مرجعیت علمی اهل بیت در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-04T08:06:04Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۶
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	~~ازجمله~~ برجسته‌ترین مسائل بنیادین ـ از زمان رسول خدا{{صل}} تاکنون ـ در میان بسیاری از [[متکلمان]]، [[فقیهان]]، محدثان و [[مفسران]] بوده است. از آنجا که [[اثبات]] [[مرجعیت علمی]]، منوط به اثبات حجیت سنت است، رویکرد اصلی این مقاله بر حجیت سنت اهل‌بیت [[رسول خدا]]{{صل}} بر اساس منابع روایی و [[تفسیری]] [[اهل‌سنت]] است.		از جمله برجسته‌ترین مسائل بنیادین ـ از زمان رسول خدا{{صل}} تاکنون ـ در میان بسیاری از [[متکلمان]]، [[فقیهان]]، محدثان و [[مفسران]] بوده است. از آنجا که [[اثبات]] [[مرجعیت علمی]]، منوط به اثبات حجیت سنت است، رویکرد اصلی این مقاله بر حجیت سنت اهل‌بیت [[رسول خدا]]{{صل}} بر اساس منابع روایی و [[تفسیری]] [[اهل‌سنت]] است.

	[[سنت رسول خدا]]{{صل}} نزد [[مسلمانان]]، پذیرفته و [[حجت]] است و [[مشاجره]] در حجیت سنت اهل‌بیت اوست که [[پیروان مکتب اهل‌بیت]]{{عم}} به آن [[باور]] دارند؛ ولی سایر [[مذاهب اسلامی]] در باور یا [[التزام]] به آن یکسان نیستند‌. این موضوع ـ به دور از برخی کشمکش‌های [[تاریخی]] در میان مسلمانان ـ امری مهم و مؤثر است؛ زیرا اگر بر اساس [[قرآن]] و سنت رسول خدا{{صل}} ثابت شود که [[سنت]] [[پیشوایان]] پس از او نیز حجت است، دریچه‌ای نو برای مسلمانان و هم‌گرایی‌هایی بیشتر درباره مرجعیت علمی گشوده می‌گردد و گنجینه‌ای گران‌بها به منابع [[دین‌شناسی]] مذاهب اسلامی افزوده خواهد شد<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۵.</ref>.		[[سنت رسول خدا]]{{صل}} نزد [[مسلمانان]]، پذیرفته و [[حجت]] است و [[مشاجره]] در حجیت سنت اهل‌بیت اوست که [[پیروان مکتب اهل‌بیت]]{{عم}} به آن [[باور]] دارند؛ ولی سایر [[مذاهب اسلامی]] در باور یا [[التزام]] به آن یکسان نیستند‌. این موضوع ـ به دور از برخی کشمکش‌های [[تاریخی]] در میان مسلمانان ـ امری مهم و مؤثر است؛ زیرا اگر بر اساس [[قرآن]] و سنت رسول خدا{{صل}} ثابت شود که [[سنت]] [[پیشوایان]] پس از او نیز حجت است، دریچه‌ای نو برای مسلمانان و هم‌گرایی‌هایی بیشتر درباره مرجعیت علمی گشوده می‌گردد و گنجینه‌ای گران‌بها به منابع [[دین‌شناسی]] مذاهب اسلامی افزوده خواهد شد<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۵.</ref>.

Bahmani در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۵

2025-05-04T08:05:53Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-05-04T07:54:47Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۴
خط ۲۲۳:		خط ۲۲۳:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:Andishe.jpg\|22px]] [[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|'''مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان''']]		# [[پرونده:Andishe.jpg\|22px]] [[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|'''مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان''']]
			# [[پرونده:Motafsiri.jpg\|22px]] [[محمد علی رضایی اصفهانی\|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت بر پایه تفسیر تطبیقی آیه اهل الذکر (مقاله)\|'''مرجعیت علمی اهل بیت بر پایه تفسیر تطبیقی آیه اهل الذکر''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۲

2025-05-01T06:22:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۲
خط ۱۹۷:		خط ۱۹۷:

	[[ابن‌کثیر]] دراین‌باره می‌نویسد:		[[ابن‌کثیر]] دراین‌باره می‌نویسد:
	منظور از «اهل‌الذکر» [[اهل کتاب]] است؛ یعنی از آنان بپرسید که‌ پیامبرانشان‌، از‌ افراد [[بشر]] بودند یا از [[فرشتگان الهی]]؟ اگر از‌ فرشتگان‌ بودند که منکر شوید ولی اگر از افراد بشر بودند، منکر [[رسالت]] محمد{{صل}} نشوید. از [[مجاهد]] و از [[ابن‌عباس]] نقل شده‌ که‌ مراد‌ از [[اهل ذکر]]، اهل کتاب هستند. عبدالرحمن بن زید گفته‌ است، منظور از «ذکر» [[قرآن]] است به دلیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.</ref> البته‌ این‌ سخن‌ صحیح است ولی در اینجا، معنا ندارد؛ زیرا مخالفان رسالت، جهت‌ پاسخ‌ [[شبهه]] به قرآن مراجعه نمی‌کنند، اما سخن ابوجعفر [[باقر]]{{ع}} که گفته است: «ما اهل ذکر هستیم»، منظورش‌ این‌ است‌ که این [[امت]] اهل ذکر هستند و این قول صحیحی است؛ زیرا این‌ امت‌ از‌ بقیه [[امت‌ها]]، آگاه‌تر و داناتر است. [[دانشمندان]] [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} از بهترین و [[برترین]] دانشمندان هستند، هنگامی‌ که بر‌ [[سنت]] [[واقعی]] قرار داشته باشند، مانند علی و ابن‌عباس و دو [[فرزند علی]]؛ یعنی حسن و حسین‌ و [[محمد‌ بن ~~حنیفه~~]]، [[علی‌بن‌الحسین زین‌العابدین]] و [[علی بن عبدالله بن عباس]]، و ابوجعفر باقر و فرزندش جعفر‌ و افرادی‌ مانند‌ آنان که متمسک به حبل محکم [[الهی]] هستند و در [[صراط مستقیم]] گام برمی‌دارند<ref>ابن‌کثیر‌، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۴۹۲.</ref>.		منظور از «اهل‌الذکر» [[اهل کتاب]] است؛ یعنی از آنان بپرسید که‌ پیامبرانشان‌، از‌ افراد [[بشر]] بودند یا از [[فرشتگان الهی]]؟ اگر از‌ فرشتگان‌ بودند که منکر شوید ولی اگر از افراد بشر بودند، منکر [[رسالت]] محمد{{صل}} نشوید. از [[مجاهد]] و از [[ابن‌عباس]] نقل شده‌ که‌ مراد‌ از [[اهل ذکر]]، اهل کتاب هستند. عبدالرحمن بن زید گفته‌ است، منظور از «ذکر» [[قرآن]] است به دلیل آیه {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref>«بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.</ref> البته‌ این‌ سخن‌ صحیح است ولی در اینجا، معنا ندارد؛ زیرا مخالفان رسالت، جهت‌ پاسخ‌ [[شبهه]] به قرآن مراجعه نمی‌کنند، اما سخن ابوجعفر [[باقر]]{{ع}} که گفته است: «ما اهل ذکر هستیم»، منظورش‌ این‌ است‌ که این [[امت]] اهل ذکر هستند و این قول صحیحی است؛ زیرا این‌ امت‌ از‌ بقیه [[امت‌ها]]، آگاه‌تر و داناتر است. [[دانشمندان]] [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} از بهترین و [[برترین]] دانشمندان هستند، هنگامی‌ که بر‌ [[سنت]] [[واقعی]] قرار داشته باشند، مانند علی و ابن‌عباس و دو [[فرزند علی]]؛ یعنی حسن و حسین‌ و [[محمد‌ بن حنفیه]]، [[علی‌بن‌الحسین زین‌العابدین]] و [[علی بن عبدالله بن عباس]]، و ابوجعفر باقر و فرزندش جعفر‌ و افرادی‌ مانند‌ آنان که متمسک به حبل محکم [[الهی]] هستند و در [[صراط مستقیم]] گام برمی‌دارند<ref>ابن‌کثیر‌، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۴۹۲.</ref>.

	از نظر ایشان مخاطب آیه [[~~عربها~~]] هستند<ref>ابن‌کثیر‌، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۴۹۲.</ref>.		از نظر ایشان مخاطب آیه [[عرب‌ها]] هستند<ref>ابن‌کثیر‌، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، ج۴، ص۴۹۲.</ref>.
	[[آلوسی]] معتقد‌ است‌ که منظور از [[اهل ذکر]]، [[یهود]] و نصاراست. این قول [[ابن‌عباس]]، حسن و [[سدّی]] است. گروهی گفته‌اند، منظور‌ اهل‌ [[قرآن]] است. این قول [[ضعیف]] است. برخی [[امامیه]] گفته‌اند، [[اهل ذکر]]، «اهل‌بیت‌» هستند‌. این‌ قول بر پایه روایتی است که جابر و [[محمد بن مسلم]] از ابوجعفر (رضی‌الله عنه) نقل‌ کرده‌اند‌: {{متن حدیث\|وَ قَالَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ}}. برخی گفته‌اند منظور، [[پیامبر]]{{صل}} است. البته با توجه به اینکه اهل‌بیت‌، در‌ [[صداقت]] بالاتر از پیامبر{{صل}} نیستند، قطعاً [[کفار]] با سخن آنان قانع نمی‌شوند. برخی گفته‌اند، منظور افرادی هستند‌ که‌ به [[اخبار]] گذشتگان [[علم]] و [[آگاهی]] دارند<ref>آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن‌ العظیم‌ و السبع المثانی، ج۷، ص۳۸۶.</ref>. از نظر وی‌ مخاطبان‌ [[آیه]] [[قریش]] است<ref>آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن‌ العظیم‌ و السبع المثانی، ج۷، ص۳۸۶.</ref>.		[[آلوسی]] معتقد‌ است‌ که منظور از [[اهل ذکر]]، [[یهود]] و نصاراست. این قول [[ابن‌عباس]]، حسن و [[سدّی]] است. گروهی گفته‌اند، منظور‌ اهل‌ [[قرآن]] است. این قول [[ضعیف]] است. برخی [[امامیه]] گفته‌اند، [[اهل ذکر]]، «اهل‌بیت‌» هستند‌. این‌ قول بر پایه روایتی است که جابر و [[محمد بن مسلم]] از ابوجعفر (رضی‌الله عنه) نقل‌ کرده‌اند‌: {{متن حدیث\|وَ قَالَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ}}. برخی گفته‌اند منظور، [[پیامبر]]{{صل}} است. البته با توجه به اینکه اهل‌بیت‌، در‌ [[صداقت]] بالاتر از پیامبر{{صل}} نیستند، قطعاً [[کفار]] با سخن آنان قانع نمی‌شوند. برخی گفته‌اند، منظور افرادی هستند‌ که‌ به [[اخبار]] گذشتگان [[علم]] و [[آگاهی]] دارند<ref>آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن‌ العظیم‌ و السبع المثانی، ج۷، ص۳۸۶.</ref>. از نظر وی‌ مخاطبان‌ [[آیه]] [[قریش]] است<ref>آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن‌ العظیم‌ و السبع المثانی، ج۷، ص۳۸۶.</ref>.

Jaafari: /* آیه اولی‌الأمر */

2025-05-01T05:42:21Z

آیه اولی‌الأمر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۱۱۰:		خط ۱۱۰:
	# [[آیه ۵۹ سوره نساء]]، زمینه‌ساز [[آیه]] بعدی است. شأن‌نزول‌نگاران می‌گویند‌: فردی به ظاهر [[مسلمان]]، با یک [[یهودی]] بر سر موضوعی [[اختلاف]] پیدا کردند؛ یهودی گفت موضوع [[نزاع]] را نزد محمد ببریم‌؛ زیرا او می‌دانست که وی [[رشوه]] نمی‌گیرد؛ ولی آن فرد به ظاهر مسلمان ([[منافق]]) گفت نزد [[کعب بن اشرف]] برویم؛ زیرا می‌دانست که او رشوه می‌گیرد و به سودش [[داوری]] می‌کند. در این ماجرا بود که آیه «اولی‌الأمر‌» و آیه پس از آن نازل شد<ref>واحدی نیشابوری، أبوالحسن علیّ بن أحمد، أسباب نزول الآیات، ص۱۰۸ - ۱۰۷؛ ابن‌جوزی، زادالمسیر فی علم التفسیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ابن کثیر‌)، ج۱، ص۵۳۲-۵۳۱.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۶۴.</ref>		# [[آیه ۵۹ سوره نساء]]، زمینه‌ساز [[آیه]] بعدی است. شأن‌نزول‌نگاران می‌گویند‌: فردی به ظاهر [[مسلمان]]، با یک [[یهودی]] بر سر موضوعی [[اختلاف]] پیدا کردند؛ یهودی گفت موضوع [[نزاع]] را نزد محمد ببریم‌؛ زیرا او می‌دانست که وی [[رشوه]] نمی‌گیرد؛ ولی آن فرد به ظاهر مسلمان ([[منافق]]) گفت نزد [[کعب بن اشرف]] برویم؛ زیرا می‌دانست که او رشوه می‌گیرد و به سودش [[داوری]] می‌کند. در این ماجرا بود که آیه «اولی‌الأمر‌» و آیه پس از آن نازل شد<ref>واحدی نیشابوری، أبوالحسن علیّ بن أحمد، أسباب نزول الآیات، ص۱۰۸ - ۱۰۷؛ ابن‌جوزی، زادالمسیر فی علم التفسیر، ج۲، ص۱۴۶؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ابن کثیر‌)، ج۱، ص۵۳۲-۵۳۱.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۶۴.</ref>

	~~‌‌‌~~==مرجعیت علمی==		==مرجعیت علمی==
	[[مرجعیت]] علمی‌ و دینی‌ یکی‌ از نیازهای ضروری [[مسلمانان]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} بوده است. این جایگاه همواره از مسائل مورد [[اختلاف]] میان [[فرق اسلامی]] به‌‌شمار می‌رود‌. از‌ نگاه‌ [[قرآن کریم]] چه کسی و یا چه کسانی پس‌ از‌ [[پیامبر]]{{صل}} [[مرجع علمی]] مسلمانان هستند؟ آیا قرآن کریم به این مسئله اشاره فرموده است؟		[[مرجعیت]] علمی‌ و دینی‌ یکی‌ از نیازهای ضروری [[مسلمانان]] پس از [[رسول خدا]]{{صل}} بوده است. این جایگاه همواره از مسائل مورد [[اختلاف]] میان [[فرق اسلامی]] به‌‌شمار می‌رود‌. از‌ نگاه‌ [[قرآن کریم]] چه کسی و یا چه کسانی پس‌ از‌ [[پیامبر]]{{صل}} [[مرجع علمی]] مسلمانان هستند؟ آیا قرآن کریم به این مسئله اشاره فرموده است؟
	[[مفسران شیعه]] بر پایه [[آیات]] و [[روایات]]، معتقدند [[اهل‌ بیت]]{{عم}} مرجع‌ [[علمی]] مسلمانان پس از پیامبر{{صل}} هستند. از نظر مفسران شیعه مصداق‌ آشکار و اکمل «[[اهل ذکر]]» [[اهل بیت]]{{عم}} است. اهل بیت دارای [[مقام عصمت]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>، [[راسخان در علم]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۱، ص۲۱۲‌.</ref>، حجت‌ [[خدا]]<ref>حرّعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۷، ص۱۴۰.</ref>، خزّان [[علم الهی]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۱، ص۲۱۲.</ref> هستند‌. [[پیامبر خاتم]]{{صل}} در حدیث‌ معروف [[ثقلین]]، [[اهل‌بیت]]{{عم}} را [[همتای قرآن]] معرفی نموده و [[تمسک]] به آنان را [[عامل نجات]] از گمراهی‌ می‌داند‌<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۲، ص۲۵.</ref>. ازاین‌رو مفسران شیعه معتقدند که اهل بیت{{عم}} تنها [[مرجع علمی‌]] مسلمانان‌ بعد‌ از [[رسول‌خدا]]{{صل}} هستند.		[[مفسران شیعه]] بر پایه [[آیات]] و [[روایات]]، معتقدند [[اهل‌ بیت]]{{عم}} مرجع‌ [[علمی]] مسلمانان پس از پیامبر{{صل}} هستند. از نظر مفسران شیعه مصداق‌ آشکار و اکمل «[[اهل ذکر]]» [[اهل بیت]]{{عم}} است. اهل بیت دارای [[مقام عصمت]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>، [[راسخان در علم]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۱، ص۲۱۲‌.</ref>، حجت‌ [[خدا]]<ref>حرّعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۷، ص۱۴۰.</ref>، خزّان [[علم الهی]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۱، ص۲۱۲.</ref> هستند‌. [[پیامبر خاتم]]{{صل}} در حدیث‌ معروف [[ثقلین]]، [[اهل‌بیت]]{{عم}} را [[همتای قرآن]] معرفی نموده و [[تمسک]] به آنان را [[عامل نجات]] از گمراهی‌ می‌داند‌<ref>کلینی، محمد بن یعقوب‌، الکافی، ج۲، ص۲۵.</ref>. ازاین‌رو مفسران شیعه معتقدند که اهل بیت{{عم}} تنها [[مرجع علمی‌]] مسلمانان‌ بعد‌ از [[رسول‌خدا]]{{صل}} هستند.

