مدائن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-14T11:28:59Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۵۸
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~شهرها~~]]		[[رده:شهرهای ایران]]

Bahmani: /* آشنایی اجمالی */

2023-02-12T06:48:45Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	# ولاش آباد، در ساحل غربی دجله.		# ولاش آباد، در ساحل غربی دجله.

	اگر محله اسپانبَر، واقع در ساحل غربی [[دجله]] (خرابه‌های [[طاق کسری]] که به نام ایوان مدائن نیز مشهور است) و محله ماحوزا واقع در ساحل شرقی را نیز در شهر مستقل به حساب آوریم، تعداد هفت شهر مدائن کامل می‌شود<ref>فرهنگ معین، ج۶، ص۱۹۳۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ~~ص 295~~-~~296~~.</ref>		اگر محله اسپانبَر، واقع در ساحل غربی [[دجله]] (خرابه‌های [[طاق کسری]] که به نام ایوان مدائن نیز مشهور است) و محله ماحوزا واقع در ساحل شرقی را نیز در شهر مستقل به حساب آوریم، تعداد هفت شهر مدائن کامل می‌شود<ref>فرهنگ معین، ج۶، ص۱۹۳۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۹۵-۲۹۶.</ref>

	== حاکمان مدائن ==		== حاکمان مدائن ==

Bahmani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۴۶

2023-02-12T06:46:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			== آشنایی اجمالی ==
			مدائن کلمه [[عربی]] است، جمع [[مدینه]] به معنای [[شهر]] و مدائن نام مجموعه هفت شهر [[آبادان]] و نزدیک به هم بود که مجموعه آنها را به زبان شریانی «ماحُوزه» و با [[لقب]] مَلکا می‌نامیدند. (ماحوزه ملکا؛ یعنی شهرهای [[پادشاه]]) و گاهی نیز مذیناتا گفته‌اند... در اواخر [[عهد]] [[دولت]] ساسانیان، مدائن مشتمل بر هفت شهر بود. [[مورخان]] [[عرب]] و [[ایرانی]] که کتب خود را در [[زمان]] ویرانی یا زوال مدائن نوشته‌اند تعداد آنها را به [[اختلاف]] ذکر کرده‌اند و به هر حال [[تیسفون]] (طیسفون) که بزرگترین و مهم‌ترین شهرهای مدائن بود، مقر [[سلطنت]] و پایتخت دولت ساسانی بوده و بعد از آن شهر وِه أردشیر یا سلوکیه بوده است.

			از مجموعه هفت شهر مدائن، پنج شهر شناخته شده‌اند که عبارت‌اند از:
			# تیسفون، پایتخت در [[ساحل]] شرقی دجله
			# وِه [[اردشیر]]، در ساحل [[غربی]] دجله
			# رومَگان، در ساحل شرقی دجله
			# درزنی ذان، در ساحل غربی دجله
			# ولاش آباد، در ساحل غربی دجله.

			اگر محله اسپانبَر، واقع در ساحل غربی [[دجله]] (خرابه‌های [[طاق کسری]] که به نام ایوان مدائن نیز مشهور است) و محله ماحوزا واقع در ساحل شرقی را نیز در شهر مستقل به حساب آوریم، تعداد هفت شهر مدائن کامل می‌شود<ref>فرهنگ معین، ج۶، ص۱۹۳۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص 295-296.</ref>

