مراتب وحی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌ */

2023-11-14T06:52:55Z

تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	# امّا مرتبه سوم‌ و أعلا‌ مرتبه [[وحی]] نزد صدر المتألهین، آن صورتی است که [[پیامبر]]، همه حجاب‌های ظلمانی‌ و نورانی‌ را پشت سر گذاشته و خداوند‌ متعال‌ در مقام‌ {{متن قرآن\|قاب قوسین‌ أو‌ أدنی}} بر او تجلی کرده است‌ و او‌ [[کلام الهی]] را بدون هیچ واسطه وحجابی از [[ذات اقدس]] او دریافت‌ می‌کند‌: {{عربی\|"و ربّما وصل النبی{{صل}} إلی مقام أعلی‌ من أن یتوسّط بینه‌ و بین‌ المبدأ الأول والمفیض علی الکل‌، واسطه‌ فسمع کلام اللّه بلاواسطه کما قال تعالی «ثمّ دنی فتدلّی فکان قاب قوسین أو‌ أدنی‌* فأوحی إلی عبده ما أوحی‌"}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم ص ۳۰۱.</ref>. او سپس متذکر‌ می‌شود‌ که قبل از این‌ سه‌ مرتبه، مراتب پایین‌تری نیز وجوددارد؛ مانند وحی به واسطه [[رؤیای صادق]] که علاوه بر‌ انبیا‌ برای [[اولیا]] و محمدثین نیز قابل تحقق است‌<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص۸۸ تا ۹۹.</ref>.		# امّا مرتبه سوم‌ و أعلا‌ مرتبه [[وحی]] نزد صدر المتألهین، آن صورتی است که [[پیامبر]]، همه حجاب‌های ظلمانی‌ و نورانی‌ را پشت سر گذاشته و خداوند‌ متعال‌ در مقام‌ {{متن قرآن\|قاب قوسین‌ أو‌ أدنی}} بر او تجلی کرده است‌ و او‌ [[کلام الهی]] را بدون هیچ واسطه وحجابی از [[ذات اقدس]] او دریافت‌ می‌کند‌: {{عربی\|"و ربّما وصل النبی{{صل}} إلی مقام أعلی‌ من أن یتوسّط بینه‌ و بین‌ المبدأ الأول والمفیض علی الکل‌، واسطه‌ فسمع کلام اللّه بلاواسطه کما قال تعالی «ثمّ دنی فتدلّی فکان قاب قوسین أو‌ أدنی‌* فأوحی إلی عبده ما أوحی‌"}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم ص ۳۰۱.</ref>. او سپس متذکر‌ می‌شود‌ که قبل از این‌ سه‌ مرتبه، مراتب پایین‌تری نیز وجوددارد؛ مانند وحی به واسطه [[رؤیای صادق]] که علاوه بر‌ انبیا‌ برای [[اولیا]] و محمدثین نیز قابل تحقق است‌<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص۸۸ تا ۹۹.</ref>.

	== تبیین‌ [[فلسفی]] مراتب‌ [[وحی‌]]==		== تبیین‌ [[فلسفی]] مراتب‌ وحی‌ ==
	ابتدا‌ به شرح مختصری از‌ [[تبین]] [[فلاسفه]] از ماهیت مراتب وحی و بعد به نقد وبررسی آن می‌پردازیم. گذشت که فلاسفه‌ مسلمان‌ از [[فارابی]] تا [[ملاصدرا]] بیشترین [[همت]] خود‌ را‌ صرف‌ تبیین‌ ماهوی‌ یک صورت از‌ وحی‌ یعنی وحی به واسطه [[فرشته]] نموده‌اند. تبیین ایشان از کیفیت [[نزول وحی]] بر اصول و مبانی تقریبا‌ مشترکی‌ قراردارد‌ که به آنها اشاره می‌کنیم:		ابتدا‌ به شرح مختصری از‌ [[تبین]] [[فلاسفه]] از ماهیت مراتب وحی و بعد به نقد وبررسی آن می‌پردازیم. گذشت که فلاسفه‌ مسلمان‌ از [[فارابی]] تا [[ملاصدرا]] بیشترین [[همت]] خود‌ را‌ صرف‌ تبیین‌ ماهوی‌ یک صورت از‌ وحی‌ یعنی وحی به واسطه [[فرشته]] نموده‌اند. تبیین ایشان از کیفیت [[نزول وحی]] بر اصول و مبانی تقریبا‌ مشترکی‌ قراردارد‌ که به آنها اشاره می‌کنیم:
	# در ورای‌ عالم‌ طبیعت‌، عالم‌ مجردات‌ یعنی‌ عالم [[عقول]] و [[نفوس]] سماوی وجود دارد<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات) صفحه ۴۳۹.</ref>. آخرین [[عقل]] از عالم عقول [[عقل فعال]] نام دارد که نزدیک‌ترین عقل به [[عالم ماده]] و [[نفس انسانی]] است و وظیفه‌ [[تدبیر]] و صورت‌بخشی به موجودات عالم ماده را بر عهده دارد. [[نفوس]] [[انسانی]] برای فعلیت یافتن استعدادهای خود در [[ادراک]] [[حقایق]] از او کسب [[فیض]] می‌کنند<ref>ابن سینا، النجاة ص۱۹۲؛ صدر الدین شیرازی، الأسفار الأربـعه ص۲۶۲-۲۸۱.</ref>.		# در ورای‌ عالم‌ طبیعت‌، عالم‌ مجردات‌ یعنی‌ عالم [[عقول]] و [[نفوس]] سماوی وجود دارد<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات) صفحه ۴۳۹.</ref>. آخرین [[عقل]] از عالم عقول [[عقل فعال]] نام دارد که نزدیک‌ترین عقل به [[عالم ماده]] و [[نفس انسانی]] است و وظیفه‌ [[تدبیر]] و صورت‌بخشی به موجودات عالم ماده را بر عهده دارد. [[نفوس]] [[انسانی]] برای فعلیت یافتن استعدادهای خود در [[ادراک]] [[حقایق]] از او کسب [[فیض]] می‌کنند<ref>ابن سینا، النجاة ص۱۹۲؛ صدر الدین شیرازی، الأسفار الأربـعه ص۲۶۲-۲۸۱.</ref>.