Jaafari: /* منابع */

2025-05-01T05:41:49Z

منابع

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۰

2025-03-05T08:10:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۰
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = مرجعیت علمی اهل بیت		\| موضوع مرتبط = مرجعیت علمی اهل بیت
	\| عنوان مدخل = مرجعیت علمی اهل بیت		\| عنوان مدخل = مرجعیت علمی اهل بیت
	\| مداخل مرتبط = [[مرجعیت علمی اهل بیت در قرآن]] - [[مرجعیت علمی اهل بیت در حدیث]]		\| مداخل مرتبط = [[مرجعیت علمی اهل بیت در قرآن]] - [[مرجعیت علمی اهل بیت در حدیث]] - [[مرجعیت علمی اهل بیت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* دلایل حجیت سنت اهل‌بیت رسول خدا{{صل}} */

2025-02-19T07:28:57Z

دلایل حجیت سنت اهل‌بیت رسول خدا{{صل}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۸
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	[[سنت رسول خدا]]{{صل}} نزد [[مسلمانان]]، پذیرفته و [[حجت]] است و [[مشاجره]] در حجیت سنت اهل‌بیت اوست که [[پیروان مکتب اهل‌بیت]]{{عم}} به آن [[باور]] دارند؛ ولی سایر [[مذاهب اسلامی]] در باور یا [[التزام]] به آن یکسان نیستند‌. این موضوع ـ به دور از برخی کشمکش‌های [[تاریخی]] در میان مسلمانان ـ امری مهم و مؤثر است؛ زیرا اگر بر اساس [[قرآن]] و سنت رسول خدا{{صل}} ثابت شود که [[سنت]] [[پیشوایان]] پس از او نیز حجت است، دریچه‌ای نو برای مسلمانان و هم‌گرایی‌هایی بیشتر درباره مرجعیت علمی گشوده می‌گردد و گنجینه‌ای گران‌بها به منابع [[دین‌شناسی]] مذاهب اسلامی افزوده خواهد شد<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۵.</ref>.		[[سنت رسول خدا]]{{صل}} نزد [[مسلمانان]]، پذیرفته و [[حجت]] است و [[مشاجره]] در حجیت سنت اهل‌بیت اوست که [[پیروان مکتب اهل‌بیت]]{{عم}} به آن [[باور]] دارند؛ ولی سایر [[مذاهب اسلامی]] در باور یا [[التزام]] به آن یکسان نیستند‌. این موضوع ـ به دور از برخی کشمکش‌های [[تاریخی]] در میان مسلمانان ـ امری مهم و مؤثر است؛ زیرا اگر بر اساس [[قرآن]] و سنت رسول خدا{{صل}} ثابت شود که [[سنت]] [[پیشوایان]] پس از او نیز حجت است، دریچه‌ای نو برای مسلمانان و هم‌گرایی‌هایی بیشتر درباره مرجعیت علمی گشوده می‌گردد و گنجینه‌ای گران‌بها به منابع [[دین‌شناسی]] مذاهب اسلامی افزوده خواهد شد<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۵.</ref>.

