مساجد مدینه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-11-19T06:36:46Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	# شَجَره: از آن جهت آن را «شجره» می‌خوانند که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در این مکان، کنار درختی به نام «سَمَره» فرود آمده و احرام بسته‌اند<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۱۹۹.</ref>.		# شَجَره: از آن جهت آن را «شجره» می‌خوانند که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در این مکان، کنار درختی به نام «سَمَره» فرود آمده و احرام بسته‌اند<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۱۹۹.</ref>.
	# اِحرام: به سبب آنکه [[حاجیان]] برای [[تشرف]] به [[حج]] در این مسجد احرام می‌بندند، به «مسجدالاحرام» معروف گردیده است.		# اِحرام: به سبب آنکه [[حاجیان]] برای [[تشرف]] به [[حج]] در این مسجد احرام می‌بندند، به «مسجدالاحرام» معروف گردیده است.
	# [[ذوالحُلَیفه]]: «حُلیفه» نام آبی بین «[[بنی جشم بن بکر]]» از [[هوازن]] و «[[بنی خفاجه العقیلین]]» بوده که [[رسول خدا]]{{صل}} [[دوست]] داشته‌اند برای بستن احرام کنار درختی در این محل فرود آیند<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۱۱۹.</ref>. در علت نام این منطقه گفته‌اند: حَلفا نام گیاهی بود و یا از [[حلف]] (قسم) است چون در [[جاهلیت]] جمعی در این نقطه هم قسم شدند. # ابیار علی{{ع}}: از آن جهت [[عامه]] [[مردم]] در سال‌های متمادی آن را «ابیار علی{{ع}}» گفته‌اند که [[حضرت علی]]{{ع}} برای آبیاری نخلستان‌ها، چاه‌های فراوانی در این منطقه حفر کرده و ابیار نیز اسم جمع «[[بئر]]» یعنی چاه است. فیروزآبادی که در قرن هشتم آن را توصیف کرده می‌گوید: این مسجد جز به نام «ابیار علی{{ع}}» شناخته نیست<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۸۲؛ رساله فی وصف المدینه، علی بن موسی، ص۱۶ – ۸.</ref>. به علت آنکه [[زائر]] [[خانه خدا]] در این جا [[محرم]] می‌شود، به مسجد محرم نیز موسوم است.		# [[ذوالحُلَیفه]]: «حُلیفه» نام آبی بین «[[بنی جشم بن بکر]]» از [[هوازن]] و «[[بنی خفاجه العقیلین]]» بوده که [[رسول خدا]]{{صل}} [[دوست]] داشته‌اند برای بستن احرام کنار درختی در این محل فرود آیند<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۱۱۹.</ref>. در علت نام این منطقه گفته‌اند: حَلفا نام گیاهی بود و یا از [[حلف]] (قسم) است چون در [[جاهلیت]] جمعی در این نقطه هم قسم شدند.
			# ابیار علی{{ع}}: از آن جهت [[عامه]] [[مردم]] در سال‌های متمادی آن را «ابیار علی{{ع}}» گفته‌اند که [[حضرت علی]]{{ع}} برای آبیاری نخلستان‌ها، چاه‌های فراوانی در این منطقه حفر کرده و ابیار نیز اسم جمع «[[بئر]]» یعنی چاه است. فیروزآبادی که در قرن هشتم آن را توصیف کرده می‌گوید: این مسجد جز به نام «ابیار علی{{ع}}» شناخته نیست<ref>المغانم المکابة، فیروز آبادی، ص۸۲؛ رساله فی وصف المدینه، علی بن موسی، ص۱۶ – ۸.</ref>. به علت آنکه [[زائر]] [[خانه خدا]] در این جا [[محرم]] می‌شود، به مسجد محرم نیز موسوم است.

	[[رسول اکرم]]{{صل}} پس از اقامه دو رکعت [[نماز]] در این مکان، احرام بسته و می‌فرمودند: {{متن حدیث\|لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ‌، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَ النِّعْمَةَ لَكَ وَ الْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ}}.		[[رسول اکرم]]{{صل}} پس از اقامه دو رکعت [[نماز]] در این مکان، احرام بسته و می‌فرمودند: {{متن حدیث\|لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ‌، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَ النِّعْمَةَ لَكَ وَ الْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ}}.

Bahmani: /* مقدمه */

2025-11-19T06:36:19Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۵

2025-11-19T06:15:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = مدینه
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
خط ۲۰۵:		خط ۲۰۵:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مدینه]]

