نشستن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:29:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}

	==تبیین چگونگی نشستن [[پیامبر]]{{صل}} و حضورش در مجالس<ref>به قلم فاضل ارجمند، جناب آقای عبد الهادی مسعودی.</ref>==		== تبیین چگونگی نشستن [[پیامبر]] {{صل}} و حضورش در مجالس<ref>به قلم فاضل ارجمند، جناب آقای عبد الهادی مسعودی.</ref>==
	[[پیامبر اکرم]]{{صل}} بیشتر رو به [[قبله]] می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (رو به قبله نشستن).</ref>. به مجلس که وارد می‌شدند، به بالای آن نمی‌رفتند و در انتهای مجلس -جایی متصل به بقیه، و نه دور و کنار از جمع ۔ می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۴.</ref>. نشست و برخاست پیامبر{{صل}}، با [[ذکر خدا]] همراه بود<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (ذکر خدا گفتن، هنگام نشستن و برخاستن).</ref>. ایشان باکمال [[ادب]] و [[تواضع]]، گاه بر روی دو زانو می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> و گاه یک پا را خم می‌کردند و پای دیگر را روی آن می‌گشودند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref>؛ اما بیشتر، مانند [[اعراب]] [[صحرانشین]]، به حالت «احتبا» روی [[زمین]] می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (چگونگی نشستن پیامبر{{صل}}).</ref>؛ یعنی ساق‌های خود را به گونه عمودی در می‌آوردند و دستان خویش را به گرد آنها حلقه می‌کردند و یا دستار خویش را به دور آنها می‌بستند و بدین‌گونه خود را از تکیه گاه، [[بی‌نیاز]] می‌نمودند.		[[پیامبر اکرم]] {{صل}} بیشتر رو به [[قبله]] می‌نشستند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (رو به قبله نشستن).</ref>. به مجلس که وارد می‌شدند، به بالای آن نمی‌رفتند و در انتهای مجلس -جایی متصل به بقیه، و نه دور و کنار از جمع ۔ می‌نشستند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۴.</ref>. نشست و برخاست پیامبر {{صل}}، با [[ذکر خدا]] همراه بود<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (ذکر خدا گفتن، هنگام نشستن و برخاستن).</ref>. ایشان باکمال [[ادب]] و [[تواضع]]، گاه بر روی دو زانو می‌نشستند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> و گاه یک پا را خم می‌کردند و پای دیگر را روی آن می‌گشودند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref>؛ اما بیشتر، مانند [[اعراب]] [[صحرانشین]]، به حالت «احتبا» روی [[زمین]] می‌نشستند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (چگونگی نشستن پیامبر {{صل}}).</ref>؛ یعنی ساق‌های خود را به گونه عمودی در می‌آوردند و دستان خویش را به گرد آنها حلقه می‌کردند و یا دستار خویش را به دور آنها می‌بستند و بدین‌گونه خود را از تکیه گاه، [[بی‌نیاز]] می‌نمودند.

