مرجئه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* انشعابات مرجئه */

2025-03-16T09:20:16Z

انشعابات مرجئه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۰
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	# مرجئۀ خالصه: فقط به ارجا قائل بودند و این صنف چند [[فرقه]] می‌‌شدند که عمده ترین آنها که در منابع مختلف دربارۀ آنها به [[وحدت]] نظر می‌‌توان دست یافت، عبارتند از:		# مرجئۀ خالصه: فقط به ارجا قائل بودند و این صنف چند [[فرقه]] می‌‌شدند که عمده ترین آنها که در منابع مختلف دربارۀ آنها به [[وحدت]] نظر می‌‌توان دست یافت، عبارتند از:
	## یونسیه: [[پیروان]] [[یونس]] بن عون نمیری که [[عقیده]] داشتند ایمان تنها [[شناخت خداوند]] و [[فروتنی]] و [[فرمانبری]] در برابر او، [[محبت]] قلبی نسبت به او و خودداری از گردن فرازی در مقابل وی است؛		## یونسیه: [[پیروان]] [[یونس]] بن عون نمیری که [[عقیده]] داشتند ایمان تنها [[شناخت خداوند]] و [[فروتنی]] و [[فرمانبری]] در برابر او، [[محبت]] قلبی نسبت به او و خودداری از گردن فرازی در مقابل وی است؛
	## غسّانیه: پیروان غسّان کوفی، عقیده داشتند ایمان همان [[شناخت]] [[خدا]] و [[پیامبران]] و [[اقرار]] به آنهاست و [[ایمان]] [[کاستی]] و فزونی نمی‌یابد و هر یک از فقره‌های ایمان، خود بخشی از ایمان را تشکیل می‌‌دهد؛		## غسّانیه: پیروان غسّان کوفی، عقیده داشتند ایمان همان [[شناخت]] [[خدا]] و [[پیامبران]] و [[اقرار]] به آنهاست و [[ایمان]] کاستی و فزونی نمی‌یابد و هر یک از فقره‌های ایمان، خود بخشی از ایمان را تشکیل می‌‌دهد؛
	## [[تومنیه]](معاذیه): [[پیروان]] ابومعاذ تومنی، [[عقیده]] داشتند ایمان نامی برای مجموعه ای از چند نکته است: [[معرفت]]، [[تصدیق]] و [[باور]]، [[محبت]] و [[اخلاص]]، و اقرار به آنچه [[پیامبر]] {{صل}} آورده است؛		## [[تومنیه]](معاذیه): [[پیروان]] ابومعاذ تومنی، [[عقیده]] داشتند ایمان نامی برای مجموعه ای از چند نکته است: [[معرفت]]، تصدیق و [[باور]]، [[محبت]] و [[اخلاص]]، و اقرار به آنچه [[پیامبر]] {{صل}} آورده است؛
	## ثوبانیه: پیروان ابوثوبان مُرجی که [[حکم]] به ایجاب چیزهایی به [[حکم عقل]] و قبل از رسیدن [[شرع]] می‌‌کردند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.		## ثوبانیه: پیروان ابوثوبان مُرجی که [[حکم]] به ایجاب چیزهایی به [[حکم عقل]] و قبل از رسیدن [[شرع]] می‌‌کردند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.

	امروزه از [[فرقه]] مرجئه خبری نیست و این فرقه از میان رفته است؛ ولی رگه‌هایی از این [[تفکر]] را در قالب اباحه‌گری در دیگر فرق می‌توان بازیافت. در [[زمان ظهور]] نیز مرجئه جزء [[سپاه سفیانی]] خواهند بود که به [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[هجوم]] می‌برند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.		امروزه از [[فرقه]] مرجئه خبری نیست و این فرقه از میان رفته است؛ ولی رگه‌هایی از این [[تفکر]] را در قالب اباحه‌گری در دیگر فرق می‌توان بازیافت. در [[زمان ظهور]] نیز مرجئه جزء [[سپاه سفیانی]] خواهند بود که به [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} هجوم می‌برند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* عقاید مرجئه */

