نظام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* مقدمه */

2025-06-19T07:10:07Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	واژه ~~نظام~~ در لغت از ریشه [[نظم]] و به معنای [[نظم]] دادن، آراستن، به رشته کشیدن مروارید، رویه، عادت و روش است<ref>ر.ک: حسن عمید، فرهنگ عمید، ج۲، ص۱۱۶۳.</ref>. در لسان العرب واژه نظام به معنای تألیف، تجمیع و قرین کردن چیزی به چیز دیگر و نخی که با آن لؤلؤ یا هر چیز دیگری به [[نظم]] در می‌آید، آمده است. افزون بر این، کابرد دیگر واژه نظام در معانی هدیه، [[سیره]] و عادت است<ref>ر.ک: محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۵۷۹.</ref>. طریحی در مجمع البحرین نیز شبیه همین معنا را ذیل واژه نظام آورده است<ref>{{عربی\|النِّظَام بالكسر: الخيط الذي يُنْظَمُ به اللؤلؤ}} (ر.ک: فخر الدین الطریحی، مجمع البحرین، ج۴، ص۳۱۹).</ref>. در معجم الوسیط نیز واژه نظام به همین معنا آمده است<ref>{{عربی\| النظام: الخيط الذي ينظم فيه اللؤلؤ و غيره. و الترتيب و الاتساق...}} (ر.ک: إبراهیم مصطفی، أحمد الزیات، حامد عبدالقادر و محمد النجار، المعجم الوسیط، تحقیق مجمع اللغة العربیة، ج۲، ص۹۳۳).</ref>. به هر حال، واژه نظام در لغت به معنای [[نظم]] بخشیدن و مرتب کردن است. اما در اصطلاح، تعاریف مختلفی با رویکردهای متفاوت، از جمله [[جامعه‌شناسی]] برای این واژه آمده است که برخی از آنها با موضوع بحث حاضر ارتباطی ندارد. آن‌چه با مبحث پیش رو ارتباط دارد، تعریف‌های [[سیاسی]] از این واژه است. برخی از نویسندگان، تعریف‌های مختلفی از این واژه جمع‌آوری کرده‌اند: “مجموع عناصر دارای کنش و واکنش”، “مجموعه [[هدف‌ها]] همراه با روابط میان [[هدف‌ها]] و میان [[خواص]] آنها”، “کلی که از اجزای زیادی ترکیب شده” و “هر مجموعه از عناصر که بتواند به نحوی به طور متوازن با یکدیگر عمل کند، می‌تواند به صورت یک [[سیستم]] نگریسته شود؛ کهکشان‌ها، تیم‌های فوتبال، [[قوه مقننه]] و [[احزاب سیاسی]] هرکدام یک [[سیستم]] هستند”. نویسنده پس از بیان تعریف‌های بالا نتیجه می‌گیرد که نظام دسته‌ای از [[هدف‌ها]] یا عناصر موجود در برخی روابط مشخص ساختاری و دارای کنش و واکنش بر پایه روندهای مشخص خاص است<ref>ر.ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۴۹.</ref>. بنابراین تعدد اجزا، وجود رابطه [[منظم]] و منطقی میان آنها، به طوری که همگی با یکدیگر یک کل بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند، از جمله ویژگی‌های نظام است. نظام در اصطلاح تعریف‌های متفاوتی دارد که آنچه در این نوشتار به کار رفته، به معنای [[حکومت]] یا [[رژیم سیاسی]] است. برخی از نویسندگان در این باره گفته‌اند: [[دانش]] واژه‌های “رژیم و [[رژیم]] سیاسی” با دانش واژه‌های “نظام و نظام سیاسی” مترادف است<ref>ر.ک: عبدالحمید ابوالحمد، مبانی علم سیاست، ص۱۹۶.</ref>. در این نوشتار نیز مراد از نظام، همان [[رژیم سیاسی]] است. البته از این نکته نیز نباید [[غافل]] شد که [[نظام‌های سیاسی]] را بر حسب معیارهای گوناگون<ref>برای مطالعه بیشتر درباره طبقه‌بندی نظام‌های سیاسی، ر.ک: حسین بشیریه، آموزش دانش سیاسی: مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی، ص۱۰۵. .</ref> و هدف‌های متفاوت<ref>ر.ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۵۱.</ref> می‌توان تقسیم‌بندی کرد. پس طبیعی است که [[نظام سیاسی اسلام]] از این جهت با دیگر [[نظام‌های سیاسی]] متفاوت خواهد بود<ref>[[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۴۲.</ref>.		واژه «نظام» در لغت از ریشه [[نظم]] و به معنای [[نظم]] دادن، آراستن، به رشته کشیدن مروارید، رویه، عادت و روش است<ref>ر.ک: حسن عمید، فرهنگ عمید، ج۲، ص۱۱۶۳.</ref>. در لسان العرب واژه نظام به معنای تألیف، تجمیع و قرین کردن چیزی به چیز دیگر و نخی که با آن لؤلؤ یا هر چیز دیگری به [[نظم]] در می‌آید، آمده است. افزون بر این، کابرد دیگر واژه نظام در معانی هدیه، [[سیره]] و عادت است<ref>ر.ک: محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۵۷۹.</ref>. طریحی در مجمع البحرین نیز شبیه همین معنا را ذیل واژه نظام آورده است<ref>{{عربی\|النِّظَام بالكسر: الخيط الذي يُنْظَمُ به اللؤلؤ}} (ر.ک: فخر الدین الطریحی، مجمع البحرین، ج۴، ص۳۱۹).</ref>. در معجم الوسیط نیز واژه نظام به همین معنا آمده است<ref>{{عربی\| النظام: الخيط الذي ينظم فيه اللؤلؤ و غيره. و الترتيب و الاتساق...}} (ر.ک: إبراهیم مصطفی، أحمد الزیات، حامد عبدالقادر و محمد النجار، المعجم الوسیط، تحقیق مجمع اللغة العربیة، ج۲، ص۹۳۳).</ref>. به هر حال، واژه نظام در لغت به معنای [[نظم]] بخشیدن و مرتب کردن است. اما در اصطلاح، تعاریف مختلفی با رویکردهای متفاوت، از جمله [[جامعه‌شناسی]] برای این واژه آمده است که برخی از آنها با موضوع بحث حاضر ارتباطی ندارد. آن‌چه با مبحث پیش رو ارتباط دارد، تعریف‌های [[سیاسی]] از این واژه است. برخی از نویسندگان، تعریف‌های مختلفی از این واژه جمع‌آوری کرده‌اند: “مجموع عناصر دارای کنش و واکنش”، “مجموعه [[هدف‌ها]] همراه با روابط میان [[هدف‌ها]] و میان [[خواص]] آنها”، “کلی که از اجزای زیادی ترکیب شده” و “هر مجموعه از عناصر که بتواند به نحوی به طور متوازن با یکدیگر عمل کند، می‌تواند به صورت یک [[سیستم]] نگریسته شود؛ کهکشان‌ها، تیم‌های فوتبال، [[قوه مقننه]] و [[احزاب سیاسی]] هرکدام یک [[سیستم]] هستند”. نویسنده پس از بیان تعریف‌های بالا نتیجه می‌گیرد که نظام دسته‌ای از [[هدف‌ها]] یا عناصر موجود در برخی روابط مشخص ساختاری و دارای کنش و واکنش بر پایه روندهای مشخص خاص است<ref>ر.ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۴۹.</ref>. بنابراین تعدد اجزا، وجود رابطه [[منظم]] و منطقی میان آنها، به طوری که همگی با یکدیگر یک کل بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند، از جمله ویژگی‌های نظام است. نظام در اصطلاح تعریف‌های متفاوتی دارد که آنچه در این نوشتار به کار رفته، به معنای [[حکومت]] یا [[رژیم سیاسی]] است. برخی از نویسندگان در این باره گفته‌اند: [[دانش]] واژه‌های “رژیم و [[رژیم]] سیاسی” با دانش واژه‌های “نظام و نظام سیاسی” مترادف است<ref>ر.ک: عبدالحمید ابوالحمد، مبانی علم سیاست، ص۱۹۶.</ref>. در این نوشتار نیز مراد از نظام، همان [[رژیم سیاسی]] است. البته از این نکته نیز نباید [[غافل]] شد که [[نظام‌های سیاسی]] را بر حسب معیارهای گوناگون<ref>برای مطالعه بیشتر درباره طبقه‌بندی نظام‌های سیاسی، ر.ک: حسین بشیریه، آموزش دانش سیاسی: مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی، ص۱۰۵. .</ref> و هدف‌های متفاوت<ref>ر.ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۵۱.</ref> می‌توان تقسیم‌بندی کرد. پس طبیعی است که [[نظام سیاسی اسلام]] از این جهت با دیگر [[نظام‌های سیاسی]] متفاوت خواهد بود<ref>[[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۴۲.</ref>.

	امروزه [[اسلام]] در برابر مکاتب مختلف‌ و نظام‌‌های برخاسته از آن مطرح است‌. در‌ سایه نظام‌‌مندی‌ است‌ که [[برتری اسلام]] بر‌ سایر الگوها نمایان می‌شود. [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ}}<ref>سوره آل عمران، آیۀ ۱۳۹.</ref>. بیانگر‌ این‌ [[حقیقت]] است که اگر نظام‌مندی‌ در‌ زندگی‌ ما‌ مورد‌ توجه قرار گیرد‌ الگوهای‌ دیگر [[فرهنگ‌ها]] و [[تمدن‌ها]] [[قدرت]] رقابت با [[اسلام]] را نخواهند داشت.		امروزه [[اسلام]] در برابر مکاتب مختلف‌ و نظام‌‌های برخاسته از آن مطرح است‌. در‌ سایه نظام‌‌مندی‌ است‌ که [[برتری اسلام]] بر‌ سایر الگوها نمایان می‌شود. [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ}}<ref>سوره آل عمران، آیۀ ۱۳۹.</ref>. بیانگر‌ این‌ [[حقیقت]] است که اگر نظام‌مندی‌ در‌ زندگی‌ ما‌ مورد‌ توجه قرار گیرد‌ الگوهای‌ دیگر [[فرهنگ‌ها]] و [[تمدن‌ها]] [[قدرت]] رقابت با [[اسلام]] را نخواهند داشت.

Bahmani: /* مبنای قرآنی نظام سازی */

2025-06-19T06:15:56Z

مبنای قرآنی نظام سازی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۸۴:		خط ۸۴:

	== مبنای [[قرآنی]] نظام سازی ==		== مبنای [[قرآنی]] نظام سازی ==
	# [[نماز]]: [[نماز]] علاوه بر جنبۀ فردی، جنبۀ [[اجتماعی]] هم دارد. هنگام [[نماز]] یکایک [[مسلمانان]] به وسیله [[نماز]] با یک مرکز واحدی در تماس می‌شوند و در آنِ واحد در وقت [[نماز]]، همه [[مسلمانان]] در همه نقاطی که دنیای [[اسلام]] گسترده است، [[دل]] را به یک مرکز واحدی متّصل می‌کنند. اتّصال همۀ [[دل‌ها]] به یک مرکز واحد، یک مسئله [[اجتماعی]]، و یک مسئله نظام ساز است.		# '''[[نماز]]:''' [[نماز]] علاوه بر جنبۀ فردی، جنبۀ [[اجتماعی]] هم دارد. هنگام [[نماز]] یکایک [[مسلمانان]] به وسیله [[نماز]] با یک مرکز واحدی در تماس می‌شوند و در آنِ واحد در وقت [[نماز]]، همه [[مسلمانان]] در همه نقاطی که دنیای [[اسلام]] گسترده است، [[دل]] را به یک مرکز واحدی متّصل می‌کنند. اتّصال همۀ [[دل‌ها]] به یک مرکز واحد، یک مسئله [[اجتماعی]]، و یک مسئله نظام ساز است.
	# [[زکات]]: [[زکات]] نیز علاوه بر جنبه‌های فردی، یک ترجمان [[اجتماعی]] دارد. [[انسانی]] که در محیط [[اسلامی]] و [[جامعه اسلامی]]، برخوردار از [[مال]] [[دنیوی]] است، خود را طلبکار نمی‌داند، بلکه متعهّد و بدهکار [[جامعه اسلامی]] و مدیون در مقابل [[فقرا]] و ضعفا و در مقابل [[سبیل الله]] می‌داند، بنابراین، [[زکات]] با این نگاه، یک [[حکم]] و شاخص نظام ساز است.		# '''[[زکات]]:''' [[زکات]] نیز علاوه بر جنبه‌های فردی، یک ترجمان [[اجتماعی]] دارد. [[انسانی]] که در محیط [[اسلامی]] و [[جامعه اسلامی]]، برخوردار از [[مال]] [[دنیوی]] است، خود را طلبکار نمی‌داند، بلکه متعهّد و بدهکار [[جامعه اسلامی]] و مدیون در مقابل [[فقرا]] و ضعفا و در مقابل [[سبیل الله]] می‌داند، بنابراین، [[زکات]] با این نگاه، یک [[حکم]] و شاخص نظام ساز است.
	# [[امر به معروف]]: [[~~امربه~~ معروف و نهی از منکر]] زیربنای همۀ حرکات [[اجتماعی]] [[اسلام]] است که {{عربی\|بِها تُقامُ الفَرائِض}} [[امربه معروف]] یعنی همه [[مؤمنان]] در هر نقطه‌ای از عالم که هستند، موظّف‌اند [[جامعه]] را به سمت [[نیکی]]، به سمت معروف، به سمت همه کارهای [[نیکو]] حرکت دهند. برخی از مصادیق مهم و نظام [[امر به معروف]] عبارت است از ایجاد [[نظام اسلامی]] و [[حفظ]] آن، اعتلای [[فرهنگ]] و سلامت محیط اخلاقی، سلامت محیط خانوادگی، تکثیر نسل و [[تربیت]] [[نسل جوان]] آماده برای اعتلای [[کشور]]، رونق دادن به [[اقتصاد]] و تولید، همگانی کردن [[اخلاق اسلامی]]، [[گسترش علم]] و فنّاوری، استقرار [[عدالت قضائی]] و [[عدالت اقتصادی]] و.... ناگفته پیداست که همه این امور در گفتمان نظام‌سازی قابل تحلیل است.		# '''[[امر به معروف]]:''' [[امر به معروف و نهی از منکر]] زیربنای همۀ حرکات [[اجتماعی]] [[اسلام]] است که {{عربی\|بِها تُقامُ الفَرائِض}} [[امربه معروف]] یعنی همه [[مؤمنان]] در هر نقطه‌ای از عالم که هستند، موظّف‌اند [[جامعه]] را به سمت [[نیکی]]، به سمت معروف، به سمت همه کارهای [[نیکو]] حرکت دهند. برخی از مصادیق مهم و نظام [[امر به معروف]] عبارت است از ایجاد [[نظام اسلامی]] و [[حفظ]] آن، اعتلای [[فرهنگ]] و سلامت محیط اخلاقی، سلامت محیط خانوادگی، تکثیر نسل و [[تربیت]] [[نسل جوان]] آماده برای اعتلای [[کشور]]، رونق دادن به [[اقتصاد]] و تولید، همگانی کردن [[اخلاق اسلامی]]، [[گسترش علم]] و فنّاوری، استقرار [[عدالت قضائی]] و [[عدالت اقتصادی]] و.... ناگفته پیداست که همه این امور در گفتمان نظام‌سازی قابل تحلیل است.
	# [[نهی از منکر]]: [[نهی از منکر]] دور داشتن همگان از بدی‌ها، پستی‌ها است و مهمترین مصادیق آن ابتذال، کمک به دشمنان اسلام، تضعیف نظام اسلامی، تضعیف فرهنگ اسلامی، تضعیف اقتصاد جامعه و تضعیف علم و فنّاوری است که باید از آن [[نهی]] کرد<ref>[[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای]]، مجلۀ مطالعات قرآن و حدیث، ش ۲۱، ص ۱۷۰.</ref>.		# '''[[نهی از منکر]]:''' [[نهی از منکر]] دور داشتن همگان از بدی‌ها، پستی‌ها است و مهمترین مصادیق آن ابتذال، کمک به دشمنان اسلام، تضعیف نظام اسلامی، تضعیف فرهنگ اسلامی، تضعیف اقتصاد جامعه و تضعیف علم و فنّاوری است که باید از آن [[نهی]] کرد<ref>[[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای]]، مجلۀ مطالعات قرآن و حدیث، ش ۲۱، ص ۱۷۰.</ref>.

	== مراحل و فرآیند نظام‌سازی اسلامی ==		== مراحل و فرآیند نظام‌سازی اسلامی ==

Bahmani در ‏۱۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۵

2025-06-19T06:15:11Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2023-12-27T09:58:42Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۸
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:
	# [[پرونده:Motal.jpg\|22px]] [[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|'''نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای''']]		# [[پرونده:Motal.jpg\|22px]] [[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|'''نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای''']]
	# [[پرونده:1100538.jpg\|22px]] [[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|'''اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت''']]		# [[پرونده:1100538.jpg\|22px]] [[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|'''اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت''']]
			# [[پرونده:1368105.jpg\|22px]] [[احمد علی یوسفی\|یوسفی، احمد علی]]، [[مبانی فلسفی نظام اقتصادی (مقاله)\| مقاله «مبانی فلسفی نظام اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۷''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* نظام چیست؟ */

2023-12-27T09:58:23Z

نظام چیست؟

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۸
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== نظام چیست؟ ==		== نظام چیست؟ ==
	نظام، [[سیستم]] یا دستگاه، واژه‌ای است که گاه برای [[حکومت]] یا [[دولت]] به کار می‌رود. به عبارتی دیگر، نظام عبارت است از [[اجتماع]] [[قواعد]] مربوط به یک موضوع و مرتبط به هم‌ به‌ نحوی که یک نظریه یا [[مکتب]] را شکل دهد.<ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی]]، ش ۸، ص ۵۰</ref> نظام مجموعه‌ای از اجزای به هم وابسته است که در [[راه]] نیل به هدف‌های معینی باهم هماهنگی دارند.<ref>رضائیان، علی، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم</ref> <ref>[[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای]]، مجلۀ مطالعات قرآن و حدیث، ش ۲۱، ص ۱۵۵.</ref> در هر نظام‌، ‌‌تغییر‌ هر جزء بر اجزای دیگر و بر کل، تأثیر دارد و هیچ یک از عناصر‌، اثری‌ مستقل‌ و جدا از مجموعه نمی‌گذارد و نمی‌پذیرد. <ref>واسطی، عبدالحمید، نگرش سیستمی به دین، مجلۀ کتاب نقد، ش ۳۳، ص ۱۰۵</ref> <ref>[[حسین بابایی مجرد\|بابایی مجرد، حسین]]، [[بهروز رضایی‌منش\|رضایی‌منش، بهروز]]؛ [[معناشناسی نظام‌سازی و روش‌شناسی کشف نظام از منابع دینی (مقاله)\|معناشناسی نظام‌سازی و روش‌شناسی کشف نظام از منابع دینی]]، قبسات، ش ۷۶، ص ۱۶۲</ref>		نظام، [[سیستم]] یا دستگاه، واژه‌ای است که گاه برای [[حکومت]] یا [[دولت]] به کار می‌رود. به عبارتی دیگر، نظام عبارت است از [[اجتماع]] [[قواعد]] مربوط به یک موضوع و مرتبط به هم‌ به‌ نحوی که یک نظریه یا [[مکتب]] را شکل دهد.<ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی]]، ش ۸، ص ۵۰</ref> نظام مجموعه‌ای از اجزای به هم وابسته است که در [[راه]] نیل به هدف‌های معینی باهم هماهنگی دارند.<ref>رضائیان، علی، تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم</ref> <ref>[[محمد عینی‌زاده موحد\|عینی‌زاده موحد، محمد]]، [[سید رضا مؤدب\|مؤدب، سید رضا]]، [[نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای (مقاله)\|نظام‌سازی در نگاه تفسیری آیت الله خامنه‌ای]]، مجلۀ مطالعات قرآن و حدیث، ش ۲۱، ص ۱۵۵.</ref> در هر نظام‌، ‌‌تغییر‌ هر جزء بر اجزای دیگر و بر کل، تأثیر دارد و هیچ یک از عناصر‌، اثری‌ مستقل‌ و جدا از مجموعه نمی‌گذارد و نمی‌پذیرد. <ref>واسطی، عبدالحمید، نگرش سیستمی به دین، مجلۀ کتاب نقد، ش ۳۳، ص ۱۰۵</ref> <ref>[[حسین بابایی مجرد\|بابایی مجرد، حسین]]، [[بهروز رضایی‌منش\|رضایی‌منش، بهروز]]؛ [[معناشناسی نظام‌سازی و روش‌شناسی کشف نظام از منابع دینی (مقاله)\|معناشناسی نظام‌سازی و روش‌شناسی کشف نظام از منابع دینی]]، قبسات، ش ۷۶، ص ۱۶۲</ref>

			برای «نظام» تعاریف گوناگونی ارائه داده‌اند؛ اما تعریفی که برای نظام اقتصادی بیشتر قابل استفاده باشد، از این قرار است:
			نظام در تئوری عمومی [[نظام‌ها]] به مجموعه‌ای از اجزای به هم وابسته گفته می‌شود که در راه نیل به هدف‌های معینی با هم، هماهنگی دارند<ref>چرچمن، چارلزوست، نظریه سیستم‌های ترجمه رشید اصلانی، ص۲۶.</ref>.

			این تعریف هر مجموعه‌ای را که اجزایش از دو ویژگی هماهنگی و هدفدار بودن برخوردارند، شامل می‌شود. بر این اساس، سه نوع نظام از هم قابل تفکیک‌اند:
			#نظام‌های [[تکوینی]] غیررفتاری؛ مانند نظام آفرینش و نظام موجود در دستگاه گوارش [[انسان]]؛
			#نظام‌های مصنوعی غیررفتاری؛ مانند نظام موجود در اتومبیل و هواپیما؛
			#نظام‌های [[رفتاری]]. اجزای این نظام‌ها رفتارهای ارادی [[بشر]] است. چون این [[رفتارها]] همواره بر اساس [[جهان‌بینی]] و ارزش‌های مقبول انسان شکل می‌گیرد. بنابراین در تعریف نظام‌های رفتاری، عنصر دیگری به نام مبانی [[فلسفی]] ([[جهان بینی]]) و مبانی مکتبی ([[ایدئولوژی]]) وارد می‌شود. بر این اساس، «نظام رفتاری، مجموعه‌ای از رفتارهای ارادی انسان است که بر اساس مبانی فلسفی و مکتبی معین، در جهت نیل به اهداف مشخص هماهنگی کامل دارند»<ref>[[احمد علی یوسفی\|یوسفی، احمد علی]]، [[مبانی فلسفی نظام اقتصادی (مقاله)\| مقاله «مبانی فلسفی نظام اقتصادی»]]، [[دانشنامه امام علی ج۷ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۷]]، ص ۱۴.</ref>.

	== چیستی نظام‌مندی ==		== چیستی نظام‌مندی ==

Bahmani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۵۵

2022-11-10T05:55:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ولایت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~نظام~~		\| موضوع مرتبط = ولایت
	\| عنوان مدخل = ~~نظام~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[نظام در فقه سیاسی]] - [[نظام در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[نظام در فقه سیاسی]] - [[نظام در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	واژه نظام در لغت از ریشه [[نظم]] و به معنای [[نظم]] دادن، آراستن، به رشته کشیدن مروارید، رویه، [[عادت]] و روش است<ref>ر. ک: حسن عمید، فرهنگ عمید، ج۲، ص۱۱۶۳.</ref>. در لسان العرب واژه نظام به معنای تألیف، تجمیع و قرین کردن چیزی به چیز دیگر و نخی که با آن لؤلؤ یا هر چیز دیگری به [[نظم]] در می‌آید، آمده است. افزون بر این، کابرد دیگر واژه نظام در معانی هدیه، [[سیره]] و [[عادت]] است<ref>ر. ک: محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۵۷۹.</ref>. طریحی در مجمع البحرین نیز شبیه همین معنا را ذیل واژه نظام آورده است<ref>{{عربی\|النِّظَام بالكسر: الخيط الذي يُنْظَمُ به اللؤلؤ}} (ر. ک: فخر الدین الطریحی، مجمع البحرین، ج۴، ص۳۱۹).</ref>. در معجم الوسیط نیز واژه نظام به همین معنا آمده است<ref>{{عربی\| النظام: الخيط الذي ينظم فيه اللؤلؤ و غيره. و الترتيب و الاتساق...}} (ر. ک: إبراهیم مصطفی، أحمد الزیات، حامد عبدالقادر و محمد النجار، المعجم الوسیط، تحقیق مجمع اللغة العربیة، ج۲، ص۹۳۳).</ref>. به هر حال، واژه نظام در لغت به معنای [[نظم]] بخشیدن و مرتب کردن است. اما در اصطلاح، تعاریف مختلفی با رویکردهای متفاوت، از جمله [[جامعه‌شناسی]] برای این واژه آمده است که برخی از آنها با موضوع بحث حاضر ارتباطی ندارد. آن‌چه با مبحث پیش رو [[ارتباط]] دارد، تعریف‌های [[سیاسی]] از این واژه است. برخی از نویسندگان، تعریف‌های مختلفی از این واژه جمع‌آوری کرده‌اند: “مجموع عناصر دارای کنش و واکنش”، “مجموعه [[هدف‌ها]] همراه با [[روابط]] میان [[هدف‌ها]] و میان [[خواص]] آنها”، “کلی که از اجزای زیادی ترکیب شده” و “هر مجموعه از عناصر که بتواند به نحوی به طور متوازن با یکدیگر عمل کند، می‌تواند به صورت یک [[سیستم]] نگریسته شود؛ کهکشان‌ها، تیم‌های فوتبال، [[قوه مقننه]] و [[احزاب سیاسی]] هرکدام یک [[سیستم]] هستند”. نویسنده پس از بیان تعریف‌های بالا نتیجه می‌گیرد که نظام دسته‌ای از [[هدف‌ها]] یا عناصر موجود در برخی [[روابط]] مشخص ساختاری و دارای کنش و واکنش بر پایه روندهای مشخص خاص است<ref>ر. ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۴۹.</ref>. بنابراین تعدد اجزا، وجود رابطه [[منظم]] و منطقی میان آنها، به طوری که همگی با یکدیگر یک کل بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند، از جمله ویژگی‌های نظام است. نظام در اصطلاح تعریف‌های متفاوتی دارد که آنچه در این نوشتار به کار رفته، به معنای [[حکومت]] یا [[رژیم سیاسی]] است. برخی از نویسندگان در این باره گفته‌اند: [[دانش]] واژه‌های “رژیم و [[رژیم]] سیاسی” با [[دانش]] واژه‌های “نظام و نظام سیاسی” مترادف است<ref>ر. ک: عبدالحمید ابوالحمد، مبانی علم سیاست، ص۱۹۶.</ref>. در این نوشتار نیز مراد از نظام، همان [[رژیم سیاسی]] است. البته از این نکته نیز نباید [[غافل]] شد که [[نظام‌های سیاسی]] را بر حسب معیارهای گوناگون<ref>برای مطالعه بیشتر درباره طبقه‌بندی نظام‌های سیاسی، ر. ک: حسین بشیریه، آموزش دانش سیاسی: مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی، ص۱۰۵. </ref> و هدف‌های متفاوت<ref>ر. ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۵۱.</ref> می‌توان تقسیم‌بندی کرد. پس طبیعی است که [[نظام سیاسی اسلام]] از این جهت با دیگر [[نظام‌های سیاسی]] متفاوت خواهد بود<ref>[[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۴۲.</ref>.		واژه نظام در لغت از ریشه [[نظم]] و به معنای [[نظم]] دادن، آراستن، به رشته کشیدن مروارید، رویه، [[عادت]] و روش است<ref>ر. ک: حسن عمید، فرهنگ عمید، ج۲، ص۱۱۶۳.</ref>. در لسان العرب واژه نظام به معنای تألیف، تجمیع و قرین کردن چیزی به چیز دیگر و نخی که با آن لؤلؤ یا هر چیز دیگری به [[نظم]] در می‌آید، آمده است. افزون بر این، کابرد دیگر واژه نظام در معانی هدیه، [[سیره]] و [[عادت]] است<ref>ر. ک: محمد بن مکرم بن منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۵۷۹.</ref>. طریحی در مجمع البحرین نیز شبیه همین معنا را ذیل واژه نظام آورده است<ref>{{عربی\|النِّظَام بالكسر: الخيط الذي يُنْظَمُ به اللؤلؤ}} (ر. ک: فخر الدین الطریحی، مجمع البحرین، ج۴، ص۳۱۹).</ref>. در معجم الوسیط نیز واژه نظام به همین معنا آمده است<ref>{{عربی\| النظام: الخيط الذي ينظم فيه اللؤلؤ و غيره. و الترتيب و الاتساق...}} (ر. ک: إبراهیم مصطفی، أحمد الزیات، حامد عبدالقادر و محمد النجار، المعجم الوسیط، تحقیق مجمع اللغة العربیة، ج۲، ص۹۳۳).</ref>. به هر حال، واژه نظام در لغت به معنای [[نظم]] بخشیدن و مرتب کردن است. اما در اصطلاح، تعاریف مختلفی با رویکردهای متفاوت، از جمله [[جامعه‌شناسی]] برای این واژه آمده است که برخی از آنها با موضوع بحث حاضر ارتباطی ندارد. آن‌چه با مبحث پیش رو [[ارتباط]] دارد، تعریف‌های [[سیاسی]] از این واژه است. برخی از نویسندگان، تعریف‌های مختلفی از این واژه جمع‌آوری کرده‌اند: “مجموع عناصر دارای کنش و واکنش”، “مجموعه [[هدف‌ها]] همراه با [[روابط]] میان [[هدف‌ها]] و میان [[خواص]] آنها”، “کلی که از اجزای زیادی ترکیب شده” و “هر مجموعه از عناصر که بتواند به نحوی به طور متوازن با یکدیگر عمل کند، می‌تواند به صورت یک [[سیستم]] نگریسته شود؛ کهکشان‌ها، تیم‌های فوتبال، [[قوه مقننه]] و [[احزاب سیاسی]] هرکدام یک [[سیستم]] هستند”. نویسنده پس از بیان تعریف‌های بالا نتیجه می‌گیرد که نظام دسته‌ای از [[هدف‌ها]] یا عناصر موجود در برخی [[روابط]] مشخص ساختاری و دارای کنش و واکنش بر پایه روندهای مشخص خاص است<ref>ر. ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۴۹.</ref>. بنابراین تعدد اجزا، وجود رابطه [[منظم]] و منطقی میان آنها، به طوری که همگی با یکدیگر یک کل بزرگ‌تر را تشکیل می‌دهند، از جمله ویژگی‌های نظام است. نظام در اصطلاح تعریف‌های متفاوتی دارد که آنچه در این نوشتار به کار رفته، به معنای [[حکومت]] یا [[رژیم سیاسی]] است. برخی از نویسندگان در این باره گفته‌اند: [[دانش]] واژه‌های “رژیم و [[رژیم]] سیاسی” با [[دانش]] واژه‌های “نظام و نظام سیاسی” مترادف است<ref>ر. ک: عبدالحمید ابوالحمد، مبانی علم سیاست، ص۱۹۶.</ref>. در این نوشتار نیز مراد از نظام، همان [[رژیم سیاسی]] است. البته از این نکته نیز نباید [[غافل]] شد که [[نظام‌های سیاسی]] را بر حسب معیارهای گوناگون<ref>برای مطالعه بیشتر درباره طبقه‌بندی نظام‌های سیاسی، ر. ک: حسین بشیریه، آموزش دانش سیاسی: مبانی علم سیاست نظری و تأسیسی، ص۱۰۵. </ref> و هدف‌های متفاوت<ref>ر. ک: عبدالرحمن عالم، بنیادهای علم سیاست، ص۱۵۱.</ref> می‌توان تقسیم‌بندی کرد. پس طبیعی است که [[نظام سیاسی اسلام]] از این جهت با دیگر [[نظام‌های سیاسی]] متفاوت خواهد بود<ref>[[محمد علی میرعلی\|میرعلی، محمد علی]]، [[اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت (کتاب)\|اطاعت از حاکم جائر در نظام امامت و خلافت]]، ص ۴۲.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

2022-09-08T10:30:51Z

جایگزینی متن - 'تجدید' به 'تجدید'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۰
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:

	=== [[نوآوری]] ===		=== [[نوآوری]] ===
	نظامی‌ به‌ کمال‌ می‌رسد که در آن [[نوآوری]] یعنی [[اصلاح]] و [[تجدید]] [[حیات]] به طور مستمر رخ‌ دهد‌ و خود‌ را با استعدادهای [[جوان]] و [[افکار]] جدید تازه کند و در جریان آخرین پیشرفت‌ها و دانش‌‌ها‌ قرار گیرد.		نظامی‌ به‌ کمال‌ می‌رسد که در آن [[نوآوری]] یعنی [[اصلاح]] و تجدید [[حیات]] به طور مستمر رخ‌ دهد‌ و خود‌ را با استعدادهای [[جوان]] و [[افکار]] جدید تازه کند و در جریان آخرین پیشرفت‌ها و دانش‌‌ها‌ قرار گیرد.
	# [[اصلاح]] نام ها: [[پیامبر اسلام]] {{صل}} [[تصمیم]] گرفتند که نام یثرب‌ را‌ تغییر‌ دهد. ایشان این [[تغییر]] نام را یک [[ضرورت]] [[روانی]] ـ [[اجتماعی]] تشخیص داد. نام یثرب‌ که‌ به معنای [[افساد]] و مذمّت بود به "[[طیبه]]" و [[پاکی]] [[تغییر]] دادند.<ref>حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج ۵، ص ۴۳</ref> قطعاً [[انتخاب]] اسم [[زیبایی]] مانند‌ طیبه‌ در القای [[روح امید]] و [[خوش بینی]] در دیدگاه [[یاران]] تأثیر بسزایی داشته‌ است‌. تغییر‌ نام یکی از [[اقدامات فرهنگی]] است که در انقلاب‌های عمیق [[اجتماعی]] صورت می‌گیرد.<ref>واقدی، ابن سعد کاتب، المغازی، ج ۲، ص ۱۲۴</ref> این گردهم آمدن و [[پیوستگی]] [[روحی]] جمعیت در تمامی [[مذاهب]]، به ویژه در‌ مذاهب‌ عالیه [[توحیدی]]، وجود دارد. اما در‌ مورد‌ [[اسلام]]، مسأله‌ [[وحدت اجتماعی]] و به هم‌ [[پیوستگی]] [[معنوی]] به نوع دیگر مطرح است.<ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی، ش ۸، ص ۵۷]]</ref>		# [[اصلاح]] نام ها: [[پیامبر اسلام]] {{صل}} [[تصمیم]] گرفتند که نام یثرب‌ را‌ تغییر‌ دهد. ایشان این [[تغییر]] نام را یک [[ضرورت]] [[روانی]] ـ [[اجتماعی]] تشخیص داد. نام یثرب‌ که‌ به معنای [[افساد]] و مذمّت بود به "[[طیبه]]" و [[پاکی]] [[تغییر]] دادند.<ref>حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج ۵، ص ۴۳</ref> قطعاً [[انتخاب]] اسم [[زیبایی]] مانند‌ طیبه‌ در القای [[روح امید]] و [[خوش بینی]] در دیدگاه [[یاران]] تأثیر بسزایی داشته‌ است‌. تغییر‌ نام یکی از [[اقدامات فرهنگی]] است که در انقلاب‌های عمیق [[اجتماعی]] صورت می‌گیرد.<ref>واقدی، ابن سعد کاتب، المغازی، ج ۲، ص ۱۲۴</ref> این گردهم آمدن و [[پیوستگی]] [[روحی]] جمعیت در تمامی [[مذاهب]]، به ویژه در‌ مذاهب‌ عالیه [[توحیدی]]، وجود دارد. اما در‌ مورد‌ [[اسلام]]، مسأله‌ [[وحدت اجتماعی]] و به هم‌ [[پیوستگی]] [[معنوی]] به نوع دیگر مطرح است.<ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی، ش ۸، ص ۵۷]]</ref>
	# [[اصلاح]] [[باورها]]: کانون اصلی [[فرهنگ اسلامی]] که پیامبر‌ اعظم‌ ایجاد کرد [[تغییر]] در لایه‌های‌ اعتقادی‌ بود‌ که‌ در‌ جاهلیت‌ فرهنگ‌ بود، ولی [[اسلام]] جایگزین آن شد. در [[صدر اسلام]] نظام قبیله‌ای بود، [[هویت]] [[فرد]] به‌ حوزه‌ ارتباطات‌ قبیله‌ای و عشیره‌ای او بود: {{متن قرآن\|أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ}}<ref>سورۀ تکاثر، آیۀ ۱</ref> و [[قوانین]] نیز بر اساس قراردادهای قبیله‌ایی شکل می‌گرفت. آنجا [[ثار]] بود اینجا [[ثارالله]] شد، در [[جاهلیت]] [[علم]] الانساب‌ بود‌ [[اسلام]] [[علم]] الاسما آورد، آنجا [[برتری]] نزد [[قبیله]]، اینجا [[برتری]] نزد [[خدا]]، آنجا [[عصبیت]] و اینجا [[ایثار]]، [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}}<ref>«و خویشان نزدیکت را‌ هشدار‌ ده» سورۀ شعراء، آیۀ ۲۱۴</ref>. <ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی، ش ۸، ص ۵۸]]</ref>		# [[اصلاح]] [[باورها]]: کانون اصلی [[فرهنگ اسلامی]] که پیامبر‌ اعظم‌ ایجاد کرد [[تغییر]] در لایه‌های‌ اعتقادی‌ بود‌ که‌ در‌ جاهلیت‌ فرهنگ‌ بود، ولی [[اسلام]] جایگزین آن شد. در [[صدر اسلام]] نظام قبیله‌ای بود، [[هویت]] [[فرد]] به‌ حوزه‌ ارتباطات‌ قبیله‌ای و عشیره‌ای او بود: {{متن قرآن\|أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ}}<ref>سورۀ تکاثر، آیۀ ۱</ref> و [[قوانین]] نیز بر اساس قراردادهای قبیله‌ایی شکل می‌گرفت. آنجا [[ثار]] بود اینجا [[ثارالله]] شد، در [[جاهلیت]] [[علم]] الانساب‌ بود‌ [[اسلام]] [[علم]] الاسما آورد، آنجا [[برتری]] نزد [[قبیله]]، اینجا [[برتری]] نزد [[خدا]]، آنجا [[عصبیت]] و اینجا [[ایثار]]، [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ}}<ref>«و خویشان نزدیکت را‌ هشدار‌ ده» سورۀ شعراء، آیۀ ۲۱۴</ref>. <ref>[[سید حسین تقوی\|تقوی، سید حسین]]، [[تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی (مقاله)\|تبیین مدل مدیریت نظام‌مند نبوی]]، [[پژوهش‌های اعتقادی کلامی (نشریه)\|پژوهش‌های اعتقادی کلامی، ش ۸، ص ۵۸]]</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:30:41Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:08:33Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۳۸
خط ۱۳۵:		خط ۱۳۵:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[نظام امامت]]		* [[نظام امامت]]
	* [[فقه نظام]]		* [[فقه نظام]]
خط ۱۶۷:		خط ۱۶۷:

	[[رده:نظام]]		[[رده:نظام]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Jaafari در ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۳۴

2022-07-04T03:34:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۰۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = نظام		\| موضوع مرتبط = نظام
	\| عنوان مدخل = نظام		\| عنوان مدخل = نظام
	\| مداخل مرتبط = [[نظام در فقه سیاسی]]		\| مداخل مرتبط = [[نظام در فقه سیاسی]] - [[نظام در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}