	نشستن پیامبر{{صل}} مانند دیگر کارهای ایشان، فروتنانه بود. ایشان گاه مانند بردگان می‌نشستند<ref>ر.ک: ج۱، ص۴۵۱ (فروتنی پیامبر{{صل}}/ فروتنی در نشستن).</ref>، و گاه به پشتی تکیه می‌دادند و گاه ردای خود را در تکیه‌گاه می‌نهادند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۵، ح۱۶۱۳۔ ۱۶۱۶.</ref>؛ اما هیچ‌گاه، پای خود را جلوی کسی دراز نکردند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷ (ادب نشستن پیامبر{{صل}}).</ref>. همچنین بر پایه [[احادیث شیعه]]، هیچ‌گاه دیده نشد که پیامبر تا چهارزانو (متربع) نشسته باشند؛ نشستنی که به احتمال فراوان در روزگاران گذشته، گونه‌ای [[تکبّر]] و [[بزرگ‌منشی]] در آن [[احساس]] می‌گشته و مبغوض [[خدا]] دانسته می‌شده است<ref>کلینی که درباره نشستن بر سر سفره، از امام علی{{ع}} نقل کرده است: «کسی از شما چهارزانو ننشیند، که خداوند از این‌گونه نشستن بدش می‌آید و از کسی که چهارزانو بنشیند، نفرت دارد» (الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۱۰).</ref>.		نشستن پیامبر {{صل}} مانند دیگر کارهای ایشان، فروتنانه بود. ایشان گاه مانند بردگان می‌نشستند<ref>ر. ک: ج۱، ص۴۵۱ (فروتنی پیامبر {{صل}}/ فروتنی در نشستن).</ref>، و گاه به پشتی تکیه می‌دادند و گاه ردای خود را در تکیه‌گاه می‌نهادند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۵، ح۱۶۱۳۔ ۱۶۱۶.</ref>؛ اما هیچ‌گاه، پای خود را جلوی کسی دراز نکردند<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷ (ادب نشستن پیامبر {{صل}}).</ref>. همچنین بر پایه [[احادیث شیعه]]، هیچ‌گاه دیده نشد که پیامبر تا چهارزانو (متربع) نشسته باشند؛ نشستنی که به احتمال فراوان در روزگاران گذشته، گونه‌ای [[تکبّر]] و [[بزرگ‌منشی]] در آن [[احساس]] می‌گشته و مبغوض [[خدا]] دانسته می‌شده است<ref>کلینی که درباره نشستن بر سر سفره، از امام علی {{ع}} نقل کرده است: «کسی از شما چهارزانو ننشیند، که خداوند از این‌گونه نشستن بدش می‌آید و از کسی که چهارزانو بنشیند، نفرت دارد» (الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۱۰).</ref>.

	گفتنی است که یک [[حدیث]] از [[اهل سنت]]، چهار زانو نشستن [[پیامبر]]{{صل}} را پس از [[نماز صبح]]<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۷.</ref>، و [[حدیثی]] دیگر، یک مورد از این‌گونه نشستن را بدون تقیید به‌جا و [[زمان]] خاصی، گزارش کرده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۸.</ref>. البته هر دو حدیث، سندشان [[ضعف]] و خدشه دارد و با حدیث نقل شده در [[الکافی]]<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> که می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ يُرَ مُتَرَبِّعاً}}؛ «هرگز چهار زانو دیده نشد» معارض‌اند، و از این‌رو اطمینانی به صدور آنها نیست. [[مؤیّد]] این سخن، گزارش‌هایی از [[شیعه]] و اهل سنت هستند که نشستن پیامبر{{صل}} را بیشتر در حالت احتبا و احتفاز<ref>معنای «احتبا» و «احتفاز» در ابتدای تحلیل آمد.</ref> دانسته‌اند.		گفتنی است که یک [[حدیث]] از [[اهل سنت]]، چهار زانو نشستن [[پیامبر]] {{صل}} را پس از [[نماز صبح]]<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۷.</ref>، و [[حدیثی]] دیگر، یک مورد از این‌گونه نشستن را بدون تقیید به‌جا و [[زمان]] خاصی، گزارش کرده است<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۸.</ref>. البته هر دو حدیث، سندشان [[ضعف]] و خدشه دارد و با حدیث نقل شده در [[الکافی]]<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> که می‌گوید: {{متن حدیث\|وَ لَمْ يُرَ مُتَرَبِّعاً}}؛ «هرگز چهار زانو دیده نشد» معارض‌اند، و از این‌رو اطمینانی به صدور آنها نیست. [[مؤیّد]] این سخن، گزارش‌هایی از [[شیعه]] و اهل سنت هستند که نشستن پیامبر {{صل}} را بیشتر در حالت احتبا و احتفاز<ref>معنای «احتبا» و «احتفاز» در ابتدای تحلیل آمد.</ref> دانسته‌اند.