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T07:54:53Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۲۴
خط ۱۹۱:		خط ۱۹۱:
	بدیهی بود که برای این عده، بر [[حق]] بودن [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از این رو مسلم شد که اگر کسی نسبت به ادعای خود [[شک]] داشته باشد هیچ‌گاه بهترین و نزدیک‌ترین عزیزان خود را به معرض خطر نمی‌اندازد زیرا در [[مباهله]]، دو طرف به یکدیگر [[نفرین]] کرده و از [[خداوند]] نابودی طرف ناحق را [[طلب]] می‌کنند؛ از این رو [[مسیحیان]] که در ادعای خود نیز [[سست]] بودند، ترسیدند و [[تسلیم]] شدند.		بدیهی بود که برای این عده، بر [[حق]] بودن [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از این رو مسلم شد که اگر کسی نسبت به ادعای خود [[شک]] داشته باشد هیچ‌گاه بهترین و نزدیک‌ترین عزیزان خود را به معرض خطر نمی‌اندازد زیرا در [[مباهله]]، دو طرف به یکدیگر [[نفرین]] کرده و از [[خداوند]] نابودی طرف ناحق را [[طلب]] می‌کنند؛ از این رو [[مسیحیان]] که در ادعای خود نیز [[سست]] بودند، ترسیدند و [[تسلیم]] شدند.
	موقعیت کنونی این [[مسجد]] در سمت راست [[شارع]] ستّین ([[ملک]] فیصل کنونی) قرار دارد؛ این خیابان در مجاورت ضلع شمال شرقی [[بقیع]] است. «فندق الدخیل» در سمت راست و «مستشفی الولادة و الاطفال» نیز در سمت چپ آن خیابان واقع بوده و مسجد الاجابه نیز حدود یکصد متر از فندق الدخیل بالاتر است. این مسجد در دوران [[عثمانی]] مورد ترمیم و بازسازی قرار گرفت، طول آن از [[مغرب]] به [[مشرق]] ۲۵ ذراع (۳۳/ ۱۲ متر) و عرض آن بیست ذراع (۸۵ / ۹ متر) بود. امروزه بر مساحت آن چیزی افزوده نشده، ولی بنای آن تجدید گشته است.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۳۹.</ref>.		موقعیت کنونی این [[مسجد]] در سمت راست [[شارع]] ستّین ([[ملک]] فیصل کنونی) قرار دارد؛ این خیابان در مجاورت ضلع شمال شرقی [[بقیع]] است. «فندق الدخیل» در سمت راست و «مستشفی الولادة و الاطفال» نیز در سمت چپ آن خیابان واقع بوده و مسجد الاجابه نیز حدود یکصد متر از فندق الدخیل بالاتر است. این مسجد در دوران [[عثمانی]] مورد ترمیم و بازسازی قرار گرفت، طول آن از [[مغرب]] به [[مشرق]] ۲۵ ذراع (۳۳/ ۱۲ متر) و عرض آن بیست ذراع (۸۵ / ۹ متر) بود. امروزه بر مساحت آن چیزی افزوده نشده، ولی بنای آن تجدید گشته است.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۳۹.</ref>.

			'''[[مسجد]] مستراح''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. [[پیامبر]]{{صل}} به هنگام بازگشت از [[نبرد احد]]، در بین راه از [[رنج]] و تعبی که [[جنگ]] و راه طولانی بر ایشان عارض ساخته بود به [[استراحت]] نشستند<ref>تاریخ معالم المدینة المنوره، احمدیاسین الخیاری، ص۱۳۲.</ref>. در مکان استراحت آن حضرت مسجدی ساختند که «المستراح» (محل استراحت) نامیده شد. مسجد یادشده اکنون بر سمت راست کسی است که به سوی مقابر [[شهدای احد]] می‌رود و دقیقاً پس از [[مدرسه]] «[[عمرو بن جموح]]» قرار دارد. مسجدی نسبتاً کوچک و با بنایی قدیمی است و تابلوی «مسجد المستراح» نیز بر آن دیده می‌شود. البته به «مسجد استراحت» نیز شناخته می‌شود.

			'''مسجد مَصبَح''': یکی از مساجد تاریخی مدینه منوره است. مسجد «مَصبَح» بالای تپه مرتفعی در جنوب [[غربی]] [[قبا]] و پشت مخازن آب «عین زرقاء» (چشمه زرقاء) ساخته شده است. شاید وجه [[تسمیه]] آن به سبب [[زمان]] [[هجرت پیامبر]]{{صل}} باشد که هنگام صبح به این مکان وارد شده‌اند. در سمت غرب این مسجد، [[قلعه]]«مصبح» و «[[ثنیة الوداع]]» بوده که [[رسول خدا]]{{صل}} هنگام ورود به قبا در این مکان مورد استقبال قرار گرفتند. امروزه دیوارهای مخروب آن همچنان باقی بوده و سقف آن نیز از بین رفته است.

			'''مسجد مَغسَله''': یکی از مساجد تاریخی مدینه منوره است. این مسجد به [[طایفه]] «[[بنی دینار بن نجار]]» از [[خزرج]] متعلق بوده و پیامبر در آن بسیار [[نماز]] گزارده‌اند<ref>تاریخ المدینة المنوره، ابن شبه، ج۱، ص۶۵.</ref>. ابن زباله از [[ایوب بن صالح]] دیناری نقل کرده است، رسول خدا{{صل}} روزی در مسجد [[بنی دینار]] در «غسالین» نماز گزاردند. خانه‌های آن طایفه پشت «[[بطحان]]» (سمت غربی [[حرّه]]) بود، چون این مکان در [[باغی]] به نام «مغیسله» بود؛ لذا مسجد آن نیز به مغسله معروف شد. [[سمهودی]] کتیبه‌ای به خط [[کوفی]] در آنجا دیده که بر آن نوشته شده بود: {{عربی\|هذا مسجد رسول الله{{صل}}}}. صاحب این باغ پس از احداث مسجد، این [[کتیبه]] را در آنجا قرار داده بود. مساحت [[مسجد]] مغسله در طول و عرض ۲/۴۰ متر و به صورت مربع بوده است<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۸۶۷.</ref>. در سال‌های بعد مأذن‌هایی نیز بر آن ساخته شد. اکنون داخل باغ مذکور، پشت [[مدرسه]] نظامی که امروزه به مقر دارالرعایه [[تغییر]] یافته واقع است و به سبب وجود ساختمان‌های مرتفع دیده نمی‌شود.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۴۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T07:49:14Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۹
خط ۱۸۵:		خط ۱۸۵:

	'''مسجد واقم''': از مساجد مدینه است که در طول تاریخ از بین رفته است.		'''مسجد واقم''': از مساجد مدینه است که در طول تاریخ از بین رفته است.

			'''مسجد [[مباهله]]''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. مسلم در صحیح از [[عامر بن سعد]] [[روایت]] کرده است: [[رسول خدا]]{{صل}} روزی به مسجد «[[بنی معاویه]]» وارد و پس از [[اقامه نماز]] به [[دعا]] پرداختند، دعای آن حضرت بسیار طولانی شد. پس از پایان دعا، در پاسخ به سؤال ما در مورد طولانی شدن دعا فرمودند: از [[خداوند]] سه چیز خواستم که دو خواسته را به من عطا فرمود و یکی را منع کرد. این مسجد به سبب [[اجابت]] دعای رسول خدا{{صل}} به «الاِجابَة» معروف شد<ref>آن دو خواسته که اجابت کرد این بود که خواستم خداوند امت مرا به دو چیز نابود نکند. -۱ گرسنگی ۲- غرق شدن و خداوند مستجاب فرمود و آنکه مستجاب نشد درخواستم از خداوند بود که بین امت من تفرقه نباشد (مسند احمد بن حنبل، ج۵، ص۲۴۳؛ مرآة الحرمین، رفعت پاشا، ج۱، ص۴۱۷).</ref>.
			[[پیامبر]]{{صل}} در همین مکان برای «مباهله» با «[[مسیحیان نجران]]» و به منظور روشن ساختن [[حقانیت]] خود و [[دین اسلام]]، همراه [[اهل بیت]] یعنی علی{{ع}}، [[فاطمه]]{{س}}، حسن{{ع}} و حسین{{ع}} حضور یافتند. در این حادثه مهم و تاریخی، مسیحیان نجران با [[مشاهده]] آثار [[روحانی]] و [[معنوی]] و چهره مصمم و [[صادقانه]] اهل بیت رسول خدا{{صل}} حاضر به مباهله نشده و به پرداخت [[جزیه]] تن دادند<ref>آیات مباهله در قرآن کریم آمده است: {{متن قرآن\|قُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ}} «بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودی‌های خویش و خودی‌های شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم» سوره آل عمران، آیه ۶۱.</ref>.

			بدیهی بود که برای این عده، بر [[حق]] بودن [[پیامبر اکرم]]{{صل}} از این رو مسلم شد که اگر کسی نسبت به ادعای خود [[شک]] داشته باشد هیچ‌گاه بهترین و نزدیک‌ترین عزیزان خود را به معرض خطر نمی‌اندازد زیرا در [[مباهله]]، دو طرف به یکدیگر [[نفرین]] کرده و از [[خداوند]] نابودی طرف ناحق را [[طلب]] می‌کنند؛ از این رو [[مسیحیان]] که در ادعای خود نیز [[سست]] بودند، ترسیدند و [[تسلیم]] شدند.
			موقعیت کنونی این [[مسجد]] در سمت راست [[شارع]] ستّین ([[ملک]] فیصل کنونی) قرار دارد؛ این خیابان در مجاورت ضلع شمال شرقی [[بقیع]] است. «فندق الدخیل» در سمت راست و «مستشفی الولادة و الاطفال» نیز در سمت چپ آن خیابان واقع بوده و مسجد الاجابه نیز حدود یکصد متر از فندق الدخیل بالاتر است. این مسجد در دوران [[عثمانی]] مورد ترمیم و بازسازی قرار گرفت، طول آن از [[مغرب]] به [[مشرق]] ۲۵ ذراع (۳۳/ ۱۲ متر) و عرض آن بیست ذراع (۸۵ / ۹ متر) بود. امروزه بر مساحت آن چیزی افزوده نشده، ولی بنای آن تجدید گشته است.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۹۳۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T07:47:17Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱۶۹:		خط ۱۶۹:

	'''[[مسجد]] [[کوه]] [[احد]]''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. [[پیامبر]]{{صل}} [[نماز ظهر]] و عصرِ [[روز]] [[نبرد احد]] را در این مکان اقامه فرموده‌اند. بعضی می‌گویند: [[آیه]] {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ...}}<ref>«ای مؤمنان! چون در نشست‌ها به شما گویند جا باز کنید، باز کنید تا خداوند برایتان (در بهشت) جا باز کند و چون گویند: برخیزید، برخیزید تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref> در این مکان نازل شده است<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۱۰۰۷.</ref> بعدها به یاد آن واقعه مسجدی ساختند که به «مسجد الفسخ» یا مسجد «[[جبل]] احد» معروف شد. مکان آن‌که اکنون جز یک چهار دیواری مخروبه از آن مسجد چیزی باقی نمانده در دامنه کوه احد و نزدیک غاری است که پیامبر{{صل}} را پس از جراحت در آن پنهان ساختند.		'''[[مسجد]] [[کوه]] [[احد]]''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. [[پیامبر]]{{صل}} [[نماز ظهر]] و عصرِ [[روز]] [[نبرد احد]] را در این مکان اقامه فرموده‌اند. بعضی می‌گویند: [[آیه]] {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ...}}<ref>«ای مؤمنان! چون در نشست‌ها به شما گویند جا باز کنید، باز کنید تا خداوند برایتان (در بهشت) جا باز کند و چون گویند: برخیزید، برخیزید تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref> در این مکان نازل شده است<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۱۰۰۷.</ref> بعدها به یاد آن واقعه مسجدی ساختند که به «مسجد الفسخ» یا مسجد «[[جبل]] احد» معروف شد. مکان آن‌که اکنون جز یک چهار دیواری مخروبه از آن مسجد چیزی باقی نمانده در دامنه کوه احد و نزدیک غاری است که پیامبر{{صل}} را پس از جراحت در آن پنهان ساختند.

			'''[[مسجد]] مازن''': از [[مساجد]] [[مدینه]] است که در طول [[تاریخ]] از بین رفته است.

			'''مسجد [[مالک بن سنان]]''': یکی از مساجد [[مدینه منوره]] است. [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} در [[سال چهارم هجری]] در محله «الحناطین» کنار [[خانه]] مالک [[سنان]] [[نماز عید]] خوانده‌اند. مسجد مالک بن سنان که در نمازگاه ایشان ساخته شد، در دوران سعودی ضمن [[تعریض]] غرب [[مسجد النبی]]{{صل}} تخریب شد.

			'''مسجد مثیب''': از مساجد مدینه منوره است که در طول تاریخ از بین رفته است.

			'''مسجد منارتین''': از مساجد مدینه است که در طول تاریخ از بین رفته است. این مسجد در غرب مسجد [[سقیا]] قرار داشت. در این محل [[پیامبر خدا]]{{صل}} [[نماز]] گزاردند و به همین خاطر در آن مسجد احداث شد.

			'''مسجد نور''': از مساجد مدینه منوره است که در طول تاریخ از بین رفته است.

			'''مسجد وائل''': از مساجد مدینه منوره است که در طول تاریخ از بین رفته است.

			'''مسجد واقف''': از مساجد مدینه منوره است که در طول تاریخ از بین رفته است.

			'''مسجد واقم''': از مساجد مدینه است که در طول تاریخ از بین رفته است.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T06:13:58Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:

	'''مسجد کبیر''': از مساجد [[مدینه]] است یا [[مسجد شجره]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۶، ص۱۴۵.</ref>، یا مصلای استسقاء.		'''مسجد کبیر''': از مساجد [[مدینه]] است یا [[مسجد شجره]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۶، ص۱۴۵.</ref>، یا مصلای استسقاء.

