محمد بن حسن بن درید - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۵

2023-01-25T11:45:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در ~~تاریخ اسلامی~~]]~~\| پرسش مرتبط = }}~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}
			== آشنایی اجمالی ==
			[[ابوبکر محمد بن حسن بن درید بن عتاهیّه أزدی بصری عمانی دوسی]] معروف به [[ابن درید]] در سال ۲۲۳ هجری در کوی [[صالح]] [[بصره]] به [[دنیا]] آمد<ref>معجم الشعراء، ص ۳۷۸. </ref> و [[دوران کودکی]] را در بصره گذراند و در همانجا<ref> نورالقبس، ص ۳۴۲. </ref> یا عمان<ref> الانساب، ج ۲، ص ۴۷۳. </ref> پرورش یافت و نزد استادانی چون [[ابوحاتم سجستانی]] و [[ابوالفضل ریّاشی]] و [[توزی]] درس خواند. <ref>الفهرست (ابن ندیم)، ص ۳۸ و ۶۷.</ref>

	~~== مقدمه ==~~		به گفته خود ابن دُرَید، عمویش [[حسین بن محمد]] نیز در پرورش و [[تربیت]] وی نقش بسزایی داشته و مدتی را تحت [[سرپرستی]] وی سپری کرده است. <ref>معجم الادبا، ج ۱۸، ص ۱۲۹. </ref> ابن درید افزون بر اقامت در بصره، به جزایر میان بصره و [[فارس]]، [[بغداد]] و [[عمان]] [[مسافرت]] کرد و مدتی در آن [[سرزمین‌ها]] [[سکونت]] کرد و سال‌های پایانی [[عمر]] خود را در بغداد گذراند. <ref>انباه الرواة، ج ۳، ص ۹۳.</ref>
	[[~~ابوبکر~~ محمد ~~بن حسن بن درید بن عتاهیّه أزدی بصری عمانی دوسی~~]] ~~معروف به~~ [[~~ابن درید~~]] در [[~~سال ۲۲۳ هجری~~]] در ~~کوی~~ [[~~صالح~~]] [[~~بصره~~]] به [[~~دنیا~~]] ~~آمد<ref>معجم الشعراء ۳۷۸. </ref> و~~ [[~~دوران کودکی~~]] ~~را در بصره گذراند~~ و در ~~همانجا<ref> نورالقبس ۳۴۲. </ref> یا عمان<ref> الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref> پرورش یافت و نزد استادانی چون~~ [[~~ابوحاتم سجستانی~~]] و [[~~ابوالفضل ریّاشی~~]] و [[~~توزی~~]] ~~درس خواند~~. <ref>~~الفهرست (ابن ندیم) ۳۸ و ۶۷~~.</ref>

	~~به گفته خود ابن دُرَید، عمویش [[حسین بن محمد]] نیز در پرورش و [[تربیت]]~~ وی ~~نقش بسزایی داشته~~ و ~~مدتی را تحت [[سرپرستی]] وی سپری کرده است.~~ <ref>معجم ~~الادبا ۱۸ / ۱۲۹~~. </ref> ~~ابن درید افزون بر اقامت در بصره، به جزایر میان بصره~~ و [[~~فارس]]، [[بغداد~~]] و [[عمان]] [[~~مسافرت~~]] ~~کرد~~ و ~~مدتی در آن~~ [[~~سرزمین‌ها~~]] [[~~سکونت~~]] ~~کرد~~ و ~~سال‌های پایانی [[عمر]] خود را در بغداد گذراند~~. <ref>~~انباه الرواة ۳ / ۹۳~~.</ref>		وی که از خانواده‌ای سرشناس و صاحب نام برخاسته بود<ref>معجم الشعرا، ص ۳۷۸. </ref> و پدرش از [[توانگران]] و بزرگان عمان و بصره۸<ref>تاریخ بغداد، ج ۲، ص ۱۹۵. </ref> به شمار می‌‌آمد، از برجستگان [[دانش]] لغت و انساب و اشعار [[عرب]] قلمداد می‌‌شد و [[شعر]] نیز می‌‌سرود و اشعار فراوانی از وی به جا مانده است. <ref>طبقات النحویین واللغویین، ص ۱۸۴.</ref>

	~~وی که از خانواده‌ای سرشناس~~ و ~~صاحب نام برخاسته بود~~<ref>معجم ~~الشعرا~~ ۳۷۸. </ref> و ~~پدرش~~ از [[~~توانگران~~]] ~~و بزرگان عمان و بصره۸~~<ref>~~تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵~~. </ref> ~~به شمار می‌‌آمد،~~ از ~~برجستگان~~ [[~~دانش~~]] ~~لغت و انساب و اشعار~~ [[~~عرب~~]] ~~قلمداد می‌‌شد~~ و [[~~شعر~~]] ~~نیز می‌‌سرود و اشعار فراوانی از~~ وی ~~به جا مانده است~~. <ref>طبقات ~~النحویین واللغویین ۱۸۴~~.</ref>		ابن درید را فردی خوش [[اخلاق]]، دلیر، [[بخشنده]] و بسیار کارآزموده دانسته<ref>معجم الشعرا، ص ۳۷۸.</ref> و [[حافظه]] سرشار و نیرومند وی را ستوده‌اند. گفته شده وی بسیاری از دیوان‌های اشعار عرب را [[حفظ]] داشت. <ref>الانساب، ج ۲، ص ۴۷۳.</ref> برخی ابن درید را از [[شاعران]] [[اهل بیت]] {{عم}} و فردی [[شیعه]] دانسته‌اند؛ <ref> معالم العلما، ص ۱۴۸. </ref> در مقابل گروهی وی را [[شافعی مذهب]] معرفی کرده‌اند. <ref>طبقات الشافعیه الکبری، ج ۳، ص ۱۳۸.</ref>

	~~ابن درید را فردی خوش~~ [[~~اخلاق~~]]، ~~دلیر،~~ [[~~بخشنده~~]] ~~و بسیار کارآزموده دانسته~~<ref>~~معجم الشعرا ۳۷۸~~.</ref> و [[~~حافظه~~]] ~~سرشار و نیرومند وی را ستوده‌اند~~. ~~گفته شده وی بسیاری~~ از ~~دیوان‌های اشعار عرب را~~ [[~~حفظ~~]] ~~داشت~~. <ref>~~الانساب ۲ / ۴۷۳~~.</ref> ~~برخی~~ ابن درید ~~را از~~ [[~~شاعران~~]] [[~~اهل بیت~~]] ~~{{عم}}~~ و ~~فردی~~ [[~~شیعه~~]] ~~دانسته‌اند؛ <ref> معالم العلما ۱۴۸. </ref>~~ در ~~مقابل گروهی وی را~~ [[~~شافعی مذهب~~]] ~~معرفی کرده‌اند~~. <ref>~~طبقات الشافعیه الکبری ۳ / ۱۳۸~~.</ref>		[[شاگردان]] و [[راویان]] وی حدود ۶۴ تن بوده‌اند که از میان آنان [[ابوسعید سیرافی]]، [[ابوبکر بن شاذان]]، [[ابوعبداللّه مرزبانی]]<ref> تاریخ بغداد، ج ۲، ص ۱۹۵.</ref> و [[ابوالحسین علی بن احمد]] که بیشتر با عنوان «[[غلام]] ابن درید» از او نام برده‌اند، [[شهرت]] بیشتری داشتند. [[ابوالحسین علی بن احمد]] در [[بغداد]] از قصیده [[مقصوره]] استادش [[دفاع]] می‌‌کرده و انتقادها را پاسخ می‌‌گفته است. <ref> طبقات المفسرین (داوودی)، ج ۲، ص ۱۲۶. </ref> ابن درید هنگام [[سفر]] به [[فارس]]، با دو پسر میکال ـ [[والی]] [[مقتدر عباسی]] ـ هم صحبت شد و این دو که در آن هنگام، [[ولایت]] فارس را بر عهده داشتند، [[دیوان]] فارس را به او سپردند و چنان شد که تمامی نامه‌های دولتی با نظر او صادر می‌‌شد و هیچ امری بدون امضای او انجام نمی‌گرفت؛ این چنین ابن درید در کنار آن دو [[امیر]]، [[ثروت]] هنگفتی فراهم آورد. <ref> مرآه الجنان، ج ۲، ص ۲۱۲. </ref>

