منشأ عصمت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۳

2024-08-11T07:03:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	[[عصمت]] در لغت به معنای [[حفظ]] و نگهداری و مانع شدن آمده است. این واژه در اصطلاح [[متکلمان]] گاه به معنای [[توفیق]] و لطفی از جانب [[خدای متعال]] برای حجت‌های او و گاه به معنای ملکه‌ای تعریف شده که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود. اما اینکه منشأ عصمت چیست و چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای [[معصومین]] حاصل شود و آنها از [[ارتکاب گناهان]] و حتی [[خطا]] و نسیان، مصون بمانند؟ یا به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا [[معصومان]] در مقام [[عمل]] به [[اختیار]] خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در [[امان]] باشند؟ دیدگاه‌های مختلفی از سوی متکلمان [[اسلامی]] مطرح شده است. [[علم خاص]]، [[علم]] و [[اراده]]، [[روح القدس]]، تمامیت [[عقل]]، اراده و [[انتخاب]]، مجموع علل و عوامل طبیعی، [[انسانی]] و الوهی و... از جمله این ~~دیدگاه‌ها است~~.		[[عصمت]] در لغت به معنای [[حفظ]] و نگهداری و مانع شدن آمده است. این واژه در اصطلاح [[متکلمان]] گاه به معنای [[توفیق]] و لطفی از جانب [[خدای متعال]] برای حجت‌های او و گاه به معنای ملکه‌ای تعریف شده که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود. اما اینکه منشأ عصمت چیست و چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای [[معصومین]] حاصل شود و آنها از [[ارتکاب گناهان]] و حتی [[خطا]] و نسیان، مصون بمانند؟ یا به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا [[معصومان]] در مقام [[عمل]] به [[اختیار]] خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در [[امان]] باشند؟ دیدگاه‌های مختلفی از سوی متکلمان [[اسلامی]] مطرح شده است. [[علم خاص]]، [[علم]] و [[اراده]]، [[روح القدس]]، تمامیت [[عقل]]، اراده و [[انتخاب]]، مجموع علل و عوامل طبیعی، [[انسانی]] و الوهی و... از جمله این دیدگاه‌هاست.

	== معناشناسی [[عصمت]] ==		== معناشناسی [[عصمت]] ==

Bahmani در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۲

2024-08-11T07:02:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	[[عصمت]] در لغت به معنای [[حفظ]] و نگهداری و مانع شدن آمده است. این واژه در اصطلاح [[متکلمان]] گاه به معنای [[توفیق]] و لطفی از جانب [[خدای متعال]] برای حجت‌های او و گاه به معنای ملکه‌ای تعریف شده که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود. اما اینکه منشأ عصمت چیست و چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای [[معصومین]] حاصل شود و آنها از [[ارتکاب گناهان]] و حتی [[خطا]] و ~~[[نسیان]]،~~ مصون بمانند؟ یا به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا [[معصومان]] در مقام [[عمل]] به [[اختیار]] خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در [[امان]] باشند؟ دیدگاه‌های مختلفی از سوی متکلمان [[اسلامی]] مطرح شده است. [[علم خاص]]، [[علم]] و [[اراده]]، [[روح القدس]]، تمامیت [[عقل]]، اراده و [[انتخاب]]، مجموع علل و عوامل طبیعی، [[انسانی]] و الوهی و... از جمله این دیدگاه‌ها است.		[[عصمت]] در لغت به معنای [[حفظ]] و نگهداری و مانع شدن آمده است. این واژه در اصطلاح [[متکلمان]] گاه به معنای [[توفیق]] و لطفی از جانب [[خدای متعال]] برای حجت‌های او و گاه به معنای ملکه‌ای تعریف شده که با وجود آن، از صاحبش [[گناهان]] صادر نمی‌شود. اما اینکه منشأ عصمت چیست و چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای [[معصومین]] حاصل شود و آنها از [[ارتکاب گناهان]] و حتی [[خطا]] و نسیان، مصون بمانند؟ یا به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا [[معصومان]] در مقام [[عمل]] به [[اختیار]] خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در [[امان]] باشند؟ دیدگاه‌های مختلفی از سوی متکلمان [[اسلامی]] مطرح شده است. [[علم خاص]]، [[علم]] و [[اراده]]، [[روح القدس]]، تمامیت [[عقل]]، اراده و [[انتخاب]]، مجموع علل و عوامل طبیعی، [[انسانی]] و الوهی و... از جمله این دیدگاه‌ها است.

