مکه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-12-06T09:00:58Z

منابع

@@ خط ۸۴: / خط ۸۴: @@
 # [[پیامبر]] از [[اهل مکه]] و بزرگ شده در میان [[مردم]]: {{متن قرآن|أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ... قُلْ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلَا أَدْرَاكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِنْ قَبْلِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}؛
 # [[فتح مکه]] و [[پیروزی]] نمایان [[پیامبر]] بر [[مشرکان]] از مصادیق [[فتح المبین]]: {{متن قرآن|إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا}}، {{متن قرآن|إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص۷۸۲ ـ ۷۸۷.</ref>.
 == منابع ==

Bahmani: /* بکه */

2025-12-06T04:59:52Z

بکه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	این نام در [[قرآن کریم]] یک بار آمده است: {{متن قرآن\|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>.		این نام در [[قرآن کریم]] یک بار آمده است: {{متن قرآن\|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>.

	~~=== واژه‌شناسی~~ بکه ~~===~~		عده‌ای [[بکه]] را همان [[مکه]] دانسته‌اند که (م) آن تبدیل به (ب) شده و از لحاظ مفهوم به یک معنا هستند، ولی عده‌ای تفاوت اندکی بر آن دو قائل شده‌اند، به این صورت که [[مسجدالحرام]] یا [[کعبه]] را بکّه و نام [[شهر]] یعنی تمامی شهر را [[مکّه]] دانسته‌اند<ref>تاج العروس، زبیدی، ج۷، ص۱۱۱.</ref>.

			[[امام ششم]]{{ع}} فرمود: بکّه نامیده شده از این جهت که [[مردم]] در آن به [[بکاء]] و [[گریه]] مشغولمی‌شوند<ref>راهنمایی حرمین شریفین، ابراهیم غفاری، ج۱، ص۲۳۳.</ref>. [[امام کاظم]]{{ع}} در پاسخ برادرش [[علی بن جعفر]] که پرسید چرا مکه را بکه می‌گویند؟ فرمود: چون مردم یکدیگر را در مسجدالحرام پیرامون کعبه با دستان‌شان هُل می‌دهند<ref>فصلنامه میقات حج، ش۵۳، ص۱۱۶.</ref>.