Bahmani: /* تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌ */

2023-11-14T06:52:43Z

تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== تبیین‌ [[فلسفی]] مراتب‌ [[وحی‌]]==		== تبیین‌ [[فلسفی]] مراتب‌ [[وحی‌]]==
	ابتدا‌ به شرح مختصری از‌ [[تبین]] [[فلاسفه]] از ماهیت [[مراتب وحی]] و بعد به نقد وبررسی آن می‌پردازیم. گذشت که فلاسفه‌ مسلمان‌ از [[فارابی]] تا [[ملاصدرا]] بیشترین [[همت]] خود‌ را‌ صرف‌ تبیین‌ ماهوی‌ یک صورت از‌ وحی‌ یعنی وحی به واسطه [[فرشته]] نموده‌اند. تبیین ایشان از کیفیت [[نزول وحی]] بر اصول و مبانی تقریبا‌ مشترکی‌ قراردارد‌ که به آنها اشاره می‌کنیم:		ابتدا‌ به شرح مختصری از‌ [[تبین]] [[فلاسفه]] از ماهیت مراتب وحی و بعد به نقد وبررسی آن می‌پردازیم. گذشت که فلاسفه‌ مسلمان‌ از [[فارابی]] تا [[ملاصدرا]] بیشترین [[همت]] خود‌ را‌ صرف‌ تبیین‌ ماهوی‌ یک صورت از‌ وحی‌ یعنی وحی به واسطه [[فرشته]] نموده‌اند. تبیین ایشان از کیفیت [[نزول وحی]] بر اصول و مبانی تقریبا‌ مشترکی‌ قراردارد‌ که به آنها اشاره می‌کنیم:
	# در ورای‌ عالم‌ طبیعت‌، عالم‌ مجردات‌ یعنی‌ عالم [[عقول]] و [[نفوس]] سماوی وجود دارد<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات) صفحه ۴۳۹.</ref>. آخرین [[عقل]] از عالم عقول [[عقل فعال]] نام دارد که نزدیک‌ترین عقل به [[عالم ماده]] و [[نفس انسانی]] است و وظیفه‌ [[تدبیر]] و صورت‌بخشی به موجودات عالم ماده را بر عهده دارد. [[نفوس]] [[انسانی]] برای فعلیت یافتن استعدادهای خود در [[ادراک]] [[حقایق]] از او کسب [[فیض]] می‌کنند<ref>ابن سینا، النجاة ص۱۹۲؛ صدر الدین شیرازی، الأسفار الأربـعه ص۲۶۲-۲۸۱.</ref>.		# در ورای‌ عالم‌ طبیعت‌، عالم‌ مجردات‌ یعنی‌ عالم [[عقول]] و [[نفوس]] سماوی وجود دارد<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات) صفحه ۴۳۹.</ref>. آخرین [[عقل]] از عالم عقول [[عقل فعال]] نام دارد که نزدیک‌ترین عقل به [[عالم ماده]] و [[نفس انسانی]] است و وظیفه‌ [[تدبیر]] و صورت‌بخشی به موجودات عالم ماده را بر عهده دارد. [[نفوس]] [[انسانی]] برای فعلیت یافتن استعدادهای خود در [[ادراک]] [[حقایق]] از او کسب [[فیض]] می‌کنند<ref>ابن سینا، النجاة ص۱۹۲؛ صدر الدین شیرازی، الأسفار الأربـعه ص۲۶۲-۲۸۱.</ref>.
	# این جواهر [[عقلانی]] و نفوس سماوی به همه موجودات جزئی مادون خود [[علم]] دارند. [[عقول]] به صورت کلی، و نفوس به صورت جزئی به آنها علم دارند. این عقول و نفوس نسبت به‌ حوادث‌ [[عالم ماده]]، نقش علیّت ایفا می‌کنند و [[صور]] همه موجودات مادون، در عقول به وجود بسیط جمعی و در نفوس به صورت تفصیلی وجود دارند<ref>طوسی‌، شرح الاشـارات و التنبیهات، ص۳۹۹.</ref>.		# این جواهر [[عقلانی]] و نفوس سماوی به همه موجودات جزئی مادون خود [[علم]] دارند. [[عقول]] به صورت کلی، و نفوس به صورت جزئی به آنها علم دارند. این عقول و نفوس نسبت به‌ حوادث‌ [[عالم ماده]]، نقش علیّت ایفا می‌کنند و [[صور]] همه موجودات مادون، در عقول به وجود بسیط جمعی و در نفوس به صورت تفصیلی وجود دارند<ref>طوسی‌، شرح الاشـارات و التنبیهات، ص۳۹۹.</ref>.

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۲

2023-11-14T06:52:29Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۰

2023-11-14T06:30:45Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - ':«' به ': «'

2023-09-11T04:55:34Z

جایگزینی متن - ':«' به ': «'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۵
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	مراتب وحی را از پایین به بالا، به سه مرتبه تقسیم و وحی به واسطه فرشته متمثل‌یافته را‌ پایین‌ترین‌ مرتبه‌ وحی معرفی می‌کند که چون نفس پیامبر هنوزهمه حجاب‌ها را کنار نزده‌ است‌، فرشته‌ وحی را در صورت متمثل‌یافته ‌می‌بیند. او چنین می‌نگارد:		مراتب وحی را از پایین به بالا، به سه مرتبه تقسیم و وحی به واسطه فرشته متمثل‌یافته را‌ پایین‌ترین‌ مرتبه‌ وحی معرفی می‌کند که چون نفس پیامبر هنوزهمه حجاب‌ها را کنار نزده‌ است‌، فرشته‌ وحی را در صورت متمثل‌یافته ‌می‌بیند. او چنین می‌نگارد:

	#{{عربی\|"و لکن حیث أنّ النفس تکون بعد‌ فی‌ دار‌ غربتها بالطبع أو أنها لم تتجرّد عن عالم التمثل بالکلیّة و إن تجرّدت عن عوالم المادة‌ بالکلیّة‌، فیکون منالها فیما تنالهبحسب ذلک الشأن و تلک الدرجة تحوّل الملک الحامل للوحی علی‌ صورة‌ متمثلةفی‌ شبح شخص بشریّ ناطق بکلمات الهیّة، منظومة مسموعة کما قال تعالی:«فتمثّل لها بشرا‌ سویّا‌»"}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۲۹۹.</ref>		#{{عربی\|"و لکن حیث أنّ النفس تکون بعد‌ فی‌ دار‌ غربتها بالطبع أو أنها لم تتجرّد عن عالم التمثل بالکلیّة و إن تجرّدت عن عوالم المادة‌ بالکلیّة‌، فیکون منالها فیما تنالهبحسب ذلک الشأن و تلک الدرجة تحوّل الملک الحامل للوحی علی‌ صورة‌ متمثلةفی‌ شبح شخص بشریّ ناطق بکلمات الهیّة، منظومة مسموعة کما قال تعالی: «فتمثّل لها بشرا‌ سویّا‌»"}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۲۹۹.</ref>
	# اما مرتبه دوم و میانه وحی، هنگامی صورت می‌گیرد که نفس پیامبر‌، تجردبیشتری‌ یافته‌ و حجاب‌های ظلمانی را پشت سر می‌گذارد و از اشتغال به حواس وعالم ماده وتمثل، رهایی می‌یابد‌ و عقل‌ فعال یا همان فرشته وحی و معلم قدسی رادر صورت حقیقی و ملکوتی‌اش مشاهده‌ و علوم‌ و معارف‌ را بی‌واسطه از او دریافت می‌کند. ملاصدرا در خصوص این مرتبه می‌گوید: {{عربی\|"و ربمّا یکون صقاله النفس‌ النبویه‌ اتمّ‌ و تجرّدها فی بعض الأحایین أقوی وسلطانها علی قهر الصوارف الجسدانیّه و الشواغل الهیولانیّه‌ أعظم‌، فیکون عندالانصراف عن عالم الحسّ و الاتصال بروح القدس استیناسها بجوهر ذاتهالمجرّدۀ، أشدّ منه بالشّبح المتمثّل، فتشاهد‌ ببصر‌ ذاتها العاقلۀ الصائرۀ عقلابالفعل معلّمها القدسی و مخرجها من حدّ القوّۀ النفسانیّۀ إلی‌ حدّ‌ الکمالالعلمی و العقل الصوری و تستفید منه و هو فی‌ صورۀ‌ القدسیّه‌ العلوم و الأحوال"}}.<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۳۰۱.</ref>		# اما مرتبه دوم و میانه وحی، هنگامی صورت می‌گیرد که نفس پیامبر‌، تجردبیشتری‌ یافته‌ و حجاب‌های ظلمانی را پشت سر می‌گذارد و از اشتغال به حواس وعالم ماده وتمثل، رهایی می‌یابد‌ و عقل‌ فعال یا همان فرشته وحی و معلم قدسی رادر صورت حقیقی و ملکوتی‌اش مشاهده‌ و علوم‌ و معارف‌ را بی‌واسطه از او دریافت می‌کند. ملاصدرا در خصوص این مرتبه می‌گوید: {{عربی\|"و ربمّا یکون صقاله النفس‌ النبویه‌ اتمّ‌ و تجرّدها فی بعض الأحایین أقوی وسلطانها علی قهر الصوارف الجسدانیّه و الشواغل الهیولانیّه‌ أعظم‌، فیکون عندالانصراف عن عالم الحسّ و الاتصال بروح القدس استیناسها بجوهر ذاتهالمجرّدۀ، أشدّ منه بالشّبح المتمثّل، فتشاهد‌ ببصر‌ ذاتها العاقلۀ الصائرۀ عقلابالفعل معلّمها القدسی و مخرجها من حدّ القوّۀ النفسانیّۀ إلی‌ حدّ‌ الکمالالعلمی و العقل الصوری و تستفید منه و هو فی‌ صورۀ‌ القدسیّه‌ العلوم و الأحوال"}}.<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۳۰۱.</ref>
	# امّا مرتبه سوم‌ و أعلا‌ مرتبه وحی نزد صدر المتألهین، آن صورتی است که پیامبر، همه حجاب‌های ظلمانی‌ و نورانی‌ را پشت سر گذاشته و خداوند‌ متعال‌ در مقام‌ {{عربی\|"قا بقوسین‌ أو‌ أدنی"}} بر او تجلی کرده است‌ و او‌ کلام الهی را بدون هیچ واسطه وحجابی از ذات اقدس او دریافت‌ می‌کند‌: {{عربی\|"و ربّما وصل النبی {{صل}} إلی مقام أعلی‌ من أن یتوسّط بینه‌ و بین‌ المبدأ الأول والمفیض علی الکل‌، واسطه‌ فسمع کلام اللّه بلاواسطه کما قال تعالی «ثمّ دنیفتدلّی فکان قاب قوسین أو‌ أدنی‌* فأوحی إلی عبده ما أوحی‌."}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۳۰۱.</ref> او سپس متذکر‌ می‌شود‌ که قبل از این‌ سه‌ مرتبه، مراتب پایین‌تری نیز وجوددارد؛ مانند وحی به واسطه رؤیای صادق که علاوه بر‌ انبیا‌ برای اولیا و محمدثین نیز قابل تحقق است‌.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		# امّا مرتبه سوم‌ و أعلا‌ مرتبه وحی نزد صدر المتألهین، آن صورتی است که پیامبر، همه حجاب‌های ظلمانی‌ و نورانی‌ را پشت سر گذاشته و خداوند‌ متعال‌ در مقام‌ {{عربی\|"قا بقوسین‌ أو‌ أدنی"}} بر او تجلی کرده است‌ و او‌ کلام الهی را بدون هیچ واسطه وحجابی از ذات اقدس او دریافت‌ می‌کند‌: {{عربی\|"و ربّما وصل النبی {{صل}} إلی مقام أعلی‌ من أن یتوسّط بینه‌ و بین‌ المبدأ الأول والمفیض علی الکل‌، واسطه‌ فسمع کلام اللّه بلاواسطه کما قال تعالی «ثمّ دنیفتدلّی فکان قاب قوسین أو‌ أدنی‌* فأوحی إلی عبده ما أوحی‌."}}<ref>محمد ابراهیم صدر‌ الدین‌ شیرازی، تفسیر القرآن الکریم صفحه ۳۰۱.</ref> او سپس متذکر‌ می‌شود‌ که قبل از این‌ سه‌ مرتبه، مراتب پایین‌تری نیز وجوددارد؛ مانند وحی به واسطه رؤیای صادق که علاوه بر‌ انبیا‌ برای اولیا و محمدثین نیز قابل تحقق است‌.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T10:05:29Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	# به اعتقاد ایشان، عقل فعال که‌ آن را منطبق بر‌ جبرئیل‌ می‌دانند مجرد تام است و بنابراین نه‌ قابل‌ رؤیت است و نه کلامی دارد که شنیده شود؛ زیرا اینها از خواص اجسام هستند‌؛ پس‌ جبرئیل، محصول تصرفات قوای عقل‌ و تخیل‌ پیامبراست‌. در نظر ایشان‌ آنچه‌ او ابتدئا دریافت می‌کند‌، معانی‌ و حقایق معقول است و وجود محسوس فرشته و الفاظ مسموع او چیزی جز تمثیل آنها در‌ قوه‌ متخیله نیست و بازگشت این تفسیر به تخیل‌، چیزی‌ است که‌ در‌ حقیقت‌ وجود ندارد. مانند مجانین، مصروعین‌ و ممرورین که در حالت جنون، صرع و تب و بیماری شدید، نفس آنها را اشتغال به حواس‌، رهایی‌ یافته اموری را مشاهده می‌کنند که‌ واقعیت خارجی‌ ندارند‌.<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		# به اعتقاد ایشان، عقل فعال که‌ آن را منطبق بر‌ جبرئیل‌ می‌دانند مجرد تام است و بنابراین نه‌ قابل‌ رؤیت است و نه کلامی دارد که شنیده شود؛ زیرا اینها از خواص اجسام هستند‌؛ پس‌ جبرئیل، محصول تصرفات قوای عقل‌ و تخیل‌ پیامبراست‌. در نظر ایشان‌ آنچه‌ او ابتدئا دریافت می‌کند‌، معانی‌ و حقایق معقول است و وجود محسوس فرشته و الفاظ مسموع او چیزی جز تمثیل آنها در‌ قوه‌ متخیله نیست و بازگشت این تفسیر به تخیل‌، چیزی‌ است که‌ در‌ حقیقت‌ وجود ندارد. مانند مجانین، مصروعین‌ و ممرورین که در حالت جنون، صرع و تب و بیماری شدید، نفس آنها را اشتغال به حواس‌، رهایی‌ یافته اموری را مشاهده می‌کنند که‌ واقعیت خارجی‌ ندارند‌.<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>