	ناگفته نماند که وجوه و احتمالاتی را می‌توان برای جمع میان [[احادیث]] یاد شده ارائه داد. یک احتمال، آن است که «تربّع» که چهارزانو ترجمه می‌شود، مشترک لفظی میان چند معنا و چند گونه نشستن باشد. در این صورت، دو دسته حدیث، تنها در لفظ، مشترک خواهند بود. بر اساس این احتمال، از نظر معنا چنین می‌شود که گونه‌ای از نشستن، دیده و گزارش شده و گونه‌ای دیگر دیده و گزارش نشده است. درباره این احتمال باید گفت که نمی‌توان این اشتراک لفظی و تعدّد معنایی را در لغت یافت<ref>ر.ک: فقه اللغة، ثعالبی، ص۱۸۲. گفتنی است که برخی فقیهان، معنای فقهی «تربّع» را در بحث چگونگی نشستن در نماز، چند گونه تفسیر کرده‌اند (ر.ک: مستند الشیعة، نراقی، ج۶، ص۶۶؛ جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۲۴).</ref>.		ناگفته نماند که وجوه و احتمالاتی را می‌توان برای جمع میان [[احادیث]] یاد شده ارائه داد. یک احتمال، آن است که «تربّع» که چهارزانو ترجمه می‌شود، مشترک لفظی میان چند معنا و چند گونه نشستن باشد. در این صورت، دو دسته حدیث، تنها در لفظ، مشترک خواهند بود. بر اساس این احتمال، از نظر معنا چنین می‌شود که گونه‌ای از نشستن، دیده و گزارش شده و گونه‌ای دیگر دیده و گزارش نشده است. درباره این احتمال باید گفت که نمی‌توان این اشتراک لفظی و تعدّد معنایی را در لغت یافت<ref>ر. ک: فقه اللغة، ثعالبی، ص۱۸۲. گفتنی است که برخی فقیهان، معنای فقهی «تربّع» را در بحث چگونگی نشستن در نماز، چند گونه تفسیر کرده‌اند (ر. ک: مستند الشیعة، نراقی، ج۶، ص۶۶؛ جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۲۴).</ref>.

	احتمال معنایی دیگر، نادیده انگاشتن چند مورد انگشت‌شمار از چهار زانو نشستن پیامبر{{صل}} است. به سخن دیگر، در میان ده‌ها هزار باری که پیامبر{{صل}} نشسته و برخاسته‌اند، ده یا بیست بار چهارزانو نشستن، در [[حکم]] عدم است و به کار بردن تعبیر «دیده نشدن» درباره آنها، پذیرفتنی می‌نماید.		احتمال معنایی دیگر، نادیده انگاشتن چند مورد انگشت‌شمار از چهار زانو نشستن پیامبر {{صل}} است. به سخن دیگر، در میان ده‌ها هزار باری که پیامبر {{صل}} نشسته و برخاسته‌اند، ده یا بیست بار چهارزانو نشستن، در [[حکم]] عدم است و به کار بردن تعبیر «دیده نشدن» درباره آنها، پذیرفتنی می‌نماید.

	در هر صورت با توجه به این نکات، گزارش چهار زانو نشستن [[پیامبر]]{{صل}}، اطمینان‌آور نیست و نمی‌توان آن را شیوه و گونه‌ای برای نشستن پیامبر{{صل}} خواند؛ اما باید توجه داشت که [[حکم]] بسیاری از [[اعمال]] و شکل و صورتشان، تابع اثر محیطی آنها و برداشتی است که [[مردمان]] از آنها دارند. بسی محتمل است در [[جامعه]] و روزگاری که چهارزانو نشستن، ویژه [[متکبّران]] به شمار نمی‌رود، این‌گونه نشستن، پذیرفتنی‌تر از نشستن به حالت نیم‌خیز (احتفاز) و یا احتبا باشد. از این رو در برخی [[احادیث]]، [[غذا خوردن]] [[امام صادق]]{{ع}} در حالت چهارزانو گزارش شده است<ref>الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۹.</ref>.		در هر صورت با توجه به این نکات، گزارش چهار زانو نشستن [[پیامبر]] {{صل}}، اطمینان‌آور نیست و نمی‌توان آن را شیوه و گونه‌ای برای نشستن پیامبر {{صل}} خواند؛ اما باید توجه داشت که [[حکم]] بسیاری از [[اعمال]] و شکل و صورتشان، تابع اثر محیطی آنها و برداشتی است که [[مردمان]] از آنها دارند. بسی محتمل است در [[جامعه]] و روزگاری که چهارزانو نشستن، ویژه [[متکبّران]] به شمار نمی‌رود، این‌گونه نشستن، پذیرفتنی‌تر از نشستن به حالت نیم‌خیز (احتفاز) و یا احتبا باشد. از این رو در برخی [[احادیث]]، [[غذا خوردن]] [[امام صادق]] {{ع}} در حالت چهارزانو گزارش شده است<ref>الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۹.</ref>.