	== معناشناسی [[عصمت]] ==		== معناشناسی [[عصمت]] ==

Bahmani: /* منابع */

2024-03-13T04:58:42Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۸
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	# [[پرونده:1379703.jpg\|22px]] [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|'''نور عصمت بر سیمای نبوت''']]		# [[پرونده:1379703.jpg\|22px]] [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|'''نور عصمت بر سیمای نبوت''']]
	# [[پرونده:1379670.jpg\|22px]] [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|'''عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی''']]		# [[پرونده:1379670.jpg\|22px]] [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|'''عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی''']]
	# [[پرونده:11790.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (~~کتاب~~)\|'''نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن''']]		# [[پرونده:11790.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (مقاله)\|'''نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2024-03-13T04:58:27Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۸
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	# [[پرونده:1379703.jpg\|22px]] [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|'''نور عصمت بر سیمای نبوت''']]		# [[پرونده:1379703.jpg\|22px]] [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|'''نور عصمت بر سیمای نبوت''']]
	# [[پرونده:1379670.jpg\|22px]] [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|'''عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی''']]		# [[پرونده:1379670.jpg\|22px]] [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|'''عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی''']]
			# [[پرونده:11790.jpg\|22px]] [[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (کتاب)\|'''نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* شعور و آگاهی */

2024-03-13T04:56:47Z

شعور و آگاهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۶۵:		خط ۶۵:

	لکن به نظر می‌رسد آنچه [[خداوند]] بر شخص معصوم عنایت می‌کند فراتر از علم و لو [[علم خاص]] است، علم تنها مانند آئینه، [[شأن]] ارائه و کاشفیت دارد. اما اینکه آن اعطای الهی چیست که موجب عصمت می‌شود، می‌تواند ملکه [[وحی]] و تهدیدهای [[الهی]] باشد که در نظریه پیشین اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)\| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.		لکن به نظر می‌رسد آنچه [[خداوند]] بر شخص معصوم عنایت می‌کند فراتر از علم و لو [[علم خاص]] است، علم تنها مانند آئینه، [[شأن]] ارائه و کاشفیت دارد. اما اینکه آن اعطای الهی چیست که موجب عصمت می‌شود، می‌تواند ملکه [[وحی]] و تهدیدهای [[الهی]] باشد که در نظریه پیشین اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)\| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

			=== رحمت رحیمی ===
			برخی معتقدند از منظر قرآن، رحمت رحیمی، از جمله اسباب عصمت معصومین است. این رحمت، فراتر از رحمت رحمانی است و تنها به شماری از افراد از جمله [[مؤمنان]] تعلق می‌‌گیرد، در حالی که همه موجودات هستی از رحمت رحمانی برخوردار هستند. از نظر قرآن، [[رحمت]] خاص رحیمی موجب می‌‌شود تا شخصی دارای عصمت شود<ref>سوره یوسف، آیه ۵۳؛ سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (مقاله)\|نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن]].</ref>

			=== تفضل الهی ===
			فضل به دو دسته ذاتی و پاداشی اکتسابی تقسیم می‌‌شود. برخی از فضل‌های [[الهی]] برای [[مسئولیت‌ها]] و مأموریت‌های خاص به افراد داده می‌‌شود<ref>سوره اسراء، آیه ۲۱.</ref>؛ چنان که تفضل مرد بر [[زن]] برای قوامیت و مدیریت خانه و [[انفاق]] است<ref>سوره نساء، آیه ۳۴.</ref>؛ همچنین خدا [[انسان]] را بر بسیاری از موجودات فضیلت بخشیده تا در جایگاه [[خلافت]] قرار گیرد<ref>سوره اسراء، آیه ۷۰؛ سوره بقره، آیات ۳۰ تا ۳۴.</ref>؛ همچنین تفضل [[پیامبران]] بر دیگر افراد [[بشر]] برای مأموریت رسالت و [[پیامبری]] است<ref>سوره انعام، آیه ۸۶؛ نمل، آیه ۱۵.</ref>. البته این تفضل حتی در میان [[پیامبران خدا]] نیز یک سطح و مرتبه نیست؛ زیرا مأموریت‌های آنان با هم در برخی از امور و مسائل فرق دارد<ref>سوره بقره، آیه ۲۵۳؛ سوره اسراء، آیه ۵۵.</ref>. از نظر [[قرآن]]، مأموریت خاص برای این دسته از نوع [[بشر]] به عنوان [[انبیاء]] یا [[رسولان]] موجب شده تا برای آنان [[عصمت]] خاص قرار داده شود تا به مأموریت خویش بپردازند<ref>سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (مقاله)\|نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن]].</ref>

			=== [[ربوبیت الهی]] ===
			از نظر قرآن، مقام [[ربوبیت خدا]] موجب می‌‌شود تا [[خدا]] برای تحقق [[اهداف]] حکیمانه، به پرورش بپردازد و در مقام ربوبیت اقداماتی در همه ابعاد انجام دهد که از جمله آن ایجاد عصمت برای برخی از بشر است<ref>سوره یوسف، آیات ۲۱ تا ۲۴.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (مقاله)\|نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن]].</ref>

			=== [[اراده الهی]] ===
			از نظر [[آموزه‌های وحیانی قرآن]]، اراده الهی به این تعلق گرفته تا عصمت برای گروهی، از جمله [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} قرار داده شود<ref>سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref>. البته باید توجه داشت که اراده الهی تابع [[مشیت الهی]] و آن نیز تابع [[حکمت الهی]] است؛ حکمت الهی همان اهداف غایی است که برای هر مخلوقی قرار داده شده است. هدف غایی برای [[انسان]] [[عبودیت]] ارادی و اختیاری است که بدان متالّه و خدایی شده در مقام مظهریت در [[ربوبیت]] به [[خلافت]] می‌‌پردازد<ref>سوره ذاریات، آیه ۵۶؛ سوره بقره، آیات ۳۰ و ۳۱ و ۱۳۸؛ سوره آل عمران، آیه ۷۹.</ref>. به هر حال، [[اراده]] مبتنی بر [[مشیت]] [[حکیمانه]] [[الهی]] است که عصمت را برای [[معصومان]] از [[امامان]] ثابت گردانیده است<ref>[[خلیل منصوری\|منصوری، خلیل]]، [[نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن (مقاله)\|نسبت جبر و عصمت از نظر قرآن]].</ref>.

	=== مجموع علل طبیعی، [[انسانی]] و [[الهی]] ===		=== مجموع علل طبیعی، [[انسانی]] و [[الهی]] ===

Bahmani در ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۱

2024-02-27T09:31:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = عصمت		\| موضوع مرتبط = عصمت
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[منشأ عصمت در کلام اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[منشأ عصمت در قرآن]] - [[منشأ عصمت در کلام اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = عصمت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = عصمت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani: /* دیدگاه‌های منشأ عصمت */

2024-02-26T05:43:29Z

دیدگاه‌های منشأ عصمت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	=== اسباب چهارگانه ===		=== اسباب چهارگانه ===
	قائلان این دیدگاه<ref>برای نمونه: رازی، فخرالدین، المحصل، ص۵۲۲؛ سیوری، فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ص۲۴۴.</ref> «عصمت» را منافی با [[اختیار]] [[معصوم]] نسبت به انجام [[معاصی]] ~~نمی‏دانند~~ و خود بر چند طایفه‌‏اند<ref>حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد، ص۳۶۵.</ref>، برخی معتقدند: عصمت عبارت است از عنایت ویژه و پنهانی که [[خداوند]]، [[پیامبر]] و [[امام]] را از آن بهره‌مند می‌نماید و در زیر سایه این [[لطف]] در [[نفوس]] ایشان، انگیزه ترک [[طاعت]] و فعل معصیت از میان می‌رود، لذا هیچ‏گاه [[مرتکب معصیت]] نمی‏شوند چون [[داعی]] بر آن ندارند. از منظر ایشان، [[اجتماع]] چهار عنصر (سبب) موجب پیدایشِ صفت عصمت (لطف خفی) می‌شود:		قائلان این دیدگاه<ref>برای نمونه: رازی، فخرالدین، المحصل، ص۵۲۲؛ سیوری، فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ص۲۴۴.</ref> «عصمت» را منافی با [[اختیار]] [[معصوم]] نسبت به انجام [[معاصی]] نمی‏‌دانند و خود بر چند طایفه‌‏اند<ref>حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد، ص۳۶۵.</ref>، برخی معتقدند: عصمت عبارت است از عنایت ویژه و پنهانی که [[خداوند]]، [[پیامبر]] و [[امام]] را از آن بهره‌مند می‌نماید و در زیر سایه این [[لطف]] در [[نفوس]] ایشان، انگیزه ترک [[طاعت]] و فعل معصیت از میان می‌رود، لذا هیچ‏گاه [[مرتکب معصیت]] نمی‏شوند چون [[داعی]] بر آن ندارند. از منظر ایشان، [[اجتماع]] چهار عنصر (سبب) موجب پیدایشِ صفت عصمت (لطف خفی) می‌شود:
	# در نفس یا بدن [[مطهر]] معصوم، خاصیتی (عاملی/ عنصری) وجود دارد که اقتضا می‌کند ملکه مانع از [[فجور]] در او پدید آید.		# در نفس یا بدن [[مطهر]] معصوم، خاصیتی (عاملی/ عنصری) وجود دارد که اقتضا می‌کند ملکه مانع از [[فجور]] در او پدید آید.
	# [[علم]] و [[یقین]] نسبت به زیان‌ها و [[مفاسد]] معاصی و فوائد [[طاعات]] در او حاصل است.		# [[علم]] و [[یقین]] نسبت به زیان‌ها و [[مفاسد]] معاصی و فوائد [[طاعات]] در او حاصل است.
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	=== [[علم ویژه]] ===		=== [[علم ویژه]] ===
	{{همچنین ببینید\|علم لدنی}}		{{همچنین ببینید\|علم لدنی}}
	بسیاری از [[اندیشوران اسلامی]]، به ویژه در عصر کنونی علت و منشأ عصمت را نوعی خاصّ از علم و [[آگاهی]] ~~می‏دانند~~<ref>طباطبائی، المیزان، ج ۲، ص۱۳۹ و ج ۱۱، ص۱۶۳؛ سبحانی، جعفر، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۳، ص۱۵۹.</ref>؛ به این بیان که وجود علم [[قطعی]] و تام نسبت به [[خدای متعال]] و [[صفات جمال و جلال]] او و یا [[علم]] تامّ نسبت به [[حقیقت]] [[معاصی]] و [[طاعات]] در نفس [[معصومان]]، موجب پیدایش صفت [[عصمت]] در ایشان می‌گردد<ref>جرجانی، میرسید شریف، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۱؛ سیوری، فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ص۲۴۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|نور عصمت بر سیمای نبوت]] ص ۴۷؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]] ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>		بسیاری از [[اندیشوران اسلامی]]، به ویژه در عصر کنونی علت و منشأ عصمت را نوعی خاصّ از علم و [[آگاهی]] می‌‏دانند<ref>طباطبائی، المیزان، ج ۲، ص۱۳۹ و ج ۱۱، ص۱۶۳؛ سبحانی، جعفر، الالهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج۳، ص۱۵۹.</ref>؛ به این بیان که وجود علم [[قطعی]] و تام نسبت به [[خدای متعال]] و [[صفات جمال و جلال]] او و یا [[علم]] تامّ نسبت به [[حقیقت]] [[معاصی]] و [[طاعات]] در نفس [[معصومان]]، موجب پیدایش صفت [[عصمت]] در ایشان می‌گردد<ref>جرجانی، میرسید شریف، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۱؛ سیوری، فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ص۲۴۴.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[جعفر انواری\|انواری، جعفر]]، [[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)\|نور عصمت بر سیمای نبوت]] ص ۴۷؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]]، ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>

