نافرمانی مدنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۵

2023-12-07T08:25:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
			{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط =
			\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط =
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۴۷:		خط ۵۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اصطلاحات سیاسی]]

Wasity: جایگزینی متن - 'بنده خدا' به 'بنده خدا'

2022-12-13T05:09:52Z

جایگزینی متن - 'بنده خدا' به 'بنده خدا'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛		# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛
	# [[امام علی]] {{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]] {{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]] {{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛		# [[امام علی]] {{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]] {{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]] {{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛
	# جمله معروفی است از [[رسول خدا]] {{صل}} که [[ائمّه هدی]] {{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده~~]] [[~~خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.		# جمله معروفی است از [[رسول خدا]] {{صل}} که [[ائمّه هدی]] {{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.

	معنای حدیث هم روشن است، نباید برای اطاعت از احدی، [[نافرمانی خدا]] را کرد. در حدیث “جنس اطاعت” [[نفی]] شده {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ}}، یعنی هر نوعی از اطاعت که معصیت خدا باشد، منتفی است. چنان‌که اطاعت از “هر مخلوقی” که [[معصیت الهی]] باشد، نیز نفی شده است. به تعبیر علمای [[علم اصول]]، نکره {{متن حدیث\|لِمَخْلُوقٍ‏}} در [[سیاق]] نفی {{متن حدیث\|لَا}} مفید عموم است. آن که اطاعتش ذاتاً [[واجب]] است، [[حق]] تبارک و تعالی است؛ اطاعت از غیرخدا تنها در صورتی مجاز و [[مشروع]] است که در راستای [[اطاعت از خدا]] باشد. به همین جهت، تنها از کسانی می‌توان اطاعت کرد که:		معنای حدیث هم روشن است، نباید برای اطاعت از احدی، [[نافرمانی خدا]] را کرد. در حدیث “جنس اطاعت” [[نفی]] شده {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ}}، یعنی هر نوعی از اطاعت که معصیت خدا باشد، منتفی است. چنان‌که اطاعت از “هر مخلوقی” که [[معصیت الهی]] باشد، نیز نفی شده است. به تعبیر علمای [[علم اصول]]، نکره {{متن حدیث\|لِمَخْلُوقٍ‏}} در [[سیاق]] نفی {{متن حدیث\|لَا}} مفید عموم است. آن که اطاعتش ذاتاً [[واجب]] است، [[حق]] تبارک و تعالی است؛ اطاعت از غیرخدا تنها در صورتی مجاز و [[مشروع]] است که در راستای [[اطاعت از خدا]] باشد. به همین جهت، تنها از کسانی می‌توان اطاعت کرد که:

