مهتدی عباسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۷

2025-07-23T06:17:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۷
خط ۷:		خط ۷:

	== [[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق) ==		== [[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق) ==
	[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران ~~سپاه]]،~~ به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر ~~عیسی]]،~~ در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.		ترکان جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و سرداران سپاه، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] اهمال می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و ارتباط آن دو را با هم قطع کرده بودند. مهتدی مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] ـ خلیفه پارسای [[اموی]] ـ را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] موسی بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را ـ که به [[اعتراض]] برخاسته بود ـ گردن زد.

			با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. مهتدی این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به سال ۲۵۲ ق. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به سال ۲۵۴ ق. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]] - [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را تصرف کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور خلافت معتمد فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، پدر عیسی، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای سرکوب کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز شورش زنگ نیز در دوره مهتدی بود. این شورش‌ها موجب آشفتگی بیشتر اوضاع گردید و ترکان را بر ضد مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به اعتماد [[مردم]] و عده‌ای از غلامان به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و عامه نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]]، ص ۱۲۱.</ref>

			== سرکوب [[علویان]] در عصر مهتدی ==
			[[علویون]] [[رشید]] مردانی بودند که در تمام [[بلاد اسلامی]] به ویژه در [[مدینه]] حضور فعال داشتند و از [[ظلم]] والیان خلافت [[ظالمانه]] عباسی به ستوه آمده بودند. والیان [[خلیفه]] به دلیل بُعد مسافت از مرکز خلافت یعنی [[بغداد]]، خود را مبسوط الید می‌دانستند و بر اساس سلیقه و شیوه‌های قدرت‌طلبانه خود با علویون [[مظلوم]] عمل کرده و سعی می‌کردند در برابر آنها که [[آمر به معروف و ناهی از منکر]] بودند، نمایش قدرت داشته باشند و ضرب شست نشان دهند. از طرف دیگر دستگیری یک [[علوی]] [[آزاده]] و [[شکنجه]] او و سرانجام فرستادنش نزد [[خلیفه]] خود یک شیرین‌کاری جهت تداوم [[ولایت]] و خلافتش بر یک منطقه بود و لذا برای خودشیرینی به [[خلیفه]] از [[دستگیری]] و [[شهادت]] [[علویون]] می‌خواستند به نفع خود بهره ببرند.

			[[موسی بن عبدالله ابن موسی بن عبدالله بن حسن بن حسن بن علی بن ابی‌طالب{{ع}} از علویونی است که [[صالح]] و [[راوی حدیث]] بوده و عمر بن شبه و [[محمد بن حسن بن مسعود زرقی]] و [[یحیی بن حسن بن جعفر علوی]] و دیگران از او [[حدیث]] نقل کرده‌اند.

			سعید [[حاجب]]، موسی را به اتفاق فرزندش [[ادریس]] و برادرزاده‌اش [[محمد بن یحیی]] و ابوطاهر احمد بن زید بن حسین بن عیسی بن زید، به سوی [[عراق]] حرکت داد و چون به [[حاجز]] رسید، [[قبیله]] [[بنی فزاره]] سر راه او را گرفته، آنها را از دست سعید حاجب [[نجات]] داده و همراه خود بردند ولی موسی حاضر نشد به همراه آنان برود و به نزد سعید بازگشت. سعید او را همراه خود آورد و چون به زباله رسید [[زهری]] به او خورانید و او را کشت و سرش را بریده و در [[ماه محرم]] سال ۲۵۶ (ه‍. ق) آن را به نزد مهتدی آورد<ref>ترجمه مقاتل الطالبین، ص۶۲۵.</ref>.

			از دیگر علویونی که در عصر مهتدی [[قیام]] کرد و به شهادت رسید محمد بن حسن ابن محمد بن ابراهیم بن حسن بن زید بن حسن بن علی{{ع}} بود، محمد بن حسن را [[حارث بن اسد]] در منطقه حار [[اسیر]] کرد و به سوی [[مدینه]] فرستاد و پیش از رسیدن او به مدینه در صفرا از [[دنیا]] رفت، حارث برای اینکه زنجیر را از پای او درآورد دو پایش را برید و کندها را درآورد و آن دو پای بریده را در بیابان انداخت<ref>ترجمه مقاتل الطالبین، ص۶۲۴.</ref>.<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام حسن عسکری (کتاب)\|مظلومیت امام حسن عسکری]]، ص ۱۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM009737.jpg\|22px]] [[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|'''تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه''']]		# [[پرونده:IM009737.jpg\|22px]] [[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|'''تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه''']]
			# [[پرونده:IM010718.jpg\|22px]] [[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام حسن عسکری (کتاب)\|'''مظلومیت امام حسن عسکری''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۷

