نظام احسن در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-10T09:30:17Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۰
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و [[قانونگذاری]] و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. نظام احسن بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "[[احسن الخالقین]]" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و [[شرّ]] باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و [[ناملایمات]] [[مشاهده]] می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.		واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. نظام احسن بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "[[احسن الخالقین]]" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و [[شرّ]] باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و [[ناملایمات]] مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

	همچنین معنی نظام احسن این نیست که در مقابل آن نظامی دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این نظام احسن است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین]] نظام ممکن می‌‌باشد. * [[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که نظامی احسن و اکمل از نظام موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.		همچنین معنی نظام احسن این نیست که در مقابل آن نظامی دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این نظام احسن است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، نیکوترین نظام ممکن می‌‌باشد.

	این جمله از غزالی است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان}}</ref>. البته برخی فلاسفه این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[~~اعتراض~~]] ~~به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به~~ [[~~زبان شعر~~]] ~~است، نه به زبان~~ [[~~فلسفه]]، در اشعار ابوالعلی [[معری~~]] و ~~در اشعار منسوب به خیام~~ از ~~این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی~~ ممکن نیست ~~کسی [[عارف]] باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را نظام احسن و نظام اجمل نداند~~. ~~عدم~~ [[~~باور~~]] ~~به نظام~~ احسن ~~اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد~~.		[[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که نظامی احسن و اکمل از نظام موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.

	~~بنابراین،~~ عرفا ~~این~~ نظام را [[~~زیباترین~~]] نظام و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که فلاسفه و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه فلاسفه بیشتر از خود عالم است، یعنی فلاسفه با نگاه به نفس نظام عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که نظام موجود، نظام احسن است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان لمی]]" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در [[اسفار]] از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال [[و]] خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.		این جمله از غزالی است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان}}</ref>. البته برخی فلاسفه این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان شعر است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار ابوالعلی معری و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی [[عارف]] باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را نظام احسن و نظام اجمل نداند. عدم [[باور]] به نظام احسن اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.

			بنابراین، عرفا این نظام را زیباترین نظام و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که فلاسفه و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه فلاسفه بیشتر از خود عالم است، یعنی فلاسفه با نگاه به نفس نظام عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که نظام موجود، نظام احسن است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان لمی]]" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در اسفار از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال و خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.

	اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به علت و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر [[عارف]]، تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و جهان عکس روی خداست. عارف، هستی و جهان را مظهری از حسن روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.		اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به علت و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر [[عارف]]، تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و جهان عکس روی خداست. عارف، هستی و جهان را مظهری از حسن روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-10T09:29:12Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۹
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.		واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و [[قانونگذاری]] و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. نظام احسن بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "[[احسن الخالقین]]" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و [[شرّ]] باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و [[ناملایمات]] [[مشاهده]] می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

	همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین ~~نظام~~]] ممکن می‌‌باشد. * [[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.		همچنین معنی نظام احسن این نیست که در مقابل آن نظامی دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این نظام احسن است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین]] نظام ممکن می‌‌باشد. * [[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که نظامی احسن و اکمل از نظام موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.

	این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به ~~زبان~~ [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[~~ابوالعلی~~ معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.		این جمله از غزالی است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان}}</ref>. البته برخی فلاسفه این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به [[زبان شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار ابوالعلی [[معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی [[عارف]] باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را نظام احسن و نظام اجمل نداند. عدم [[باور]] به نظام احسن اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.

	بنابراین، عرفا این [[نظام]] را ~~زیباترین~~ [[~~نظام~~]] و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که [[فلاسفه]] و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه [[فلاسفه]] بیشتر از خود عالم است، یعنی [[فلاسفه]] با نگاه به [[نفس~~]] [[~~نظام]] عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که [[نظام]] موجود، [[نظام احسن]] است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان]] ~~لمی~~" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در اسفار از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال و خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.		بنابراین، عرفا این نظام را [[زیباترین]] نظام و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که فلاسفه و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه فلاسفه بیشتر از خود عالم است، یعنی فلاسفه با نگاه به نفس نظام عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که نظام موجود، نظام احسن است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان لمی]]" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در [[اسفار]] از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال [[و]] خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.

	اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به [[علت]] و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر ~~عارف،~~ تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و [[جهان]] عکس روی خداست. عارف، هستی و [[جهان]] را مظهری از [[حسن]] روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.		اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به علت و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر [[عارف]]، تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و جهان عکس روی خداست. عارف، هستی و جهان را مظهری از حسن روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.

	در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ~~ص ۱۸۴~~-۱۸۵.</ref>.		در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل [[اثبات]] است. در آیات قرآن هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲.</ref>.<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۸۴-۱۸۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۷

2025-03-15T07:57:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = نظام		\| موضوع مرتبط = نظام احسن
	\| عنوان مدخل = نظام احسن		\| عنوان مدخل = نظام احسن
	\| مداخل مرتبط = [[نظام احسن در قرآن]] - [[نظام احسن در کلام اسلامی]] - [[نظام احسن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[نظام احسن در قرآن]] - [[نظام احسن در کلام اسلامی]] - [[نظام احسن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]

Jaafari: /* منابع */

2025-03-13T09:02:38Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	# [[پرونده:IM010856.jpg\|22px]] [[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)\|'''قرآن و علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* نظام احسن */

2025-03-13T07:52:59Z

نظام احسن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۲
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.		در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.

	~~==[[نظام احسن]]==~~
	در [[فلسفه]] قاعده‌ای با عنوان «نظام احسن» وجود دارد که مدعی است [[خداوند]] به دلیل ذات [[کمال مطلق]] و دیگر صفات کمالی مثل [[علم]]، [[قدرت]] و [[خیرخواهی]] تمامی مخلوقاتش اعم از عالم مجرد، مثال و مادی و پدیده‌هایش در حد بهترین و متقن‌ترین هستند این قاعده متأسفانه در [[کلام]] مورد [[عنایت]] قرار نگرفته است که یکی از عللش، عدم توجه به بحث وجود و [[جهان‌شناسی]] در کلام است که خلأ آن [[احساس]] می‌شود؛ لکن [[امید]] است [[محققان]] مانند [[فلاسفه]] بدان بپردازند. اینجا ما به دو آیه‌ای اشاره می‌کنیم که بر [[نیکو]] و به تعبیر دقیق، [[نیکوترین]] بودن تمام [[مخلوقات]] [[الهی]] دلالت می‌کنند.
	~~{{متن قرآن\|الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ}}<ref>«اوست که هر چه آفرید نیکو آفرید» سوره سجده، آیه ۷.</ref>؛~~
	{{متن قرآن\|صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ}}<ref>«آفرینش خداوند را (بنگر) که هر چیز را استوار آفریده است» سوره نمل، آیه ۸۸.</ref>.
	برخی [[متکلمان معتزله]] و [[امامیه]] به جای قاعده نظام احسن به اصل دیگری به نام «قاعده [[وجوب]] [[اصلح]]» [[تمسک]] کرده‌اند. مفاد آن این است که خداوند در [[مقام]] فعل هر آنچه برای [[انسان]] از حیث [[منافع دنیوی]] – اعم از مادی و [[معنوی]] – لازم و به [[مصلحت]] است باید بهترین فعل را انجام دهد<ref>مفاد قاعده نظام احسن بر نیکوترین‌بودن جهان و هستی و مخلوقات الهی ناظر است، اما قاعده وجوب اصلح بر فعل الهی ناظر است (شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۳۴۸؛ سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۹، ص۳۱۶).</ref>.

	آنان در [[مقام اثبات]] به وجود [[داعی]] (صفات کمالی [[خدا]] مثل: [[حکمت]]، علم، قدرت، [[جود]]، خیرخواهی و عدم [[بخل]]) و فقدان مانع استناد ورزیده‌اند<ref>ابواسحاق نوبختی، الیاقوت فی علم الکلام، ص۵۵؛ شیخ مفید، اوائل المقالات (مصنفات مفید)، ج۴، ص۵۹؛ حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ج۱، ص۲۹۸؛ علامه حلی، انوار الملکوت، ص۱۵۶؛ لاهیجی، سرمایه ایمان، ص۸۱؛ محمد اسماعیل خوجویی، جامع الشتات، ص۱۵.</ref>. این دلیل به [[اصل لزوم]] سنخیت علت و معلول برمی‌گردد که فعل فاعل باید متناسب [[شأن]] و صفات کمالی‌اش باشد. اصل فوق از [[ظاهر آیه]] زیر استفاده می‌شود:
	{{متن قرآن\|قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ}}<ref>«بگو: هر کس به فرا خور خویش کار می‌کند» سوره اسراء، آیه ۸۴؛ علی ربانی گلپایگانی، القواعد الکلامیه، ص١٣٢.</ref>.
	برخی به [[آیات]] زیر [[تمسک]] کرده‌اند<ref>نظرعلی طالقانی، کاشف الاسرار، ج۱، ص۵۵۷، نکته قابل اشاره اینکه [[آیه]] سوم متن افزوده نگارنده است.</ref>:
	{{متن قرآن\|فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِهَا}}<ref>«پس (گفتیم) آن را با توانمندی بستان و به قوم خود فرمان ده تا نیکوترین آن را برگزینند» سوره اعراف، آیه ۱۴۵.</ref>؛
	{{متن قرآن\|وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ}}<ref>«از بهترین چیزی که از پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است، پیروی کنید» سوره زمر، آیه ۵۵.</ref>؛
	{{متن قرآن\|الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ}}<ref>«کسانی که گفتار را می‌شنوند آنگاه از بهترین آن پیروی می‌کنند» سوره زمر، آیه ۱۸.</ref>.
	مفاد هر سه آیه بر [[ترغیب]] [[مردم]] به [[انتخاب]] فعل احسن و [[اصلح]] دلالت کنند که آن مورد [[اراده]] و [[رضایت الهی]] است. از اینجا روشن می‌شود که [[خدا]] هم به عنوان ذات و فاعل دارای صفات کمالی باید در فعل خویش اصلح را انتخاب نماید.

	{{متن قرآن\|كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«پروردگارتان بخشایش را بر خویش مقرّر داشته است: چنانچه هر یک از شما از سر نادانی کار بدی انجام دهد، آنگاه از پس آن توبه کند و به راه آید، چنین است که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره انعام، آیه ۵۴.</ref>.
	برخی نیز ضمن [[تفسیر]] «کتب» به [[وجوب]]، خاطرنشان می‌‌سازند که فعل [[رحمت خدا]] در مقابل عمل [[خطاکار]] به شرط [[توبه]]، یک فعل حسن و نیکویی است که خود خدا آن را بر نفس خویش [[واجب]] کرده و این همان وجوب احسن است<ref>میر سیدمحمد علوی عاملی، لطائف غیبیه، ص۱۹۷.</ref>.
	آثار مترتب بر قاعده [[وجوب لطف]] به طریق اولی بر قاعده وجوب اصلح هم صادق و جاری است.<ref>[[محمد حسن قدردان قراملکی\|قدردان قراملکی، محمد حسن]]، [[قرآن و علم کلام (کتاب)\|قرآن و علم کلام]]، ص ۱۹۷</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-03-13T05:51:08Z

منابع

@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
 در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
 {{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:30:48Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۶:		خط ۶:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
	==مقدمه==		== مقدمه ==
	واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.		واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:08:47Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۳۸
خط ۹:		خط ۹:
	واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.		واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

	همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین نظام]] ممکن می‌‌باشد. *[[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.		همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین نظام]] ممکن می‌‌باشد. * [[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.

	این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.		این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:نظام]]		[[رده:نظام]]

Wasity: جایگزینی متن - 'نیکوترین نظام' به 'نیکوترین نظام'

2022-06-01T20:16:12Z

جایگزینی متن - 'نیکوترین نظام' به 'نیکوترین نظام'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۴۶
خط ۹:		خط ۹:
	واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.		واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

	همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین~~]] [[~~نظام]] ممکن می‌‌باشد. *[[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.		همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین نظام]] ممکن می‌‌باشد. *[[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.

	این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.		این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.

Bahmani در ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۳

2022-05-23T06:53:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background~~-~~color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font~~-~~weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[نظام احسن]]~~''' است.~~ "~~'''~~[[نظام احسن]]~~'''~~" ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:~~<~~/div~~>		{{مدخل مرتبط
	<~~div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"~~>[[نظام احسن ~~در قرآن~~]] - [[~~نظام~~ احسن ~~در حدیث~~]] - [[نظام احسن در ~~نهج البلاغه~~]] - [[نظام احسن ~~در معارف دعا و زیارات~~]] - [[نظام ~~احسن در کلام اسلامی~~]] - [[نظام احسن ~~در فرهنگ~~ و ~~معارف انقلاب اسلامی~~]]<~~/div~~>		\| موضوع مرتبط = نظام
	<~~div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"~~>در این ~~باره، تعداد بسیاری~~ از ~~پرسش‌های عمومی~~ و ~~مصداقی مرتبط، وجود دارند~~ که در ~~مدخل '''~~[[نظام احسن ~~(پرسش)~~]]~~''' قابل دسترسی خواهند بود~~.~~</div>~~		\| عنوان مدخل = نظام احسن
			\| مداخل مرتبط = [[نظام احسن در قرآن]] - [[نظام احسن در کلام اسلامی]] - [[نظام احسن در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}
			==مقدمه==
			واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.

			همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین]] [[نظام]] ممکن می‌‌باشد. *[[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.

			این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.

			بنابراین، عرفا این [[نظام]] را زیباترین [[نظام]] و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که [[فلاسفه]] و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه [[فلاسفه]] بیشتر از خود عالم است، یعنی [[فلاسفه]] با نگاه به [[نفس]] [[نظام]] عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که [[نظام]] موجود، [[نظام احسن]] است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان]] لمی" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در اسفار از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال و خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.

	~~==مقدمه==~~		اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به [[علت]] و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر عارف، تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و [[جهان]] عکس روی خداست. عارف، هستی و [[جهان]] را مظهری از [[حسن]] روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.
	*واژه أحسن، در مسئله "[[نظام احسن]]"، یعنی وجود [[حقیقی]] [[برتر]] و کامل‌تر؛ نه به معنای آنچه در مسائل ارزشی و قانونگذاری و امور اعتباری مطرح می‌‌شود<ref>جوادی آملی، سرچشمه اندیشه، ج۳، ص۶۵۰.</ref>. [[نظام احسن]] بر این اصل کلی مبتنی است که از [[خداوند]] به عنوان "احسن الخالقین" نشاید که به [[خلقت]] جهانی دست زند که دارای [[عیب]] و شرّ باشد. بر این اساس، آنچه از [[شرور]] و ناملایمات مشاهده می‌‌شود، ریشه در تضادها و تزاحم‌های عالم حاکی و عنصری دارد.
	همچنین معنی [[نظام احسن]] این نیست که در مقابل آن [[نظامی]] دیگر وجود دارد که آنگاه این مسئله مطرح شود که آیا این [[نظام احسن]] است یا آن [[نظام]]، بلکه بدان معناست که آنچه هست، [[نیکوترین]] [[نظام]] ممکن می‌‌باشد. [[فلاسفه]] با [[دلایل]] [[قاطع]] بیان می‌‌کنند که [[نظامی]] احسن و اکمل از [[نظام]] موجود، ممکن نیست. هر چه [[انسان]] احسن فرض کند، خیالی بیش نیست.		در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.
	*این جمله از [[غزالی]] است: "بدیع‌تر از آنچه هست، امکان ندارد"<ref>{{عربی\| لیس فی الامکان ابداع مما کان }}</ref>. البته برخی [[فلاسفه]] این مطلب را قبول نداشته، مطالبی گفته‌اند که از آنها [[اعتراض]] به آنچه هست، برداشت می‌‌شود؛ اما غالباً اینها به زبان [[شعر]] است، نه به زبان [[فلسفه]]، در اشعار [[ابوالعلی معری]] و در اشعار منسوب به خیام از این نوع مطالب وجود دارد. در میان عرفا اصلاً چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، یعنی ممکن نیست کسی عارف باشد، در عین حال [[نظام هستی]] را [[نظام احسن]] و [[نظام]] اجمل نداند. عدم [[باور]] به [[نظام احسن]] اساساً با [[عرفان]] تناقص دارد.
	*بنابراین، عرفا این [[نظام]] را زیباترین [[نظام]] و احسن نظام‌های ممکن می‌‌دانند؛ اما نه از آن راه که [[فلاسفه]] و [[فیلسوفان]] وارد شده‌اند؛ چون راه [[فلاسفه]] بیشتر از خود عالم است، یعنی [[فلاسفه]] با نگاه به [[نفس]] [[نظام]] عالم و بعد بر اساس تحلیل‌هایی که صورت می‌دهند؛ به این نتیجه می‌‌رسند که [[نظام]] موجود، [[نظام احسن]] است. البته برخی [[فلاسفه]] از راه "[[برهان]] لمی" هم وارد شده‌اند؛ مثلاً در اسفار از این راه به [[نظام احسن]] [[استدلال]] کرده است که [[خداوند متعال]] کمال و خیر و [[جمال]] مطلق است، آنچه از او پدید می‌‌آید، امکان ندارد غیر از کمال ممکن باشد.
	*اساس حرف عرفا همین است. آنان در مسئله [[خلقت]] به [[علت]] و معلول و حتی [[نظام]] تعبیر نمی‌کنند، بلکه سخن آنها بر محوریت "تجلی" است. در نظر عارف، تمام هستی و تمام [[جهان]] یک جلوه [[حق]] است، هستی و [[جهان]] عکس روی خداست.
	*عارف، هستی و [[جهان]] را مظهری از [[حسن]] روی [[خدای متعال]] می‌‌داند.
	*در مجموع، [[نظام احسن]] [[الهی]] از سه راه [[آیات قرآن]]، [[برهان]] ([[فلسفه]]) و [[عرفان]]، قابل اثبات است. در [[آیات قرآن]] هر دو روش "إنّی" و "لمی" مورد توجه قرار گرفته است<ref>جهت مطالعه انواع راهکارهای یاد شده بنگرید به: محمدی، «حل معمای شرّ در آثار استاد جوادی آملی»، مجله اسرا، ص۱۲۹ - ۱۲۲. </ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۸۴-۱۸۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۲۲:		خط ۲۸:

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:نظام ~~احسن~~]]		[[رده:نظام]]