	* در آثار‌ فلاسفه‌ اسلامی می‌توان اصول و مواضعی را یافت که توجه به آنها ما رادر مقام داوری یا پاسخگویی‌ به‌ بعضی‌ از این اعتراض یاری می‌رساند. برای مثال‌ در پاسخ‌ به‌ اعتراض‌ نخست‌ می‌توان‌ گفت: اگرچه بعضی از فلاسفه با استناد به هیئت بطلمیوسی و مبنا قرار دادن افلاک تسعه به اثبات عالم عقول و نفوس فلکی پرداخته‌اند، باید توجه کرد که راه اثبات عوالم‌ مافوق طبیعت، منحصر در این راه نیست؛ بلکه راه‌های دیگری نیز برای اثبات مراتب شکوهمند نظام هستی وجود دارد. مرحوم شیخ اشراق در آثار فلسفی خود از طریق "قاعده امکان اشرف" مراتب هستی‌ از‌ اشباح مثالی و صور برزخی گرفته تا عقول عرضی و ارباب انواع (مثل معقله) و تا عقول طولی تا عقل اول را اثبات کرده است.<ref>سهروردی، مـجموعه مصنفات، مقدّمه و تصحیح هنریکربن، ~~تهران،مؤسسه‌~~ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی صفحه ۵۱ و ۴۳۴؛ شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص۳۸۵</ref> مرحوم صدر المتألهین نیز برای اثبات عقل که آن را "مفارق قدسی" می‌نامد از راه‌های گوناگون استدلال کرده است.<ref>شیرازی، الأسفار الأربـعه، تـهران، حیدری‌ ص ۲۶۲</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* در آثار‌ فلاسفه‌ اسلامی می‌توان اصول و مواضعی را یافت که توجه به آنها ما رادر مقام داوری یا پاسخگویی‌ به‌ بعضی‌ از این اعتراض یاری می‌رساند. برای مثال‌ در پاسخ‌ به‌ اعتراض‌ نخست‌ می‌توان‌ گفت: اگرچه بعضی از فلاسفه با استناد به هیئت بطلمیوسی و مبنا قرار دادن افلاک تسعه به اثبات عالم عقول و نفوس فلکی پرداخته‌اند، باید توجه کرد که راه اثبات عوالم‌ مافوق طبیعت، منحصر در این راه نیست؛ بلکه راه‌های دیگری نیز برای اثبات مراتب شکوهمند نظام هستی وجود دارد. مرحوم شیخ اشراق در آثار فلسفی خود از طریق "قاعده امکان اشرف" مراتب هستی‌ از‌ اشباح مثالی و صور برزخی گرفته تا عقول عرضی و ارباب انواع (مثل معقله) و تا عقول طولی تا عقل اول را اثبات کرده است.<ref>سهروردی، مـجموعه مصنفات، مقدّمه و تصحیح هنریکربن، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی صفحه ۵۱ و ۴۳۴؛ شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص۳۸۵</ref> مرحوم صدر المتألهین نیز برای اثبات عقل که آن را "مفارق قدسی" می‌نامد از راه‌های گوناگون استدلال کرده است.<ref>شیرازی، الأسفار الأربـعه، تـهران، حیدری‌ ص ۲۶۲</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* در پاسخ‌ به‌ اعتراض دوم می‌توان گفت: اولا‌، اجتماع‌ سه شرط مذکور، مختص پیامبران است و گرنه هریک از آنها ممکن است به تنهایی در دیگران هم تحقق پیداکند؛ ثانیا، فلاسفه در برابر متکلمانی که‌ نبوت‌ را مشروط به هیچ‌ شرط‌ و استعدادی نمی‌دانند<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، ~~بـیروت،عـالم~~ الکـتب‌ ص ۳۳۷</ref> می‌خواهند با طرح این شروط بفهمانند که هر کسی قابلیت رسیدن به مقام شریف پیامبری را ندارد و باید با این سه خصلت از دیگران ممتاز و سرآمد باشد. به‌ عبارت‌ دیگر، فلاسفه در مقام برجسته کردن علت قابلی نبوت هستند وگرنه ایشان هم علت فاعلی نبوت را اصطفای الهی و رسالت بخشیدن به او می‌دانند.<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات)، تحقیق ژرژ قنواتی و سعید زاید؛ قاهره ص ۴۴۲؛ صدر الدین شیرازی، مـفاتیح الغیب، تصحیح محمد‌ خواجوی‌، تهران، مؤسسه مـطالعات و تـحقیقات فـرهنگی ص ۴۷۰ و ۴۷۴؛ صدر الدین شیرازی، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی‌، ص ۳۷۸-۳۸۰</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* در پاسخ‌ به‌ اعتراض دوم می‌توان گفت: اولا‌، اجتماع‌ سه شرط مذکور، مختص پیامبران است و گرنه هریک از آنها ممکن است به تنهایی در دیگران هم تحقق پیداکند؛ ثانیا، فلاسفه در برابر متکلمانی که‌ نبوت‌ را مشروط به هیچ‌ شرط‌ و استعدادی نمی‌دانند<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۷</ref> می‌خواهند با طرح این شروط بفهمانند که هر کسی قابلیت رسیدن به مقام شریف پیامبری را ندارد و باید با این سه خصلت از دیگران ممتاز و سرآمد باشد. به‌ عبارت‌ دیگر، فلاسفه در مقام برجسته کردن علت قابلی نبوت هستند وگرنه ایشان هم علت فاعلی نبوت را اصطفای الهی و رسالت بخشیدن به او می‌دانند.<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات)، تحقیق ژرژ قنواتی و سعید زاید؛ قاهره ص ۴۴۲؛ صدر الدین شیرازی، مـفاتیح الغیب، تصحیح محمد‌ خواجوی‌، تهران، مؤسسه مـطالعات و تـحقیقات فـرهنگی ص ۴۷۰ و ۴۷۴؛ صدر الدین شیرازی، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی‌، ص ۳۷۸-۳۸۰</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* تأمل در این مطالب، توهم اکتسابی بودن نبوت را هم برطرف می‌کند؛ زیرا صحیح است‌ که همه علوم از فیض عقل فعال می‌باشد و اکتساب، فقط در‌ ناحیه تقویت‌ استعداد‌ نفس برای دریافت فیض بیشتر از عقل فعال معنا می‌یابد؛ ابن سینا و ملاصدرا علاوه بر اینکه مراتب ‌‌چهارگانه‌ عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد که مشترک در میان همه انسان‌هاست‌ را‌ برای‌ پیامبران هم برمی‌شمرند، یکی از ویژگی‌های سه‌گانه ایشان را برخورداری از قوه حدس قوی می‌دانند و آن را‌ "عقل قدسی" می‌خوانند که پیامبر به واسطه این مرتبه از دیگران ممتاز می‌گردد. پس‌ از اجتماع شرایط در‌ انسان‌ کامل و حصول علت قابلی، اصطفا و رسالت‌بخشی خداوند، علت فاعلی نبوت خواهد بود.<ref>ابن سینا، النجاة، تحقیق محی الدین صبری کردی، قاهره ص ۱۶۵-۱۶۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* تأمل در این مطالب، توهم اکتسابی بودن نبوت را هم برطرف می‌کند؛ زیرا صحیح است‌ که همه علوم از فیض عقل فعال می‌باشد و اکتساب، فقط در‌ ناحیه تقویت‌ استعداد‌ نفس برای دریافت فیض بیشتر از عقل فعال معنا می‌یابد؛ ابن سینا و ملاصدرا علاوه بر اینکه مراتب ‌‌چهارگانه‌ عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد که مشترک در میان همه انسان‌هاست‌ را‌ برای‌ پیامبران هم برمی‌شمرند، یکی از ویژگی‌های سه‌گانه ایشان را برخورداری از قوه حدس قوی می‌دانند و آن را‌ "عقل قدسی" می‌خوانند که پیامبر به واسطه این مرتبه از دیگران ممتاز می‌گردد. پس‌ از اجتماع شرایط در‌ انسان‌ کامل و حصول علت قابلی، اصطفا و رسالت‌بخشی خداوند، علت فاعلی نبوت خواهد بود.<ref>ابن سینا، النجاة، تحقیق محی الدین صبری کردی، قاهره ص ۱۶۵-۱۶۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* اما آیا می‌توان برای اشکال چهارم، یعنی تخیل‌انگاری صور و الفاظ وحیانی هم پاسخ روشن‌ و قانع‌کننده‌ای در آثار ایشان یافت. مرحوم صدر المتألهین در آثار خود، خیال صرف بودن اشباح مثالی که پیامبر آنها را رؤیت می‌نماید را با قوت رد می‌کند و آن را در اسفار‌ و مفاتیح الغیب ناشی از جهل به احکام انزال و تنزیل و در المبدأ و المعاد ناشی از غفلت حکمای مشاء نسبت به عالم مثال افلاطونی و اشباح مثالیه می‌داند. او در الشواهد‌ الربوبیه‌ به صورت اجمال می‌گوید: ویژگی دوم پیامبر آن است که ملک حامل وحی را با قوه متخیله خود در عالم خیال منفصل و به تعبیر او در عالم (هورقلیا) مشاهده می‌کند‌ و کلام او‌ را که کلام الهی است می‌شنود. ایشان ظاهرا بر آن است که با تمسک به عالم مثل معلقه که شیخ اشراق در آثار خود آن را به اثبات کرده است‌<ref>شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص ۵۰۹ و ۵۶۳</ref> شبهه خیال صرف‌ بودن‌ جبرئیل‌ و تصرف بی‌ضابطه و الگوی قوه متخیله در خلق صور و الفاظ وحیانی را دفع کند و بگوید پیامبر، این اشباح مثالی را با قوه متخیله خود‌ در‌ عالم‌ مثل معلقه مشاهده می‌کند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* اما آیا می‌توان برای اشکال چهارم، یعنی تخیل‌انگاری صور و الفاظ وحیانی هم پاسخ روشن‌ و قانع‌کننده‌ای در آثار ایشان یافت. مرحوم صدر المتألهین در آثار خود، خیال صرف بودن اشباح مثالی که پیامبر آنها را رؤیت می‌نماید را با قوت رد می‌کند و آن را در اسفار‌ و مفاتیح الغیب ناشی از جهل به احکام انزال و تنزیل و در المبدأ و المعاد ناشی از غفلت حکمای مشاء نسبت به عالم مثال افلاطونی و اشباح مثالیه می‌داند. او در الشواهد‌ الربوبیه‌ به صورت اجمال می‌گوید: ویژگی دوم پیامبر آن است که ملک حامل وحی را با قوه متخیله خود در عالم خیال منفصل و به تعبیر او در عالم (هورقلیا) مشاهده می‌کند‌ و کلام او‌ را که کلام الهی است می‌شنود. ایشان ظاهرا بر آن است که با تمسک به عالم مثل معلقه که شیخ اشراق در آثار خود آن را به اثبات کرده است‌<ref>شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص ۵۰۹ و ۵۶۳</ref> شبهه خیال صرف‌ بودن‌ جبرئیل‌ و تصرف بی‌ضابطه و الگوی قوه متخیله در خلق صور و الفاظ وحیانی را دفع کند و بگوید پیامبر، این اشباح مثالی را با قوه متخیله خود‌ در‌ عالم‌ مثل معلقه مشاهده می‌کند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
خط ۱۰۷:		خط ۱۰۷:
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

	==[[:رده:آثار مراتب وحی\|منبع‌شناسی جامع مراتب وحی]]==		== [[:رده:آثار مراتب وحی\|منبع‌شناسی جامع مراتب وحی]] ==
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مراتب وحی\|کتاب‌شناسی مراتب وحی]]؛		* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مراتب وحی\|کتاب‌شناسی مراتب وحی]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مراتب وحی\|مقاله‌شناسی مراتب وحی]]؛		* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مراتب وحی\|مقاله‌شناسی مراتب وحی]]؛

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T07:59:57Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T09:50:33Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	بنابراین براساس‌ اصول‌ فلسفه صدرایی می‌توانبرای رفع مشکل تخیل‌انگاری و ایجاد سازگاری میان نظریه فلسفی و ظواهر ادله شرعی‌ برای‌ جبرئیل علاوه بر وجود مجرد‌ عقلی‌ در‌ عالم عقول، وجودی‌ مثالی‌ هم در‌ عالم مثل معلقه فرض‌ کرد تا پیامبر با "بصر جسمانی" او را مشاهده نماید وکلام الهی را با "سمع‌ جسدانی‌" از او دریافت کند. آنچه ملاصدرا‌ و فلاسفه‌ قبل‌ از‌ او‌ را بر آن‌ داشت‌ تا قوه متخیله را در تبیین ماهوی وحی دخیل بدانند، آن بود ‌ ‌که ایشان جبرئیل را مجرد‌ تام‌ عقلی‌ فرض می‌کردند و آن را بر عقل فعال و لوح‌ محفوظ‌ منطبق‌ می‌دانستند‌؛ در‌ حالی‌ که هیچ دلیلی از عقل یا شرع به‌عنوان مؤید ذکر نکردند و حتی شاید دلیل برخلاف ادعای ایشان باشند. اگر جبرئیل، میکائیل و عزرائیل از ملائکه کارگزارند و هریک مأمور به تدبیر امری‌ در عالم طبیعت هستند، پسس باید ساختار وجودی آنها با نقش و وظیفه آنها سازگار باشد و واسطه فیض میان عالم تجرد و عالم طبیعت، موجودی برزخی و مثالی باشد نه مجرد تام عقلی؛ اما‌ از‌ طرف دیگر، بینایی، شنوایی، و دیگر حواس ظاهری از قوای نفس هستند و براساس قاعده{{عربی\|"النفس فی وحدتها کل القوی"}}» این نفس انسانی است که می‌بیند و می‌شنود. پس نفس هر قدر قوی‌تر باشد‌، از‌ قوای نفسانی قوی‌تر و بالطبع، قوای ادراکی قوی‌تر برخوردار است. اکنون با عنایت به این دو مقدمه آیا نمی‌توان ادعا کرد پیامبر که به لحاظ کمال‌ انسانی‌، در نهایت قوت و شدت است‌، به‌ سبب نفس نیرومند و تبع آن، قوای نفسانی نیرومند از جمله باصره و سامعه قوی، جبرئیل را که دارای تجرد مثالی و برزخی (نه تجرد عقلی) و از سنخ مرئیات‌ است‌، بدون دخالت متخیله، با‌ قوه‌ باصره خود می‌بیند و قرآن را در قالب الفاظ موزون و کلمات مسموع با سامعه خود می‌شنود. سر آنکه دیگران آنچه را پیامبر می‌بیند و می‌شنود، نمی‌بینند و نمی‌شنوند همین است که آنها در کمال نفسانی، همتای‌ او‌ نیستند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		بنابراین براساس‌ اصول‌ فلسفه صدرایی می‌توانبرای رفع مشکل تخیل‌انگاری و ایجاد سازگاری میان نظریه فلسفی و ظواهر ادله شرعی‌ برای‌ جبرئیل علاوه بر وجود مجرد‌ عقلی‌ در‌ عالم عقول، وجودی‌ مثالی‌ هم در‌ عالم مثل معلقه فرض‌ کرد تا پیامبر با "بصر جسمانی" او را مشاهده نماید وکلام الهی را با "سمع‌ جسدانی‌" از او دریافت کند. آنچه ملاصدرا‌ و فلاسفه‌ قبل‌ از‌ او‌ را بر آن‌ داشت‌ تا قوه متخیله را در تبیین ماهوی وحی دخیل بدانند، آن بود ‌ ‌که ایشان جبرئیل را مجرد‌ تام‌ عقلی‌ فرض می‌کردند و آن را بر عقل فعال و لوح‌ محفوظ‌ منطبق‌ می‌دانستند‌؛ در‌ حالی‌ که هیچ دلیلی از عقل یا شرع به‌عنوان مؤید ذکر نکردند و حتی شاید دلیل برخلاف ادعای ایشان باشند. اگر جبرئیل، میکائیل و عزرائیل از ملائکه کارگزارند و هریک مأمور به تدبیر امری‌ در عالم طبیعت هستند، پسس باید ساختار وجودی آنها با نقش و وظیفه آنها سازگار باشد و واسطه فیض میان عالم تجرد و عالم طبیعت، موجودی برزخی و مثالی باشد نه مجرد تام عقلی؛ اما‌ از‌ طرف دیگر، بینایی، شنوایی، و دیگر حواس ظاهری از قوای نفس هستند و براساس قاعده{{عربی\|"النفس فی وحدتها کل القوی"}}» این نفس انسانی است که می‌بیند و می‌شنود. پس نفس هر قدر قوی‌تر باشد‌، از‌ قوای نفسانی قوی‌تر و بالطبع، قوای ادراکی قوی‌تر برخوردار است. اکنون با عنایت به این دو مقدمه آیا نمی‌توان ادعا کرد پیامبر که به لحاظ کمال‌ انسانی‌، در نهایت قوت و شدت است‌، به‌ سبب نفس نیرومند و تبع آن، قوای نفسانی نیرومند از جمله باصره و سامعه قوی، جبرئیل را که دارای تجرد مثالی و برزخی (نه تجرد عقلی) و از سنخ مرئیات‌ است‌، بدون دخالت متخیله، با‌ قوه‌ باصره خود می‌بیند و قرآن را در قالب الفاظ موزون و کلمات مسموع با سامعه خود می‌شنود. سر آنکه دیگران آنچه را پیامبر می‌بیند و می‌شنود، نمی‌بینند و نمی‌شنوند همین است که آنها در کمال نفسانی، همتای‌ او‌ نیستند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[وحی در قرآن]]		* [[وحی در قرآن]]
	* [[وحی در حدیث]]		* [[وحی در حدیث]]
خط ۱۲۸:		خط ۱۲۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:مجاری علم لدنی امام]]		[[رده:مجاری علم لدنی امام]]
	[[رده:مراتب وحی]]		[[رده:مراتب وحی]]
	[[رده:وحی]]		[[رده:وحی]]

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}}
' به '{{علم معصوم}}
'

2022-01-06T10:10:02Z

جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">' به '{{علم معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱:		خط ۱:

	{{علم معصوم}}		{{علم معصوم}}
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">
			این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مراتب وحی در قرآن]] - [[مراتب وحی در حدیث]] - [[مراتب وحی در کلام اسلامی]] - [[مراتب وحی در فلسفه اسلامی]] - [[مراتب وحی در عرفان اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مراتب وحی در قرآن]] - [[مراتب وحی در حدیث]] - [[مراتب وحی در کلام اسلامی]] - [[مراتب وحی در فلسفه اسلامی]] - [[مراتب وحی در عرفان اسلامی]]</div>
	<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[مراتب وحی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود. </div>		<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[مراتب وحی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود. </div>

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

2021-12-30T18:59:16Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۲۹
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	بنابراین براساس‌ اصول‌ فلسفه صدرایی می‌توانبرای رفع مشکل تخیل‌انگاری و ایجاد سازگاری میان نظریه فلسفی و ظواهر ادله شرعی‌ برای‌ جبرئیل علاوه بر وجود مجرد‌ عقلی‌ در‌ عالم عقول، وجودی‌ مثالی‌ هم در‌ عالم مثل معلقه فرض‌ کرد تا پیامبر با "بصر جسمانی" او را مشاهده نماید وکلام الهی را با "سمع‌ جسدانی‌" از او دریافت کند. آنچه ملاصدرا‌ و فلاسفه‌ قبل‌ از‌ او‌ را بر آن‌ داشت‌ تا قوه متخیله را در تبیین ماهوی وحی دخیل بدانند، آن بود ‌ ‌که ایشان جبرئیل را مجرد‌ تام‌ عقلی‌ فرض می‌کردند و آن را بر عقل فعال و لوح‌ محفوظ‌ منطبق‌ می‌دانستند‌؛ در‌ حالی‌ که هیچ دلیلی از عقل یا شرع به‌عنوان مؤید ذکر نکردند و حتی شاید دلیل برخلاف ادعای ایشان باشند. اگر جبرئیل، میکائیل و عزرائیل از ملائکه کارگزارند و هریک مأمور به تدبیر امری‌ در عالم طبیعت هستند، پسس باید ساختار وجودی آنها با نقش و وظیفه آنها سازگار باشد و واسطه فیض میان عالم تجرد و عالم طبیعت، موجودی برزخی و مثالی باشد نه مجرد تام عقلی؛ اما‌ از‌ طرف دیگر، بینایی، شنوایی، و دیگر حواس ظاهری از قوای نفس هستند و براساس قاعده{{عربی\|"النفس فی وحدتها کل القوی"}}» این نفس انسانی است که می‌بیند و می‌شنود. پس نفس هر قدر قوی‌تر باشد‌، از‌ قوای نفسانی قوی‌تر و بالطبع، قوای ادراکی قوی‌تر برخوردار است. اکنون با عنایت به این دو مقدمه آیا نمی‌توان ادعا کرد پیامبر که به لحاظ کمال‌ انسانی‌، در نهایت قوت و شدت است‌، به‌ سبب نفس نیرومند و تبع آن، قوای نفسانی نیرومند از جمله باصره و سامعه قوی، جبرئیل را که دارای تجرد مثالی و برزخی (نه تجرد عقلی) و از سنخ مرئیات‌ است‌، بدون دخالت متخیله، با‌ قوه‌ باصره خود می‌بیند و قرآن را در قالب الفاظ موزون و کلمات مسموع با سامعه خود می‌شنود. سر آنکه دیگران آنچه را پیامبر می‌بیند و می‌شنود، نمی‌بینند و نمی‌شنوند همین است که آنها در کمال نفسانی، همتای‌ او‌ نیستند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		بنابراین براساس‌ اصول‌ فلسفه صدرایی می‌توانبرای رفع مشکل تخیل‌انگاری و ایجاد سازگاری میان نظریه فلسفی و ظواهر ادله شرعی‌ برای‌ جبرئیل علاوه بر وجود مجرد‌ عقلی‌ در‌ عالم عقول، وجودی‌ مثالی‌ هم در‌ عالم مثل معلقه فرض‌ کرد تا پیامبر با "بصر جسمانی" او را مشاهده نماید وکلام الهی را با "سمع‌ جسدانی‌" از او دریافت کند. آنچه ملاصدرا‌ و فلاسفه‌ قبل‌ از‌ او‌ را بر آن‌ داشت‌ تا قوه متخیله را در تبیین ماهوی وحی دخیل بدانند، آن بود ‌ ‌که ایشان جبرئیل را مجرد‌ تام‌ عقلی‌ فرض می‌کردند و آن را بر عقل فعال و لوح‌ محفوظ‌ منطبق‌ می‌دانستند‌؛ در‌ حالی‌ که هیچ دلیلی از عقل یا شرع به‌عنوان مؤید ذکر نکردند و حتی شاید دلیل برخلاف ادعای ایشان باشند. اگر جبرئیل، میکائیل و عزرائیل از ملائکه کارگزارند و هریک مأمور به تدبیر امری‌ در عالم طبیعت هستند، پسس باید ساختار وجودی آنها با نقش و وظیفه آنها سازگار باشد و واسطه فیض میان عالم تجرد و عالم طبیعت، موجودی برزخی و مثالی باشد نه مجرد تام عقلی؛ اما‌ از‌ طرف دیگر، بینایی، شنوایی، و دیگر حواس ظاهری از قوای نفس هستند و براساس قاعده{{عربی\|"النفس فی وحدتها کل القوی"}}» این نفس انسانی است که می‌بیند و می‌شنود. پس نفس هر قدر قوی‌تر باشد‌، از‌ قوای نفسانی قوی‌تر و بالطبع، قوای ادراکی قوی‌تر برخوردار است. اکنون با عنایت به این دو مقدمه آیا نمی‌توان ادعا کرد پیامبر که به لحاظ کمال‌ انسانی‌، در نهایت قوت و شدت است‌، به‌ سبب نفس نیرومند و تبع آن، قوای نفسانی نیرومند از جمله باصره و سامعه قوی، جبرئیل را که دارای تجرد مثالی و برزخی (نه تجرد عقلی) و از سنخ مرئیات‌ است‌، بدون دخالت متخیله، با‌ قوه‌ باصره خود می‌بیند و قرآن را در قالب الفاظ موزون و کلمات مسموع با سامعه خود می‌شنود. سر آنکه دیگران آنچه را پیامبر می‌بیند و می‌شنود، نمی‌بینند و نمی‌شنوند همین است که آنها در کمال نفسانی، همتای‌ او‌ نیستند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌های~~ وابسته}}		{{مدخل‌ وابسته}}
	* [[وحی در قرآن]]		* [[وحی در قرآن]]
	* [[وحی در حدیث]]		* [[وحی در حدیث]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	# به اعتقاد ایشان، عقل فعال که‌ آن را منطبق بر‌ جبرئیل‌ می‌دانند مجرد تام است و بنابراین نه‌ قابل‌ رؤیت است و نه کلامی دارد که شنیده شود؛ زیرا اینها از خواص اجسام هستند‌؛ پس‌ جبرئیل، محصول تصرفات قوای عقل‌ و تخیل‌ پیامبراست‌. در نظر ایشان‌ آنچه‌ او ابتدئا دریافت می‌کند‌، معانی‌ و حقایق معقول است و وجود محسوس فرشته و الفاظ مسموع او چیزی جز تمثیل آنها در‌ قوه‌ متخیله نیست و بازگشت این تفسیر به تخیل‌، چیزی‌ است که‌ در‌ حقیقت‌ وجود ندارد. مانند مجانین، مصروعین‌ و ممرورین که در حالت جنون، صرع و تب و بیماری شدید، نفس آنها را اشتغال به حواس‌، رهایی‌ یافته اموری را مشاهده می‌کنند که‌ واقعیت خارجی‌ ندارند‌.<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		# به اعتقاد ایشان، عقل فعال که‌ آن را منطبق بر‌ جبرئیل‌ می‌دانند مجرد تام است و بنابراین نه‌ قابل‌ رؤیت است و نه کلامی دارد که شنیده شود؛ زیرا اینها از خواص اجسام هستند‌؛ پس‌ جبرئیل، محصول تصرفات قوای عقل‌ و تخیل‌ پیامبراست‌. در نظر ایشان‌ آنچه‌ او ابتدئا دریافت می‌کند‌، معانی‌ و حقایق معقول است و وجود محسوس فرشته و الفاظ مسموع او چیزی جز تمثیل آنها در‌ قوه‌ متخیله نیست و بازگشت این تفسیر به تخیل‌، چیزی‌ است که‌ در‌ حقیقت‌ وجود ندارد. مانند مجانین، مصروعین‌ و ممرورین که در حالت جنون، صرع و تب و بیماری شدید، نفس آنها را اشتغال به حواس‌، رهایی‌ یافته اموری را مشاهده می‌کنند که‌ واقعیت خارجی‌ ندارند‌.<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>

	* در آثار‌ فلاسفه‌ اسلامی می‌توان اصول و مواضعی را یافت که توجه به آنها ما رادر مقام داوری یا پاسخگویی‌ به‌ بعضی‌ از این اعتراض یاری می‌رساند. برای مثال‌ در پاسخ‌ به‌ اعتراض‌ نخست‌ می‌توان‌ گفت: اگرچه بعضی از فلاسفه با استناد به هیئت بطلمیوسی و مبنا قرار دادن افلاک تسعه به اثبات عالم عقول و نفوس فلکی پرداخته‌اند، باید توجه کرد که راه اثبات عوالم‌ مافوق طبیعت، منحصر در این راه نیست؛ بلکه راه‌های دیگری نیز برای اثبات مراتب شکوهمند نظام هستی وجود دارد. مرحوم شیخ اشراق در آثار فلسفی خود از طریق "قاعده امکان اشرف" مراتب هستی‌ از‌ اشباح مثالی و صور برزخی گرفته تا عقول عرضی و ارباب انواع (مثل معقله) و تا عقول طولی تا عقل اول را اثبات کرده است.<ref>سهروردی، مـجموعه مصنفات، مقدّمه و تصحیح هنریکربن، ~~تهران،مؤسسه‌~~ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی صفحه ۵۱ و ۴۳۴؛ شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص۳۸۵</ref> مرحوم صدر المتألهین نیز برای اثبات عقل که آن را "مفارق قدسی" می‌نامد از راه‌های گوناگون استدلال کرده است.<ref>شیرازی، الأسفار الأربـعه، تـهران، حیدری‌ ص ۲۶۲</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* در آثار‌ فلاسفه‌ اسلامی می‌توان اصول و مواضعی را یافت که توجه به آنها ما رادر مقام داوری یا پاسخگویی‌ به‌ بعضی‌ از این اعتراض یاری می‌رساند. برای مثال‌ در پاسخ‌ به‌ اعتراض‌ نخست‌ می‌توان‌ گفت: اگرچه بعضی از فلاسفه با استناد به هیئت بطلمیوسی و مبنا قرار دادن افلاک تسعه به اثبات عالم عقول و نفوس فلکی پرداخته‌اند، باید توجه کرد که راه اثبات عوالم‌ مافوق طبیعت، منحصر در این راه نیست؛ بلکه راه‌های دیگری نیز برای اثبات مراتب شکوهمند نظام هستی وجود دارد. مرحوم شیخ اشراق در آثار فلسفی خود از طریق "قاعده امکان اشرف" مراتب هستی‌ از‌ اشباح مثالی و صور برزخی گرفته تا عقول عرضی و ارباب انواع (مثل معقله) و تا عقول طولی تا عقل اول را اثبات کرده است.<ref>سهروردی، مـجموعه مصنفات، مقدّمه و تصحیح هنریکربن، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی صفحه ۵۱ و ۴۳۴؛ شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص۳۸۵</ref> مرحوم صدر المتألهین نیز برای اثبات عقل که آن را "مفارق قدسی" می‌نامد از راه‌های گوناگون استدلال کرده است.<ref>شیرازی، الأسفار الأربـعه، تـهران، حیدری‌ ص ۲۶۲</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* در پاسخ‌ به‌ اعتراض دوم می‌توان گفت: اولا‌، اجتماع‌ سه شرط مذکور، مختص پیامبران است و گرنه هریک از آنها ممکن است به تنهایی در دیگران هم تحقق پیداکند؛ ثانیا، فلاسفه در برابر متکلمانی که‌ نبوت‌ را مشروط به هیچ‌ شرط‌ و استعدادی نمی‌دانند<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، ~~بـیروت،عـالم~~ الکـتب‌ ص ۳۳۷</ref> می‌خواهند با طرح این شروط بفهمانند که هر کسی قابلیت رسیدن به مقام شریف پیامبری را ندارد و باید با این سه خصلت از دیگران ممتاز و سرآمد باشد. به‌ عبارت‌ دیگر، فلاسفه در مقام برجسته کردن علت قابلی نبوت هستند وگرنه ایشان هم علت فاعلی نبوت را اصطفای الهی و رسالت بخشیدن به او می‌دانند.<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات)، تحقیق ژرژ قنواتی و سعید زاید؛ قاهره ص ۴۴۲؛ صدر الدین شیرازی، مـفاتیح الغیب، تصحیح محمد‌ خواجوی‌، تهران، مؤسسه مـطالعات و تـحقیقات فـرهنگی ص ۴۷۰ و ۴۷۴؛ صدر الدین شیرازی، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی‌، ص ۳۷۸-۳۸۰</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* در پاسخ‌ به‌ اعتراض دوم می‌توان گفت: اولا‌، اجتماع‌ سه شرط مذکور، مختص پیامبران است و گرنه هریک از آنها ممکن است به تنهایی در دیگران هم تحقق پیداکند؛ ثانیا، فلاسفه در برابر متکلمانی که‌ نبوت‌ را مشروط به هیچ‌ شرط‌ و استعدادی نمی‌دانند<ref>عبد الرحمن بن احمد، بی‌تا، المواقف فی علم الکلام، بـیروت، عـالم الکـتب‌ ص ۳۳۷</ref> می‌خواهند با طرح این شروط بفهمانند که هر کسی قابلیت رسیدن به مقام شریف پیامبری را ندارد و باید با این سه خصلت از دیگران ممتاز و سرآمد باشد. به‌ عبارت‌ دیگر، فلاسفه در مقام برجسته کردن علت قابلی نبوت هستند وگرنه ایشان هم علت فاعلی نبوت را اصطفای الهی و رسالت بخشیدن به او می‌دانند.<ref>ابن سینا، الشـفاء(الالهیات)، تحقیق ژرژ قنواتی و سعید زاید؛ قاهره ص ۴۴۲؛ صدر الدین شیرازی، مـفاتیح الغیب، تصحیح محمد‌ خواجوی‌، تهران، مؤسسه مـطالعات و تـحقیقات فـرهنگی ص ۴۷۰ و ۴۷۴؛ صدر الدین شیرازی، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی‌، ص ۳۷۸-۳۸۰</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* تأمل در این مطالب، توهم اکتسابی بودن نبوت را هم برطرف می‌کند؛ زیرا صحیح است‌ که همه علوم از فیض عقل فعال می‌باشد و اکتساب، فقط در‌ ناحیه تقویت‌ استعداد‌ نفس برای دریافت فیض بیشتر از عقل فعال معنا می‌یابد؛ ابن سینا و ملاصدرا علاوه بر اینکه مراتب ‌‌چهارگانه‌ عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد که مشترک در میان همه انسان‌هاست‌ را‌ برای‌ پیامبران هم برمی‌شمرند، یکی از ویژگی‌های سه‌گانه ایشان را برخورداری از قوه حدس قوی می‌دانند و آن را‌ "عقل قدسی" می‌خوانند که پیامبر به واسطه این مرتبه از دیگران ممتاز می‌گردد. پس‌ از اجتماع شرایط در‌ انسان‌ کامل و حصول علت قابلی، اصطفا و رسالت‌بخشی خداوند، علت فاعلی نبوت خواهد بود.<ref>ابن سینا، النجاة، تحقیق محی الدین صبری کردی، قاهره ص ۱۶۵-۱۶۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* تأمل در این مطالب، توهم اکتسابی بودن نبوت را هم برطرف می‌کند؛ زیرا صحیح است‌ که همه علوم از فیض عقل فعال می‌باشد و اکتساب، فقط در‌ ناحیه تقویت‌ استعداد‌ نفس برای دریافت فیض بیشتر از عقل فعال معنا می‌یابد؛ ابن سینا و ملاصدرا علاوه بر اینکه مراتب ‌‌چهارگانه‌ عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل مستفاد که مشترک در میان همه انسان‌هاست‌ را‌ برای‌ پیامبران هم برمی‌شمرند، یکی از ویژگی‌های سه‌گانه ایشان را برخورداری از قوه حدس قوی می‌دانند و آن را‌ "عقل قدسی" می‌خوانند که پیامبر به واسطه این مرتبه از دیگران ممتاز می‌گردد. پس‌ از اجتماع شرایط در‌ انسان‌ کامل و حصول علت قابلی، اصطفا و رسالت‌بخشی خداوند، علت فاعلی نبوت خواهد بود.<ref>ابن سینا، النجاة، تحقیق محی الدین صبری کردی، قاهره ص ۱۶۵-۱۶۸</ref><ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
	* اما آیا می‌توان برای اشکال چهارم، یعنی تخیل‌انگاری صور و الفاظ وحیانی هم پاسخ روشن‌ و قانع‌کننده‌ای در آثار ایشان یافت. مرحوم صدر المتألهین در آثار خود، خیال صرف بودن اشباح مثالی که پیامبر آنها را رؤیت می‌نماید را با قوت رد می‌کند و آن را در اسفار‌ و مفاتیح الغیب ناشی از جهل به احکام انزال و تنزیل و در المبدأ و المعاد ناشی از غفلت حکمای مشاء نسبت به عالم مثال افلاطونی و اشباح مثالیه می‌داند. او در الشواهد‌ الربوبیه‌ به صورت اجمال می‌گوید: ویژگی دوم پیامبر آن است که ملک حامل وحی را با قوه متخیله خود در عالم خیال منفصل و به تعبیر او در عالم (هورقلیا) مشاهده می‌کند‌ و کلام او‌ را که کلام الهی است می‌شنود. ایشان ظاهرا بر آن است که با تمسک به عالم مثل معلقه که شیخ اشراق در آثار خود آن را به اثبات کرده است‌<ref>شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص ۵۰۹ و ۵۶۳</ref> شبهه خیال صرف‌ بودن‌ جبرئیل‌ و تصرف بی‌ضابطه و الگوی قوه متخیله در خلق صور و الفاظ وحیانی را دفع کند و بگوید پیامبر، این اشباح مثالی را با قوه متخیله خود‌ در‌ عالم‌ مثل معلقه مشاهده می‌کند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>		* اما آیا می‌توان برای اشکال چهارم، یعنی تخیل‌انگاری صور و الفاظ وحیانی هم پاسخ روشن‌ و قانع‌کننده‌ای در آثار ایشان یافت. مرحوم صدر المتألهین در آثار خود، خیال صرف بودن اشباح مثالی که پیامبر آنها را رؤیت می‌نماید را با قوت رد می‌کند و آن را در اسفار‌ و مفاتیح الغیب ناشی از جهل به احکام انزال و تنزیل و در المبدأ و المعاد ناشی از غفلت حکمای مشاء نسبت به عالم مثال افلاطونی و اشباح مثالیه می‌داند. او در الشواهد‌ الربوبیه‌ به صورت اجمال می‌گوید: ویژگی دوم پیامبر آن است که ملک حامل وحی را با قوه متخیله خود در عالم خیال منفصل و به تعبیر او در عالم (هورقلیا) مشاهده می‌کند‌ و کلام او‌ را که کلام الهی است می‌شنود. ایشان ظاهرا بر آن است که با تمسک به عالم مثل معلقه که شیخ اشراق در آثار خود آن را به اثبات کرده است‌<ref>شمس الدین شهروزی‌، شرح حکمه الاشراق، تـحقیق حـسین ضیائی تربتی، تهران، مؤسسه‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ فرهنگی ص ۵۰۹ و ۵۶۳</ref> شبهه خیال صرف‌ بودن‌ جبرئیل‌ و تصرف بی‌ضابطه و الگوی قوه متخیله در خلق صور و الفاظ وحیانی را دفع کند و بگوید پیامبر، این اشباح مثالی را با قوه متخیله خود‌ در‌ عالم‌ مثل معلقه مشاهده می‌کند.<ref>[[علی رضا نجف‌زاده\|نجف‌زاده، علی رضا]]، [[صور و مراتب وحی محمدی (مقاله)\|صور و مراتب وحی محمدی]]، ص ۸۸ تا ۹۹.</ref>
خط ۱۰۷:		خط ۱۰۷:
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

	==[[:رده:آثار مراتب وحی\|منبع‌شناسی جامع مراتب وحی]]==		== [[:رده:آثار مراتب وحی\|منبع‌شناسی جامع مراتب وحی]] ==
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مراتب وحی\|کتاب‌شناسی مراتب وحی]]؛		* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های مراتب وحی\|کتاب‌شناسی مراتب وحی]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مراتب وحی\|مقاله‌شناسی مراتب وحی]]؛		* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های مراتب وحی\|مقاله‌شناسی مراتب وحی]]؛

مراتب وحی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌ */

Bahmani: /* تبیین‌ فلسفی مراتب‌ وحی‌ */

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۲

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۰

Wasity: جایگزینی متن - ':«' به ': «'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}} ' به '{{علم معصوم}} '

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}}
' به '{{علم معصوم}}
'