	=== علم و اراده ===		=== علم و اراده ===
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	=== اراده و انتخاب ===		=== اراده و انتخاب ===
	{{همچنین\|انتخاب}}		{{همچنین\|انتخاب}}
	برخی عصمت را زاییده اراده [[قوی]] و حسن انتخاب می‌‌دانند. از نظر آنان عصمت پدیده‌ای است کاملا ارادی و اختیاری و [[اراده انسان]] در پیدایش این ویژگی نقش تعیین کننده‌ای دارد و در انحصار افراد معدودی نیست، بلکه همه [[انسان‌ها]] می‌‌توانند این ویژگی را در خود ایجاد کنند. به باور ایشان [[تقوا]] و عصمت از یک ریشه‌اند. تقوا به معنای [[پرهیز از گناه]] نیست، بلکه به معنای ملکه‌ای است که موجب مصونیت [[انسان]] از [[ابتلا]] به [[گناه]] می‌‌شود. [[تقوا]] و [[عدالت]] نیز ~~مرتبه ای~~ از [[عصمت]] است و عصمت مطلقه عبارت است از شدت ملکه [[تقوا]] و عدالت. عامل اصلی و ریشه واقعی [[ملکه عصمت]]، [[اراده]] و [[انتخاب]] [[انسان]] است<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[فلسفه وحی و نبوت (کتاب)\|فلسفه وحی و نبوت]]، ص۲۱۸ -۲۱۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]] ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>.		برخی عصمت را زاییده اراده [[قوی]] و حسن انتخاب می‌‌دانند. از نظر آنان عصمت پدیده‌ای است کاملا ارادی و اختیاری و [[اراده انسان]] در پیدایش این ویژگی نقش تعیین کننده‌ای دارد و در انحصار افراد معدودی نیست، بلکه همه [[انسان‌ها]] می‌‌توانند این ویژگی را در خود ایجاد کنند. به باور ایشان [[تقوا]] و عصمت از یک ریشه‌اند. تقوا به معنای [[پرهیز از گناه]] نیست، بلکه به معنای ملکه‌ای است که موجب مصونیت [[انسان]] از [[ابتلا]] به [[گناه]] می‌‌شود. [[تقوا]] و [[عدالت]] نیز مرتبه‌ای از [[عصمت]] است و عصمت مطلقه عبارت است از شدت ملکه [[تقوا]] و عدالت. عامل اصلی و ریشه واقعی [[ملکه عصمت]]، [[اراده]] و [[انتخاب]] [[انسان]] است<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[فلسفه وحی و نبوت (کتاب)\|فلسفه وحی و نبوت]]، ص۲۱۸ -۲۱۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]]، ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>.

	=== تمامیّت [[عقل]] ===		=== تمامیّت [[عقل]] ===
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	=== [[آفرینش]] [[طاعت]] ===		=== [[آفرینش]] [[طاعت]] ===
	برخی از [[اشاعره]] مانند [[تفتازانی]] و جوینی معتقدند که [[خداوند]] در [[افعال]] [[معصوم]] فقط طاعت‌ها را می‌آفریند<ref>{{عربی\|"اللطف و التوفیق قدره الطاعه و الخذلان خلق قدره المعصیه و العصمه هی التوفیق بعینه …کذا ذکره إمام الحرمین و قال ثم الموفق لا یعصى إذ لا قدره له على المعصیه و بالعکس و مبناه على أن القدره مع الفعل ولیست نسبته إلى الطرفین على السواء"}}، تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد فی علم الکلام، ج۲، ص۱۵۹</ref>. این نظریه مردود است؛ چراکه بر اساس آن باز هم [[عصمت]] به [[فعل خداوند]] برگشته و موجب [[جبر]] می‌شود<ref>[[فاطمه محقق\|محقق، فاطمه]]، [[عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن (کتاب)\| عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن]]، ص ۸۴.</ref>.		برخی از [[اشاعره]] مانند [[تفتازانی]] و جوینی معتقدند [[خداوند]] در [[افعال]] [[معصوم]] فقط طاعت‌ها را می‌آفریند<ref>{{عربی\|"اللطف و التوفیق قدره الطاعه و الخذلان خلق قدره المعصیه و العصمه هی التوفیق بعینه …کذا ذکره إمام الحرمین و قال ثم الموفق لا یعصى إذ لا قدره له على المعصیه و بالعکس و مبناه على أن القدره مع الفعل ولیست نسبته إلى الطرفین على السواء"}}، تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد فی علم الکلام، ج۲، ص۱۵۹</ref>. این نظریه مردود است؛ چراکه بر اساس آن باز هم [[عصمت]] به [[فعل خداوند]] برگشته و موجب [[جبر]] می‌شود<ref>[[فاطمه محقق\|محقق، فاطمه]]، [[عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن (کتاب)\| عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن]]، ص ۸۴.</ref>.