	== [[دلایل]] حجیت سنت اهل‌بیت رسول خدا{{صل}} ==		== دلایل قرآنی حجیت سنت اهل‌بیت رسول خدا{{صل}} ==
	~~=== دلایل قرآنی ===~~		=== [[آیه تطهیر]] ===
	==== [[آیه تطهیر]] ====
	{{متن قرآن\|...إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. از بررسی [[کتاب‌های تفسیری]] و [[روایی]]<ref>ابن‌جوزی، زادالمسیر فی علم التفسیر، ج۶، ص۱۹۸؛ قرطبی، ابوعبدالله محمد بن أحمد أنصاری، الجامع لأحکام القرآن (تفسیر القرطبی)، ج۹، ص۷۰ و ۱۴ و ص۱۸۳ - ۱۸۲؛ ابن‌راهویه، إسحاق بن إبراهیم، مسند ابن راهویه، ج۴، ص۱۶ - ۱۵؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ابن کثیر‌)، ج۳، ص۱۹۳ - ۱۹۱؛ محلّی و سیوطی، تفسیر الجلالین، ص۵۵۴‌؛ سیوطی، جلال‌الدین، الدرّ المنثور فی التفسیر بالمأثور، ج۵، ص۱۹۹ - ۱۹۷؛ ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد‌، تفسیر الثعالبی، ج۴، ص۳۴۷ – ۳۴۶.</ref> به دست می‌آید که درباره مراد از «[[اهل‌بیت]]» در [[آیه]] «تطهیر» چند دیدگاه وجود دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:		{{متن قرآن\|...إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. از بررسی [[کتاب‌های تفسیری]] و [[روایی]]<ref>ابن‌جوزی، زادالمسیر فی علم التفسیر، ج۶، ص۱۹۸؛ قرطبی، ابوعبدالله محمد بن أحمد أنصاری، الجامع لأحکام القرآن (تفسیر القرطبی)، ج۹، ص۷۰ و ۱۴ و ص۱۸۳ - ۱۸۲؛ ابن‌راهویه، إسحاق بن إبراهیم، مسند ابن راهویه، ج۴، ص۱۶ - ۱۵؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ابن کثیر‌)، ج۳، ص۱۹۳ - ۱۹۱؛ محلّی و سیوطی، تفسیر الجلالین، ص۵۵۴‌؛ سیوطی، جلال‌الدین، الدرّ المنثور فی التفسیر بالمأثور، ج۵، ص۱۹۹ - ۱۹۷؛ ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد‌، تفسیر الثعالبی، ج۴، ص۳۴۷ – ۳۴۶.</ref> به دست می‌آید که درباره مراد از «[[اهل‌بیت]]» در [[آیه]] «تطهیر» چند دیدگاه وجود دارد که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
	# [[همسران]]، دختر، دو پسر و داماد رسول خدا{{صل}}: طرف‌داران این دیدگاه معتقدند مراد از اهل‌بیت، [[همسران رسول خدا]]{{صل}} و دخترش [[فاطمه زهرا]]، دامادش [[امام علی]] و پسرانش [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} هستند. به [[باور]] ایشان، به دلیل اینکه همسران رسول خدا{{صل}} [[سبب نزول]] این آیه‌اند، پس آیه بر دخول آنان در اهل‌بیت تصریح دارد<ref>ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد‌، تفسیر الثعالبی، ج۴، ص۳۴۷ – ۳۴۶.</ref>.		# [[همسران]]، دختر، دو پسر و داماد رسول خدا{{صل}}: طرف‌داران این دیدگاه معتقدند مراد از اهل‌بیت، [[همسران رسول خدا]]{{صل}} و دخترش [[فاطمه زهرا]]، دامادش [[امام علی]] و پسرانش [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} هستند. به [[باور]] ایشان، به دلیل اینکه همسران رسول خدا{{صل}} [[سبب نزول]] این آیه‌اند، پس آیه بر دخول آنان در اهل‌بیت تصریح دارد<ref>ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد‌، تفسیر الثعالبی، ج۴، ص۳۴۷ – ۳۴۶.</ref>.
خط ۵۷:		خط ۵۶:
	پس با قرین قرار گرفتن این دو گوهر گران‌بها در [[طهارت]] می‌توان نتیجه گرفت‌: همان‌گونه که [[کتاب خدا]]، [[حجت]] بر [[مردم]] و [[مرجع]] برای آنان است و [[پیروی]] از آن بر همگان [[واجب]] می‌باشد، [[عترت]] و [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} نیز حجت بر مردم و مرجعی برای آنان است و پیروی از آن بر همگان واجب خواهد بود. [[تمسک به قرآن]] و عترت را می‌توان در کتاب مبارکفوری یافت‌<ref>مبارکفوری، تحفة الأحوذی فی شرح الترمذی، ج۱۰، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۹.</ref>		پس با قرین قرار گرفتن این دو گوهر گران‌بها در [[طهارت]] می‌توان نتیجه گرفت‌: همان‌گونه که [[کتاب خدا]]، [[حجت]] بر [[مردم]] و [[مرجع]] برای آنان است و [[پیروی]] از آن بر همگان [[واجب]] می‌باشد، [[عترت]] و [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} نیز حجت بر مردم و مرجعی برای آنان است و پیروی از آن بر همگان واجب خواهد بود. [[تمسک به قرآن]] و عترت را می‌توان در کتاب مبارکفوری یافت‌<ref>مبارکفوری، تحفة الأحوذی فی شرح الترمذی، ج۱۰، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۹.</ref>

	==== [[آیه مباهله]] ====		=== [[آیه مباهله]] ===
	{{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.		{{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.

خط ۷۱:		خط ۷۰:
	شاید بهترین [[تفسیر]] برای سخن [[رسول خدا]]{{صل}} که علی{{ع}} را [[جان]] خویش نامیده، همین باشد که‌: {{متن حدیث\|عَلِيٌّ مِنِّي وَ أَنَا مِنْ عَلِيٍّ وَ لَا يُؤَدِّي عَنِّي إِلَّا أَنَا وَ عَلِيٌّ}}<ref>سیوطی، جلال‌الدین، الجامع الصغیر، ج۲، ص۱۷۷‌؛ ابن ابی‌شیبه، المصنّف، ج۷، ص۴۹۵ و ۵۰۴.</ref>. همچنین رسول خدا{{صل}} به [[امام علی]]{{ع}} فرموده است: {{متن حدیث\|أَنْتَ مِنِّي وَ أَنَا مِنْكَ‌}}<ref>ابن ابی‌شیبه، المصنّف، ج۷، ص۴۹۹ و ۵۰۶.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۶۰.</ref>		شاید بهترین [[تفسیر]] برای سخن [[رسول خدا]]{{صل}} که علی{{ع}} را [[جان]] خویش نامیده، همین باشد که‌: {{متن حدیث\|عَلِيٌّ مِنِّي وَ أَنَا مِنْ عَلِيٍّ وَ لَا يُؤَدِّي عَنِّي إِلَّا أَنَا وَ عَلِيٌّ}}<ref>سیوطی، جلال‌الدین، الجامع الصغیر، ج۲، ص۱۷۷‌؛ ابن ابی‌شیبه، المصنّف، ج۷، ص۴۹۵ و ۵۰۴.</ref>. همچنین رسول خدا{{صل}} به [[امام علی]]{{ع}} فرموده است: {{متن حدیث\|أَنْتَ مِنِّي وَ أَنَا مِنْكَ‌}}<ref>ابن ابی‌شیبه، المصنّف، ج۷، ص۴۹۹ و ۵۰۶.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۶۰.</ref>

	==== [[آیه اولی‌الأمر]] ====		=== [[آیه اولی‌الأمر]] ===
	{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>. درباره [[سبب نزول]]، معنا و مصداق «اولی‌الأمر»<ref>علاوه بر آن در آیه ۸۳ سوره نساء هم آمده است.</ref> دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد که برجسته‌ترین آن‎ها را این‌گونه می‌توان بیان کرد<ref>از مورد اول تا سوم، شأن نزول است و موارد دیگر، تفسیر برای آیه یادشده می‌باشد.</ref>:		{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا}}<ref>«ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید و اگر به خداوند و روز بازپسین ایمان دارید، چون در چیزی با هم به ستیز برخاستید آن را به خداوند و پیامبر بازبرید که این بهتر و بازگشت آن نیکوتر است» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref>. درباره [[سبب نزول]]، معنا و مصداق «اولی‌الأمر»<ref>علاوه بر آن در آیه ۸۳ سوره نساء هم آمده است.</ref> دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد که برجسته‌ترین آن‎ها را این‌گونه می‌توان بیان کرد<ref>از مورد اول تا سوم، شأن نزول است و موارد دیگر، تفسیر برای آیه یادشده می‌باشد.</ref>:
	# درباره امام علی{{ع}} نازل شده است و رسول خدا{{صل}} وی را [[جانشین]] خویش در [[مدینه]] قرار داد.		# درباره امام علی{{ع}} نازل شده است و رسول خدا{{صل}} وی را [[جانشین]] خویش در [[مدینه]] قرار داد.

Bahmani: /* آیه «مباهله» */

2025-02-19T07:17:17Z

آیه «مباهله»

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	پس با قرین قرار گرفتن این دو گوهر گران‌بها در [[طهارت]] می‌توان نتیجه گرفت‌: همان‌گونه که [[کتاب خدا]]، [[حجت]] بر [[مردم]] و [[مرجع]] برای آنان است و [[پیروی]] از آن بر همگان [[واجب]] می‌باشد، [[عترت]] و [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} نیز حجت بر مردم و مرجعی برای آنان است و پیروی از آن بر همگان واجب خواهد بود. [[تمسک به قرآن]] و عترت را می‌توان در کتاب مبارکفوری یافت‌<ref>مبارکفوری، تحفة الأحوذی فی شرح الترمذی، ج۱۰، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۹.</ref>		پس با قرین قرار گرفتن این دو گوهر گران‌بها در [[طهارت]] می‌توان نتیجه گرفت‌: همان‌گونه که [[کتاب خدا]]، [[حجت]] بر [[مردم]] و [[مرجع]] برای آنان است و [[پیروی]] از آن بر همگان [[واجب]] می‌باشد، [[عترت]] و [[اهل‌بیت]] [[رسول خدا]]{{صل}} نیز حجت بر مردم و مرجعی برای آنان است و پیروی از آن بر همگان واجب خواهد بود. [[تمسک به قرآن]] و عترت را می‌توان در کتاب مبارکفوری یافت‌<ref>مبارکفوری، تحفة الأحوذی فی شرح الترمذی، ج۱۰، ص۱۹۵.</ref>.<ref>[[محسن رفیعی\|رفیعی]]، [[معصومه شریفی\|شریفی]]، [[مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان (مقاله)\|مرجعیت علمی اهل بیت با تأکید بر حجیت سنت ایشان]]، ص ۱۵۹.</ref>

	==== [[آیه~~]] «[[~~مباهله]]» ====		==== [[آیه مباهله]] ====
	{{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.		{{متن قرآن\|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref>«بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.

Bahmani: /* مرجعیت علمی اهل‌بیت */

2025-02-19T07:09:06Z

مرجعیت علمی اهل‌بیت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~مرجعیت علمی اهل‌بیت~~ ==		== مقدمه ==
	ازجمله برجسته‌ترین مسائل بنیادین ـ از زمان رسول خدا{{صل}} تاکنون ـ در میان بسیاری از [[متکلمان]]، [[فقیهان]]، محدثان و [[مفسران]] بوده است. از آنجا که [[اثبات]] [[مرجعیت علمی]]، منوط به اثبات حجیت سنت است، رویکرد اصلی این مقاله بر حجیت سنت اهل‌بیت [[رسول خدا]]{{صل}} بر اساس منابع روایی و [[تفسیری]] [[اهل‌سنت]] است.		ازجمله برجسته‌ترین مسائل بنیادین ـ از زمان رسول خدا{{صل}} تاکنون ـ در میان بسیاری از [[متکلمان]]، [[فقیهان]]، محدثان و [[مفسران]] بوده است. از آنجا که [[اثبات]] [[مرجعیت علمی]]، منوط به اثبات حجیت سنت است، رویکرد اصلی این مقاله بر حجیت سنت اهل‌بیت [[رسول خدا]]{{صل}} بر اساس منابع روایی و [[تفسیری]] [[اهل‌سنت]] است.