	~~[[شاگردان]] و [[راویان]] وی حدود ۶۴ تن بوده‌اند که~~ از ~~میان آنان~~ [[~~ابوسعید سیرافی~~]]، [[~~ابوبکر~~ بن ~~شاذان]]، [[ابوعبداللّه مرزبانی~~]]<ref> تاریخ ~~بغداد ۲ / ۱۹۵~~.</ref> و [[~~ابوالحسین علی بن احمد]] که بیشتر با عنوان «[[غلام~~]] ابن ~~درید» از~~ او ~~نام برده‌اند،~~ [[~~شهرت~~]] ~~بیشتری داشتند~~. ~~[[ابوالحسین علی بن احمد]]~~ در [[~~بغداد~~]] ~~از قصیده~~ [[~~مقصوره~~]] ~~استادش [[دفاع]] می‌‌کرده و انتقادها را پاسخ می‌‌گفته است.~~ <ref> ~~طبقات المفسرین (داوودی) ۲ / ۱۲۶~~. </ref> ~~ابن درید هنگام~~ [[~~سفر~~]] به [[~~فارس~~]]~~، با دو پسر میکال ـ~~ [[~~والی~~]] [[~~مقتدر عباسی~~]] ~~ـ هم صحبت شد و این دو که~~ در ~~آن هنگام،~~ [[~~ولایت~~]] ~~فارس را بر عهده داشتند،~~ [[~~دیوان~~]] فارس را به او سپردند و چنان شد که تمامی نامه‌های دولتی با نظر او صادر می‌‌شد و هیچ امری بدون امضای او انجام نمی‌گرفت؛ این چنین ابن درید در کنار آن دو [[~~امیر~~]]، [[~~ثروت~~]] ~~هنگفتی فراهم آورد~~. <ref> ~~مرآه الجنان ۲ / ۲۱۲~~. </ref>		از مشهورترین اشعار ابن درید، قصیده‌ای است در [[مدح]] شاه [[عبدالله بن میکال]] که به قصیده مقصوره شهرت دارد. <ref> تاریخ الاسلام، ج ۲۴، ص ۸۹. </ref> مهم‌ترین لکه سیاه در [[زندگی]] پُربار و حرمت‌آمیز ابن درید، همانا میل شدید او به باده [[خواری]] است. در [[خانه]] او شراب صافی و عودهایی که بر دیوار آویخته بود، یافت می‌‌شد. <ref>وفیات الاعیان، ج ۴، ص ۳۲۶. </ref> [[ابن درید]] در سال ۳۱۱ <ref>لسان المیزان، ج ۵، ص ۱۳۳. </ref> یا ۳۲۱ [[هجری]] در [[زمان]] [[خلافت]] [[قاهر باللّه]] در بغداد از [[دنیا]] رفت<ref>مروج الذهب، ج ۴، ص ۳۴۰. </ref> و در [[مقبره]] [[عباسیه]]<ref>الفهرست (الندیم)، ص ۳۸ و ۶۷. </ref> یا خیزرانیّه به [[خاک]] سپرده شد. <ref>الانساب، ج ۲، ص ۴۷۳. </ref>

	از مشهورترین اشعار ابن درید، قصیده‌ای است در [[مدح]] شاه [[عبدالله بن میکال]] که به قصیده مقصوره شهرت دارد. <ref> تاریخ الاسلام ۲۴ / ۸۹. </ref> مهم‌ترین لکه سیاه در [[زندگی]] پُربار و حرمت‌آمیز ابن درید، همانا میل شدید او به باده [[خواری]] است. در [[خانه]] او شراب صافی و عودهایی که بر دیوار آویخته بود، یافت می‌‌شد. <ref>وفیات الاعیان ۴ / ۳۲۶. </ref> ابن درید در سال ۳۱۱ <ref>لسان المیزان ۵ / ۱۳۳. </ref> یا ۳۲۱ [[هجری]] در [[زمان]] [[خلافت]] [[قاهر باللّه]] در بغداد از [[دنیا]] رفت<ref>مروج الذهب ۴ / ۳۴۰. </ref> و در [[مقبره]] [[عباسیه]]<ref>الفهرست (الندیم) ۳۸ و ۶۷. </ref> یا خیزرانیّه به [[خاک]] سپرده شد. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref>		وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم)، ص ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین، ج ۲، ص ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب {{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی، ج ۸، ص ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین، ص ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماء الکتب، ص ۲۸۶.</ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه، ج ۱، ص ۳۳۱، ج ۱۰، ص ۶، ج ۱۵، ص ۴۶ و ج ۲۱، ص ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون، ج ۲، ص ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>

	وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه ~~العارفین ۲ /~~ ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب {{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث ~~العربی ۸ /~~ ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم ~~المؤلفین~~ ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> ~~اسماءالکتب~~ ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>~~الذریعه ۱ /~~ ۳۳۱، ~~۱۰ /~~ ۶، ~~۱۵ /~~ ۴۶ و ~~۲۱ /~~ ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح ~~المکنون ۲ /~~ ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] 22px جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی'

2023-01-04T13:11:03Z

جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] 22px جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۴۱
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]		# [[پرونده: IM009687.jpg\|22px]] جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:53:33Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۸:		خط ۸:
	وی که از خانواده‌ای سرشناس و صاحب نام برخاسته بود<ref>معجم الشعرا ۳۷۸. </ref> و پدرش از [[توانگران]] و بزرگان عمان و بصره۸<ref>تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵. </ref> به شمار می‌‌آمد، از برجستگان [[دانش]] لغت و انساب و اشعار [[عرب]] قلمداد می‌‌شد و [[شعر]] نیز می‌‌سرود و اشعار فراوانی از وی به جا مانده است. <ref>طبقات النحویین واللغویین ۱۸۴.</ref>		وی که از خانواده‌ای سرشناس و صاحب نام برخاسته بود<ref>معجم الشعرا ۳۷۸. </ref> و پدرش از [[توانگران]] و بزرگان عمان و بصره۸<ref>تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵. </ref> به شمار می‌‌آمد، از برجستگان [[دانش]] لغت و انساب و اشعار [[عرب]] قلمداد می‌‌شد و [[شعر]] نیز می‌‌سرود و اشعار فراوانی از وی به جا مانده است. <ref>طبقات النحویین واللغویین ۱۸۴.</ref>

	ابن درید را فردی خوش [[اخلاق]]، دلیر، [[بخشنده]] و بسیار کارآزموده دانسته<ref>معجم الشعرا ۳۷۸.</ref> و [[حافظه]] سرشار و نیرومند وی را ستوده‌اند. گفته شده وی بسیاری از دیوان‌های اشعار عرب را [[حفظ]] داشت. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳.</ref> برخی ابن درید را از [[شاعران]] [[اهل بیت]]{{عم}} و فردی [[شیعه]] دانسته‌اند؛ <ref> معالم العلما ۱۴۸. </ref> در مقابل گروهی وی را [[شافعی مذهب]] معرفی کرده‌اند. <ref>طبقات الشافعیه الکبری ۳ / ۱۳۸.</ref>		ابن درید را فردی خوش [[اخلاق]]، دلیر، [[بخشنده]] و بسیار کارآزموده دانسته<ref>معجم الشعرا ۳۷۸.</ref> و [[حافظه]] سرشار و نیرومند وی را ستوده‌اند. گفته شده وی بسیاری از دیوان‌های اشعار عرب را [[حفظ]] داشت. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳.</ref> برخی ابن درید را از [[شاعران]] [[اهل بیت]] {{عم}} و فردی [[شیعه]] دانسته‌اند؛ <ref> معالم العلما ۱۴۸. </ref> در مقابل گروهی وی را [[شافعی مذهب]] معرفی کرده‌اند. <ref>طبقات الشافعیه الکبری ۳ / ۱۳۸.</ref>

	[[شاگردان]] و [[راویان]] وی حدود ۶۴ تن بوده‌اند که از میان آنان [[ابوسعید سیرافی]]، [[ابوبکر بن شاذان]]، [[ابوعبداللّه مرزبانی]]<ref> تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵.</ref> و [[ابوالحسین علی بن احمد]] که بیشتر با عنوان «[[غلام]] ابن درید» از او نام برده‌اند، [[شهرت]] بیشتری داشتند. [[ابوالحسین علی بن احمد]] در [[بغداد]] از قصیده [[مقصوره]] استادش [[دفاع]] می‌‌کرده و انتقادها را پاسخ می‌‌گفته است. <ref> طبقات المفسرین (داوودی) ۲ / ۱۲۶. </ref> ابن درید هنگام [[سفر]] به [[فارس]]، با دو پسر میکال ـ [[والی]] [[مقتدر عباسی]] ـ هم صحبت شد و این دو که در آن هنگام، [[ولایت]] فارس را بر عهده داشتند، [[دیوان]] فارس را به او سپردند و چنان شد که تمامی نامه‌های دولتی با نظر او صادر می‌‌شد و هیچ امری بدون امضای او انجام نمی‌گرفت؛ این چنین ابن درید در کنار آن دو [[امیر]]، [[ثروت]] هنگفتی فراهم آورد. <ref> مرآه الجنان ۲ / ۲۱۲. </ref>		[[شاگردان]] و [[راویان]] وی حدود ۶۴ تن بوده‌اند که از میان آنان [[ابوسعید سیرافی]]، [[ابوبکر بن شاذان]]، [[ابوعبداللّه مرزبانی]]<ref> تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵.</ref> و [[ابوالحسین علی بن احمد]] که بیشتر با عنوان «[[غلام]] ابن درید» از او نام برده‌اند، [[شهرت]] بیشتری داشتند. [[ابوالحسین علی بن احمد]] در [[بغداد]] از قصیده [[مقصوره]] استادش [[دفاع]] می‌‌کرده و انتقادها را پاسخ می‌‌گفته است. <ref> طبقات المفسرین (داوودی) ۲ / ۱۲۶. </ref> ابن درید هنگام [[سفر]] به [[فارس]]، با دو پسر میکال ـ [[والی]] [[مقتدر عباسی]] ـ هم صحبت شد و این دو که در آن هنگام، [[ولایت]] فارس را بر عهده داشتند، [[دیوان]] فارس را به او سپردند و چنان شد که تمامی نامه‌های دولتی با نظر او صادر می‌‌شد و هیچ امری بدون امضای او انجام نمی‌گرفت؛ این چنین ابن درید در کنار آن دو [[امیر]]، [[ثروت]] هنگفتی فراهم آورد. <ref> مرآه الجنان ۲ / ۲۱۲. </ref>
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	از مشهورترین اشعار ابن درید، قصیده‌ای است در [[مدح]] شاه [[عبدالله بن میکال]] که به قصیده مقصوره شهرت دارد. <ref> تاریخ الاسلام ۲۴ / ۸۹. </ref> مهم‌ترین لکه سیاه در [[زندگی]] پُربار و حرمت‌آمیز ابن درید، همانا میل شدید او به باده [[خواری]] است. در [[خانه]] او شراب صافی و عودهایی که بر دیوار آویخته بود، یافت می‌‌شد. <ref>وفیات الاعیان ۴ / ۳۲۶. </ref> ابن درید در سال ۳۱۱ <ref>لسان المیزان ۵ / ۱۳۳. </ref> یا ۳۲۱ [[هجری]] در [[زمان]] [[خلافت]] [[قاهر باللّه]] در بغداد از [[دنیا]] رفت<ref>مروج الذهب ۴ / ۳۴۰. </ref> و در [[مقبره]] [[عباسیه]]<ref>الفهرست (الندیم) ۳۸ و ۶۷. </ref> یا خیزرانیّه به [[خاک]] سپرده شد. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref>		از مشهورترین اشعار ابن درید، قصیده‌ای است در [[مدح]] شاه [[عبدالله بن میکال]] که به قصیده مقصوره شهرت دارد. <ref> تاریخ الاسلام ۲۴ / ۸۹. </ref> مهم‌ترین لکه سیاه در [[زندگی]] پُربار و حرمت‌آمیز ابن درید، همانا میل شدید او به باده [[خواری]] است. در [[خانه]] او شراب صافی و عودهایی که بر دیوار آویخته بود، یافت می‌‌شد. <ref>وفیات الاعیان ۴ / ۳۲۶. </ref> ابن درید در سال ۳۱۱ <ref>لسان المیزان ۵ / ۱۳۳. </ref> یا ۳۲۱ [[هجری]] در [[زمان]] [[خلافت]] [[قاهر باللّه]] در بغداد از [[دنیا]] رفت<ref>مروج الذهب ۴ / ۳۴۰. </ref> و در [[مقبره]] [[عباسیه]]<ref>الفهرست (الندیم) ۳۸ و ۶۷. </ref> یا خیزرانیّه به [[خاک]] سپرده شد. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref>

	وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین ۲ / ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب{{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی ۸ / ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماءالکتب ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه ۱ / ۳۳۱، ۱۰ / ۶، ۱۵ / ۴۶ و ۲۱ / ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون ۲ / ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>		وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین ۲ / ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب {{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی ۸ / ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماءالکتب ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه ۱ / ۳۳۱، ۱۰ / ۶، ۱۵ / ۴۶ و ۲۱ / ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون ۲ / ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:35:59Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

خط ۱۶:		خط ۱۵:

	وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین ۲ / ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب{{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی ۸ / ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماءالکتب ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه ۱ / ۳۳۱، ۱۰ / ۶، ۱۵ / ۴۶ و ۲۱ / ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون ۲ / ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>		وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین ۲ / ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب{{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی ۸ / ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماءالکتب ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه ۱ / ۳۳۱، ۱۰ / ۶، ۱۵ / ۴۶ و ۲۱ / ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون ۲ / ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۲۹:		خط ۲۶:
	[[رده: محمد بن حسن بن درید]]		[[رده: محمد بن حسن بن درید]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T19:42:23Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~ [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی
== مقدمه == ابوبکر محمد بن حس...» ایجاد کرد

2022-04-02T07:19:43Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div> <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی</div> == مقدمه == ابوبکر محمد بن حس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[محمد بن حسن بن درید در تاریخ اسلامی]]</div>

== مقدمه ==
[[ابوبکر محمد بن حسن بن درید بن عتاهیّه أزدی بصری عمانی دوسی]] معروف به [[ابن درید]] در [[سال ۲۲۳ هجری]] در کوی [[صالح]] [[بصره]] به [[دنیا]] آمد<ref>معجم الشعراء ۳۷۸. </ref> و [[دوران کودکی]] را در بصره گذراند و در همانجا<ref> نورالقبس ۳۴۲. </ref> یا عمان<ref> الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref> پرورش یافت و نزد استادانی چون [[ابوحاتم سجستانی]] و [[ابوالفضل ریّاشی]] و [[توزی]] درس خواند. <ref>الفهرست (ابن ندیم) ۳۸ و ۶۷.</ref>

به گفته خود ابن دُرَید، عمویش [[حسین بن محمد]] نیز در پرورش و [[تربیت]] وی نقش بسزایی داشته و مدتی را تحت [[سرپرستی]] وی سپری کرده است. <ref>معجم الادبا ۱۸ / ۱۲۹. </ref> ابن درید افزون بر اقامت در بصره، به جزایر میان بصره و [[فارس]]، [[بغداد]] و [[عمان]] [[مسافرت]] کرد و مدتی در آن [[سرزمین‌ها]] [[سکونت]] کرد و سال‌های پایانی [[عمر]] خود را در بغداد گذراند. <ref>انباه الرواة ۳ / ۹۳.</ref>

وی که از خانواده‌ای سرشناس و صاحب نام برخاسته بود<ref>معجم الشعرا ۳۷۸. </ref> و پدرش از [[توانگران]] و بزرگان عمان و بصره۸<ref>تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵. </ref> به شمار می‌‌آمد، از برجستگان [[دانش]] لغت و انساب و اشعار [[عرب]] قلمداد می‌‌شد و [[شعر]] نیز می‌‌سرود و اشعار فراوانی از وی به جا مانده است. <ref>طبقات النحویین واللغویین ۱۸۴.</ref>

ابن درید را فردی خوش [[اخلاق]]، دلیر، [[بخشنده]] و بسیار کارآزموده دانسته<ref>معجم الشعرا ۳۷۸.</ref> و [[حافظه]] سرشار و نیرومند وی را ستوده‌اند. گفته شده وی بسیاری از دیوان‌های اشعار عرب را [[حفظ]] داشت. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳.</ref> برخی ابن درید را از [[شاعران]] [[اهل بیت]]{{عم}} و فردی [[شیعه]] دانسته‌اند؛ <ref> معالم العلما ۱۴۸. </ref> در مقابل گروهی وی را [[شافعی مذهب]] معرفی کرده‌اند. <ref>طبقات الشافعیه الکبری ۳ / ۱۳۸.</ref>

