Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == امروز مفهومی از حکومت و سازمان سیاسی مطرح می‌شود که در آن مفهوم بسیار محدودی از دموکراسی تأیید می‌شود و دموکراسی درحقیقت ابزاری برای انتخاب صاحبا...» ایجاد کرد

2023-04-15T15:26:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == امروز مفهومی از حکومت و سازمان سیاسی مطرح می‌شود که در آن مفهوم بسیار محدودی از دموکراسی تأیید می‌شود و دموکراسی درحقیقت ابزاری برای انتخاب صاحبا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
امروز مفهومی از [[حکومت]] و [[سازمان سیاسی]] مطرح می‌شود که در آن مفهوم بسیار محدودی از [[دموکراسی]] [[تأیید]] می‌شود و دموکراسی درحقیقت ابزاری برای [[انتخاب]] [[صاحبان قدرت]] و نفوذی است که [[تصمیم‌گیری‌ها]] را در دست دارند و حداکثر دموکراسی برای [[پیشگیری]] از [[زیاده‌روی]] آنها به‌کار گرفته می‌شود. این مفهوم، با [[نظریه]] دموکراسی فراگیر به گونه‌ای متمایز، تفاوت داشت. این [[اندیشه]] بیش از همه در اندیشه ماکس وبر مدل نوینی از دموکراسی، که می‌توان آن را نوعی «نخبه‌گرایی» نامید، مطرح شده بود. او درباره ماهیت و ساختار [[جامعه]] جدید به امکان تحقق دموکراسی می‌اندیشد و به عنوان یک «[[لیبرال]] [[مأیوس]]» نامیده شده است.
وبر مانند ماکس، برخلاف بسیاری از نظریه‌پردازان [[سیاسی]] لیبرال پیش از خود، مایل نبود از ملاحظات مربوط به مطلوب‌ترین [[شکل حکومت]] و سازمان سیاسی به مفاهیم ارزشی و بایدها در تعیین خصوصیات سازمان‌های سیاسی موجود برسد، وی مانند گروهی از پیشینیان خود از جمله هابز، «ضرورت‌های [[تاریخی]] آشکار را به فضیلت‌های نظری مثبت» تبدیل کرده است؛ او با انجام این کار، نظریه [[دموکراتیک]] را به گونه‌ای بنیادین متحول کرده است<ref>دانشمند و سیاستمدار، ص۶.</ref>. تعیین خصوصیات فرایندهای تجدد منجر به آن شد که وی مفهوم بسیار ویژه‌ای از شکل مناسب [[نظام سیاسی]] و دموکراسی را عرضه کند.
وبر، در پی روشن کردن مشکل [[لیبرالی]] ایجاد [[تعادل]]، میان [[اجبار]] و [[حق]]، [[قدرت]] و [[قانون]]، حکومت متخصصان و [[حاکمیت مردمی]] بود. او بر این اندیشه بود که مسائل ناشی از دنبال کردن این [[هدف]]، جنبه‌های جدایی‌ناپذیر از [[زندگی]] جدید را تشکیل می‌دهند و تنها در پرتو گرایش‌های [[اجتماعی]] غالب، از جمله گرایش‌های ناشی از خود [[لیبرالیسم]] و تبدیل عمده آن، یعنی [[مارکسیسم]]، قابل [[درک]] است.