			برای بکه معانی مختلفی بیان شده است:
			# بکه از «بکَّ» مشتق شده است، یعنی [[غرور]] گردن کشان و [[متکبران]] را در هم می‌کوبد، یاگردن آنان را می‌شکند.
			# بکه در جایی نیز به معنای ازدحام آمده است.
			با استفاده از برخی [[روایات]] و برخی اقوال می‌توان برای بکه چند معنی ذیل را نیز ذکر کرد:
			# «[[سعید بن جبیر]]» می‌گوید: مکه را بکه می‌گویند از آن رو که در آنجا برای [[طواف]] ازدحام می‌کنند. [[امام باقر]]{{ع}} این معنا را [[تأیید]] فرموده‌اند<ref>بحار الانوار، ج۸۰، ص۳۳۴.</ref>. راوی می‌گوید امام باقر{{ع}} را در [[نماز]] دیدم، زنی از مقابل او گذشت، من رفتم او را برانم، حضرت فرمود: «او را به حال خود بگذار؛ چراکه اینجا را بکه می‌گویند. از آن جهت که بعضی با بعض دیگر ازدحام می‌کنند. [[زن]] از مقابل مرد می‌گذرد، در حالی که مرد در حال نماز است، یا مرد از مقابل زن می‌گذرد در حالی که زن نماز گزارد، در این مکان این امر را اشکالی نیست»<ref>تاریخ مکه، دکتر محمد هادی امینی، ص۲۱.</ref>. در روایتی آمده است: {{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ بَكَّةَ لِأَنَّهَا تُبَكُ فِيهَا الرِّجَالُ وَ النِّسَاءُ}}؛ «[[مکه]] را [[بکه]] گفته‌اند؛ زیرا در آنجا [[زنان]] و مردان به هم می‌خورند». در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده که مکه نام مجموع [[شهر]] است و بکه نام محلی است که [[خانه کعبه]] در آنجا بنا شده است. {{متن حدیث\|بَكَّةُ مَوْضِعُ الْبَيْتِ و مكة سائر البلاد}}<ref>لسان العرب، ج۱۰، ص۴۰۳.</ref>.
			# آن [[دیار]] را از آن رو بکه خواندند که گردن [[جباران]] و [[طاغوتیان]] را در هم می‌شکند و هیچ جبار و [[ستمگری]]، قصد سویی نسبت به آن نمی‌کند، مگر این که [[خوار]] و زبون خواهد شد. {{متن حدیث\|إِنَّمَا سُمِّيَتْ بَكَّةَ لِأَنَّهَا تُبَكُّ أعْنَاقَ الجَبَابِرَةِ}}<ref>مجمع البحرین، ج۵، ص۲۵۹.</ref>؛ «قطرب» می‌گوید: وقتی [[عرب]] می‌گوید: {{عربی\|بككت عنقه}} منظور این است که او را خوار و زبون کردم، و نخوت و [[غرور]] او را در هم شکستم. و از آنجا که گردن جبارانی که در مکه [[ظلم و ستم]] روا دارند در هم شکسته می‌شود و هرگز بی‌کیفر نمی‌ماند، آن را بکه نامند<ref>تاریخ مکه، دکتر محمد هادی امینی، ص۲۲.</ref>.
			# صاحب «مجمعالبحرین»<ref>مجمع البحرین، جپنجم، ص۲۹۵.</ref> می‌گوید: گفته‌اند که نام‌گذاری به بکه از آن جهت است کهمردم در درون و پیرامون آن به [[بکاء]] و [[گریه]] می‌پردازند<ref>علل الشرایع، ص۳۹۷.</ref>. امام صادق{{ع}} فرموده‌اند: مکه را بکه می‌گویند: {{متن حدیث\|لِبُكَاءِ النَّاسِ حَوْلَهَا وَ فِيهَا}}<ref>بحار الانوار، ج۹۶، ص۷۸.</ref>.
			# برخی از [[مفسرین]] نیز احتمال داده‌اند که بکه همان مکه بوده باشد که «م»در آن تبدیل به «ب» شده است، نظیر لازم و «لازب» که هر دو در لغت عرب به یک معنی است<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص ۱۹۷.</ref>.
	# روایتی از [[اعلام قرآن (کتاب)\|اعلام قرآن]]: بکه همان [[مکه]] است. بعضی کلمات در عربی هم با «م» تلفظ می‌شود و هم با «ب» مثل لازب و لازم. بعضی نیز گفته‌اند بکه موضع [[کعبه]] است و مکه بقیه [[شهر]] یا [[حرم]] است<ref>ر.ک: کیانی، اعلام قرآن، ص۳۱.</ref>.		# روایتی از [[اعلام قرآن (کتاب)\|اعلام قرآن]]: بکه همان [[مکه]] است. بعضی کلمات در عربی هم با «م» تلفظ می‌شود و هم با «ب» مثل لازب و لازم. بعضی نیز گفته‌اند بکه موضع [[کعبه]] است و مکه بقیه [[شهر]] یا [[حرم]] است<ref>ر.ک: کیانی، اعلام قرآن، ص۳۱.</ref>.
	# روایتی از [[دانشنامه قرآن (کتاب)\|دانشنامه قرآن]]: بکه لغتاً و مصداقاً همان مکه است. جمال الدین قاسمی در محاسن التأویل گفته است بعضی کلمات در عربی هست که هم با «میم» تلفظ می‌شود و هم با «ب» نظیر «لازب» و «لازم»، «النمیط» و «النبیط»، «راتب» و «راتم» و چند کلمه دیگر، بکه (مکه) هم از این گونه کلمات است<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۳۸۲.</ref>.		# روایتی از [[دانشنامه قرآن (کتاب)\|دانشنامه قرآن]]: بکه لغتاً و مصداقاً همان مکه است. جمال الدین قاسمی در محاسن التأویل گفته است بعضی کلمات در عربی هست که هم با «میم» تلفظ می‌شود و هم با «ب» نظیر «لازب» و «لازم»، «النمیط» و «النبیط»، «راتب» و «راتم» و چند کلمه دیگر، بکه (مکه) هم از این گونه کلمات است<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۳۸۲.</ref>.

Bahmani: /* بکه */

2025-12-06T04:58:03Z

بکه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۸
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== [[بکه]] ==		== [[بکه]] ==
	{{متن قرآن\|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>.		این نام در [[قرآن کریم]] یک بار آمده است: {{متن قرآن\|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«بی‌گمان نخستین خانه‌ای که برای (عبادت) مردم (بنا) نهاده شد همان است که در مکّه است، خجسته و رهنمون برای جهانیان» سوره آل عمران، آیه ۹۶.</ref>.

	=== واژه‌شناسی بکه ===		=== واژه‌شناسی بکه ===

Bahmani در ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۷

2025-12-06T04:57:01Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-12-06T04:54:01Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۴
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']]
	# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]		# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]
	# [[پرونده:IM010430.jpg\|22px]] [[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]		# [[پرونده:IM010430.jpg\|22px]] [[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]

Bahmani در ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۲

2025-12-06T04:42:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = مکه		\| موضوع مرتبط = مکه
	\| عنوان مدخل = مکه		\| عنوان مدخل = مکه
	\| مداخل مرتبط = [[مکه در قرآن]] - [[مکه در تاریخ اسلامی]] - [[مکه در معارف مهدویت]]		\| مداخل مرتبط = [[مکه در قرآن]] - [[مکه در تاریخ اسلامی]] - [[مکه در معارف مهدویت]] - [[مکه در فقه سیاسی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2024-06-15T07:04:40Z

منابع

@@ خط ۷۳: / خط ۷۳: @@
 # [[پیامبر]] از [[اهل مکه]] و بزرگ شده در میان [[مردم]]: {{متن قرآن|أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنْ أَوْحَيْنَا إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ... قُلْ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلَا أَدْرَاكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِنْ قَبْلِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}؛
 # [[فتح مکه]] و [[پیروزی]] نمایان [[پیامبر]] بر [[مشرکان]] از مصادیق [[فتح المبین]]: {{متن قرآن|إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا}}، {{متن قرآن|إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص۷۸۲-۷۸۷.</ref>.
 == منابع ==
@@ خط ۷۹: / خط ۹۲: @@
 # [[پرونده:IM010435.jpg|22px]] [[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]
 # [[پرونده:IM010430.jpg|22px]] [[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|'''اماکن جغرافیایی در قرآن''']]
 {{پایان منابع}}

Bahmani: /* وجه تسمیه */

2023-02-01T10:10:52Z

وجه تسمیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~وجه تسمیه~~ ==		== مقدمه ==
	درباره نامگذاری مکه اقوال مختلفی نقل شده است: از آن جمله گفته‌اند: مکه در اصل ترکیبی از «مک» و «[[رب]]» بوده، مک به معنای «[[بیت]]» است و مکه یعنی بیت [[الرب]] یا [[بیت الله]]. در [[نقلی]] دگر آمده است: بک به عنوان یک پیوند، به معنای واحه و وادی آمده، مثل {{عربی\|بعل بك}} که به معنای وادی بعل است بدین ترتیب، بر اساس نامی که بطلمیوس برای مکه گفته است (یعنی «ماکارابا» باید این [[شهر]] را به نام وادی رب بشناسیم. برخی هم «مکرابا» را از کلمه [[عربی]] [[مقرب]] گرفته‌اند، اصطلاحی که به احتمال، مربوط به کسانی می‌باشد که مدعی [[نزدیکی به خدا]] یا [[خدایان]] بوده‌اند»<ref>ر.ک: آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۶۰.</ref>		درباره نامگذاری مکه اقوال مختلفی نقل شده است: از آن جمله گفته‌اند: مکه در اصل ترکیبی از «مک» و «[[رب]]» بوده، مک به معنای «[[بیت]]» است و مکه یعنی بیت [[الرب]] یا [[بیت الله]]. در [[نقلی]] دگر آمده است: بک به عنوان یک پیوند، به معنای واحه و وادی آمده، مثل {{عربی\|بعل بك}} که به معنای وادی بعل است بدین ترتیب، بر اساس نامی که بطلمیوس برای مکه گفته است (یعنی «ماکارابا» باید این [[شهر]] را به نام وادی رب بشناسیم. برخی هم «مکرابا» را از کلمه [[عربی]] [[مقرب]] گرفته‌اند، اصطلاحی که به احتمال، مربوط به کسانی می‌باشد که مدعی [[نزدیکی به خدا]] یا [[خدایان]] بوده‌اند»<ref>ر.ک: آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۶۰.</ref>

Bahmani در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۰

2023-02-01T10:10:25Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* مکه */

2023-02-01T09:57:48Z

مکه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۷
خط ۶۵:		خط ۶۵:

	با توجه به آنچه گذشت؛ می‌توان به این نتیجه رسید؛ که [[مکه]] به معنی شهری است، که [[خانه کعبه]] در آن احداث شده و [[بکه]] محل بنای خانه کعبه می‌باشد؛ لذا با دانستن این دو نکته، ما به دو نوع [[جغرافیا]] باید بپردازیم؛ یکی بکه و دیگری مکه، که به خواست [[خدای سبحان]]، به جغرافیای آن دو مکان، زیر عنوان‌های [[مسجدالحرام]]، [[کعبه]] و مکه، در جای خود اشاره خواهیم نمود.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۶۲.</ref>		با توجه به آنچه گذشت؛ می‌توان به این نتیجه رسید؛ که [[مکه]] به معنی شهری است، که [[خانه کعبه]] در آن احداث شده و [[بکه]] محل بنای خانه کعبه می‌باشد؛ لذا با دانستن این دو نکته، ما به دو نوع [[جغرافیا]] باید بپردازیم؛ یکی بکه و دیگری مکه، که به خواست [[خدای سبحان]]، به جغرافیای آن دو مکان، زیر عنوان‌های [[مسجدالحرام]]، [[کعبه]] و مکه، در جای خود اشاره خواهیم نمود.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۶۲.</ref>

	~~==[[مکه]]==~~
	{{متن قرآن\|وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا}}<ref>«و اوست که پس از آنکه شما را بر آنان پیروز گردانید دست آنان را از شما و دست شما را از آنان در دل مکّه، کوتاه کرد و خداوند به آنچه می‌کنید بیناست» سوره فتح، آیه ۲۴.</ref>.
	در [[آیات]] [[سوره فتح]] قرائنی وجود دارد که بازگو کننده [[صلح حدیبیه]] می‌باشند چنانچه از [[آیه]] ۱۸ سوره فتح فهمیده می‌شود که [[خداوند]] از [[بیعت]] [[مسلمانان]] با یکدیگر برای [[پیکار]] با [[کفار]] [[راضی]] و [[خشنود]] است و می‌دانیم که این بیعت، معروفیت به [[بیعت رضوان]] دارد و آن هنگامی اتفاق افتاد که مسلمانان قصد داشتند به [[کعبه]] بیایند اما [[قریش]] [[سفیر]] [[پیامبر]] یعنی جناب [[عثمان بن عفان]] را توقیف کرد و همین [[جفا]] موجب شد بر اساس فرمایش پیامبر مسلمانان با یکدیگر هم [[پیمان]] شدند تا با قریش بجنگند، «از آنجایی که [[رسول خدا]]{{صل}} و اصحابش نه به قصد [[جنگ]] و فقط برای انجام [[عمره]] راهی شده بودند، تجهیزات [[جنگی]] خاصی به همراه نداشتند و تنها به [[سلاح]] معمول همراه مسافران بسنده نموده بودند تا [[حجت]] بر [[قریشیان]] که تردید داشتند تمام باشد که آنها برای جنگ نیامده‌اند وقتی مسلمانان نزدیک مکه رسیدند، در محلی به نام [[حدیبیه]] [[اردو]] زدند»<ref>اطلس قرآن، ص۲۷۶.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۷.</ref>

	~~===[[اجمال]] مطلب===~~
	بر اساس آنچه که در [[المیزان]] می‌خوانیم: «ظاهراً مراد به نگهداری دست هر دو یکی از دو [[طائفه]] دیگر، همان صلحی باشد که در حدیبیه واقع شد چون محل این (کف) را بطن مکه معرفی کرده و حدیبیه هم در نزدیکی مکه و در بطن آن قرار دارد و حتی آن قدر اتصال به مکه دارد که بعضی گفته‌اند یکی از [[اراضی]] مکه و از حدود آن است<ref>تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۴۵۶.</ref>. [[قاموس قرآن]] در این باره می‌گوید: «بطن» در لغت از جمله به معنی جوف کل شیء است بطن مکه یعنی میان [[مکه]]، منظور از بطن مکه در [[آیه]] چنانکه گفته‌اند «[[حدیبیه]]» است به جهت نزدیکی‌اش به مکه در آیه چنانکه گفته‌اند«حدیبیه» است به جهت نزدیکی‌اش به مکه حتی گفته‌اند بعضی از [[اراضی]] آن [[حرم]] است<ref>www.tebyan.net..</ref> همین نظر در [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]] نوشته هم مورد [[تأیید]] قرار گرفته است و این را می‌رساند که حدیبیه عضوی از پیکره حرم است.<ref>عبدالرووف مخلص، تفسیر القرآن</ref>

	اما مؤلف کتاب [[تاریخ مکه المکرمه (کتاب)\|تاریخ مکه المکرمه]] قدیماً و حدیثاً نظر دیگری دارد: موضع حدیبیبه در خارج حدود حرم است همین نویسنده فاصله او را با [[مسجد الحرام]] ۲۴ کیلومتر و با حدود حرم ۲ کیلومتر دانسته است<ref>تاریخ مکه المکرمه، ص۲۰.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۸.</ref>

	~~===مراد نهایی از بطن مکه===~~
	در سطور گذشته ترسیمی از حدیبیه از نظر خوانندگان گذشت مراد از بطن نمی‌تواند چیزی به غیر از محل [[صلح حدیبیه]] باشد. «حدیبیه نام روستایی نزدیکی مکه است که ظاهراً به مناسبت درختی خمیده (به [[عربی]] حد باء) و [[کهنسال]] که آنجا در کنار چشمه‌ای واقع بود آن محل را به این اسم نامیدند»<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۹۲۰.</ref> پس حدبیبه محلی است در بطن مکه<ref>خلاصه تفاسیر المیزان و نمونه، ص۱۳۲۲.</ref>.
	لفظ مکه تنها در این آیه ذکر شده است «مکه در [[سرزمین مقدس]] قرار دارد و جایگاه [[کعبه]] و مسجد الحرام، یعنی بزرگ‌ترین و مقدس‌ترین [[معبد]] [[اسلام]] است. زادگاه [[حضرت رسول]]{{صل}}، [[حضرت علی]]{{ع}}،(در جوف کعبه) و بسیاری از مردان بزرگی [[صدر اسلام]] و بزرگ‌ترین [[شهر]] [[عربستان سعودی]] است این شهر معروف و قدیمی واقع در [[حجاز]]، نزدیک [[بحر احمر]] ([[دریای سرخ]]) است که به وسیله بندر [[جده]]، به آن دیار پیوند دارد». این بود خلاصه [[کلام]] برخی نویسندگان<ref>خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ص۲۱۴۴.</ref>. در بعضی منابع گفته شده است: «[[شهر مقدس]] مکه، در [[غرب]] نجد واقع است و آن را جزو تمامه دانسته‌اند این شهر از شمال به [[مدینه]]، از [[مشرق]] به نجد و ریاض، از جنوب به [[یمن]] و از [[مغرب]] به جده محدود می‌شود. طول آن ۷۸ درجه و عرض آن ۲۳ درجه است و در اقلیم دوم قرار می‌گیرد»<ref>ر.ک: قائدان، تاریخ و آثار اسلامی، ص۴۴.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۵۹.</ref>

	~~===نامگذاری [[مکه]]===~~
	در کتاب [[آثار اسلامی مکه و مدینه (کتاب)\|آثار اسلامی مکه و مدینه]] می‌خوانیم: درباره نامگذاری آن به مکه، اقوال مختلفی نقل شده است: از آن جمله گفته‌اند: مکه در اصل ترکیبی از «مک» و «[[رب]]» بوده، مک به معنای «[[بیت]]» است و مکه یعنی بیت [[الرب]] یا [[بیت الله]]. در [[نقلی]] دگر آمده است: بک به عنوان یک پیوند، به معنای واحه و وادی آمده، مثل {{عربی\|بعل بك}}که به معنای وادی بعل است بدین ترتیب، بر اساس نامی که بطلمیوس برای مکه گفته است (یعنی «ماکارابا» باید این [[شهر]] را به نام وادی رب بشناسیم. برخی هم «مکرابا» را از کلمه [[عربی]] [[مقرب]] گرفته‌اند، اصطلاحی که به احتمال، مربوط به کسانی می‌باشد که مدعی [[نزدیکی به خدا]] یا [[خدایان]] بوده‌اند»<ref>ر.ک: آثار اسلامی مکه و مدینه، ص۳۳.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه\|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)\|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۱۶۰.</ref>

	==[[بکه]]==		==[[بکه]]==