[[شاگردان]] و [[راویان]] وی حدود ۶۴ تن بوده‌اند که از میان آنان [[ابوسعید سیرافی]]، [[ابوبکر بن شاذان]]، [[ابوعبداللّه مرزبانی]]<ref> تاریخ بغداد ۲ / ۱۹۵.</ref> و [[ابوالحسین علی بن احمد]] که بیشتر با عنوان «[[غلام]] ابن درید» از او نام برده‌اند، [[شهرت]] بیشتری داشتند. [[ابوالحسین علی بن احمد]] در [[بغداد]] از قصیده [[مقصوره]] استادش [[دفاع]] می‌‌کرده و انتقادها را پاسخ می‌‌گفته است. <ref> طبقات المفسرین (داوودی) ۲ / ۱۲۶. </ref> ابن درید هنگام [[سفر]] به [[فارس]]، با دو پسر میکال ـ [[والی]] [[مقتدر عباسی]] ـ هم صحبت شد و این دو که در آن هنگام، [[ولایت]] فارس را بر عهده داشتند، [[دیوان]] فارس را به او سپردند و چنان شد که تمامی نامه‌های دولتی با نظر او صادر می‌‌شد و هیچ امری بدون امضای او انجام نمی‌گرفت؛ این چنین ابن درید در کنار آن دو [[امیر]]، [[ثروت]] هنگفتی فراهم آورد. <ref> مرآه الجنان ۲ / ۲۱۲. </ref>

از مشهورترین اشعار ابن درید، قصیده‌ای است در [[مدح]] شاه [[عبدالله بن میکال]] که به قصیده مقصوره شهرت دارد. <ref> تاریخ الاسلام ۲۴ / ۸۹. </ref> مهم‌ترین لکه سیاه در [[زندگی]] پُربار و حرمت‌آمیز ابن درید، همانا میل شدید او به باده [[خواری]] است. در [[خانه]] او شراب صافی و عودهایی که بر دیوار آویخته بود، یافت می‌‌شد. <ref>وفیات الاعیان ۴ / ۳۲۶. </ref> ابن درید در سال ۳۱۱ <ref>لسان المیزان ۵ / ۱۳۳. </ref> یا ۳۲۱ [[هجری]] در [[زمان]] [[خلافت]] [[قاهر باللّه]] در بغداد از [[دنیا]] رفت<ref>مروج الذهب ۴ / ۳۴۰. </ref> و در [[مقبره]] [[عباسیه]]<ref>الفهرست (الندیم) ۳۸ و ۶۷. </ref> یا خیزرانیّه به [[خاک]] سپرده شد. <ref>الانساب ۲ / ۴۷۳. </ref>

وی دارای آثار و تألیفات بسیاری بود که عبارت‌اند از: الجمهرة فی علم اللغة، السرج واللجام، الاشتقاق، المقتبس، الوشاح، الخیل الکبیر، الخیل الصغیر، الانواء، المجتنی، المقتنی، الملاحن، روّادالعرب، کتابی به صورت پرسش و پاسخ که علی بن اسماعیل آن را گردآوری کرده است، اللغات، السلاح، غریب القرآن، ادب الکتّاب، فعلت وافعلت، صفه السحاب والغیث، لغات القرآن، غریب الحدیث، <ref>الفهرست (الندیم) ۳۸، ۶۷ و ۹۶.</ref> اسماءالقبائل، الامالی فی العربیة، تقویم اللسان، المقصوره که شامل ۲۲۹ بیت شعر است، المقصور والممدود، <ref>هدیه العارفین ۲ / ۳۲.</ref> المتناهی فی اللغة، الاستدراک علی الخلیل، التوسّط، امثال علی بن ابی طالب{{ع}}، الامثال النبویه، رقعة ابی الحسن الصمیری الی ابی بکر محمدبن حسن بن درید وجوابه، قصیدة فی وصف الاسد، <ref>تاریخ التراث العربی ۸ / ۱۷۷ و ۱۷۹ ـ ۱۸۰. </ref> البنون والبنات، الملاهی، نضائر الحکمة، دیوان شعر، <ref>المستدرک علی معجم المؤلفین ۶۲۴. </ref> المختلف والمؤتلف، <ref> اسماءالکتب ۲۸۶. </ref> صفه البحار، ذخائرالحکمه، الأخبارالمنثوره، مقاطیع محبوکه الطرفین<ref>الذریعه ۱ / ۳۳۱، ۱۰ / ۶، ۱۵ / ۴۶ و ۲۱ / ۳۸۶.</ref> و مقتل ابن هبیره <ref>ایضاح المکنون ۲ / ۳۳۵.</ref>.<ref> [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۲ ص۳۳۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده: محمد بن حسن بن درید]]
[[رده:اعلام]]
[[رده:مدخل]]