2025-07-23T06:07:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = عباسیان		\| موضوع مرتبط = عباسیان
	\| عنوان مدخل = ~~[[مهتدی عباسی]]~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~مهتدی~~ عباسی]]		[[رده:خلفای عباسی]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:15:32Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==		== [[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق) ==
	[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.		[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM009737.jpg\|22px]] [[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|'''تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه''']]		# [[پرونده:IM009737.jpg\|22px]] [[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|'''تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مهتدی عباسی]]		[[رده:مهتدی عباسی]]
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T10:07:40Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = عباسیان		\| موضوع مرتبط = عباسیان
خط ۹:		خط ۸:
	==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==		==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==
	[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.		[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	==منابع==		==منابع==
خط ۲۱:		خط ۱۸:

	[[رده:مهتدی عباسی]]		[[رده:مهتدی عباسی]]
	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:17:37Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''[[عباسیان]]''' است. "'''~~[[مهتدی عباسی]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = عباسیان
			\| عنوان مدخل = [[مهتدی عباسی]]
			\| مداخل مرتبط = [[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==		==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==

Wasity: جایگزینی متن - ' ق.)' به 'ق)'

2021-12-26T12:01:27Z

جایگزینی متن - ' ق.)' به 'ق)'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۳:		خط ۳:
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]</div>

	==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-~~۲۵۶ ق.~~)==		==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ق)==
	[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.		[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری\|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)\|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.

Jaafari در ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۳۵

2021-12-26T09:35:15Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[عباسیان]]''' است. "'''[[مهتدی عباسی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]</div>

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد

2021-12-26T09:27:48Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مهتدی عباسی در تاریخ اسلامی]]</div>