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:20:03Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T10:15:06Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۵
خط ۳:		خط ۳:
	==مقدمه==		==مقدمه==
	نافرمانی مدنی، هر [[اقدام]] قانون‌شکنانه آشکار و عمدی است که با [[هدف]] جلب توجه همگان به [[نامشروع]] بودن برخی [[قوانین]] یا [[نادرستی]] آنها از جنبه [[اخلاقی]] و [[عقلانی]] انجام شود، برای نافرمانی مدنی چند پیش شرط وجود دارد:		نافرمانی مدنی، هر [[اقدام]] قانون‌شکنانه آشکار و عمدی است که با [[هدف]] جلب توجه همگان به [[نامشروع]] بودن برخی [[قوانین]] یا [[نادرستی]] آنها از جنبه [[اخلاقی]] و [[عقلانی]] انجام شود، برای نافرمانی مدنی چند پیش شرط وجود دارد:
	#[[اعتراض]] و نافرمانی باید در مقابله با مواردی از [[بی‌عدالتی]] آشکار صورت پذیرد؛		# [[اعتراض]] و نافرمانی باید در مقابله با مواردی از [[بی‌عدالتی]] آشکار صورت پذیرد؛
	#همه امکانات قانونی دیگر که شانس [[پیروزی]] دارد، قبلاً به کار گرفته شده باشد؛		#همه امکانات قانونی دیگر که شانس [[پیروزی]] دارد، قبلاً به کار گرفته شده باشد؛
	#اقدامات مربوط به نافرمانی نباید چنان ابعادی به خود بگیرد که کارکرد [[نظم]] [[قانون اساسی]] را به مخاطره اندازد<ref>علی بابایی، فرهنگ علوم سیاسی، ص۹۲.</ref>.		#اقدامات مربوط به نافرمانی نباید چنان ابعادی به خود بگیرد که کارکرد [[نظم]] [[قانون اساسی]] را به مخاطره اندازد<ref>علی بابایی، فرهنگ علوم سیاسی، ص۹۲.</ref>.
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	====[[روایات]]====		====[[روایات]]====
	در این زمینه، هم اسنادی مکتوب از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} وجود دارد و هم شواهد [[تاریخی]] [[گواه]] است. در موارد متعددی از رسول خدا{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[نقل]] شده که وقتی کسی را به‌عنوان [[نماینده]] خود به [[امارت]] [[شهر]] یا منطقه‌ای اعزام می‌کردند، به مردم توصیه می‌کردند که از “دستورهای بر [[حق]] و منطبق بر شرع” وی اطاعت کنند. [[مقید]] کردن “وجوب اطاعت” مردم از [[کارگزاران حکومتی]] به “مطابقت [[دستور]] آنها با حق” [[شاهد]] بر آن است که اطاعت از [[زمامداران]] غیرمعصوم مطلق نبوده و مشروط است. معنا و مفهوم آن این است: در صورتی که زمامدار [[دستوری]] برخلاف حق و دستور [[شرع]] صادر کند، اطاعتش واجب نیست. “عدم [[وجوب]] اطاعت” به معنای “جواز [[سرپیچی]] از دستور” است که همان “مقاومت و نافرمانی مدنی” است، به چند نمونه از این موارد توجه کنید:		در این زمینه، هم اسنادی مکتوب از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} وجود دارد و هم شواهد [[تاریخی]] [[گواه]] است. در موارد متعددی از رسول خدا{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[نقل]] شده که وقتی کسی را به‌عنوان [[نماینده]] خود به [[امارت]] [[شهر]] یا منطقه‌ای اعزام می‌کردند، به مردم توصیه می‌کردند که از “دستورهای بر [[حق]] و منطبق بر شرع” وی اطاعت کنند. [[مقید]] کردن “وجوب اطاعت” مردم از [[کارگزاران حکومتی]] به “مطابقت [[دستور]] آنها با حق” [[شاهد]] بر آن است که اطاعت از [[زمامداران]] غیرمعصوم مطلق نبوده و مشروط است. معنا و مفهوم آن این است: در صورتی که زمامدار [[دستوری]] برخلاف حق و دستور [[شرع]] صادر کند، اطاعتش واجب نیست. “عدم [[وجوب]] اطاعت” به معنای “جواز [[سرپیچی]] از دستور” است که همان “مقاومت و نافرمانی مدنی” است، به چند نمونه از این موارد توجه کنید:
	#[[پیامبر اکرم]]{{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛		# [[پیامبر اکرم]]{{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛
	#[[امام علی]]{{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]]{{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]]{{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛		# [[امام علی]]{{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]]{{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]]{{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛
	#جمله معروفی است از [[رسول خدا]]{{صل}} که [[ائمّه هدی]]{{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده]] [[خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.		#جمله معروفی است از [[رسول خدا]]{{صل}} که [[ائمّه هدی]]{{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده]] [[خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.

خط ۴۷:		خط ۴۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'

2022-01-12T06:27:01Z

جایگزینی متن - 'رحم' به 'رحم'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	====[[روایات]]====		====[[روایات]]====
	در این زمینه، هم اسنادی مکتوب از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} وجود دارد و هم شواهد [[تاریخی]] [[گواه]] است. در موارد متعددی از رسول خدا{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[نقل]] شده که وقتی کسی را به‌عنوان [[نماینده]] خود به [[امارت]] [[شهر]] یا منطقه‌ای اعزام می‌کردند، به مردم توصیه می‌کردند که از “دستورهای بر [[حق]] و منطبق بر شرع” وی اطاعت کنند. [[مقید]] کردن “وجوب اطاعت” مردم از [[کارگزاران حکومتی]] به “مطابقت [[دستور]] آنها با حق” [[شاهد]] بر آن است که اطاعت از [[زمامداران]] غیرمعصوم مطلق نبوده و مشروط است. معنا و مفهوم آن این است: در صورتی که زمامدار [[دستوری]] برخلاف حق و دستور [[شرع]] صادر کند، اطاعتش واجب نیست. “عدم [[وجوب]] اطاعت” به معنای “جواز [[سرپیچی]] از دستور” است که همان “مقاومت و نافرمانی مدنی” است، به چند نمونه از این موارد توجه کنید:		در این زمینه، هم اسنادی مکتوب از [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} وجود دارد و هم شواهد [[تاریخی]] [[گواه]] است. در موارد متعددی از رسول خدا{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} [[نقل]] شده که وقتی کسی را به‌عنوان [[نماینده]] خود به [[امارت]] [[شهر]] یا منطقه‌ای اعزام می‌کردند، به مردم توصیه می‌کردند که از “دستورهای بر [[حق]] و منطبق بر شرع” وی اطاعت کنند. [[مقید]] کردن “وجوب اطاعت” مردم از [[کارگزاران حکومتی]] به “مطابقت [[دستور]] آنها با حق” [[شاهد]] بر آن است که اطاعت از [[زمامداران]] غیرمعصوم مطلق نبوده و مشروط است. معنا و مفهوم آن این است: در صورتی که زمامدار [[دستوری]] برخلاف حق و دستور [[شرع]] صادر کند، اطاعتش واجب نیست. “عدم [[وجوب]] اطاعت” به معنای “جواز [[سرپیچی]] از دستور” است که همان “مقاومت و نافرمانی مدنی” است، به چند نمونه از این موارد توجه کنید:
	#[[پیامبر اکرم]]{{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان [[رحم]] و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛		#[[پیامبر اکرم]]{{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛
	#[[امام علی]]{{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]]{{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]]{{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛		#[[امام علی]]{{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]]{{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]]{{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛
	#جمله معروفی است از [[رسول خدا]]{{صل}} که [[ائمّه هدی]]{{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده]] [[خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.		#جمله معروفی است از [[رسول خدا]]{{صل}} که [[ائمّه هدی]]{{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده]] [[خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.

