقات فوزالابرار<ref>کشف الظنون ۱/۲۲۷ و ۲/۱۳۰۳، ۱۴۷۱ و ۱۶۸۴.</ref> و قصص الانبیاء<ref>فهرست نسخه‌های خطی فارسی ۶/۴۵۱۳.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱]]، ص ۶۶۶-۶۶۷.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-05-12T13:48:38Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۸
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
			[[رده:رجال اهل سنت]]

Bahmani: /* پانویس */

2024-05-12T13:47:47Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۱۷
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:محمد بن اسماعیل بخاری]]~~
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

Msadeq در ‏۱۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰

2023-08-19T10:10:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن اسماعیل بخاری در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن اسماعیل بخاری در معارف و سیره رضوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== ~~مقدمه~~ ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بخاری جعفی]] [[محدث]] نامدار ماوراءالنهر و پیشوای [[اهل سنت]] می‌‌باشد که در سیزدهم [[شوال]] سال ۱۹۴ در بخارا متولد شد. نیای بزرگ وی بردزبه، دهقانی از [[اهل]] [[سُغْد]] محلی بین بخارا و [[سمرقند]]، و بر [[دین زرتشت]] بود. فرزند او [[مغیره]] جد دوم بخاری به دست یمان جعفی، [[والی]] بخارا [[اسلام]] آورد و به سبب همین رابطه، [[نسب]] جعفی یافت.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>		[[ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بخاری جعفی]] [[محدث]] نامدار ماوراءالنهر و پیشوای [[اهل سنت]] می‌‌باشد که در سیزدهم [[شوال]] سال ۱۹۴ در بخارا متولد شد. نیای بزرگ وی بردزبه، دهقانی از [[اهل]] [[سُغْد]] محلی بین بخارا و [[سمرقند]]، و بر [[دین زرتشت]] بود. فرزند او [[مغیره]] جد دوم بخاری به دست یمان جعفی، [[والی]] بخارا [[اسلام]] آورد و به سبب همین رابطه، [[نسب]] جعفی یافت.<ref>تاریخ بغداد ۲/۶.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'تفسیر القرآن' به 'تفسیر القرآن'

2022-10-29T15:38:25Z

جایگزینی متن - 'تفسیر القرآن' به 'تفسیر القرآن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۸
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	سرخسی می‌‌گوید: [[بخاری]] به سبب بعضی آرای [[فقهی]] از بخارا [[اخراج]] شد.<ref>المبسوط ۳۰/۲۹۷.</ref> برخی نیز می‌‌گویند: [[احمد بن حنبل]] به بخاری [[اعتراض]] داشت که چرا کتابش را صحیح نامیده و حال اینکه بیشتر راویانش [[خوارج]] هستند و او ادعا می‌‌کرد که چون خوارج [[دروغ]] نمی‌گویند، [[موثق]] هستند، به همین دلیل [[قاضی]] بخارا او را به [[زندان]] انداخت.<ref>نهایة الدرایه ۴۹۹.</ref> با اینکه بخاری و صحیح او در میان [[اهل سنت]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما نقدهایی بر آن نوشته شده از جمله [[محمد صادق نجمی]] در کتاب «سیری در صحیحین» چنین کرده و [[اعتراضات]] [[عالمان اهل سنت]] و [[شیعه]] را در این باره بیان داشته است. بخاری پس از ۶۲ سال [[زندگی]] در سال ۲۵۶هـ در همان روستا درگذشت.<ref>طبقات الحنابله ۱/۲۷۸.</ref>		سرخسی می‌‌گوید: [[بخاری]] به سبب بعضی آرای [[فقهی]] از بخارا [[اخراج]] شد.<ref>المبسوط ۳۰/۲۹۷.</ref> برخی نیز می‌‌گویند: [[احمد بن حنبل]] به بخاری [[اعتراض]] داشت که چرا کتابش را صحیح نامیده و حال اینکه بیشتر راویانش [[خوارج]] هستند و او ادعا می‌‌کرد که چون خوارج [[دروغ]] نمی‌گویند، [[موثق]] هستند، به همین دلیل [[قاضی]] بخارا او را به [[زندان]] انداخت.<ref>نهایة الدرایه ۴۹۹.</ref> با اینکه بخاری و صحیح او در میان [[اهل سنت]] از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، اما نقدهایی بر آن نوشته شده از جمله [[محمد صادق نجمی]] در کتاب «سیری در صحیحین» چنین کرده و [[اعتراضات]] [[عالمان اهل سنت]] و [[شیعه]] را در این باره بیان داشته است. بخاری پس از ۶۲ سال [[زندگی]] در سال ۲۵۶هـ در همان روستا درگذشت.<ref>طبقات الحنابله ۱/۲۷۸.</ref>

	او تألیفات متعددی دارد که عبارت‌اند از: التاریخ الکبیر التاریخ الاوسط التاریخ الصغیر الاسماء و الکنی الضعفاء السنن الصحیح الادب (الادب المفرد) [[خلق]] [[افعال]] العباد القرائة [[خلف]] الامام<ref> الفهرست (الندیم)۲۸۶.</ref> المسند الکبیر الاشربه الهبه اسامی الصحابه الوحدان المبسوط العلل المؤتلف و المختلف الفرائد قضایا الصحابه و التابعین و اقاویلهم رفع الیدین فی الصلاه [[برّ]] الوالدین<ref> التاریخ الصغیر ۱/۱۸.</ref> [[تفسیر]] ~~القرآن~~ ثلاثیات الرقاق العوالی<ref>هدیة العارفین ۲/۱۶.</ref> بدء المخلوقات فوزالابرار<ref>کشف الظنون ۱/۲۲۷ و ۲/۱۳۰۳، ۱۴۷۱ و ۱۶۸۴.</ref> و [[قصص]] الانبیاء<ref>فهرست نسخه‌های خطی فارسی ۶/۴۵۱۳.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص ۶۶۶-۶۶۷.</ref>		او تألیفات متعددی دارد که عبارت‌اند از: التاریخ الکبیر التاریخ الاوسط التاریخ الصغیر الاسماء و الکنی الضعفاء السنن الصحیح الادب (الادب المفرد) [[خلق]] [[افعال]] العباد القرائة [[خلف]] الامام<ref> الفهرست (الندیم)۲۸۶.</ref> المسند الکبیر الاشربه الهبه اسامی الصحابه الوحدان المبسوط العلل المؤتلف و المختلف الفرائد قضایا الصحابه و التابعین و اقاویلهم رفع الیدین فی الصلاه [[برّ]] الوالدین<ref> التاریخ الصغیر ۱/۱۸.</ref> [[تفسیر القرآن]] ثلاثیات الرقاق العوالی<ref>هدیة العارفین ۲/۱۶.</ref> بدء المخلوقات فوزالابرار<ref>کشف الظنون ۱/۲۲۷ و ۲/۱۳۰۳، ۱۴۷۱ و ۱۶۸۴.</ref> و [[قصص]] الانبیاء<ref>فهرست نسخه‌های خطی فارسی ۶/۴۵۱۳.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص ۶۶۶-۶۶۷.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==