	==جمع‌بندی==		== جمع‌بندی ==
	با توجه به اصول [[حاکم]] بر [[سیره نبوی]] می‌توان گفت: نشستن [[انسان]] نیز همچون سایر [[کارها]] باید نمود [[فروتنی]]، [[ادب]]، به [[یاد خدا]] بودن و متناسب و هماهنگ با هنجارهای پذیرفته شده [[اجتماعی]] باشد که در آن [[زندگی]] می‌کنیم.		با توجه به اصول [[حاکم]] بر [[سیره نبوی]] می‌توان گفت: نشستن [[انسان]] نیز همچون سایر [[کارها]] باید نمود [[فروتنی]]، [[ادب]]، به [[یاد خدا]] بودن و متناسب و هماهنگ با هنجارهای پذیرفته شده [[اجتماعی]] باشد که در آن [[زندگی]] می‌کنیم.
	گفتنی است که برخاستن پیامبر{{صل}} از مجلس نیز همراه یاد خدا بوده و [[آداب]] خاصی داشته که در ابواب مربوط به آن آمده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (چگونگی برخاستن پیامبر) و ص۱۲۱ (دعای پیامبر به هنگام برخاستن).</ref>.<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|سیره پیامبر خاتم ج۳]]، ص ۱۲۵.</ref>.		گفتنی است که برخاستن پیامبر {{صل}} از مجلس نیز همراه یاد خدا بوده و [[آداب]] خاصی داشته که در ابواب مربوط به آن آمده است<ref>ر. ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (چگونگی برخاستن پیامبر) و ص۱۲۱ (دعای پیامبر به هنگام برخاستن).</ref>.<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|سیره پیامبر خاتم ج۳]]، ص ۱۲۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:05:59Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}

خط ۱۸:		خط ۱۷:
	با توجه به اصول [[حاکم]] بر [[سیره نبوی]] می‌توان گفت: نشستن [[انسان]] نیز همچون سایر [[کارها]] باید نمود [[فروتنی]]، [[ادب]]، به [[یاد خدا]] بودن و متناسب و هماهنگ با هنجارهای پذیرفته شده [[اجتماعی]] باشد که در آن [[زندگی]] می‌کنیم.		با توجه به اصول [[حاکم]] بر [[سیره نبوی]] می‌توان گفت: نشستن [[انسان]] نیز همچون سایر [[کارها]] باید نمود [[فروتنی]]، [[ادب]]، به [[یاد خدا]] بودن و متناسب و هماهنگ با هنجارهای پذیرفته شده [[اجتماعی]] باشد که در آن [[زندگی]] می‌کنیم.
	گفتنی است که برخاستن پیامبر{{صل}} از مجلس نیز همراه یاد خدا بوده و [[آداب]] خاصی داشته که در ابواب مربوط به آن آمده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (چگونگی برخاستن پیامبر) و ص۱۲۱ (دعای پیامبر به هنگام برخاستن).</ref>.<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|سیره پیامبر خاتم ج۳]]، ص ۱۲۵.</ref>.		گفتنی است که برخاستن پیامبر{{صل}} از مجلس نیز همراه یاد خدا بوده و [[آداب]] خاصی داشته که در ابواب مربوط به آن آمده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (چگونگی برخاستن پیامبر) و ص۱۲۱ (دعای پیامبر به هنگام برخاستن).</ref>.<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|سیره پیامبر خاتم ج۳]]، ص ۱۲۵.</ref>.