	=== نیافریدن گناه ===		=== نیافریدن گناه ===
	{{همچنین\|گناه}}		{{همچنین\|گناه}}
	غالب [[اشاعره]] که تمام [[افعال]] را بدون واسطه به [[خداوند]] نسبت می‌‌دهند، معتقدند خداوند در [[اعمال]] [[معصوم]] فعل گناه را [[خلق]] نمی‌کند<ref>قاضی عضد الدین ایجی می‌نویسد: {{عربی\|"وهی عندنا ان لا یخلق الله فیهم ذنباً"}}، رک: ایجی عضدالدین، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۰٫؛ تفتازانی (متوفای۷۲۹ﻫ.ق) نیز می‌نویسد: {{عربی\|"ومن اصحابنا مَن قال: العصمه أن لا یخلق الله تعالى فی العبد الذنب"}}، تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد فی علم الکلام، ج۲، ص۱۶۰.</ref>. این دیدگاه مورد پذیرش نیست چه اینکه بر اساس آن [[عصمت]] یک امر عدمی است که نه تنها منجر به [[جبر]] می‌شود بلکه فضیلتی برای صاحب آن نیز نخواهد بود<ref>[[فاطمه محقق\|محقق، فاطمه]]، [[عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن (کتاب)\| عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن]]، ص ۸۴.</ref>.		غالب [[اشاعره]] که تمام [[افعال]] را بدون واسطه به [[خداوند]] نسبت می‌‌دهند، معتقدند خداوند در [[اعمال]] [[معصوم]] فعل گناه را [[خلق]] نمی‌کند<ref>قاضی عضد الدین ایجی می‌نویسد: {{عربی\|"وهی عندنا ان لا یخلق الله فیهم ذنباً"}}، ر.ک: ایجی عضدالدین، شرح المواقف، ج۸، ص۲۸۰٫؛ تفتازانی (متوفای۷۲۹ﻫ.ق) نیز می‌نویسد: {{عربی\|"ومن اصحابنا مَن قال: العصمه أن لا یخلق الله تعالى فی العبد الذنب"}}، تفتازانی، سعدالدین، شرح المقاصد فی علم الکلام، ج۲، ص۱۶۰.</ref>. این دیدگاه مورد پذیرش نیست چه اینکه بر اساس آن [[عصمت]] یک امر عدمی است که نه تنها منجر به [[جبر]] می‌شود بلکه فضیلتی برای صاحب آن نیز نخواهد بود<ref>[[فاطمه محقق\|محقق، فاطمه]]، [[عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن (کتاب)\| عصمت از دیدگاه شیعه و اهل تسنن]]، ص ۸۴.</ref>.