2025-03-16T09:19:43Z

عقاید مرجئه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	مرجئه در درجۀ اول با خوارج و عقیدۀ ایشان مبنی بر اینکه هرکس [[مرتکب گناه]] شود [[کافر]] است، مخالف بودند و در مرحلۀ دوم، از زمرۀ عقاید آنها، تنقیص علی {{ع}} است که در این عقیده از نظریات [[بنی امیه]] متأثر بوده و از آنها [[الهام]] گرفته‌اند و می‌‌گفتند: [[خدا]]، [[علی]] {{ع}} و [[عثمان]] را به سعی شان جزا می‌‌دهد و نمی‌دانیم کدام از این دو بر [[حق]] بودند<ref>ر. ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.		مرجئه در درجۀ اول با خوارج و عقیدۀ ایشان مبنی بر اینکه هرکس [[مرتکب گناه]] شود [[کافر]] است، مخالف بودند و در مرحلۀ دوم، از زمرۀ عقاید آنها، تنقیص علی {{ع}} است که در این عقیده از نظریات [[بنی امیه]] متأثر بوده و از آنها [[الهام]] گرفته‌اند و می‌‌گفتند: [[خدا]]، [[علی]] {{ع}} و [[عثمان]] را به سعی شان جزا می‌‌دهد و نمی‌دانیم کدام از این دو بر [[حق]] بودند<ref>ر. ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.

	در جریان [[اختلاف]] میان علی {{ع}} و [[معاویه]] کسانی ادعا کردند [[حقیقت]] برایشان مشتبه شده است، لذا در خانه نشستند و دربارۀ امور [[جامعه]] [[قضاوت]] نکردند. اینان می‌گفتند، ما از عقیدۀ [[باطنی]] کسی خبر نداریم و نمی‌دانیم چه کسی در [[دل]]، [[مسلمان]] و [[مؤمن]] است و چه کسی [[کافر]] و [[فاسق]]؛ زیرا همگی به ظاهر، مسلمان‌اند. پس سزاوار است [[ثواب]] و [[عقاب]] آنان را تا [[قیامت]] به تأخیر اندازیم تا خدا دربارۀ آنان [[داوری]] کند. بدین‌سان، مرجئه در این [[دنیا]] به ثواب یا [[گناه]] [[مسلمانان]] [[حکم]] نمی‌کنند و تنها [[ایمان]] را برای مسلمانان [[کافی]] می‌دانند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۷.</ref>.		در جریان [[اختلاف]] میان علی {{ع}} و [[معاویه]] کسانی ادعا کردند [[حقیقت]] برایشان مشتبه شده است، لذا در خانه نشستند و دربارۀ امور [[جامعه]] [[قضاوت]] نکردند. اینان می‌گفتند، ما از عقیدۀ [[باطنی]] کسی خبر نداریم و نمی‌دانیم چه کسی در [[دل]]، [[مسلمان]] و [[مؤمن]] است و چه کسی [[کافر]] و [[فاسق]]؛ زیرا همگی به ظاهر، مسلمان‌اند. پس سزاوار است [[ثواب]] و عقاب آنان را تا [[قیامت]] به تأخیر اندازیم تا خدا دربارۀ آنان [[داوری]] کند. بدین‌سان، مرجئه در این [[دنیا]] به ثواب یا [[گناه]] [[مسلمانان]] [[حکم]] نمی‌کنند و تنها [[ایمان]] را برای مسلمانان [[کافی]] می‌دانند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۷.</ref>.