	== حاکمان مدائن ==		== حاکمان مدائن ==
	{{اصلی\|حکومت مدائن}}		{{اصلی\|حکومت مدائن}}
	# '''در زمان [[خلفا]]:'''		# '''در زمان [[خلفا]]:'''
	## '''[[سلمان فارسی]]:''' سلمان از برجسته‎ترین [[صحابی پیامبر]] {{صل}} و از [[شیعیان]] خاص و [[یاران حضرت علی]] {{ع}} بود<ref>ثقفی کوفی، ابراهیم، الغارات، ص۴۲۸؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۱۶.</ref>. سلمان، نخستین [[حاکم]] مدائن از سوی [[عمر]] یا [[سعد بن ابی وقاص]] است<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۳۷؛ وی می‌نویسد که سعد، سلمان را حاکم مدائن کرد؛ مسعودی در مروج الذهب، ج۱، ص۶۶۳ می‌نویسد که عمر او را حاکم مدائن کرد.</ref>. او از سال ۱۷ تا ۳۳ یا ۳۷ه‍.ق حاکم پایتخت [[ساسانیان]] بود که مسلمانان آن را فتح کرده بودند. او حتی زمان [[عثمان]] نیز در سمت خود باقی ماند<ref>[[سید حسن قریشی\|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)\|اصحاب ایرانی ائمه اطهار]]، ص۵۸ - ۶۲.</ref>.		## '''[[سلمان فارسی]]:''' سلمان از برجسته‎ترین [[صحابی پیامبر]] {{صل}} و از [[شیعیان]] خاص و [[یاران حضرت علی]] {{ع}} بود<ref>ثقفی کوفی، ابراهیم، الغارات، ص۴۲۸؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۱۶.</ref>. سلمان، نخستین [[حاکم]] [[مدائن]] از سوی [[عمر]] یا [[سعد بن ابی وقاص]] است<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۳۷؛ وی می‌نویسد که سعد، سلمان را حاکم مدائن کرد؛ مسعودی در مروج الذهب، ج۱، ص۶۶۳ می‌نویسد که عمر او را حاکم مدائن کرد.</ref>. او از سال ۱۷ تا ۳۳ یا ۳۷ه‍.ق حاکم پایتخت [[ساسانیان]] بود که مسلمانان آن را فتح کرده بودند. او حتی زمان [[عثمان]] نیز در سمت خود باقی ماند<ref>[[سید حسن قریشی\|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)\|اصحاب ایرانی ائمه اطهار]]، ص۵۸ - ۶۲.</ref>.
	## '''[[حذیفة بن یمان]]:''' حذیفة از [[یاران برجسته پیامبر]] و نیز از [[یاران]] [[علی]] {{ع}} به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، شیخ طوسی، ص۶۰؛ رجال ابن داوود، ابن داوود، ص۱۰۲؛ الخلاصه، حلی، ص۶۰؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۵۶-۳۵۸.</ref> برخی منابع، از کارگزاری حذیفه بر [[مداین]] از سوی عمر سخن گفته‌اند<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۷، ص ۳۱۷.</ref> ولی به [[تاریخ]] این [[مأموریت]] اشاره نکرده‌اند؛ گویا او پیش از [[سلمان]] [[امارت]] مداین را به عهده داشته است<ref> الاحتجاج، ص ۱۸۵ ـ ۱۸۶.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی\|سامانی، سید محمود]]، [[حذیفة بن یمان (مقاله)\|مقاله «حذیفة بن یمان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref> برپایه گزارشی، [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در نامه‌اش به حذیفه او را بر کارگزاری مداین ابقا کرد<ref>بحارالانوار، ج ۲۸، ص ۸۷ - ۸۸؛ مصباح البلاغه، ج ۴، ص ۹۵ - ۹۸.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۶۴-۳۶۶؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۹۵-۲۹۶.</ref>		## '''[[حذیفة بن یمان]]:''' حذیفة از [[یاران برجسته پیامبر]] و نیز از [[یاران]] [[علی]] {{ع}} به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، شیخ طوسی، ص۶۰؛ رجال ابن داوود، ابن داوود، ص۱۰۲؛ الخلاصه، حلی، ص۶۰؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۵۶-۳۵۸.</ref> برخی منابع، از کارگزاری حذیفه بر [[مداین]] از سوی عمر سخن گفته‌اند<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۷، ص ۳۱۷.</ref> ولی به [[تاریخ]] این [[مأموریت]] اشاره نکرده‌اند؛ گویا او پیش از [[سلمان]] [[امارت]] مداین را به عهده داشته است<ref> الاحتجاج، ص ۱۸۵ ـ ۱۸۶.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی\|سامانی، سید محمود]]، [[حذیفة بن یمان (مقاله)\|مقاله «حذیفة بن یمان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref> برپایه گزارشی، [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در نامه‌اش به حذیفه او را بر کارگزاری مداین ابقا کرد<ref>بحارالانوار، ج ۲۸، ص ۸۷ - ۸۸؛ مصباح البلاغه، ج ۴، ص ۹۵ - ۹۸.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۶۴-۳۶۶؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۹۵-۲۹۶.</ref>
	# '''در زمان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}:'''		# '''در زمان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}:'''
خط ۱۵:		خط ۲۷:
	## '''[[زحر بن قیس جعفی]]:''' او از سوارکاران نامی عصر خود در [[کوفه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۰.</ref> و از [[اصحاب امیرمؤمنان]] [[علی]]{{ع}} به شمار رفته است<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۶۵.</ref>. زحر پس از [[قتل عثمان]]، به [[خدمت]] امیرالمؤمنین {{ع}} درآمد و ایشان را در جنگ‌های [[جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] داد<ref>ابن ابی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۴۷؛ ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۴۸ و ۱۲۷؛ ابن اعثم الکوفی، الفتوح، ج۴، ص۲۰۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> [[ابن حجر]] در اصابه می‌نویسد: ... او را علی{{ع}} بر مدائن گمارد<ref> الإصابه، ج۲، ص۵۲۰ و ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ص۳۰۷.</ref>. از این سخنان، [[کارگزاری]] زحر بر مدائن به خوبی استفاده می‌شود. اما به نظر کارگزاری وی بر مدائن قابل [[نقد]] و بررسی است<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۹ ـ ۳۳۰.</ref>.		## '''[[زحر بن قیس جعفی]]:''' او از سوارکاران نامی عصر خود در [[کوفه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۰.</ref> و از [[اصحاب امیرمؤمنان]] [[علی]]{{ع}} به شمار رفته است<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۶۵.</ref>. زحر پس از [[قتل عثمان]]، به [[خدمت]] امیرالمؤمنین {{ع}} درآمد و ایشان را در جنگ‌های [[جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] داد<ref>ابن ابی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۴۷؛ ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۴۸ و ۱۲۷؛ ابن اعثم الکوفی، الفتوح، ج۴، ص۲۰۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> [[ابن حجر]] در اصابه می‌نویسد: ... او را علی{{ع}} بر مدائن گمارد<ref> الإصابه، ج۲، ص۵۲۰ و ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ص۳۰۷.</ref>. از این سخنان، [[کارگزاری]] زحر بر مدائن به خوبی استفاده می‌شود. اما به نظر کارگزاری وی بر مدائن قابل [[نقد]] و بررسی است<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۹ ـ ۳۳۰.</ref>.
	## '''[[یزید بن قیس ارحبی]]:''' او مردی [[عاقل]] و از نیروهای [[دلاور]] [[سپاه]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود. وی از جانب [[حضرت علی]] {{ع}} [[والی مدائن]] شد و سپس به [[ولایت ری]]، [[همدان]] و [[اصفهان]] [[منصوب]] گردید<ref>رجال طوسی، ص۶۲، ش۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۴۴۲-۱۴۴۳؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۴۸۰-۴۸۱.</ref>		## '''[[یزید بن قیس ارحبی]]:''' او مردی [[عاقل]] و از نیروهای [[دلاور]] [[سپاه]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود. وی از جانب [[حضرت علی]] {{ع}} [[والی مدائن]] شد و سپس به [[ولایت ری]]، [[همدان]] و [[اصفهان]] [[منصوب]] گردید<ref>رجال طوسی، ص۶۲، ش۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۴۴۲-۱۴۴۳؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۴۸۰-۴۸۱.</ref>
	## '''[[لام بن زیاد]]:''' وی [[برادر]] مادری [[عدی بن حاتم طائی]]، مردی [[شجاع]] و [[جنگجو]] و از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود، و موقعی که حضرت عازم [[بصره]] بود، او را به استانداری مدائن [[منصوب]] کرد<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۶؛ اصحاب الإمام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۲، ص۵۰۲، ش۹۷۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۱۷۸؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۰-۳۲۱.</ref>		## '''[[لام بن زیاد]]:''' وی [[برادر]] مادری [[عدی بن حاتم طائی]]، مردی [[شجاع]] و [[جنگجو]] و از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود، و موقعی که حضرت عازم [[بصره]] بود، او را به استانداری [[مدائن]] [[منصوب]] کرد<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۶؛ اصحاب الإمام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۲، ص۵۰۲، ش۹۷۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۱۷۸؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۰-۳۲۱.</ref>
	## '''[[ثابت بن قیس]]:''' ثابت جزو [[اصحاب رسول الله]] {{صل}} بود و در زمان [[خلافت]] [[معاویه]] درگذشت. او از یاران باوفا و مورد وثوق [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} گردید. وی در زمان [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[ولایت]] مدائن [[منصوب]] شد و تا زمان [[حکومت]] [[معاویه]] [[زندگی]] کرد<ref>الاصابه، ج۱، ص۳۹۳ و تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۷۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۱؛ [[حسین حسینیان مقدم\|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|مقاله «ثابت بن قیس بن خطیم»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص۳۰۱ ـ ۳۰۲.</ref>		## '''[[ثابت بن قیس]]:''' ثابت جزو [[اصحاب رسول الله]] {{صل}} بود و در زمان [[خلافت]] [[معاویه]] درگذشت. او از یاران باوفا و مورد وثوق [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} گردید. وی در زمان [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[ولایت]] [[مدائن]] [[منصوب]] شد و تا زمان [[حکومت]] [[معاویه]] [[زندگی]] کرد<ref>الاصابه، ج۱، ص۳۹۳ و تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۷۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۱؛ [[حسین حسینیان مقدم\|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|مقاله «ثابت بن قیس بن خطیم»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص۳۰۱ ـ ۳۰۲.</ref>
	## '''[[سعد بن مسعود ثقفی]]:''' نام او سعد یا سعید<ref>شیخ طوسی در رجال، ص۴۴، ش۲۳. او را در زمره اصحاب امام علی {{ع}} ثبت کرده است. و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۷ حاکم مدائن را «سعد بن مسعود» و در ص۴۲ «سعید بن مسعود» ثبت کرده است.</ref> بن مسعود انصاری ثقفی است. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] از [[اصحاب]] و [[انصار]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[یاران]] [[مخلص]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} به شمار می‌آمد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۲۹۴ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۳۰.</ref>. [[سعد بن مسعود]] جزو [[کارگزاران]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود و از جانب آن حضرت به [[امارت]] و فرمانداری مدائن [[منصوب]] شد و تا دوران [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} در این سمت باقی بود<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۲۱؛ [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص۳۵۹-۳۶۲؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۳۴۳-۳۴۵.</ref>.		## '''[[سعد بن مسعود ثقفی]]:''' نام او سعد یا سعید<ref>شیخ طوسی در رجال، ص۴۴، ش۲۳. او را در زمره اصحاب امام علی {{ع}} ثبت کرده است. و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۷ حاکم مدائن را «سعد بن مسعود» و در ص۴۲ «سعید بن مسعود» ثبت کرده است.</ref> بن مسعود انصاری ثقفی است. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] از [[اصحاب]] و [[انصار]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[یاران]] [[مخلص]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} به شمار می‌آمد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۲۹۴ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۳۰.</ref>. [[سعد بن مسعود]] جزو [[کارگزاران]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود و از جانب آن حضرت به [[امارت]] و فرمانداری [[مدائن]] [[منصوب]] شد و تا دوران [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} در این سمت باقی بود<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۲۱؛ [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص۳۵۹-۳۶۲؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۳۴۳-۳۴۵.</ref>.
	## '''[[عبید بن سماک]]:''' [[بلاذری]] می‌نویسد: «عبید بن سماک مخزومی» [[والی]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بر مدائن بود<ref>بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱۳، ص۲۰۱.</ref>. در اوائل [[حکومت]] [[مغیرة بن شعبه]] بر [[کوفه]] و [[شورش]] [[مستورد خارجی]] [[سخن]] از سماک بن عبید است که [[حاکم مدائن]] و [[بهرسیر]] بوده است<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۱۴۵ و ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۳۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۴۱-۳۴۲.</ref>		## '''[[عبید بن سماک]]:''' [[بلاذری]] می‌نویسد: «عبید بن سماک مخزومی» [[والی]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بر [[مدائن]] بود<ref>بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱۳، ص۲۰۱.</ref>. در اوائل [[حکومت]] [[مغیرة بن شعبه]] بر [[کوفه]] و [[شورش]] [[مستورد خارجی]] [[سخن]] از سماک بن عبید است که [[حاکم مدائن]] و [[بهرسیر]] بوده است<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۱۴۵ و ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۳۰.</ref>. <ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۴۱-۳۴۲.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۸

2023-02-12T06:38:05Z

Bahmani: تغییرمسیر به حکومت مدائن حذف شد

2023-02-12T06:37:15Z

تغییرمسیر به حکومت مدائن حذف شد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	#~~تغییر_مسیر~~ [[حکومت مدائن]]		{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط = شهر
			\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط =
			\| پرسش مرتبط =
			}}

			== حاکمان مدائن ==
			{{اصلی\|حکومت مدائن}}
			# '''در زمان [[خلفا]]:'''
			## '''[[سلمان فارسی]]:''' سلمان از برجسته‎ترین [[صحابی پیامبر]] {{صل}} و از [[شیعیان]] خاص و [[یاران حضرت علی]] {{ع}} بود<ref>ثقفی کوفی، ابراهیم، الغارات، ص۴۲۸؛ [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۱۶.</ref>. سلمان، نخستین [[حاکم]] [[مدائن]] از سوی [[عمر]] یا [[سعد بن ابی وقاص]] است<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۳۷؛ وی می‌نویسد که سعد، سلمان را حاکم مدائن کرد؛ مسعودی در مروج الذهب، ج۱، ص۶۶۳ می‌نویسد که عمر او را حاکم مدائن کرد.</ref>. او از سال ۱۷ تا ۳۳ یا ۳۷ه‍.ق حاکم پایتخت [[ساسانیان]] بود که مسلمانان آن را فتح کرده بودند. او حتی زمان [[عثمان]] نیز در سمت خود باقی ماند<ref>[[سید حسن قریشی\|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)\|اصحاب ایرانی ائمه اطهار]]، ص۵۸ - ۶۲.</ref>.
			## '''[[حذیفة بن یمان]]:''' حذیفة از [[یاران برجسته پیامبر]] و نیز از [[یاران]] [[علی]] {{ع}} به شمار می‌رود<ref>رجال الطوسی، شیخ طوسی، ص۶۰؛ رجال ابن داوود، ابن داوود، ص۱۰۲؛ الخلاصه، حلی، ص۶۰؛ قاموس الرجال، شوشتری، ج۳، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۵۶-۳۵۸.</ref> برخی منابع، از کارگزاری حذیفه بر [[مداین]] از سوی عمر سخن گفته‌اند<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۷، ص ۳۱۷.</ref> ولی به [[تاریخ]] این [[مأموریت]] اشاره نکرده‌اند؛ گویا او پیش از [[سلمان]] [[امارت]] مداین را به عهده داشته است<ref> الاحتجاج، ص ۱۸۵ ـ ۱۸۶.</ref>.<ref>[[سید محمود سامانی\|سامانی، سید محمود]]، [[حذیفة بن یمان (مقاله)\|مقاله «حذیفة بن یمان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰.</ref> برپایه گزارشی، [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در نامه‌اش به حذیفه او را بر کارگزاری مداین ابقا کرد<ref>بحارالانوار، ج ۲۸، ص ۸۷ - ۸۸؛ مصباح البلاغه، ج ۴، ص ۹۵ - ۹۸.</ref>.<ref>[[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، ج۴، ص۳۶۴-۳۶۶؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۲۹۵-۲۹۶.</ref>
			# '''در زمان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}:'''
			## '''[[هبیرة بن نعمان]]:''' وی از [[صحابه]] شمرده شده و از فرماندهان علی{{ع}} بود و با حضرت در [[صفین]] همراه بود. [[امام علی]]{{ع}} او را بر مدائن گمارد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۴۴۶.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۹؛ [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۴۲۱.</ref>
			## '''[[زحر بن قیس جعفی]]:''' او از سوارکاران نامی عصر خود در [[کوفه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۷؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۵۲۰.</ref> و از [[اصحاب امیرمؤمنان]] [[علی]]{{ع}} به شمار رفته است<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۶۵.</ref>. زحر پس از [[قتل عثمان]]، به [[خدمت]] امیرالمؤمنین {{ع}} درآمد و ایشان را در جنگ‌های [[جمل]] و [[صفین]] [[یاری]] داد<ref>ابن ابی الحدید معتزلی، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۴۷؛ ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۴۸ و ۱۲۷؛ ابن اعثم الکوفی، الفتوح، ج۴، ص۲۰۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> [[ابن حجر]] در اصابه می‌نویسد: ... او را علی{{ع}} بر مدائن گمارد<ref> الإصابه، ج۲، ص۵۲۰ و ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ص۳۰۷.</ref>. از این سخنان، [[کارگزاری]] زحر بر مدائن به خوبی استفاده می‌شود. اما به نظر کارگزاری وی بر مدائن قابل [[نقد]] و بررسی است<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۹ ـ ۳۳۰.</ref>.
			## '''[[یزید بن قیس ارحبی]]:''' او مردی [[عاقل]] و از نیروهای [[دلاور]] [[سپاه]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود. وی از جانب [[حضرت علی]] {{ع}} [[والی مدائن]] شد و سپس به [[ولایت ری]]، [[همدان]] و [[اصفهان]] [[منصوب]] گردید<ref>رجال طوسی، ص۶۲، ش۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۴۴۲-۱۴۴۳؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۴۸۰-۴۸۱.</ref>
			## '''[[لام بن زیاد]]:''' وی [[برادر]] مادری [[عدی بن حاتم طائی]]، مردی [[شجاع]] و [[جنگجو]] و از [[شیعیان]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود، و موقعی که حضرت عازم [[بصره]] بود، او را به استانداری [[مدائن]] [[منصوب]] کرد<ref>انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۶؛ اصحاب الإمام امیرالمؤمنین {{ع}}، ج۲، ص۵۰۲، ش۹۷۹.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۲، ص۱۱۷۸؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین]]، ج۱، ص۳۲۰-۳۲۱.</ref>
			## '''[[ثابت بن قیس]]:''' ثابت جزو [[اصحاب رسول الله]] {{صل}} بود و در زمان [[خلافت]] [[معاویه]] درگذشت. او از یاران باوفا و مورد وثوق [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} گردید. وی در زمان [[خلافت امیرالمؤمنین]] {{ع}} به [[ولایت]] [[مدائن]] [[منصوب]] شد و تا زمان [[حکومت]] [[معاویه]] [[زندگی]] کرد<ref>الاصابه، ج۱، ص۳۹۳ و تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۷۶.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۱؛ [[حسین حسینیان مقدم\|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|مقاله «ثابت بن قیس بن خطیم»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص۳۰۱ ـ ۳۰۲.</ref>
			## '''[[سعد بن مسعود ثقفی]]:''' نام او سعد یا سعید<ref>شیخ طوسی در رجال، ص۴۴، ش۲۳. او را در زمره اصحاب امام علی {{ع}} ثبت کرده است. و ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۷ حاکم مدائن را «سعد بن مسعود» و در ص۴۲ «سعید بن مسعود» ثبت کرده است.</ref> بن مسعود انصاری ثقفی است. او عموی [[مختار بن ابی عبید ثقفی]] از [[اصحاب]] و [[انصار]] [[رسول خدا]] {{صل}} و [[یاران]] [[مخلص]] [[امیر المؤمنین]] {{ع}} به شمار می‌آمد<ref>اسد الغابه، ج۲، ص۲۹۴ و اعیان الشیعه، ج۷، ص۲۳۰.</ref>. [[سعد بن مسعود]] جزو [[کارگزاران]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود و از جانب آن حضرت به [[امارت]] و فرمانداری [[مدائن]] [[منصوب]] شد و تا دوران [[خلافت]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} در این سمت باقی بود<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۶۲۱؛ [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\| اصحاب امام حسن مجتبی]]، ص۳۵۹-۳۶۲؛ [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۳۴۳-۳۴۵.</ref>.
			## '''[[عبید بن سماک]]:''' [[بلاذری]] می‌نویسد: «عبید بن سماک مخزومی» [[والی]] [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} بر [[مدائن]] بود<ref>بلاذری، جمل من أنساب الأشراف، ج۱۳، ص۲۰۱.</ref>. در اوائل [[حکومت]] [[مغیرة بن شعبه]] بر [[کوفه]] و [[شورش]] [[مستورد خارجی]] [[سخن]] از سماک بن عبید است که [[حاکم مدائن]] و [[بهرسیر]] بوده است<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۱۴۵ و ابن اثیر، الکامل، ج۳، ص۳۳۰.</ref>. <ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص ۳۴۱-۳۴۲.</ref>

			== منابع ==
			{{منابع}}
			# [[پرونده:1379452.jpg\|22px]] [[سید اصغر ناظم‌زاده\|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)\|'''اصحاب امام علی''']]
			# [[پرونده:1100829.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''']]
			# [[پرونده:1100376.jpg\|22px]] [[سید حمید روحانی\|روحانی، سید حمید]]، [[سعید بن مسعود الثقفی (مقاله)\|مقاله «سعید بن مسعود الثقفی»]]، [[اصحاب امام حسن مجتبی (کتاب)\|'''اصحاب امام حسن مجتبی''']]
			# [[پرونده:1100353.jpg\|22px]] [[ابوالحسن اسماعیلی\|اسماعیلی، ابوالحسن]]، [[حذیفه بن الیمان (مقاله)\|مقاله «حذیفه بن الیمان»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)\|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']]
			# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[سید محمود سامانی\|سامانی، سید محمود]]، [[حذیفة بن یمان (مقاله)\|مقاله «حذیفة بن یمان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
			# [[پرونده:1100366.jpg\|22px]] [[سید حسن قریشی\|قریشی، سید حسن]]، [[اصحاب ایرانی ائمه اطهار (کتاب)\|'''اصحاب ایرانی ائمه اطهار''']]
			# [[پرونده:9030760879.jpg\|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
			# [[پرونده:IM009658.jpg\|22px]] [[حسین حسینیان مقدم\|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)\|'''مقاله «ثابت بن قیس بن خطیم»، دانشنامه سیره نبوی ج۲''']]
			{{پایان منابع}}

			== پانویس ==
			{{پانویس}}

			[[رده:شهرها]]

Bahmani: تغییرمسیر به حکومت مدائن

2023-02-12T05:10:43Z

تغییرمسیر به حکومت مدائن

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[حکومت مدائن]]