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۳۰:		خط ۲۷:

	[[رده:نشستن]]		[[رده:نشستن]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T17:05:35Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]~~</div>~~

	==تبیین چگونگی نشستن [[پیامبر]]{{صل}} و حضورش در مجالس<ref>به قلم فاضل ارجمند، جناب آقای عبد الهادی مسعودی.</ref>==		==تبیین چگونگی نشستن [[پیامبر]]{{صل}} و حضورش در مجالس<ref>به قلم فاضل ارجمند، جناب آقای عبد الهادی مسعودی.</ref>==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-18T02:52:26Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۲
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:نشستن]]		[[رده:نشستن]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-18T01:03:31Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۳۳
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1379262.jpg\|22px]] [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|'''سیره پیامبر خاتم ج۳''']]		# [[پرونده:1379262.jpg\|22px]] [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌\|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)\|'''سیره پیامبر خاتم ج۳''']]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد

2021-11-22T09:49:57Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[نشستن در حدیث]] - [[نشستن در معارف و سیره نبوی]]</div>

==تبیین چگونگی نشستن [[پیامبر]]{{صل}} و حضورش در مجالس<ref>به قلم فاضل ارجمند، جناب آقای عبد الهادی مسعودی.</ref>==
[[پیامبر اکرم]]{{صل}} بیشتر رو به [[قبله]] می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (رو به قبله نشستن).</ref>. به مجلس که وارد می‌شدند، به بالای آن نمی‌رفتند و در انتهای مجلس -جایی متصل به بقیه، و نه دور و کنار از جمع ۔ می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۴.</ref>. نشست و برخاست پیامبر{{صل}}، با [[ذکر خدا]] همراه بود<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (ذکر خدا گفتن، هنگام نشستن و برخاستن).</ref>. ایشان باکمال [[ادب]] و [[تواضع]]، گاه بر روی دو زانو می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> و گاه یک پا را خم می‌کردند و پای دیگر را روی آن می‌گشودند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref>؛ اما بیشتر، مانند [[اعراب]] [[صحرانشین]]، به حالت «احتبا» روی [[زمین]] می‌نشستند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱ (چگونگی نشستن پیامبر{{صل}}).</ref>؛ یعنی ساق‌های خود را به گونه عمودی در می‌آوردند و دستان خویش را به گرد آنها حلقه می‌کردند و یا دستار خویش را به دور آنها می‌بستند و بدین‌گونه خود را از تکیه گاه، [[بی‌نیاز]] می‌نمودند.

نشستن پیامبر{{صل}} مانند دیگر کارهای ایشان، فروتنانه بود. ایشان گاه مانند بردگان می‌نشستند<ref>ر.ک: ج۱، ص۴۵۱ (فروتنی پیامبر{{صل}}/ فروتنی در نشستن).</ref>، و گاه به پشتی تکیه می‌دادند و گاه ردای خود را در تکیه‌گاه می‌نهادند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۵، ح۱۶۱۳۔ ۱۶۱۶.</ref>؛ اما هیچ‌گاه، پای خود را جلوی کسی دراز نکردند<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷ (ادب نشستن پیامبر{{صل}}).</ref>. همچنین بر پایه [[احادیث شیعه]]، هیچ‌گاه دیده نشد که پیامبر تا چهارزانو (متربع) نشسته باشند؛ نشستنی که به احتمال فراوان در روزگاران گذشته، گونه‌ای [[تکبّر]] و [[بزرگ‌منشی]] در آن [[احساس]] می‌گشته و مبغوض [[خدا]] دانسته می‌شده است<ref>کلینی که درباره نشستن بر سر سفره، از امام علی{{ع}} نقل کرده است: «کسی از شما چهارزانو ننشیند، که خداوند از این‌گونه نشستن بدش می‌آید و از کسی که چهارزانو بنشیند، نفرت دارد» (الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۱۰).</ref>.

گفتنی است که یک [[حدیث]] از [[اهل سنت]]، چهار زانو نشستن [[پیامبر]]{{صل}} را پس از [[نماز صبح]]<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۷.</ref>، و [[حدیثی]] دیگر، یک مورد از این‌گونه نشستن را بدون تقیید به‌جا و [[زمان]] خاصی، گزارش کرده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۷، ح۱۶۱۸.</ref>. البته هر دو حدیث، سندشان [[ضعف]] و خدشه دارد و با حدیث نقل شده در [[الکافی]]<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۱، ح۱۶۰۵.</ref> که می‌گوید: {{متن حدیث|وَ لَمْ يُرَ مُتَرَبِّعاً}}؛ «هرگز چهار زانو دیده نشد» معارض‌اند، و از این‌رو اطمینانی به صدور آنها نیست. [[مؤیّد]] این سخن، گزارش‌هایی از [[شیعه]] و اهل سنت هستند که نشستن پیامبر{{صل}} را بیشتر در حالت احتبا و احتفاز<ref>معنای «احتبا» و «احتفاز» در ابتدای تحلیل آمد.</ref> دانسته‌اند.

ناگفته نماند که وجوه و احتمالاتی را می‌توان برای جمع میان [[احادیث]] یاد شده ارائه داد. یک احتمال، آن است که «تربّع» که چهارزانو ترجمه می‌شود، مشترک لفظی میان چند معنا و چند گونه نشستن باشد. در این صورت، دو دسته حدیث، تنها در لفظ، مشترک خواهند بود. بر اساس این احتمال، از نظر معنا چنین می‌شود که گونه‌ای از نشستن، دیده و گزارش شده و گونه‌ای دیگر دیده و گزارش نشده است. درباره این احتمال باید گفت که نمی‌توان این اشتراک لفظی و تعدّد معنایی را در لغت یافت<ref>ر.ک: فقه اللغة، ثعالبی، ص۱۸۲. گفتنی است که برخی فقیهان، معنای فقهی «تربّع» را در بحث چگونگی نشستن در نماز، چند گونه تفسیر کرده‌اند (ر.ک: مستند الشیعة، نراقی، ج۶، ص۶۶؛ جواهر الکلام، ج۱۲، ص۲۲۴).</ref>.

احتمال معنایی دیگر، نادیده انگاشتن چند مورد انگشت‌شمار از چهار زانو نشستن پیامبر{{صل}} است. به سخن دیگر، در میان ده‌ها هزار باری که پیامبر{{صل}} نشسته و برخاسته‌اند، ده یا بیست بار چهارزانو نشستن، در [[حکم]] عدم است و به کار بردن تعبیر «دیده نشدن» درباره آنها، پذیرفتنی می‌نماید.

در هر صورت با توجه به این نکات، گزارش چهار زانو نشستن [[پیامبر]]{{صل}}، اطمینان‌آور نیست و نمی‌توان آن را شیوه و گونه‌ای برای نشستن پیامبر{{صل}} خواند؛ اما باید توجه داشت که [[حکم]] بسیاری از [[اعمال]] و شکل و صورتشان، تابع اثر محیطی آنها و برداشتی است که [[مردمان]] از آنها دارند. بسی محتمل است در [[جامعه]] و روزگاری که چهارزانو نشستن، ویژه [[متکبّران]] به شمار نمی‌رود، این‌گونه نشستن، پذیرفتنی‌تر از نشستن به حالت نیم‌خیز (احتفاز) و یا احتبا باشد. از این رو در برخی [[احادیث]]، [[غذا خوردن]] [[امام صادق]]{{ع}} در حالت چهارزانو گزارش شده است<ref>الکافی، ج۶، ص۲۷۲، ح۹.</ref>.

==جمع‌بندی==
با توجه به اصول [[حاکم]] بر [[سیره نبوی]] می‌توان گفت: نشستن [[انسان]] نیز همچون سایر [[کارها]] باید نمود [[فروتنی]]، [[ادب]]، به [[یاد خدا]] بودن و متناسب و هماهنگ با هنجارهای پذیرفته شده [[اجتماعی]] باشد که در آن [[زندگی]] می‌کنیم.
گفتنی است که برخاستن پیامبر{{صل}} از مجلس نیز همراه یاد خدا بوده و [[آداب]] خاصی داشته که در ابواب مربوط به آن آمده است<ref>ر.ک: سیره پیامبر خاتم، ج۳، ص۱۱۹ (چگونگی برخاستن پیامبر) و ص۱۲۱ (دعای پیامبر به هنگام برخاستن).</ref>.<ref>[[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)|سیره پیامبر خاتم ج۳]]، ص ۱۲۵.</ref>.

== جستارهای وابسته ==

==منابع==
{{منابع}}
# [[پرونده:1379262.jpg|22px]] [[محمد م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌|م‍ح‍م‍دی‌ ری‌ش‍ه‍ری‌، محمد]]، [[سیره پیامبر خاتم ج۳ (کتاب)|'''سیره پیامبر خاتم ج۳''']]
{{پایان منابع}}

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده:نشستن]]
[[رده:مدخل]]