	ابومحمد [[حسن]] بن [[محمد]] بن حنیفه از نخستین کسانی بود که این نظریه را مطرح نمود. فرقۀ مرجئه همچون [[خوارج]] اندک اندک از [[عقاید]] [[سیاسی]] محض رو به سوی عقاید [[کلامی]] نهاد. [[ابوحنیفه]] ـ پیشوای [[مذهب]] [[حنفی]] ـ مهم‌ترین شخصیت این دوران بود که عقاید کلامی ویژه‌ای برای این [[فرقه]] ترتیب داد. او نوشته‌ها و مطالب منظمی دربارۀ عقیدۀ ارجاء تدوین کرد. پس از ابوحنیفه، ابومطیع بلخی دو کتاب با عنوان‌ [[فقه]] الابسط و العالم و المتعلم‌ نگاشت که اساس [[کلام]] مرجئه را در خود داشتند. از آثار مهم دیگر مرجئة السواد الاعظم‌ نوشته [[حکیم]] [[سمرقندی]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۷.</ref>.		ابومحمد [[حسن]] بن [[محمد]] بن حنیفه از نخستین کسانی بود که این نظریه را مطرح نمود. فرقۀ مرجئه همچون [[خوارج]] اندک اندک از [[عقاید]] [[سیاسی]] محض رو به سوی عقاید [[کلامی]] نهاد. [[ابوحنیفه]] ـ پیشوای [[مذهب]] [[حنفی]] ـ مهم‌ترین شخصیت این دوران بود که عقاید کلامی ویژه‌ای برای این [[فرقه]] ترتیب داد. او نوشته‌ها و مطالب منظمی دربارۀ عقیدۀ ارجاء تدوین کرد. پس از ابوحنیفه، ابومطیع بلخی دو کتاب با عنوان‌ [[فقه]] الابسط و العالم و المتعلم‌ نگاشت که اساس [[کلام]] مرجئه را در خود داشتند. از آثار مهم دیگر مرجئة السواد الاعظم‌ نوشته [[حکیم]] [[سمرقندی]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۷.</ref>.

	[[اکثریت]] مرجئه، [[امامت]] را برای غیر [[قریش]] جائز نمی‌دانستند، ولی بعضی از آنان می‌گفتند: هرکس [[احکام]] [[قرآن]] و [[سنت]] [[رسول]] {{صل}} را برپا دارد، می‌تواند [[امام]] باشد و حکم امامت را به [[اجماع امت]] وانهاده بودند و [[معتقد]] بودند [[پیشوا]] هر چند گناه کند، مقامش باقی و اطاعتش [[واجب]] است و [[اقتدا]] کردن [[نماز]] به او صحیح است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۴؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.		[[اکثریت]] مرجئه، [[امامت]] را برای غیر [[قریش]] جائز نمی‌دانستند، ولی بعضی از آنان می‌گفتند: هرکس [[احکام]] [[قرآن]] و [[سنت]] [[رسول]] {{صل}} را برپا دارد، می‌تواند [[امام]] باشد و حکم امامت را به اجماع امت وانهاده بودند و [[معتقد]] بودند [[پیشوا]] هر چند گناه کند، مقامش باقی و اطاعتش [[واجب]] است و [[اقتدا]] کردن [[نماز]] به او صحیح است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۴؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.

	در مجموع [[عقاید]] مرجئه عبارت بود از: جای دادن [[مرتبت]] عمل، پس از [[ایمان]]؛ [[داوری]] نکردن دربارۀ [[سرنوشت]] [[اخروی]] فرد [[مسلمان]]؛ [[مؤمن]] دانستن هر کس که به مسلمانی [[اقرار]] ظاهری کند؛ وانهادن [[امامت]] [[امت]] به [[اجماع ~~امت]]؛~~ [[حکم]] به امامت هر کس که [[اجماع]] بر امامت او حاصل آید اگر به [[کتاب و سنت]] [[آگاه]] باشد هر چند [[گناه]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۸.</ref>.		در مجموع [[عقاید]] مرجئه عبارت بود از: جای دادن [[مرتبت]] عمل، پس از [[ایمان]]؛ [[داوری]] نکردن دربارۀ [[سرنوشت]] [[اخروی]] فرد [[مسلمان]]؛ [[مؤمن]] دانستن هر کس که به مسلمانی [[اقرار]] ظاهری کند؛ وانهادن [[امامت]] [[امت]] به اجماع امت؛ [[حکم]] به امامت هر کس که [[اجماع]] بر امامت او حاصل آید اگر به [[کتاب و سنت]] [[آگاه]] باشد هر چند [[گناه]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۸.</ref>.

	[[رأی]] و عقیدۀ مرجئه به نفع دستگاه [[حاکم]] بود، یعنی موجب می‌‌شد [[مردم]] برای [[فسق]] و [[فجور]] دستگاه حاکم، اهمیت چندانی قائل نشوند و آنها را با همه تبهکاری‌ها [[اهل بهشت]] بدانند! آنها [[اعمال]] [[سلاطین]] [[بنی‌امیه]] را تصحیح می‌‌کردند، بنی‌امیه هم متقابلاً آنها را مورد [[تأیید]] قرار می‌‌دادند. البته بعد از انقراض بنی‌امیه، بنی‌عباس بر اساس خصومتی که با بنی‌امیه داشتند، ریشۀ مرجئه را از بین بردند<ref>ر.ک: مسلم محمدی\|محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۳۲۴؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.		رأی و عقیدۀ مرجئه به نفع دستگاه [[حاکم]] بود، یعنی موجب می‌‌شد [[مردم]] برای [[فسق]] و [[فجور]] دستگاه حاکم، اهمیت چندانی قائل نشوند و آنها را با همه تبهکاری‌ها [[اهل بهشت]] بدانند! آنها [[اعمال]] [[سلاطین]] [[بنی‌امیه]] را تصحیح می‌‌کردند، بنی‌امیه هم متقابلاً آنها را مورد [[تأیید]] قرار می‌‌دادند. البته بعد از انقراض بنی‌امیه، بنی‌عباس بر اساس خصومتی که با بنی‌امیه داشتند، ریشۀ مرجئه را از بین بردند<ref>ر.ک: مسلم محمدی\|محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۳۲۴؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.

	== انشعابات مرجئه ==		== انشعابات مرجئه ==

Bahmani در ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۱

2025-03-16T09:11:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{اسلام عمودی}}		{{اسلام عمودی}}
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مرجئه در کلام اسلامی]] - [[مرجئه در تاریخ اسلامی]] - [[مرجئه در معارف مهدویت]] - [[مرجئه در فقه سیاسی]] - [[مرجئه در معارف و سیره امام باقر]] \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مرجئه در کلام اسلامی]] - [[مرجئه در تاریخ اسلامی]] - [[مرجئه در سیره معصوم]] - [[مرجئه در معارف مهدویت]] - [[مرجئه در فقه سیاسی]] - [[مرجئه در معارف و سیره امام باقر]] \| پرسش مرتبط = }}

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani در ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۶

2025-03-16T09:06:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{اسلام عمودی}}		{{اسلام عمودی}}
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مرجئه در کلام اسلامی]] - [[مرجئه در تاریخ اسلامی]] - [[مرجئه در معارف مهدویت]] - [[مرجئه در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[مرجئه در کلام اسلامی]] - [[مرجئه در تاریخ اسلامی]] - [[مرجئه در معارف مهدویت]] - [[مرجئه در فقه سیاسی]] - [[مرجئه در معارف و سیره امام باقر]] \| پرسش مرتبط = }}

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani: /* منابع */

2023-12-24T09:46:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:29873800.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|'''موعودنامه''']]		# [[پرونده:29873800.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|'''موعودنامه''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] ~~[[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]،~~ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* انشعابات مرجئه */

2023-12-24T09:46:45Z

انشعابات مرجئه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	## [[تومنیه]](معاذیه): [[پیروان]] ابومعاذ تومنی، [[عقیده]] داشتند ایمان نامی برای مجموعه ای از چند نکته است: [[معرفت]]، [[تصدیق]] و [[باور]]، [[محبت]] و [[اخلاص]]، و اقرار به آنچه [[پیامبر]] {{صل}} آورده است؛		## [[تومنیه]](معاذیه): [[پیروان]] ابومعاذ تومنی، [[عقیده]] داشتند ایمان نامی برای مجموعه ای از چند نکته است: [[معرفت]]، [[تصدیق]] و [[باور]]، [[محبت]] و [[اخلاص]]، و اقرار به آنچه [[پیامبر]] {{صل}} آورده است؛
	## ثوبانیه: پیروان ابوثوبان مُرجی که [[حکم]] به ایجاب چیزهایی به [[حکم عقل]] و قبل از رسیدن [[شرع]] می‌‌کردند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.		## ثوبانیه: پیروان ابوثوبان مُرجی که [[حکم]] به ایجاب چیزهایی به [[حکم عقل]] و قبل از رسیدن [[شرع]] می‌‌کردند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.
	* امروزه از [[فرقه]] مرجئه خبری نیست و این فرقه از میان رفته است؛ ولی رگه‌هایی از این [[تفکر]] را در قالب اباحه‌گری در دیگر فرق می‌توان بازیافت. در [[زمان ظهور]] نیز مرجئه جزء [[سپاه سفیانی]] خواهند بود که به [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[هجوم]] می‌برند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.
			امروزه از [[فرقه]] مرجئه خبری نیست و این فرقه از میان رفته است؛ ولی رگه‌هایی از این [[تفکر]] را در قالب اباحه‌گری در دیگر فرق می‌توان بازیافت. در [[زمان ظهور]] نیز مرجئه جزء [[سپاه سفیانی]] خواهند بود که به [[سپاه]] [[حضرت مهدی]] {{ع}} [[هجوم]] می‌برند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۶

2023-12-24T09:46:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۷:		خط ۷:
	# مرجئه به معنای "[[امید]] دادن": اطلاق این اسم بر این فرقه از آن جهت است که [[معتقد]] بودند [[معصیت]] به ایمان ضرر نمی‌زند و امید به [[بخشایش]] [[گناهکاران]] در [[قیامت]] هست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۳؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.		# مرجئه به معنای "[[امید]] دادن": اطلاق این اسم بر این فرقه از آن جهت است که [[معتقد]] بودند [[معصیت]] به ایمان ضرر نمی‌زند و امید به [[بخشایش]] [[گناهکاران]] در [[قیامت]] هست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۳؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.

	همچنین برخی قائلند ارجاء به معنای تأخیر انداختن [[علی]] {{ع}} از درجۀ اول به رتبۀ چهارم است، که اگر به این معنا باشد، [[مرجئه]] مقابل [[شیعه]] قرار می‌‌گیرند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.		همچنین برخی قائلند ارجاء به معنای تأخیر انداختن [[علی]] {{ع}} از درجۀ اول به رتبۀ چهارم است، که اگر به این معنا باشد، مرجئه مقابل [[شیعه]] قرار می‌‌گیرند<ref>ر.ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.

	== [[عقاید]] مرجئه ==		== [[عقاید]] مرجئه ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-12-24T09:46:02Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۳:		خط ۳:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	"مرجئه" نام فرقه‌ای از [[فرق اسلامی]] است که در پایان نیمه اول قرن اول هجری پدید آمد<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>. در شرح مرجئه دو معنای متفاوت ارائه شده است:		"مرجئه" نام فرقه‌ای از فرق اسلامی است که در پایان نیمه اول قرن اول هجری پدید آمد<ref>ر.ک: [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>. در شرح مرجئه دو معنای متفاوت ارائه شده است:
	# مرجئه به معنای "تأخیر انداختن": اطلاق مرجئه بر این [[فرقه]] از آن حیث است که عمل را از نظر رتبه، از [[ایمان]] مؤخر می‌دانستند.		# مرجئه به معنای "تأخیر انداختن": اطلاق مرجئه بر این [[فرقه]] از آن حیث است که عمل را از نظر رتبه، از [[ایمان]] مؤخر می‌دانستند.
	# مرجئه به معنای "[[امید]] دادن": اطلاق این اسم بر این فرقه از آن جهت است که [[معتقد]] بودند [[معصیت]] به ایمان ضرر نمی‌زند و امید به [[بخشایش]] [[گناهکاران]] در [[قیامت]] هست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۳؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.		# مرجئه به معنای "[[امید]] دادن": اطلاق این اسم بر این فرقه از آن جهت است که [[معتقد]] بودند [[معصیت]] به ایمان ضرر نمی‌زند و امید به [[بخشایش]] [[گناهکاران]] در [[قیامت]] هست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۳؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.

Bahmani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۵

2023-12-24T09:45:51Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '# 22px '''فرهنگ شیعه'''' به '# 22px پژوهشکده تحقیقات اسلامی، '''فرهنگ شیعه''''

2023-01-26T08:01:37Z

جایگزینی متن - '# 22px '''فرهنگ شیعه'''' به '# 22px پژوهشکده تحقیقات اسلامی، '''فرهنگ شیعه''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۱
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:29873800.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|'''موعودنامه''']]		# [[پرونده:29873800.jpg\|22px]] [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|'''موعودنامه''']]
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]، [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	مرجئه در درجۀ اول با خوارج و عقیدۀ ایشان مبنی بر اینکه هرکس [[مرتکب گناه]] شود [[کافر]] است، مخالف بودند و در مرحلۀ دوم، از زمرۀ عقاید آنها، تنقیص علی {{ع}} است که در این عقیده از نظریات [[بنی امیه]] متأثر بوده و از آنها [[الهام]] گرفته‌اند و می‌‌گفتند: [[خدا]]، [[علی]] {{ع}} و [[عثمان]] را به سعی شان جزا می‌‌دهد و نمی‌دانیم کدام از این دو بر [[حق]] بودند<ref>ر. ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.		مرجئه در درجۀ اول با خوارج و عقیدۀ ایشان مبنی بر اینکه هرکس [[مرتکب گناه]] شود [[کافر]] است، مخالف بودند و در مرحلۀ دوم، از زمرۀ عقاید آنها، تنقیص علی {{ع}} است که در این عقیده از نظریات [[بنی امیه]] متأثر بوده و از آنها [[الهام]] گرفته‌اند و می‌‌گفتند: [[خدا]]، [[علی]] {{ع}} و [[عثمان]] را به سعی شان جزا می‌‌دهد و نمی‌دانیم کدام از این دو بر [[حق]] بودند<ref>ر. ک: [[سید حسن خمینی\|خمینی، سید حسن]]، [[فرهنگ جامع فرق اسلامی (کتاب)\|فرهنگ جامع فرق اسلامی]].</ref>.

	در جریان [[اختلاف]] میان علی {{ع}} و [[معاویه]] کسانی ادعا کردند [[حقیقت]] برایشان مشتبه شده است، لذا در خانه نشستند و دربارۀ امور [[جامعه]] [[قضاوت]] نکردند. اینان می‌گفتند، ما از عقیدۀ [[باطنی]] کسی خبر نداریم و نمی‌دانیم چه کسی در [[دل]]، [[مسلمان]] و [[مؤمن]] است و چه کسی [[کافر]] و [[فاسق]]؛ زیرا همگی به ظاهر، مسلمان‌اند. پس سزاوار است [[ثواب]] و [[عقاب]] آنان را تا [[قیامت]] به تأخیر اندازیم تا خدا دربارۀ آنان [[داوری]] کند. بدین‌سان، مرجئه در این [[دنیا]] به ثواب یا [[گناه]] [[مسلمانان]] [[حکم]] نمی‌کنند و تنها [[ایمان]] را برای مسلمانان [[کافی]] می‌دانند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۷.</ref>.		در جریان [[اختلاف]] میان علی {{ع}} و [[معاویه]] کسانی ادعا کردند [[حقیقت]] برایشان مشتبه شده است، لذا در خانه نشستند و دربارۀ امور [[جامعه]] [[قضاوت]] نکردند. اینان می‌گفتند، ما از عقیدۀ [[باطنی]] کسی خبر نداریم و نمی‌دانیم چه کسی در [[دل]]، [[مسلمان]] و [[مؤمن]] است و چه کسی [[کافر]] و [[فاسق]]؛ زیرا همگی به ظاهر، مسلمان‌اند. پس سزاوار است [[ثواب]] و عقاب آنان را تا [[قیامت]] به تأخیر اندازیم تا خدا دربارۀ آنان [[داوری]] کند. بدین‌سان، مرجئه در این [[دنیا]] به ثواب یا [[گناه]] [[مسلمانان]] [[حکم]] نمی‌کنند و تنها [[ایمان]] را برای مسلمانان [[کافی]] می‌دانند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۷.</ref>.

	ابومحمد [[حسن]] بن [[محمد]] بن حنیفه از نخستین کسانی بود که این نظریه را مطرح نمود. فرقۀ مرجئه همچون [[خوارج]] اندک اندک از [[عقاید]] [[سیاسی]] محض رو به سوی عقاید [[کلامی]] نهاد. [[ابوحنیفه]] ـ پیشوای [[مذهب]] [[حنفی]] ـ مهم‌ترین شخصیت این دوران بود که عقاید کلامی ویژه‌ای برای این [[فرقه]] ترتیب داد. او نوشته‌ها و مطالب منظمی دربارۀ عقیدۀ ارجاء تدوین کرد. پس از ابوحنیفه، ابومطیع بلخی دو کتاب با عنوان‌ [[فقه]] الابسط و العالم و المتعلم‌ نگاشت که اساس [[کلام]] مرجئه را در خود داشتند. از آثار مهم دیگر مرجئة السواد الاعظم‌ نوشته [[حکیم]] [[سمرقندی]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۷.</ref>.		ابومحمد [[حسن]] بن [[محمد]] بن حنیفه از نخستین کسانی بود که این نظریه را مطرح نمود. فرقۀ مرجئه همچون [[خوارج]] اندک اندک از [[عقاید]] [[سیاسی]] محض رو به سوی عقاید [[کلامی]] نهاد. [[ابوحنیفه]] ـ پیشوای [[مذهب]] [[حنفی]] ـ مهم‌ترین شخصیت این دوران بود که عقاید کلامی ویژه‌ای برای این [[فرقه]] ترتیب داد. او نوشته‌ها و مطالب منظمی دربارۀ عقیدۀ ارجاء تدوین کرد. پس از ابوحنیفه، ابومطیع بلخی دو کتاب با عنوان‌ [[فقه]] الابسط و العالم و المتعلم‌ نگاشت که اساس [[کلام]] مرجئه را در خود داشتند. از آثار مهم دیگر مرجئة السواد الاعظم‌ نوشته [[حکیم]] [[سمرقندی]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۷.</ref>.

	[[اکثریت]] مرجئه، [[امامت]] را برای غیر [[قریش]] جائز نمی‌دانستند، ولی بعضی از آنان می‌گفتند: هرکس [[احکام]] [[قرآن]] و [[سنت]] [[رسول]] {{صل}} را برپا دارد، می‌تواند [[امام]] باشد و حکم امامت را به [[اجماع امت]] وانهاده بودند و [[معتقد]] بودند [[پیشوا]] هر چند گناه کند، مقامش باقی و اطاعتش [[واجب]] است و [[اقتدا]] کردن [[نماز]] به او صحیح است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۴؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.		[[اکثریت]] مرجئه، [[امامت]] را برای غیر [[قریش]] جائز نمی‌دانستند، ولی بعضی از آنان می‌گفتند: هرکس [[احکام]] [[قرآن]] و [[سنت]] [[رسول]] {{صل}} را برپا دارد، می‌تواند [[امام]] باشد و حکم امامت را به اجماع امت وانهاده بودند و [[معتقد]] بودند [[پیشوا]] هر چند گناه کند، مقامش باقی و اطاعتش [[واجب]] است و [[اقتدا]] کردن [[نماز]] به او صحیح است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۳۲۴؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۰۸؛ [[مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای]]، [[موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه]]، ص۶۳۴.</ref>.

	در مجموع [[عقاید]] مرجئه عبارت بود از: جای دادن [[مرتبت]] عمل، پس از [[ایمان]]؛ [[داوری]] نکردن دربارۀ [[سرنوشت]] [[اخروی]] فرد [[مسلمان]]؛ [[مؤمن]] دانستن هر کس که به مسلمانی [[اقرار]] ظاهری کند؛ وانهادن [[امامت]] [[امت]] به [[اجماع ~~امت]]؛~~ [[حکم]] به امامت هر کس که [[اجماع]] بر امامت او حاصل آید اگر به [[کتاب و سنت]] [[آگاه]] باشد هر چند [[گناه]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۸.</ref>.		در مجموع [[عقاید]] مرجئه عبارت بود از: جای دادن [[مرتبت]] عمل، پس از [[ایمان]]؛ [[داوری]] نکردن دربارۀ [[سرنوشت]] [[اخروی]] فرد [[مسلمان]]؛ [[مؤمن]] دانستن هر کس که به مسلمانی [[اقرار]] ظاهری کند؛ وانهادن [[امامت]] [[امت]] به اجماع امت؛ [[حکم]] به امامت هر کس که [[اجماع]] بر امامت او حاصل آید اگر به [[کتاب و سنت]] [[آگاه]] باشد هر چند [[گناه]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص ۴۰۸.</ref>.

	[[رأی]] و عقیدۀ مرجئه به نفع دستگاه [[حاکم]] بود، یعنی موجب می‌‌شد [[مردم]] برای [[فسق]] و [[فجور]] دستگاه حاکم، اهمیت چندانی قائل نشوند و آنها را با همه تبهکاری‌ها [[اهل بهشت]] بدانند! آنها [[اعمال]] [[سلاطین]] [[بنی‌امیه]] را تصحیح می‌‌کردند، بنی‌امیه هم متقابلاً آنها را مورد [[تأیید]] قرار می‌‌دادند. البته بعد از انقراض بنی‌امیه، بنی‌عباس بر اساس خصومتی که با بنی‌امیه داشتند، ریشۀ مرجئه را از بین بردند<ref>ر.ک: مسلم محمدی\|محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۳۲۴؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.		رأی و عقیدۀ مرجئه به نفع دستگاه [[حاکم]] بود، یعنی موجب می‌‌شد [[مردم]] برای [[فسق]] و [[فجور]] دستگاه حاکم، اهمیت چندانی قائل نشوند و آنها را با همه تبهکاری‌ها [[اهل بهشت]] بدانند! آنها [[اعمال]] [[سلاطین]] [[بنی‌امیه]] را تصحیح می‌‌کردند، بنی‌امیه هم متقابلاً آنها را مورد [[تأیید]] قرار می‌‌دادند. البته بعد از انقراض بنی‌امیه، بنی‌عباس بر اساس خصومتی که با بنی‌امیه داشتند، ریشۀ مرجئه را از بین بردند<ref>ر.ک: مسلم محمدی\|محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۳۲۴؛ مجتبی تونه‌ای\|مجتبی تونه‌ای، موعودنامه (کتاب)\|موعودنامه، ص۶۳۴.</ref>.

	== انشعابات مرجئه ==		== انشعابات مرجئه ==