==[[المهتدی بالله]] (۲۵۵-۲۵۶ ق.)==
[[ترکان]] جای [[معتز]] را به [[محمد بن واثق]] ملقب به المهتدی بالله دادند. وی هنگامی به [[خلافت]] رسید که [[فساد]] و [[تباهی]]، ارکان [[دولت عباسی]] را فرا گرفته و [[امنیت]] داخلی و [[اتحاد]] و [[یکپارچگی]] آن دستخوش زوال شده بود و [[کارگزاران]] و [[سرداران سپاه]]، به سبب استغراق در لذت‌های [[دنیوی]] و ارتکاب [[منکرات]]، در امور [[دولت]] [[اهمال]] می‌کردند. به‌علاوه، در همان [[زمان]]، ترکان به مانند حلقه فاصلی میان [[خلیفه]] و [[عامه]] [[مردم]] قرار گرفته و [[ارتباط]] آن دو را با هم قطع کرده بودند. [[مهتدی]] مردی با [[اراده]] و [[پرهیزگار]] بود و می‌خواست در میان [[خلفای عباسی]] روش [[عمر بن عبدالعزیز]] - خلیفه پارسای [[اموی]] - را در پیش گیرد<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۸.</ref>؛ از این‌رو در صدد برآمد تا پیش از همه، [[اصلاحات]] را از خود و [[خاندان عباسی]] آغاز کند؛ سپس شراب‌خواری و [[برده‌داری]] را ممنوع ساخت؛ هر [[جمعه]] در [[مسجد]] حضور می‌یافت و با ایراد [[خطبه]]، مردم را [[امر به معروف و نهی از منکر]] می‌کرد؛ دیوان‌ها را به‌دقت زیر نظر گرفت و [[مظالم]] را شخصاً بررسی و خاندان عباسی را ملزم به رعایت [[مصالح]] خلافت و [[مسلمین]] کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۵۰۵؛ مروج الذهب، ج۴، ص۱۸۳؛ تاریخ بغداد ج۳، ص۳۴۸-۳۴۹؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳-۲۳۵.</ref>. وی همچنین از آغاز کار در صدد برآمد که [[شرّ]] ترکان را از سر خود کوتاه کند؛ زیرا از دست‌درازی آنان به تنگ آمده بود. به گفته [[طبری]]، مهتدی اشک‌ریزان دست به سوی [[آسمان]] برداشت و گفت: خدایا من از [[اعمال]] [[موسی]] بن بغا بیزارم<ref>تاریخ الطبری، ج۱۱، ص۱۷۳.</ref>. بدین جهت، ابتدا [[موسی بن بغا]] را به بهانه [[جنگ]] با [[علویان]] [[طبرستان]]، روانه آن دیار کرد؛ آنگاه [[برادر]] موسی را به [[قتل]] رساند و پس از او با یکباک<ref>منابع نام این سردار ترک را با اختلاف آورده‌اند؛ بعضی با یکباک و بعضی دیگر با یکبان یا با مکیال و نیز با بکتال آورده‌اند.</ref>، یکی از [[سرداران]] بزرگ ترک، را - که به [[اعتراض]] برخاسته بود- گردن زد. با وجود این، اقدامات [[اصلاح‌گرانه]] این [[خلیفه]] [[پارسا]] در آن شرایط که [[فساد]] و [[تباهی]] همه جا را فرا گرفته بود، به نتیجه نرسید و شورش‌های متعددی که در اطراف و اکناف به وجود آمد، سرانجام، نیروی او را [[ضعیف]] کرد و او را در معرض نابودی قرار داد؛ از آن جمله در آغاز خلافتش، [[مردم]] [[بغداد]] سر به [[شورش]] برداشتند؛ زیرا هنوز چشم به [[روزگار]] [[معتز]] داشتند و [[خطبه]] به نام او می‌خواندند. [[مهتدی]] این شورش را با [[بذل و بخشش]] فرو نشاند. همچنین، در [[زمان]] مهتدی کار [[خوارج]]، به [[رهبری]] [[مساور بن عبدالحمید شاری]]، بالا گرفت. مساور به [[سال ۲۵۲ ق]]. در حوالی [[موصل]] سر به شورش برداشت و عده‌ای از خوارج [[عرب]] و کرد به او پیوستند<ref>الکامل، ج۷، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>. وی به [[سال ۲۵۴ ق]]. در نبردی خونین، [[حسن بن ایوب]]- [[کارگزار]] معتز در موصل - را با سپاهی بزرگ [[شکست]] داد و [[قدرت]] بسیار یافت؛ همچنین در زمان [[خلافت]] مهتدی موصل را [[تصرف]] کرد و یک بار دیگر [[سپاه]] خلیفه را در هم کوبید و بر بخش‌های مهمی از [[عراق]] نیز دست یافت. شورش مساور در زمان خلافت مهتدی یک‌سره برپا بود تا آنکه در دور [[خلافت معتمد]] فرو نشست<ref>الکامل، ج۷، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>. دیگر، شورش [[عیسی بن شیخ]] در [[شام]] بود که مدتی مهتدی را به خود مشغول کرد. شیخ، [[پدر عیسی]]، در دوره معتز [[امیر]] [[فلسطین]] و [[اردن]] بود. پس از درگذشت وی، عیسی [[دمشق]] را تصرف و از [[پرداخت مالیات]] خودداری کرد و در صدد برآمد تا با استفاده از آشفتگی‌های [[دستگاه خلافت]]، شام و [[مصر]] را به دست آورد. خلیفه، أماجور ترک را برای [[سرکوب]] کردن عیسی به شام فرستاد. أماجور سپاه وی را در هم شکست و شام را به تصرف در آورد و عیسی به ارمنستان گریخت<ref>کندی، ابو عمر محمد بن یوسف، کتاب الولاة والقضاة، ص۲۱۴؛ مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، الخطط، ج۲، ص۳۱۵؛ و قس: الکامل که سرکوبی عیسی را در زمان مهتدی می‌داند (ج ۷، ص۲۳۸).</ref>. اوج‌گیری کار [[علویان]] در [[طبرستان]] و آغاز [[شورش زنگ]] نیز در دوره [[مهتدی]] بود. این [[شورش‌ها]] موجب [[آشفتگی]] بیشتر اوضاع گردید و [[ترکان]] را بر [[ضد]] مهتدی بشوراند. [[خلیفه]] وقتی که چنین دید، [[لباس]] رزم پوشید و به [[اعتماد]] [[مردم]] و عده‌ای از [[غلامان]] به [[جنگ]] ترکان برخاست؛ اما غلامان او را رها کردند و [[عامه]] نیز کمکی نکردند، پس خود دلیرانه در برابر آنان ایستاد تا آنکه ترکان وی را گرفتند و پس از [[شکنجه]] و آزاری جانکاه در [[رجب]] ۲۵۶ ق. به [[قتل]] رساندند<ref>التنبیه والاشراف، ص۳۱۷-۳۱۸؛ تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۵۱؛ الکامل، ج۷، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[سید احمد رضا خضری|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)|تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه]] ص ۱۲۱.</ref>.

== جستارهای وابسته ==

==منابع==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM009737.jpg|22px]] [[سید احمد رضا خضری|خضری، سید احمد رضا]]، [[تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه (کتاب)|'''تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه''']]
{{پایان منابع}}

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده:مهتدی عباسی]]
[[رده:مدخل]]
[[رده:اعلام]]