تأملات وبر، درباره این مسائل به تجدیدنظر‌های بنیادین در [[تعالیم]] لیبرالی انجامید؛ تجدیدنظر‌هایی که بر [[تکامل]] [[نظریه سیاسی]] و اجتماعی در دنیای آنگلو - امریکایی، به ویژه در سال‌های پس از [[جنگ]] جهانی دوم تأثیر عمده‌ای برجای گذاشت، همچنین یکی از منسجم‌ترین و جدیدترین چالش‌ها را در مقابل [[مارکسیسم]] پدید آورد. آنچه به این چالش اهمیت می‌دهد، گرچه به هیچ‌وجه از جمیع جهات درست نیست، بلکه پرداختن به ارزیابی شرایط [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] است که ارزش‌های [[لیبرالی]] و [[مارکسیستی]]، باید در آن به بقای خود ادامه دهند. در تحلیل نهایی آنچه به کار وبر نیرو می‌بخشد، آمیزه ویژه‌ای از [[جامعه‌شناسی]]، [[علوم سیاسی]] و [[فلسفه]] است، آمیزه‌ای که او، دست کم به‌طور رسمی، به شدت با آن مخالف بود.
وبر، تحقق [[دموکراسی مستقیم]] را در هر شرایطی امکان‌ناپذیر نمی‌شمرد، بلکه [[معتقد]] بود که [[دموکراسی]] فقط در سازمان‌هایی که حائز شرایط زیر باشند، قابل [[اجرا]] است:
#محلی و محدود بودن [[سازمان سیاسی]]؛
#همگونی اعضا در [[جایگاه اجتماعی]]؛
#[[سادگی]] [[وظایف]] [[اداری]] و مناسبات [[انسانی]]؛
#[[توسعه]] [[آموزش]] و [[فرهنگ]] دموکراسی.
دموکراسی نخبه‌گرایی همراه با [[حکومت پارلمانی]] و [[نظام]] حزبی رقابتی، از دیدگاه وبر، هم «اجتناب ناپذیر، و هم مطلوب» شمرده شده است. وبر، در زمینه حیاتی بودن حکومت پارلمانی، چندین دلیل عرضه کرده است:
#[[پارلمان]]، باز بودن [[حکومت]] را تضمین می‌کند، تا [[اندیشه‌ها]] و [[منافع]] رقیب، بیان شود؛
#[[شیوه]] بحث پارلمانی، پارلمان را به مکان مناسبی برای [[آزمون]] [[رهبران]] بلندپرواز تبدیل می‌کند؛
#پارلمان فضا را برای [[گفت‌وگو]] درباره [[سازش]] و [[حفظ]] [[رقابت]] [[ارزش‌ها]] مساعد و آماده می‌کند؛
گسترش [[حق]] [[رأی]] که ناگزیر به معنای گسترش سازمان‌های سیاسی می‌انجامد مورد تأکید وبر، است.
[[شعار]] «[[قانون]] آهنین الیگارشی» مدیون نظریات وبر بوده است. مفهوم این شعار سیاسی آن است که: «این [[سازمان]] است که به پیدایش [[سلطه]] [[انتخاب]] شده بر انتخاب کنندگان، [[قیم]] بر افراد تحت قیومت، و [[وکیل]] بر موکلان منجر خواهد شد. کسی که از سازمان صحبت می‌کند، از الیگارشی صحبت می‌کند».
دموکراسی کلاسیک در مقابل مدرن از «دموکراسی متکی به [[رهبری]]» یا «نخبه‌گرایی» بر [[نفی]] آشکار «آموزنده کلاسیک دموکراسی» سخن می‌گوید. منظور از این نوع دموکراسی، نوعی آرایشی نهادینه شده برای [[هدایت]] [[تصمیم‌گیری‌های سیاسی]] است.
این نوع [[دموکراسی]] واگذاری امر [[تصمیم‌گیری]] به خود [[مردم]] را ممکن و قابل تحقق می‌کند، و این کار از طریق افراد منتخبی صورت می‌گیرد که به منظور تحقق [[اراده عمومی]] [[حکومت]] را اداره می‌کنند.
مدل [[حکومتی]] دموکراسی نخبه‌گرایی را می‌توان در اصول توجیهی زیر خلاصه نمود:
#[[انتخاب]] [[نخبگان]] [[سیاسی]] کاردان و دارای بینشی که [[قادر]] باشند، [[تصمیمات]] [[قانونگذاری]] و [[اداری]] لازم را به انجام رسانند؛
#ایجاد روش‌های کنترلی و موانعی که از زیاده‌روی‌های [[رهبری سیاسی]] جلو‌گیری کند؛
#[[حکومت پارلمانی]] همراه با [[قوه مجریه]] کارآمد؛
#[[رقابت]] میان [[احزاب]] و نخبگان سیاسی رقیب؛
#[[سلطه]] سیاست‌های حزبی بر [[پارلمان]]؛
#مرکزیت رهبری سیاسی؛
#[[تشکیلات اداری]] مستقل و [[تعلیم]] دیده؛
#وجود محدودیت‌های قانونی و عملی در مقابل «برد مؤثر [[تصمیم‌گیری سیاسی]]»؛
#[[جامعه]] صنعتی؛
#تضاد [[اجتماعی]] و سیاسی؛
#انتخاب کنندگان کم‌اطلاع و یا [[عاطفی]]؛
#[[فرهنگ سیاسی]] که [[اختلاف]] [[عقاید]] را [[تحمل]] می‌کند؛
#متخصصان فنی و مدیران [[دانا]]<ref>درآمدی بر فقه سیاسی، ص۲۹۷-۲۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۶۸۲.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100701.jpg|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اصطلاحات سیاسی]]

نخبه‌گرایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها