مدارسه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مذاکره یا مدارسه */

2025-10-13T04:53:18Z

مذاکره یا مدارسه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۳
خط ۷:		خط ۷:

	== مذاکره یا مدارسه ==		== مذاکره یا مدارسه ==
	یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.		یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی منابع حدیثی و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در شهرهای اسلامی پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani: /* مفهوم‌شناسی */

2025-10-12T05:01:22Z

مفهوم‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۱
خط ۹:		خط ۹:
	یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.		یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.

	== ~~مفهوم‌شناسی~~ ==		== معناشناسی ==
	مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان مباحثه یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.		مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان مباحثه یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.

Bahmani در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۲۳

2025-10-12T04:23:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان [[مباحثه]] یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.		مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان مباحثه یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.

	== روش ==		== روش ==
	چنان‌که گفته شد، مذاکره یا مدارسه نوعی روش تعلیمی محسوب می‌شود که به رغم نپرداختن اهل‌بیت{{عم}} به آن به شدت مورد توصیه فراوان آنها قرار گرفته است. [[رسول خدا]]{{صل}} خطاب به جناب [[ابوذر]] فرمود: «ساعتی را به مذاکره سپری کردن نزد [[خدا]] پسندیده‌تر از [[دوازده]] هزار [[ختم قرآن]] است! بر شما باد مذاکره [[علم]]»...<ref>{{متن حدیث\|الْجُلُوسُ سَاعَةً عِنْدَ مُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ كُلِّهِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مَرَّةٍ! عَلَيْكُمْ بِمُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ...}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. [[روایت]] مشهور [[ابن عباس]] نیز نشانه اهتمام ویژه [[پیامبر]]{{صل}} به مدارسه بود؛ آنجا که پس از ورود به [[مسجد]] و [[مشاهده]] دو گروه از [[مردم]] که یکی مشغول [[عبادت]] و دیگری مشغول مذاکره بودند، فرمود: «هر دو گروه کار [[نیکی]] انجام می‌دهند. آنها [[قرآن]] [[تلاوت]] کرده و خدا را می‌خوانند، پس اگر [خدا] بخواهد به آنها [[پاداش]] می‌دهد و اگر نخواهد]پاداش را[از آنها بازمی‌دارد و آن دیگری [[تعلیم]] می‌دهند و می‌آموزند و همانا که من [[معلم]] [[مبعوث]] شدم»<ref>{{متن حدیث\|كُلٌّ عَلَى خَيْرٍ، هَؤُلَاءِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَ يَدْعُونَ اللَّهَ، فَإِنْ شَاءَ أَعْطَاهُمْ وَ إِنْ شَاءَ مَنَعَهُمْ، وَ هَؤُلَاءِ يَتَعَلَّمُونَ وَ يُعَلِّمُونَ، وَ إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّماً}}. [[ابن ماجه]]، [[سنن]]، ج۱، ص۸۳؛ [[متقی هندی]]، کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} نیز در جایی فرمود: «با هم گفتگو و تبادل نظر کنید تا [[درستی]] متولد شود»<ref>{{متن حدیث\|اضْرِبُوا بَعْضَ الرَّأْيِ بِبَعْضٍ، يَتَوَلَّدُ مِنْهُ الصَّوَابُ}}. لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۹۱.</ref>.		چنان‌که گفته شد، مذاکره یا مدارسه نوعی روش تعلیمی محسوب می‌شود که به رغم نپرداختن اهل‌بیت{{عم}} به آن به شدت مورد توصیه فراوان آنها قرار گرفته است. [[رسول خدا]]{{صل}} خطاب به جناب [[ابوذر]] فرمود: «ساعتی را به مذاکره سپری کردن نزد [[خدا]] پسندیده‌تر از دوازده هزار ختم قرآن است! بر شما باد مذاکره [[علم]]»...<ref>{{متن حدیث\|الْجُلُوسُ سَاعَةً عِنْدَ مُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ كُلِّهِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مَرَّةٍ! عَلَيْكُمْ بِمُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ...}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. [[روایت]] مشهور [[ابن عباس]] نیز نشانه اهتمام ویژه [[پیامبر]]{{صل}} به مدارسه بود؛ آنجا که پس از ورود به [[مسجد]] و مشاهده دو گروه از [[مردم]] که یکی مشغول [[عبادت]] و دیگری مشغول مذاکره بودند، فرمود: «هر دو گروه کار [[نیکی]] انجام می‌دهند. آنها [[قرآن]] [[تلاوت]] کرده و خدا را می‌خوانند، پس اگر [خدا] بخواهد به آنها [[پاداش]] می‌دهد و اگر نخواهد]پاداش را[از آنها بازمی‌دارد و آن دیگری [[تعلیم]] می‌دهند و می‌آموزند و همانا که من [[معلم]] [[مبعوث]] شدم»<ref>{{متن حدیث\|كُلٌّ عَلَى خَيْرٍ، هَؤُلَاءِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَ يَدْعُونَ اللَّهَ، فَإِنْ شَاءَ أَعْطَاهُمْ وَ إِنْ شَاءَ مَنَعَهُمْ، وَ هَؤُلَاءِ يَتَعَلَّمُونَ وَ يُعَلِّمُونَ، وَ إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّماً}}. [[ابن ماجه]]، [[سنن]]، ج۱، ص۸۳؛ [[متقی هندی]]، کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} نیز در جایی فرمود: «با هم گفتگو و تبادل نظر کنید تا [[درستی]] متولد شود»<ref>{{متن حدیث\|اضْرِبُوا بَعْضَ الرَّأْيِ بِبَعْضٍ، يَتَوَلَّدُ مِنْهُ الصَّوَابُ}}. لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۹۱.</ref>.

	همین توصیه‌های [[اهل‌بیت]]{{عم}} به [[مذاکره علمی]] بود که سبب شد این روش به تدریج میان [[مسلمانان]] رواج یابد. در روایتی از [[عقبه بن عامر]] آمده است که: «ما در [[مسجد]] به مدارسه [[قرآن]] می‌پرداختیم»<ref>{{متن حدیث\|نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ نَتَدَارَسُ الْقُرْآنَ}}. احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۵۳.</ref>. در [[روایت]] ابی‌نضره نیز آمده است: «هنگامی که [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} گرد هم جمع می‌شدند، [[مباحثه]] [[علمی]] می‌کردند و [[سوره‌های قرآن]] را می‌خواندند»<ref>{{متن حدیث\|كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّٰهِ{{صل}} إِذَا اجْتَمَعُوا تَذَاكَرُوا الْعِلْمَ، وَ قَرَءُوا سُورَةً}}. سمعانی، ادب الاملاء و الاستملاء، ص۵۹.</ref>.		همین توصیه‌های [[اهل‌بیت]]{{عم}} به [[مذاکره علمی]] بود که سبب شد این روش به تدریج میان [[مسلمانان]] رواج یابد. در روایتی از [[عقبه بن عامر]] آمده است که: «ما در [[مسجد]] به مدارسه [[قرآن]] می‌پرداختیم»<ref>{{متن حدیث\|نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ نَتَدَارَسُ الْقُرْآنَ}}. احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۵۳.</ref>. در [[روایت]] ابی‌نضره نیز آمده است: «هنگامی که [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} گرد هم جمع می‌شدند، مباحثه [[علمی]] می‌کردند و [[سوره‌های قرآن]] را می‌خواندند»<ref>{{متن حدیث\|كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّٰهِ{{صل}} إِذَا اجْتَمَعُوا تَذَاكَرُوا الْعِلْمَ، وَ قَرَءُوا سُورَةً}}. سمعانی، ادب الاملاء و الاستملاء، ص۵۹.</ref>.
	این روش گفتاری به‌طور قابل ملاحظه‌ای با [[فرهنگ]] آن [[روزگار]] تناسب و [[هماهنگی]] داشت. عمومیت نداشتن سواد [[کتابت]] و [[حافظه]] [[قوی]] [[اعراب]] عاملی بود که موجب می‌شد اهل‌بیت{{عم}} برای [[حفظ]] و ماندگاری [[تعالیم]] خود در [[ذهن]] [[مسلمان]]، به ویژه اعراب اهتمام خاصی به آن داشته باشند. غیر اعراب نیز که چه بسا فاقد حافظه‌ای نیرومند بودند، با تکیه بر این روش [[تعالیم دینی]] را فرامی‌گرفتند. این عوامل سبب شد که آنان به استفاده [[مردم]] از این روش اهتمام ورزیده و توصیه‌های مؤکدی در این باب داشته باشند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.
			این روش گفتاری به‌طور قابل ملاحظه‌ای با [[فرهنگ]] آن [[روزگار]] تناسب و هماهنگی داشت. عمومیت نداشتن سواد کتابت و حافظه [[قوی]] [[اعراب]] عاملی بود که موجب می‌شد اهل‌بیت{{عم}} برای [[حفظ]] و ماندگاری تعالیم خود در ذهن [[مسلمان]]، به ویژه اعراب اهتمام خاصی به آن داشته باشند. غیر اعراب نیز که چه بسا فاقد حافظه‌ای نیرومند بودند، با تکیه بر این روش [[تعالیم دینی]] را فرامی‌گرفتند. این عوامل سبب شد که آنان به استفاده [[مردم]] از این روش اهتمام ورزیده و توصیه‌های مؤکدی در این باب داشته باشند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲

2025-10-11T10:22:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~تعلیم~~		\| موضوع مرتبط = روش‌های آموزشی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مذاکره یا مدارسه==		== مذاکره یا مدارسه ==
	یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.		یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.

	===مفهوم‌شناسی===		== مفهوم‌شناسی ==
	مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان [[مباحثه]] یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد.<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>		مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان [[مباحثه]] یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.

	===روش===		== روش ==
	چنان‌که گفته شد، مذاکره یا مدارسه نوعی روش تعلیمی محسوب می‌شود که به رغم نپرداختن اهل‌بیت{{عم}} به آن به شدت مورد توصیه فراوان آنها قرار گرفته است. [[رسول خدا]]{{صل}} خطاب به جناب [[ابوذر]] فرمود: «ساعتی را به مذاکره سپری کردن نزد [[خدا]] پسندیده‌تر از [[دوازده]] هزار [[ختم قرآن]] است! بر شما باد مذاکره [[علم]]»...<ref>{{متن حدیث\|الْجُلُوسُ سَاعَةً عِنْدَ مُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ كُلِّهِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مَرَّةٍ! عَلَيْكُمْ بِمُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ...}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. [[روایت]] مشهور [[ابن عباس]] نیز نشانه اهتمام ویژه [[پیامبر]]{{صل}} به مدارسه بود؛ آنجا که پس از ورود به [[مسجد]] و [[مشاهده]] دو گروه از [[مردم]] که یکی مشغول [[عبادت]] و دیگری مشغول مذاکره بودند، فرمود: «هر دو گروه کار [[نیکی]] انجام می‌دهند. آنها [[قرآن]] [[تلاوت]] کرده و خدا را می‌خوانند، پس اگر [خدا] بخواهد به آنها [[پاداش]] می‌دهد و اگر نخواهد]پاداش را[از آنها بازمی‌دارد و آن دیگری [[تعلیم]] می‌دهند و می‌آموزند و همانا که من [[معلم]] [[مبعوث]] شدم»<ref>{{متن حدیث\|كُلٌّ عَلَى خَيْرٍ، هَؤُلَاءِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَ يَدْعُونَ اللَّهَ، فَإِنْ شَاءَ أَعْطَاهُمْ وَ إِنْ شَاءَ مَنَعَهُمْ، وَ هَؤُلَاءِ يَتَعَلَّمُونَ وَ يُعَلِّمُونَ، وَ إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّماً}}. [[ابن ماجه]]، [[سنن]]، ج۱، ص۸۳؛ [[متقی هندی]]، کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} نیز در جایی فرمود: «با هم [[گفتگو]] و تبادل نظر کنید تا [[درستی]] متولد شود»<ref>{{متن حدیث\|اضْرِبُوا بَعْضَ الرَّأْيِ بِبَعْضٍ، يَتَوَلَّدُ مِنْهُ الصَّوَابُ}}. لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۹۱.</ref>.		چنان‌که گفته شد، مذاکره یا مدارسه نوعی روش تعلیمی محسوب می‌شود که به رغم نپرداختن اهل‌بیت{{عم}} به آن به شدت مورد توصیه فراوان آنها قرار گرفته است. [[رسول خدا]]{{صل}} خطاب به جناب [[ابوذر]] فرمود: «ساعتی را به مذاکره سپری کردن نزد [[خدا]] پسندیده‌تر از [[دوازده]] هزار [[ختم قرآن]] است! بر شما باد مذاکره [[علم]]»...<ref>{{متن حدیث\|الْجُلُوسُ سَاعَةً عِنْدَ مُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ كُلِّهِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مَرَّةٍ! عَلَيْكُمْ بِمُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ...}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. [[روایت]] مشهور [[ابن عباس]] نیز نشانه اهتمام ویژه [[پیامبر]]{{صل}} به مدارسه بود؛ آنجا که پس از ورود به [[مسجد]] و [[مشاهده]] دو گروه از [[مردم]] که یکی مشغول [[عبادت]] و دیگری مشغول مذاکره بودند، فرمود: «هر دو گروه کار [[نیکی]] انجام می‌دهند. آنها [[قرآن]] [[تلاوت]] کرده و خدا را می‌خوانند، پس اگر [خدا] بخواهد به آنها [[پاداش]] می‌دهد و اگر نخواهد]پاداش را[از آنها بازمی‌دارد و آن دیگری [[تعلیم]] می‌دهند و می‌آموزند و همانا که من [[معلم]] [[مبعوث]] شدم»<ref>{{متن حدیث\|كُلٌّ عَلَى خَيْرٍ، هَؤُلَاءِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَ يَدْعُونَ اللَّهَ، فَإِنْ شَاءَ أَعْطَاهُمْ وَ إِنْ شَاءَ مَنَعَهُمْ، وَ هَؤُلَاءِ يَتَعَلَّمُونَ وَ يُعَلِّمُونَ، وَ إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّماً}}. [[ابن ماجه]]، [[سنن]]، ج۱، ص۸۳؛ [[متقی هندی]]، کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} نیز در جایی فرمود: «با هم گفتگو و تبادل نظر کنید تا [[درستی]] متولد شود»<ref>{{متن حدیث\|اضْرِبُوا بَعْضَ الرَّأْيِ بِبَعْضٍ، يَتَوَلَّدُ مِنْهُ الصَّوَابُ}}. لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۹۱.</ref>.

	همین توصیه‌های [[اهل‌بیت]]{{عم}} به [[مذاکره علمی]] بود که سبب شد این روش به تدریج میان [[مسلمانان]] رواج یابد. در روایتی از [[عقبه بن عامر]] آمده است که: «ما در [[مسجد]] به مدارسه [[قرآن]] می‌پرداختیم»<ref>{{متن حدیث\|نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ نَتَدَارَسُ الْقُرْآنَ}}. احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۵۳.</ref>. در [[روایت]] ابی‌نضره نیز آمده است: «هنگامی که [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} گرد هم جمع می‌شدند، [[مباحثه]] [[علمی]] می‌کردند و [[سوره‌های قرآن]] را می‌خواندند»<ref>{{متن حدیث\|كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّٰهِ{{صل}} إِذَا اجْتَمَعُوا تَذَاكَرُوا الْعِلْمَ، وَ قَرَءُوا سُورَةً}}. سمعانی، ادب الاملاء و الاستملاء، ص۵۹.</ref>.		همین توصیه‌های [[اهل‌بیت]]{{عم}} به [[مذاکره علمی]] بود که سبب شد این روش به تدریج میان [[مسلمانان]] رواج یابد. در روایتی از [[عقبه بن عامر]] آمده است که: «ما در [[مسجد]] به مدارسه [[قرآن]] می‌پرداختیم»<ref>{{متن حدیث\|نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ نَتَدَارَسُ الْقُرْآنَ}}. احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۵۳.</ref>. در [[روایت]] ابی‌نضره نیز آمده است: «هنگامی که [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} گرد هم جمع می‌شدند، [[مباحثه]] [[علمی]] می‌کردند و [[سوره‌های قرآن]] را می‌خواندند»<ref>{{متن حدیث\|كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّٰهِ{{صل}} إِذَا اجْتَمَعُوا تَذَاكَرُوا الْعِلْمَ، وَ قَرَءُوا سُورَةً}}. سمعانی، ادب الاملاء و الاستملاء، ص۵۹.</ref>.
	این روش گفتاری به‌طور قابل ملاحظه‌ای با [[فرهنگ]] آن [[روزگار]] تناسب و [[هماهنگی]] داشت. عمومیت نداشتن سواد [[کتابت]] و [[حافظه]] [[قوی]] [[اعراب]] عاملی بود که موجب می‌شد اهل‌بیت{{عم}} برای [[حفظ]] و ماندگاری [[تعالیم]] خود در [[ذهن]] [[مسلمان]]، به ویژه اعراب اهتمام خاصی به آن داشته باشند. غیر اعراب نیز که چه بسا فاقد حافظه‌ای نیرومند بودند، با تکیه بر این روش [[تعالیم دینی]] را فرامی‌گرفتند. این عوامل سبب شد که آنان به استفاده [[مردم]] از این روش اهتمام ورزیده و توصیه‌های مؤکدی در این باب داشته باشند.<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>		این روش گفتاری به‌طور قابل ملاحظه‌ای با [[فرهنگ]] آن [[روزگار]] تناسب و [[هماهنگی]] داشت. عمومیت نداشتن سواد [[کتابت]] و [[حافظه]] [[قوی]] [[اعراب]] عاملی بود که موجب می‌شد اهل‌بیت{{عم}} برای [[حفظ]] و ماندگاری [[تعالیم]] خود در [[ذهن]] [[مسلمان]]، به ویژه اعراب اهتمام خاصی به آن داشته باشند. غیر اعراب نیز که چه بسا فاقد حافظه‌ای نیرومند بودند، با تکیه بر این روش [[تعالیم دینی]] را فرامی‌گرفتند. این عوامل سبب شد که آنان به استفاده [[مردم]] از این روش اهتمام ورزیده و توصیه‌های مؤکدی در این باب داشته باشند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی\|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)\|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~تعلیم]]~~		[[رده:روش‌های آموزشی]]
	~~[[رده:مدارسه~~]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعلیم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مذاکره یا مدارسه== یکی از روش‌های مورد سفارش اهل‌بیت{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه...» ایجاد کرد

2025-09-22T09:09:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعلیم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مذاکره یا مدارسه== یکی از روش‌های مورد سفارش اهل‌بیت{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = تعلیم
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مذاکره یا مدارسه==
یکی از روش‌های مورد سفارش [[اهل‌بیت]]{{عم}} مذاکره یا مدارسه است. این روش از روش‌هایی می‌باشد که تنها از جانب اهل‌بیت{{عم}} به آن توصیه شده؛ چراکه در بررسی [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] نشانه‌ای از پرداختن مستقیم اهل‌بیت{{عم}} به این روش وجود ندارد؛ بلکه تنها استفاده از این روش را به [[اصحاب]] خود که در [[شهرهای اسلامی]] پراکنده بودند و تعمیق [[تعالیم دینی]] آن را ایجاب می‌کرد، توصیه کرده‌اند. در ادامه پس از تعریف اجمالی مذاکره یا مدارسه به موضوع آن و تأثیر عوامل گوناگون در توصیه [[معصومین]]{{عم}} به این روش پرداخته می‌شود.

===مفهوم‌شناسی===
مذاکره و مدارسه، اصطلاحاتی هستند که امروزه از آنها با عنوان [[مباحثه]] یاد می‌شود. این الفاظ در اصطلاح به معنای تبادل اطلاعات میان دو یا چند نفر می‌باشند که به قصد [[حفظ]] مطلب و برطرف شدن ابهامات آنها در موضوعی خاص انجام می‌گیرد. مذاکره و مدارسه در واقع نوعی [[تعلیم و تربیت]] دوجانبه است که به صورت زبانی انجام می‌شود و درباره همه [[علوم]] کاربرد دارد.<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>

===روش===
چنان‌که گفته شد، مذاکره یا مدارسه نوعی روش تعلیمی محسوب می‌شود که به رغم نپرداختن اهل‌بیت{{عم}} به آن به شدت مورد توصیه فراوان آنها قرار گرفته است. [[رسول خدا]]{{صل}} خطاب به جناب [[ابوذر]] فرمود: «ساعتی را به مذاکره سپری کردن نزد [[خدا]] پسندیده‌تر از [[دوازده]] هزار [[ختم قرآن]] است! بر شما باد مذاکره [[علم]]»...<ref>{{متن حدیث|الْجُلُوسُ سَاعَةً عِنْدَ مُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ كُلِّهِ اثْنَا عَشَرَ أَلْفَ مَرَّةٍ! عَلَيْكُمْ بِمُذَاكَرَةِ الْعِلْمِ...}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۱، ص۲۰۳.</ref>. [[روایت]] مشهور [[ابن عباس]] نیز نشانه اهتمام ویژه [[پیامبر]]{{صل}} به مدارسه بود؛ آنجا که پس از ورود به [[مسجد]] و [[مشاهده]] دو گروه از [[مردم]] که یکی مشغول [[عبادت]] و دیگری مشغول مذاکره بودند، فرمود: «هر دو گروه کار [[نیکی]] انجام می‌دهند. آنها [[قرآن]] [[تلاوت]] کرده و خدا را می‌خوانند، پس اگر [خدا] بخواهد به آنها [[پاداش]] می‌دهد و اگر نخواهد]پاداش را[از آنها بازمی‌دارد و آن دیگری [[تعلیم]] می‌دهند و می‌آموزند و همانا که من [[معلم]] [[مبعوث]] شدم»<ref>{{متن حدیث|كُلٌّ عَلَى خَيْرٍ، هَؤُلَاءِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَ يَدْعُونَ اللَّهَ، فَإِنْ شَاءَ أَعْطَاهُمْ وَ إِنْ شَاءَ مَنَعَهُمْ، وَ هَؤُلَاءِ يَتَعَلَّمُونَ وَ يُعَلِّمُونَ، وَ إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّماً}}. [[ابن ماجه]]، [[سنن]]، ج۱، ص۸۳؛ [[متقی هندی]]، کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۷.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} نیز در جایی فرمود: «با هم [[گفتگو]] و تبادل نظر کنید تا [[درستی]] متولد شود»<ref>{{متن حدیث|اضْرِبُوا بَعْضَ الرَّأْيِ بِبَعْضٍ، يَتَوَلَّدُ مِنْهُ الصَّوَابُ}}. لیثی واسطی، عیون الحکم والمواعظ، ص۹۱.</ref>.

همین توصیه‌های [[اهل‌بیت]]{{عم}} به [[مذاکره علمی]] بود که سبب شد این روش به تدریج میان [[مسلمانان]] رواج یابد. در روایتی از [[عقبه بن عامر]] آمده است که: «ما در [[مسجد]] به مدارسه [[قرآن]] می‌پرداختیم»<ref>{{متن حدیث|نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ نَتَدَارَسُ الْقُرْآنَ}}. احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۱۵۳.</ref>. در [[روایت]] ابی‌نضره نیز آمده است: «هنگامی که [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} گرد هم جمع می‌شدند، [[مباحثه]] [[علمی]] می‌کردند و [[سوره‌های قرآن]] را می‌خواندند»<ref>{{متن حدیث|كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللّٰهِ{{صل}} إِذَا اجْتَمَعُوا تَذَاكَرُوا الْعِلْمَ، وَ قَرَءُوا سُورَةً}}. سمعانی، ادب الاملاء و الاستملاء، ص۵۹.</ref>.
این روش گفتاری به‌طور قابل ملاحظه‌ای با [[فرهنگ]] آن [[روزگار]] تناسب و [[هماهنگی]] داشت. عمومیت نداشتن سواد [[کتابت]] و [[حافظه]] [[قوی]] [[اعراب]] عاملی بود که موجب می‌شد اهل‌بیت{{عم}} برای [[حفظ]] و ماندگاری [[تعالیم]] خود در [[ذهن]] [[مسلمان]]، به ویژه اعراب اهتمام خاصی به آن داشته باشند. غیر اعراب نیز که چه بسا فاقد حافظه‌ای نیرومند بودند، با تکیه بر این روش [[تعالیم دینی]] را فرامی‌گرفتند. این عوامل سبب شد که آنان به استفاده [[مردم]] از این روش اهتمام ورزیده و توصیه‌های مؤکدی در این باب داشته باشند.<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۷۸.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010735.jpg|22px]] [[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|'''پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تعلیم]]
[[رده:مدارسه]]