Heydari در ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۴

2022-01-10T15:04:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۴
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-18T00:53:52Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۲۳
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	در بحث نافرمانی مدنی مسائل دیگری هم وجود دارد که [[نیازمند]] بررسی بیشتر است. اینکه [[مرجع]] تشخیص ناعادلانه بودن [[قانون]] و [[تصمیم]] [[حکومت]] کیست؟ حکومت در برابر [[نافرمانان]] چه وظیفه‌ای دارد؟<ref>[[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|درسنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۷۰.</ref>		در بحث نافرمانی مدنی مسائل دیگری هم وجود دارد که [[نیازمند]] بررسی بیشتر است. اینکه [[مرجع]] تشخیص ناعادلانه بودن [[قانون]] و [[تصمیم]] [[حکومت]] کیست؟ حکومت در برابر [[نافرمانان]] چه وظیفه‌ای دارد؟<ref>[[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|درسنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۷۰.</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==پانویس== {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

2021-12-16T19:41:09Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==پانویس== {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} == پانویس == {{پانویس}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۱۱
خط ۴۳:		خط ۴۳:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]
			{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== # +==منابع== {{منابع}} # )

2021-12-16T12:19:06Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== # +==منابع== {{منابع}} # )

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۴۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	==منابع==		==منابع==
			{{منابع}}
	# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:1100625.jpg\|22px]] [[سید جواد ورعی\|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''درسنامه فقه سیاسی''']]

	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{ویرایش غیرنهایی}} +)