			'''[[مسجد]] [[کوه]] [[احد]]''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. [[پیامبر]]{{صل}} [[نماز ظهر]] و عصرِ [[روز]] [[نبرد احد]] را در این مکان اقامه فرموده‌اند. بعضی می‌گویند: [[آیه]] {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ...}}<ref>«ای مؤمنان! چون در نشست‌ها به شما گویند جا باز کنید، باز کنید تا خداوند برایتان (در بهشت) جا باز کند و چون گویند: برخیزید، برخیزید تا خداوند (پایگاه) مؤمنان از شما و فرهیختگان را چند پایه بالا برد و خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است» سوره مجادله، آیه ۱۱.</ref> در این مکان نازل شده است<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۱۰۰۷.</ref> بعدها به یاد آن واقعه مسجدی ساختند که به «مسجد الفسخ» یا مسجد «[[جبل]] احد» معروف شد. مکان آن‌که اکنون جز یک چهار دیواری مخروبه از آن مسجد چیزی باقی نمانده در دامنه کوه احد و نزدیک غاری است که پیامبر{{صل}} را پس از جراحت در آن پنهان ساختند.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T06:12:53Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۲
خط ۱۶۳:		خط ۱۶۳:
	پیامبر{{صل}} در مدت شش شبانه‌روزی که [[قبیله بنی نضیر]] را در محاصره داشتند، در این مکان به [[نماز]] و [[عبادت]] می‌ایستادند<ref>تاریخ المدینة المنوره، ابن شبه، ج۱، ص۶۹؛ مجمع البیان، طبری، ج۶، ص۱۸۷.</ref>.		پیامبر{{صل}} در مدت شش شبانه‌روزی که [[قبیله بنی نضیر]] را در محاصره داشتند، در این مکان به [[نماز]] و [[عبادت]] می‌ایستادند<ref>تاریخ المدینة المنوره، ابن شبه، ج۱، ص۶۹؛ مجمع البیان، طبری، ج۶، ص۱۸۷.</ref>.
	مساحت اولیه مسجد یازده ذراع (۵/۵ متر) بوده است که در دوران [[عثمانی]] تعمیر شده و [[صحن]] بزرگی برای آن قرار دادند. اکنون می‌توان از طریق [[عوالی]] به این مسجد راه یافت؛ یعنی در سمت راست کسی است که به سوی بیمارستان وطنی و کوچه مجاور او می‌رود. این مسجد چهار گنبد و نوزده متر طول دارد.		مساحت اولیه مسجد یازده ذراع (۵/۵ متر) بوده است که در دوران [[عثمانی]] تعمیر شده و [[صحن]] بزرگی برای آن قرار دادند. اکنون می‌توان از طریق [[عوالی]] به این مسجد راه یافت؛ یعنی در سمت راست کسی است که به سوی بیمارستان وطنی و کوچه مجاور او می‌رود. این مسجد چهار گنبد و نوزده متر طول دارد.

			'''[[مسجد]] قشله''': یکی از [[مساجد]] [[مدینه منوره]] است. این مسجد در «حارَّة الدّوس» نزدیک [[خانه]] «ابن ابی الجنوب» ساخته شد و مکان آن اولین نمازگاه [[عید فطر]] و قربان [[پیامبر]]{{صل}} بود. این خانه سمت غرب «[[وادی بطحان]]» رو به روی تکیه [[مصریان]] قرار داشته است. «مسجد قشله» که به یاد [[نماز عید]] [[رسول خدا]]{{صل}} ساخته شد، در دوران سعودی تخریب و در مکان آن «مجمع ادارات [[حکومتی]]» ساخته شد. این مسجد از آثار زیبای دوران [[عثمانی]] بوده که داخل [[پادگان نظامی]] ساخته شده بود. پادگان یادشده نیز در این جریان تخریب شده است. این پادگان و مسجد در نزدیکی میدان و مسجد «عنبریه» یعنی در جنوب [[غربی]] [[مسجد النبی]]{{صل}} به فاصله دو کیلومتری قرار داشته است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، ص۲۹۵.</ref>.

			'''مسجد کبیر''': از مساجد [[مدینه]] است یا [[مسجد شجره]] است<ref>فصلنامه میقات حج، ش۶، ص۱۴۵.</ref>، یا مصلای استسقاء.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T05:30:57Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۰
خط ۱۵۹:		خط ۱۵۹:
	از دعاهای دیگر آن حضرت است: {{متن حدیث\|اللهم منزل الكتاب و منشئ السحاب...}}<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>.		از دعاهای دیگر آن حضرت است: {{متن حدیث\|اللهم منزل الكتاب و منشئ السحاب...}}<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>.
	این [[دعاها]] هنگامی انجام شد که کار بر [[مسلمانان]] سخت شده و [[مقاومت]] در [[خندق]] طولانی گردیده بود. در [[روز]] چهارشنبه [[جبرئیل]]{{ع}} نازل شد و به [[پیامبر]]{{صل}} مژده داد که دعای تو [[مستجاب]] شده و [[خداوند]] بادی خواهد فرستاد و آنان را [[ذلیل]] و [[زبون]] می‌کند. سرانجام [[مشرکان]] رو به هزیمت گذاشتند و این امر با [[امدادهای غیبی]] و تلاش [[مجاهدان]] تحقق یافت. پیامبر{{صل}} در وسط مکان [[مسجد]] فتح یعنی در [[صحن]] کنونی آن کنار ستونی [[نماز]] خوانده و [[دعا]] می‌فرمودند<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>. این ستون امروزه موجود نیست. بعضی گفته‌اند [[سوره فتح]] در این مکان بر پیامبر{{صل}} نازل شده است و لذا آن را به این سبب «[[مسجد الفتح]]» نامیده‌اند. این مسجد توسط [[عمر بن عبدالعزیز]] (۸۸ ه‍) تعمیر و رواقی با سه ستون بر آن نهاده شد، سپس «[[سیف]] الدین ابی الهیجاء» در سال ۵۶۵ ق. آن را تجدید بنا کرد. [[حکومت عثمانی]] نیز به [[عمران]] و [[آبادانی]] آن [[همت]] گماشت<ref>تاریخ معالم المدینة المنوره، احمد یاسین الخیاری، ص۱۴۵.</ref>. مسجد فتح به جهاتی نام‌هایی دارد: [[احزاب]]، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه احزاب]] بنا شد. اَعلی، شاید از آن جهت که نسبت به دیگر [[مساجد]] در ارتفاع بالاتری از [[کوه سلع]] قرار گرفته است. اجابه، از آن جهت که خداوند دعای پیامبرش را برای [[پیروزی در جنگ]] مستجاب کرد. خندق، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه]] برای جلوگیری از ورود [[کفار]] به [[مدینه]] خندق حفر کردند.		این [[دعاها]] هنگامی انجام شد که کار بر [[مسلمانان]] سخت شده و [[مقاومت]] در [[خندق]] طولانی گردیده بود. در [[روز]] چهارشنبه [[جبرئیل]]{{ع}} نازل شد و به [[پیامبر]]{{صل}} مژده داد که دعای تو [[مستجاب]] شده و [[خداوند]] بادی خواهد فرستاد و آنان را [[ذلیل]] و [[زبون]] می‌کند. سرانجام [[مشرکان]] رو به هزیمت گذاشتند و این امر با [[امدادهای غیبی]] و تلاش [[مجاهدان]] تحقق یافت. پیامبر{{صل}} در وسط مکان [[مسجد]] فتح یعنی در [[صحن]] کنونی آن کنار ستونی [[نماز]] خوانده و [[دعا]] می‌فرمودند<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>. این ستون امروزه موجود نیست. بعضی گفته‌اند [[سوره فتح]] در این مکان بر پیامبر{{صل}} نازل شده است و لذا آن را به این سبب «[[مسجد الفتح]]» نامیده‌اند. این مسجد توسط [[عمر بن عبدالعزیز]] (۸۸ ه‍) تعمیر و رواقی با سه ستون بر آن نهاده شد، سپس «[[سیف]] الدین ابی الهیجاء» در سال ۵۶۵ ق. آن را تجدید بنا کرد. [[حکومت عثمانی]] نیز به [[عمران]] و [[آبادانی]] آن [[همت]] گماشت<ref>تاریخ معالم المدینة المنوره، احمد یاسین الخیاری، ص۱۴۵.</ref>. مسجد فتح به جهاتی نام‌هایی دارد: [[احزاب]]، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه احزاب]] بنا شد. اَعلی، شاید از آن جهت که نسبت به دیگر [[مساجد]] در ارتفاع بالاتری از [[کوه سلع]] قرار گرفته است. اجابه، از آن جهت که خداوند دعای پیامبرش را برای [[پیروزی در جنگ]] مستجاب کرد. خندق، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه]] برای جلوگیری از ورود [[کفار]] به [[مدینه]] خندق حفر کردند.

			'''[[مسجد]] فضیخ''': یکی از [[مساجد]] [[تاریخی]] [[مدینه منوره]] است. «فضیخ» در لغت به معنای «عصیر العنب» (شراب انگور) است و بعضی نیز به درخت خرما گفته‌اند. گفته می‌شود [[آیات]] «[[تحریم]] شراب» در همین مکان نازل شده است. هنگامی که [[سپاهیان اسلام]]، همراه [[پیامبر]]{{صل}} برای «[[غزوه بنی نضیر]]» خارج شدند، در این مکان توقف کرده و بعضی از [[اصحاب]] به سبب [[حرام]] نبودن شراب مشغول [[میگساری]] شدند، در این [[حال]] آیات تحریم شراب نازل شد و «[[ابو ایوب انصاری]]» خبر آن را به این عده رسانید و به این سبب مسجدی که در این جا ساخته شد به «فضیخ» مشهور گردید و به مناسبت نزدیکی آن به محل استقرار [[یهودیان]] بنی نظیر، بعدها به آن مسجد «[[بنی نضیر]]» هم اطلاق شد.
			پیامبر{{صل}} در مدت شش شبانه‌روزی که [[قبیله بنی نضیر]] را در محاصره داشتند، در این مکان به [[نماز]] و [[عبادت]] می‌ایستادند<ref>تاریخ المدینة المنوره، ابن شبه، ج۱، ص۶۹؛ مجمع البیان، طبری، ج۶، ص۱۸۷.</ref>.
			مساحت اولیه مسجد یازده ذراع (۵/۵ متر) بوده است که در دوران [[عثمانی]] تعمیر شده و [[صحن]] بزرگی برای آن قرار دادند. اکنون می‌توان از طریق [[عوالی]] به این مسجد راه یافت؛ یعنی در سمت راست کسی است که به سوی بیمارستان وطنی و کوچه مجاور او می‌رود. این مسجد چهار گنبد و نوزده متر طول دارد.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-07-04T05:28:45Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۸
خط ۱۵۱:		خط ۱۵۱:

	'''[[مسجد]] غَمامه''': یکی از [[مساجد]] [[مدینه منوره]] است. از «[[انس بن مالک]]» [[خادم رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است؛ آن حضرت هنگام [[خشکسالی]]، برای «استسقاء» و [[خواندن نماز]] [[باران]] کنار [[خانه]] فردی به نام [[حکیم]] [[نماز]] گزاردند. هنوز ایشان از نماز خود فارغ نشده بودند که ابرها [[سایه]] افکنده و باران بارید؛ لذا به این سبب بعدها در آن مکان مسجدی ساخته و آن را [[غمامه]] یعنی لکه‌های [[ابر]] نامیدند<ref>کنز العمال، متقی هندی، ج۸، ص۲۸۰؛ مسند، احمد بن حنبل، ج۴، ص۲۳۵.</ref>.: این مسجد هنوز پابرجاست و از مقابل باب السّلام، ساختمان و گنبدهای آن در دید قرار دارد. [[پیامبر]]{{صل}} همچنین در [[سال دوم هجرت]] [[نماز عید]] را در این مکان اقامه فرمودند. «[[عمر بن عبدالعزیز]]» [[مأمور]] شد بر هر مصلّی و نمازگاهی که [[رسول خدا]]{{صل}} در آن نماز گزارده‌اند، بنایی سازد؛ لذا مسجد مذکور را بنیاد نهاده و تعمیر کرد. در [[قرن دوم هجری]] و نیز در سال‌های ۷۴۸ق تا ۷۵۳ ق این مسجد توسط «[[سلطان محمد بن قلاوون]]» و سپس در ۸۶۱ ق، توسط «[[امیر]] بردبک المعماری» تعمیر و [[اصلاح]] شد. در دوران [[حکومت عثمانی]] نیز [[عمارت]] آن تکمیل<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۷۸۶.</ref> و [[دولت]] سعودی نیز تعمیراتی در آن انجام داد. مساحت مسجد اکنون ۷۷۳ متر مربع بوده و دارای شش گنبد کوچک و بزرگ است که آن را از سایر مساجد ممتاز می‌سازد. مسجد علی{{ع}} و مسجد [[عمر بن خطاب]] در دو طرف آن قرار گرفته‌اند. این مسجد به «مسجد استسقاء» هم شناخته می‌شود. چون این مکان مصلی رسول خدا{{صل}} در نمازهای [[عید]] بود و اولین نماز عیدی که حضرت در [[مدینه]] به جای آوردند نماز [[عید قربان]] بود که در این مکان برگزار شد، بعدها به مصلی عید [[شهرت]] یافت.		'''[[مسجد]] غَمامه''': یکی از [[مساجد]] [[مدینه منوره]] است. از «[[انس بن مالک]]» [[خادم رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] شده است؛ آن حضرت هنگام [[خشکسالی]]، برای «استسقاء» و [[خواندن نماز]] [[باران]] کنار [[خانه]] فردی به نام [[حکیم]] [[نماز]] گزاردند. هنوز ایشان از نماز خود فارغ نشده بودند که ابرها [[سایه]] افکنده و باران بارید؛ لذا به این سبب بعدها در آن مکان مسجدی ساخته و آن را [[غمامه]] یعنی لکه‌های [[ابر]] نامیدند<ref>کنز العمال، متقی هندی، ج۸، ص۲۸۰؛ مسند، احمد بن حنبل، ج۴، ص۲۳۵.</ref>.: این مسجد هنوز پابرجاست و از مقابل باب السّلام، ساختمان و گنبدهای آن در دید قرار دارد. [[پیامبر]]{{صل}} همچنین در [[سال دوم هجرت]] [[نماز عید]] را در این مکان اقامه فرمودند. «[[عمر بن عبدالعزیز]]» [[مأمور]] شد بر هر مصلّی و نمازگاهی که [[رسول خدا]]{{صل}} در آن نماز گزارده‌اند، بنایی سازد؛ لذا مسجد مذکور را بنیاد نهاده و تعمیر کرد. در [[قرن دوم هجری]] و نیز در سال‌های ۷۴۸ق تا ۷۵۳ ق این مسجد توسط «[[سلطان محمد بن قلاوون]]» و سپس در ۸۶۱ ق، توسط «[[امیر]] بردبک المعماری» تعمیر و [[اصلاح]] شد. در دوران [[حکومت عثمانی]] نیز [[عمارت]] آن تکمیل<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۷۸۶.</ref> و [[دولت]] سعودی نیز تعمیراتی در آن انجام داد. مساحت مسجد اکنون ۷۷۳ متر مربع بوده و دارای شش گنبد کوچک و بزرگ است که آن را از سایر مساجد ممتاز می‌سازد. مسجد علی{{ع}} و مسجد [[عمر بن خطاب]] در دو طرف آن قرار گرفته‌اند. این مسجد به «مسجد استسقاء» هم شناخته می‌شود. چون این مکان مصلی رسول خدا{{صل}} در نمازهای [[عید]] بود و اولین نماز عیدی که حضرت در [[مدینه]] به جای آوردند نماز [[عید قربان]] بود که در این مکان برگزار شد، بعدها به مصلی عید [[شهرت]] یافت.

			'''[[مسجد]] [[فاطمه]]{{س}}''': یکی از [[مساجد]] سبعه در [[مدینه منوره]] است. در [[مغرب]] مسجد علی{{ع}} به یاد دختر گرامی [[پیامبر]]{{صل}} مسجدی کوچک و بدون سقف ساخته شده است. [[حضرت فاطمه]]{{س}} هنگام [[جنگ خندق]] در این مکان برای پدر و همسرشان علی{{ع}} غذا و نان تهیه می‌کرده‌اند. این مسجد پایین‌ترین مساجد این منطقه و کنار خیابان اصلی قرار دارد و به «مسجد زهرا» شناخته می‌شود.
			تا سال‌های گذشته، قسمتی از مسیر [[خندق]] در مقابل مساجد سبعه به صورت یک کانال کوچکی موجود بوده، ولی متأسفانه در [[تعریض]] خیابان محو شده است. هم‌اکنون محوطه مساجد، به صورت [[زیبایی]] بازسازی شده است. البته مسجدی به این نام در جهت شمال شرقی مسجد [[غمامه]] وجود داشته که در نوسازی‌های اخیر تخریب شده است.

			'''مسجد فتح''': یکی از مساجد مدینه منوره است. این مسجد در مرتفع‌ترین نقطه؛ یعنی در شمال [[غربی]] «[[کوه سلع]]» و در جنوب غربی «خندق» واقع و به [[وادی بطحان]] مشرف است. [[خداوند تبارک و تعالی]] دعای [[رسول]] گرامی را برای [[پیروزی در جنگ]] بر فراز این تپه [[مستجاب]] ساخت و خبر فتح و [[پیروزی]] [[سپاه اسلام]] در این محل به آن حضرت رسید و لذا به این سبب نام «فتح» بر خود گرفت. «[[احمد بن حنبل]]» نقل کرده است که پیامبر{{صل}} سه [[روز]] یعنی روزهای [[دوشنبه]]، سه [[شنبه]]، و چهارشنبه در این مکان [[دعا]] کردند و روز چهارشنبه بین [[نماز ظهر]] و عصر دعای ایشان مستجاب شد<ref>مرآة الحرمین، رفعت پاشا، ج۱، ص۴۱۶.</ref>. دعای [[رسول خدا]]{{صل}} چنین بود: {{متن حدیث\|اللهم لك الحمد هديتني من الضلالة فلا...}}؛ (خدایا! تو را [[سپاس]] که ما را از [[گمراهی]] [[هدایت]] نمودی کسی که تو را کوچک شمارد بزرگ و گرامی نمی‌شود و کسی که تو را [[اکرام]] کند [[خوار]] نمی‌شود کسی که تو را خوار کند [[عزیز]] نمی‌شود و کسی که تو را عزیز کند خوار نمی‌شود، کسی که تو را کوچک شمارد [[یاری]] نمی‌شود و...).

			از دعاهای دیگر آن حضرت است: {{متن حدیث\|اللهم منزل الكتاب و منشئ السحاب...}}<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>.
			این [[دعاها]] هنگامی انجام شد که کار بر [[مسلمانان]] سخت شده و [[مقاومت]] در [[خندق]] طولانی گردیده بود. در [[روز]] چهارشنبه [[جبرئیل]]{{ع}} نازل شد و به [[پیامبر]]{{صل}} مژده داد که دعای تو [[مستجاب]] شده و [[خداوند]] بادی خواهد فرستاد و آنان را [[ذلیل]] و [[زبون]] می‌کند. سرانجام [[مشرکان]] رو به هزیمت گذاشتند و این امر با [[امدادهای غیبی]] و تلاش [[مجاهدان]] تحقق یافت. پیامبر{{صل}} در وسط مکان [[مسجد]] فتح یعنی در [[صحن]] کنونی آن کنار ستونی [[نماز]] خوانده و [[دعا]] می‌فرمودند<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۲، ص۸۳۲.</ref>. این ستون امروزه موجود نیست. بعضی گفته‌اند [[سوره فتح]] در این مکان بر پیامبر{{صل}} نازل شده است و لذا آن را به این سبب «[[مسجد الفتح]]» نامیده‌اند. این مسجد توسط [[عمر بن عبدالعزیز]] (۸۸ ه‍) تعمیر و رواقی با سه ستون بر آن نهاده شد، سپس «[[سیف]] الدین ابی الهیجاء» در سال ۵۶۵ ق. آن را تجدید بنا کرد. [[حکومت عثمانی]] نیز به [[عمران]] و [[آبادانی]] آن [[همت]] گماشت<ref>تاریخ معالم المدینة المنوره، احمد یاسین الخیاری، ص۱۴۵.</ref>. مسجد فتح به جهاتی نام‌هایی دارد: [[احزاب]]، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه احزاب]] بنا شد. اَعلی، شاید از آن جهت که نسبت به دیگر [[مساجد]] در ارتفاع بالاتری از [[کوه سلع]] قرار گرفته است. اجابه، از آن جهت که خداوند دعای پیامبرش را برای [[پیروزی در جنگ]] مستجاب کرد. خندق، از آن جهت که در محل رویداد [[غزوه]] برای جلوگیری از ورود [[کفار]] به [[مدینه]] خندق حفر کردند.

	== منابع ==		== منابع ==