	=== شعور و آگاهی ===		=== شعور و آگاهی ===
	از منظر برخی از اندیشوران<ref>ر.ک: مرتضی مطهری، امامت و رهبری، ص۱۷۴؛ محمدحسین حسینی طهرانی، امام‌شناسی، ج۱، ص۸۰؛ جعفر سبحانی، الالهیات، ج۳، ص۱۵۹؛ محمدهادی معرفت، تنزیه انبیاء، ص۱۹.</ref> خاستگاه عصمت علم و آگاهی خاص معصومان از نتایج و عواقب [[افعال]] [[زیبا]] و [[زشت]] است، [[علم]] به اینکه ارتکاب عمل [[زیبا]] و [[نیکو]] نتیجه [[قطعی]] خوبی برای [[انسان]] و [[ارتکاب گناه]] و [[معصیت]] نتیجه دردناک و سوئی را به همراه خواهد داشت، این علم [[داعی]] و موجب حصول مصونیت و [[عصمت]] می‌شود.		از منظر برخی از اندیشوران<ref>ر.ک: مرتضی مطهری، امامت و رهبری، ص۱۷۴؛ محمدحسین حسینی طهرانی، امام‌شناسی، ج۱، ص۸۰؛ جعفر سبحانی، الالهیات، ج۳، ص۱۵۹؛ محمدهادی معرفت، تنزیه انبیاء، ص۱۹.</ref>، خاستگاه عصمت علم و آگاهی خاص معصومان از نتایج و عواقب [[افعال]] [[زیبا]] و [[زشت]] است، [[علم]] به اینکه ارتکاب عمل [[زیبا]] و [[نیکو]] نتیجه [[قطعی]] خوبی برای [[انسان]] و [[ارتکاب گناه]] و [[معصیت]] نتیجه دردناک و سوئی را به همراه خواهد داشت، این علم [[داعی]] و موجب حصول مصونیت و [[عصمت]] می‌شود.

	لکن به نظر می‌رسد آنچه [[خداوند]] بر شخص معصوم عنایت می‌کند فراتر از علم و لو [[علم خاص]] است، علم تنها مانند آئینه، [[شأن]] ارائه و کاشفیت دارد. اما اینکه آن اعطای الهی چیست که موجب عصمت می‌شود، می‌تواند ملکه [[وحی]] و تهدیدهای [[الهی]] باشد که در نظریه پیشین اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)\| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.		لکن به نظر می‌رسد آنچه [[خداوند]] بر شخص معصوم عنایت می‌کند فراتر از علم و لو [[علم خاص]] است، علم تنها مانند آئینه، [[شأن]] ارائه و کاشفیت دارد. اما اینکه آن اعطای الهی چیست که موجب عصمت می‌شود، می‌تواند ملکه [[وحی]] و تهدیدهای [[الهی]] باشد که در نظریه پیشین اشاره شد<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\| قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت (مقاله)\| کاوشی در ماهیت و قلمرو عصمت]]، مجله پگاه حوزه، مرداد ماه ۱۳۸۳ ش۱۳۹.</ref>.

Bahmani: /* دیدگاه‌های منشأ عصمت */

2024-02-15T09:28:34Z

دیدگاه‌های منشأ عصمت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۸
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== دیدگاه‌های منشأ عصمت ==		== دیدگاه‌های منشأ عصمت ==
	{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[~~دیدگاه‌های علمای معاصر درباره ریشه اختیاری~~ عصمت چیست؟ (پرسش)\| ~~دیدگاه‌های علمای معاصر درباره ریشه اختیاری~~ عصمت چیست؟]]'''{{پایان}}		{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[منشأ عصمت معصومین چیست؟ (پرسش)\| منشأ عصمت معصومین چیست؟]]'''{{پایان}}
	\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[عصمت (پرسش)\|(پرسمان عصمت)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F8FBF9\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}		\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[عصمت (پرسش)\|(پرسمان عصمت)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F8FBF9\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	در این بخش به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای معصومین حاصل شود و آنها از ارتکاب گناهان و حتی خطا و نسیان، مصون بمانند؟ به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا معصومان در مقام عمل به اختیار خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در امان باشند؟		در این بخش به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای معصومین حاصل شود و آنها از ارتکاب گناهان و حتی خطا و نسیان، مصون بمانند؟ به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا معصومان در مقام عمل به اختیار خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در امان باشند؟

Bahmani: /* دیدگاه‌های منشأ عصمت */

2024-02-15T09:27:17Z

دیدگاه‌های منشأ عصمت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۷
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== دیدگاه‌های منشأ عصمت ==		== دیدگاه‌های منشأ عصمت ==
			{{جعبه نقل قول\| عنوان =\| نقل‌قول ={{وسط‌چین}}'''[[دیدگاه‌های علمای معاصر درباره ریشه اختیاری عصمت چیست؟ (پرسش)\| دیدگاه‌های علمای معاصر درباره ریشه اختیاری عصمت چیست؟]]'''{{پایان}}
			\|تاریخ بایگانی\| منبع = <small>[[عصمت (پرسش)\|(پرسمان عصمت)]]</small>\| تراز = راست\| عرض = ۱۰۰px\| اندازه خط = ۱۳px\|رنگ پس‌زمینه=#F8FBF9\| گیومه نقل‌قول =\| تراز منبع = وسط}}
	در این بخش به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای معصومین حاصل شود و آنها از ارتکاب گناهان و حتی خطا و نسیان، مصون بمانند؟ به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا معصومان در مقام عمل به اختیار خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در امان باشند؟		در این بخش به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چه عاملی موجب شده تا این ملکه نفسانی برای معصومین حاصل شود و آنها از ارتکاب گناهان و حتی خطا و نسیان، مصون بمانند؟ به عبارت دیگر چه عامل یا عواملی موجب می‌شود تا معصومان در مقام عمل به اختیار خود آلودگی‌ها را ترک کنند و از خطا و نسیان نیز در امان باشند؟

Bahmani: /* اراده و انتخاب */

2024-02-12T06:46:37Z

اراده و انتخاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	=== اراده و انتخاب ===		=== اراده و انتخاب ===
	{{همچنین\|انتخاب}}		{{همچنین\|انتخاب}}
	برخی عصمت را زاییده اراده [[قوی]] و حسن انتخاب می‌‌دانند. از نظر آنان عصمت پدیده‌ای است کاملا ارادی و اختیاری و [[اراده انسان]] در پیدایش این ویژگی نقش تعیین کننده‌ای دارد و در انحصار افراد معدودی نیست، بلکه همه [[انسان‌ها]] می‌‌توانند این ویژگی را در خود ایجاد کنند. به باور ایشان [[تقوا]] و عصمت از یک ریشه‌اند. تقوا به معنای [[پرهیز از گناه]] نیست، بلکه به معنای ملکه‌ای است که موجب مصونیت [[انسان]] از [[ابتلا]] به [[گناه]] می‌‌شود. [[تقوا]] و [[عدالت]] نیز مرتبه ای از [[عصمت]] است و عصمت مطلقه عبارت است از شدت ملکه [[تقوا]] و عدالت. عامل اصلی و ریشه [[واقعی]] [[ملکه عصمت]]، [[اراده]] و [[انتخاب]] [[انسان]] است<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[فلسفه وحی و نبوت (کتاب)\|فلسفه وحی و نبوت]]، ص۲۱۸ -۲۱۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]] ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>.		برخی عصمت را زاییده اراده [[قوی]] و حسن انتخاب می‌‌دانند. از نظر آنان عصمت پدیده‌ای است کاملا ارادی و اختیاری و [[اراده انسان]] در پیدایش این ویژگی نقش تعیین کننده‌ای دارد و در انحصار افراد معدودی نیست، بلکه همه [[انسان‌ها]] می‌‌توانند این ویژگی را در خود ایجاد کنند. به باور ایشان [[تقوا]] و عصمت از یک ریشه‌اند. تقوا به معنای [[پرهیز از گناه]] نیست، بلکه به معنای ملکه‌ای است که موجب مصونیت [[انسان]] از [[ابتلا]] به [[گناه]] می‌‌شود. [[تقوا]] و [[عدالت]] نیز مرتبه ای از [[عصمت]] است و عصمت مطلقه عبارت است از شدت ملکه [[تقوا]] و عدالت. عامل اصلی و ریشه واقعی [[ملکه عصمت]]، [[اراده]] و [[انتخاب]] [[انسان]] است<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری\|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[فلسفه وحی و نبوت (کتاب)\|فلسفه وحی و نبوت]]، ص۲۱۸ -۲۱۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی]]؛ [[سید کریم واعظ حسینی\|واعظ حسینی]]، [[منشأ عصمت (مقاله)\| مقاله «منشأ عصمت»]]، فصلنامه [[کلام اسلامی]]، ش ۹۰، ص۷۴-۵۰؛ [[ابراهیم صفرزاده\|صفرزاده، ابراهیم]]، [[عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی (کتاب)\|عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی]] ص ۱۱۴-۱۱۹.</ref>.

	=== تمامیّت [[عقل]] ===		=== تمامیّت [[عقل]] ===