2021-04-19T21:41:13Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{ویرایش غیرنهایی}} +)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۱:۱۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش غیرنهایی}}~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛		# [[پیامبر اکرم]] {{صل}} به هنگام اعزام [[علاء بن حضرمی]]، به [[ولایت]] [[بحرین]]، در نامه‌ای به [[مردم]] نوشتند: {{متن حدیث\|فإنی قد بعثت إلیکم العلاء بن الحضرمی، و أمرته أن یتقی الله وحده لا شریک له و أن یلین فیکم الجناح ویحسن فیکم السیرة ویحکم بینکم و بین من لقاه من الناس بما أمر الله فی کتابه من العدل و أمرتکم بطاعته اذا فعل ذلک، فإن حکم فعدل و قسم فأقسط و استرحم فرحم فاسمعوا له و أطیعوا و أحسنوا مؤازرته و معونته}}؛ علاء بن حضرمی را به سوی شما گسیل کردم و به او [[دستور]] دادم که تنها از خدایی که شریکی ندارد، [[پروا]] کند، و در میان شما [[فروتنی]] پیشه نماید و [[رفتار نیکو]] داشته باشد و در [[مقام]] [[داوری]] به [[عدالت]] [[رفتار]] کند، و شما را به [[اطاعت]] از او فراخواندم اگر او به وظایفش عمل کرد، اگر به عدالت [[حکم]] راند، و با [[قسط]] تقسیم نمود و به کسانی که خواهان رحم و [[شفقت]] بودند، رحم و شفقت کرد، به فرامینش گوش کنید، و اطاعتش نمایید، و به [[نیکی]] [[یاری]] و حمایتش کنید<ref>احمدی میانجی، مکاتیب الرسول، ج۲، ص۶۱۹.</ref>؛
	# [[امام علی]] {{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]] {{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]] {{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛		# [[امام علی]] {{ع}} پس از [[نصب]] [[مالک اشتر]] به ولایت [[مصر]]، طی نامه‌ای به مردم این دیار ضمن معرفی [[مالک]] و [[تجلیل]] از وی، می‌نویسد: {{متن حدیث\|فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا أَمْرَهُ‏ فِيمَا طَابَقَ‏ الْحَقَّ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۳۸.</ref>؛ “به سخنش گوش فرا دهید، و از او اطاعت کنید در آنچه که [[مطابق با حق]] است”. ملاحظه می‌شود که هم [[رسول خدا]] {{صل}} و هم [[امیرمؤمنان]] {{ع}} از مردم [[انتظار]] “اطاعت مطلق” از [[کارگزاران]] خویش را نداشته و چنین توصیه‌ای هم به آنان نکرده‌اند، بلکه [[مقید]] بوده‌اند که “قید و شرط” اطاعت از آنان را هم بیان کنند تا نه کارگزارشان چنین توقعی داشته باشد و نه مردم [[تصور]] کنند که [[وظیفه]] دارند از کارگزاران به‌طور مطلق [[اطاعت]] کنند؛
	# جمله معروفی است از [[رسول خدا]] {{صل}} که [[ائمّه هدی]] {{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده~~]] [[~~خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.		# جمله معروفی است از [[رسول خدا]] {{صل}} که [[ائمّه هدی]] {{عم}} نیز در موارد متعددی بدان استناد جسته‌اند. ممکن است [[سند]] قابل اعتمادی هم نداشته باشد، ولی گذشته از آنکه به‌طور کلی این [[حدیث]] [[ارشاد]] به [[حکم عقل]] است، چون [[عقل]] اطاعت [[بنده خدا]] را به بهای [[معصیت خدا]] مجاز نمی‌داند<ref>خوئی، معتمد العروة الشیعه الوثقی، ج۱، ص۶۰.</ref>؛ به [[دلیل]] [[کثرت]] [[نقل]] این جمله از [[پیامبر]] و [[ائمه]]، تردیدی در صدور آن از پیامبر و [[امامان معصوم]] وجود ندارد. آن جمله این است: {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ‏ فِي‏ مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ}}<ref>حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۵۴، أبواب وجوب الحج، باب ۵۹، ح۷؛ هندی، کنز العمّال، ج۵، ص۷۹۲، ح۱۴۴۰۱؛ ابن‌ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج۱، ص۴۴۴، ح۱۶۴.</ref>؛ “از مخلوق نباید اطاعت کرد در [[راه]] [[معصیت]] خالق”. [[شیخ صدوق]] آن را از الفاظ رسول خدا دانسته<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۳۷۶.</ref>، [[محدثان]] دیگر مضمون حدیث را مسلّم دانسته‌اند که با [[روایات]] فراوان دیگری [[تأیید]] می‌شود، به‌گونه‌ای که هیچ [[مسلمانی]] نمی‌تواند آن را [[انکار]] کند<ref>مازندرانی، شرح کافی، ج۵، ص۳۰۰.</ref>.

	معنای حدیث هم روشن است، نباید برای اطاعت از احدی، [[نافرمانی خدا]] را کرد. در حدیث “جنس اطاعت” [[نفی]] شده {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ}}، یعنی هر نوعی از اطاعت که معصیت خدا باشد، منتفی است. چنان‌که اطاعت از “هر مخلوقی” که [[معصیت الهی]] باشد، نیز نفی شده است. به تعبیر علمای [[علم اصول]]، نکره {{متن حدیث\|لِمَخْلُوقٍ‏}} در [[سیاق]] نفی {{متن حدیث\|لَا}} مفید عموم است. آن که اطاعتش ذاتاً [[واجب]] است، [[حق]] تبارک و تعالی است؛ اطاعت از غیرخدا تنها در صورتی مجاز و [[مشروع]] است که در راستای [[اطاعت از خدا]] باشد. به همین جهت، تنها از کسانی می‌توان اطاعت کرد که:		معنای حدیث هم روشن است، نباید برای اطاعت از احدی، [[نافرمانی خدا]] را کرد. در حدیث “جنس اطاعت” [[نفی]] شده {{متن حدیث\|لَا طَاعَةَ}}، یعنی هر نوعی از اطاعت که معصیت خدا باشد، منتفی است. چنان‌که اطاعت از “هر مخلوقی” که [[معصیت الهی]] باشد، نیز نفی شده است. به تعبیر علمای [[علم اصول]]، نکره {{متن حدیث\|لِمَخْلُوقٍ‏}} در [[سیاق]] نفی {{متن حدیث\|لَا}} مفید عموم است. آن که اطاعتش ذاتاً [[واجب]] است، [[حق]] تبارک و تعالی است؛ اطاعت از غیرخدا تنها در صورتی مجاز و [[مشروع]] است که در راستای [[اطاعت از خدا]] باشد. به همین جهت، تنها از کسانی می‌توان اطاعت کرد که: