نظام قضایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۸

2023-12-25T07:58:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = نظام قضایی		\| موضوع مرتبط = نظام قضایی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[نظام قضایی در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-25T07:57:11Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]		[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]
			[[رده:مناصب شرعی]]

Wasity: /* مفهوم نظام قضایی */

2023-08-20T22:47:15Z

مفهوم نظام قضایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۲:۱۷
خط ۷:		خط ۷:

	==مفهوم نظام قضایی==		==مفهوم نظام قضایی==
	~~موضوع این نوشتار «نظام قضایی» است.~~ لازم است نخست واژه‌های «[[قضا]]» و «[[نظام]]» تعریف شود و سپس مفهوم اصطلاح نظام قضایی بیان گردد.		لازم است نخست واژه‌های «[[قضا]]» و «[[نظام]]» تعریف شود و سپس مفهوم اصطلاح نظام قضایی بیان گردد.
	کلمه قضا از حیث واژه‌شناسی در معانی متعددی به کار رفته است که مهم‌ترین آن «[[حکم]] نمودن»<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۱۳۳.</ref> و «فصل امر»<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۶۷۴.</ref> است. مفهوم قضا در اصطلاح [[فقهی]] با مفهوم لغوی آن هماهنگ است. بعضی در تعریف آن گفته‌اند: قضا در اصطلاح همان حکم است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۱.</ref> و مقصود از حکم، آن چیزی است که [[قاضی]] به عنوان [[ولایت]] و [[سلطنت]] [[شرعی]] خود آن را صادر می‌کند و از جمله آثار آن [[فصل خصومت]] است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۳.</ref>.		کلمه قضا از حیث واژه‌شناسی در معانی متعددی به کار رفته است که مهم‌ترین آن «[[حکم]] نمودن»<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۱۳۳.</ref> و «فصل امر»<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۶۷۴.</ref> است. مفهوم قضا در اصطلاح [[فقهی]] با مفهوم لغوی آن هماهنگ است. بعضی در تعریف آن گفته‌اند: قضا در اصطلاح همان حکم است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۱.</ref> و مقصود از حکم، آن چیزی است که [[قاضی]] به عنوان [[ولایت]] و [[سلطنت]] [[شرعی]] خود آن را صادر می‌کند و از جمله آثار آن [[فصل خصومت]] است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۳.</ref>.
	واژه نظام معادل کلمه [[سیستم]] (System) است و مقصود از «نظام‌مندی» همان [[تئوری]] سیستمی ((Systems theory است. مطابق این تئوری، [[سازمان]] به منزله یک کل نظام یافته‌ای است که اجزای آن با یکدیگر [[اتحاد]] شبکه‌ای دارند<ref>نک: چارلز وست، چرچمن، نظریه سیستم‌ها، ص۵۰.</ref>. در مجموعه نظام‌مند هر جزء [[وظیفه]] تعریف شده‌ای را دنبال می‌کند و مانند حلقه‌های یک زنجیر به قبل و بعد خود مرتبط است نظام یا سیستم دارای ویژگی‌های زیر است:		واژه نظام معادل کلمه [[سیستم]] (System) است و مقصود از «نظام‌مندی» همان [[تئوری]] سیستمی ((Systems theory است. مطابق این تئوری، [[سازمان]] به منزله یک کل نظام یافته‌ای است که اجزای آن با یکدیگر [[اتحاد]] شبکه‌ای دارند<ref>نک: چارلز وست، چرچمن، نظریه سیستم‌ها، ص۵۰.</ref>. در مجموعه نظام‌مند هر جزء [[وظیفه]] تعریف شده‌ای را دنبال می‌کند و مانند حلقه‌های یک زنجیر به قبل و بعد خود مرتبط است نظام یا سیستم دارای ویژگی‌های زیر است:

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-26T09:24:40Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = نظام قضایی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مفهوم نظام قضایی== موضوع این نوشتار «نظام قضایی» است. لازم است نخست واژه‌های «قضا» و «نظام» تعریف شود و سپس مفهوم اصطلاح نظام قضایی بیان گردد. کلمه قضا از...» ایجاد کرد

2022-12-06T05:40:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = نظام قضایی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مفهوم نظام قضایی== موضوع این نوشتار «نظام قضایی» است. لازم است نخست واژه‌های «قضا» و «نظام» تعریف شود و سپس مفهوم اصطلاح نظام قضایی بیان گردد. کلمه قضا از...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = نظام قضایی
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مفهوم نظام قضایی==
موضوع این نوشتار «نظام قضایی» است. لازم است نخست واژه‌های «[[قضا]]» و «[[نظام]]» تعریف شود و سپس مفهوم اصطلاح نظام قضایی بیان گردد.
کلمه قضا از حیث واژه‌شناسی در معانی متعددی به کار رفته است که مهم‌ترین آن «[[حکم]] نمودن»<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۱، ص۱۳۳.</ref> و «فصل امر»<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۶۷۴.</ref> است. مفهوم قضا در اصطلاح [[فقهی]] با مفهوم لغوی آن هماهنگ است. بعضی در تعریف آن گفته‌اند: قضا در اصطلاح همان حکم است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۱.</ref> و مقصود از حکم، آن چیزی است که [[قاضی]] به عنوان [[ولایت]] و [[سلطنت]] [[شرعی]] خود آن را صادر می‌کند و از جمله آثار آن [[فصل خصومت]] است<ref>سید محمدرضا گلپایگانی، کتاب القضاء، ج۱، ص۱۳.</ref>.
واژه نظام معادل کلمه [[سیستم]] (System) است و مقصود از «نظام‌مندی» همان [[تئوری]] سیستمی ((Systems theory است. مطابق این تئوری، [[سازمان]] به منزله یک کل نظام یافته‌ای است که اجزای آن با یکدیگر [[اتحاد]] شبکه‌ای دارند<ref>نک: چارلز وست، چرچمن، نظریه سیستم‌ها، ص۵۰.</ref>. در مجموعه نظام‌مند هر جزء [[وظیفه]] تعریف شده‌ای را دنبال می‌کند و مانند حلقه‌های یک زنجیر به قبل و بعد خود مرتبط است نظام یا سیستم دارای ویژگی‌های زیر است:
#اجزای یک سیستم با یکدیگر کنش و تعامل متقابل دارند.
#سیستم‌ها با محیط پیرامونی خود رابطه [[داد و ستد]] و تأثیر و تأثر دارند.
#سیستم‌ها به [[نظم]] [[گرایش]] دارند و هر نوع [[بی‌نظمی]] موجب اختلال در آن خواهد شد.
کلیت، [[روابط]] تعاملی میان عناصر و [[هدفمندی]]، اوصافی هستند که تصویری نسبتاً روشن از سیستم یا نظام را به نمایش می‌گذارند.
از آنچه در مفهوم قضا و نظام بیان گردید مفهوم اصطلاح نظام قضایی نیز روشن می‌گردد. مقصود از «نظام قضایی»، سیستمی متشکل از اجزاء یا عناصر متعددی است که [[هدف]] آن رسیدگی به [[اختلافات]] و [[داوری]] در مورد آن بر مبنای [[قوانین]] مشخص است. قوانین ماهوی و شکلی، [[قضات]]، [[نیروی انسانی]] [[اداری]]، و [[سازمان قضایی]] هر کدام عناصر تشکیل دهنده این [[سیستم]] می‌باشند. این عناصر به گونه‌ای طراحی میشوند که بتوانند مجموعاً [[هدف]] اصلی نظام قضایی را به نحو مطلوب محقق نمایند. نظام قضایی مطلوب از نظر ما نظام قضایی [[اسلام]] است و [[قوه قضائیه]] [[جمهوری اسلامی ایران]] نماد آن است.<ref>[[فرج‌الله هدایت‌نیا|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]، [[نظام قضایی اسلام - هدایت‌نیا (مقاله)|مقاله «نظام قضایی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص ۹۷۰.</ref>

==[[اهداف]] نظام قضایی==
مجموعه‌های نظام‌مند هدف یا اهدافی دارند نظام قضایی اسلام نیز اهدافی دارد. اهداف نظام قضایی اسلام اموری است که در زیر می‌آید.
هدف اصلی نظام قضایی اسلام [[اقامه قسط]] و [[عدل]] است. [[نظام آفرینش]] بر پایه [[عدالت]] ایجاد شده است و بسط [[قسط]] و عدالت هدف [[ارسال رسولان]] [[الهی]] و انزال [[کتب آسمانی]] است<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ...}} «ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند.».. سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>. هیچ چیزی به اندازه عدالت و قسط در [[ارتباط]] با اداره [[زندگی]] [[مردم]] مورد توجه [[کتاب و سنت]] قرار نگرفته است<ref>حدیث ولایت، ج۲، ص۱۱۳ (در دیدار با رئیس و مسئولان قوه قضائیه، ۲۰/۶/۱۳۶۸).</ref>.
[[نظام جمهوری اسلامی]] برای تحقق [[عدالت اجتماعی]] تأسیس شده است و بر این اساس، تلاش برای اقامه قسط و عدل، [[وظیفه]] همه قوای [[کشور]] و دستگاه‌های وابسته به آنها است. با وجود این، نقش [[دستگاه قضایی]] در گسترش قسط و [[بسط عدالت]] برجسته و ویژه است. برقراری [[قسط و عدل]] [[تکلیف]] اصلی هر کسی است که وارد دستگاه قضایی می‌شود. مدیران بخش‌های مختلف، [[قضات]] دادسراها و دادگاه‌ها، ضابطین [[قضایی]]، مأمورین [[اجرای احکام]]، مأموران [[زندان]]، کارکنان قوه قضائیه، و سایر اشخاص باید مقصودشان [[اقامه عدل]] باشد و بکوشند تا [[عدالت‌خواهی]] و [[عدالت‌جویی]] به یک [[فرهنگ]] در قوه قضائیه تبدیل شود<ref>حدیث ولایت، ج۲، ص۱۱۴.</ref>.

دستگاه قضایی علاوه بر اینکه متولی اصلی بسط عدالت است، تضمین عملکرد عادلانه همه دستگاه‌ها را نیز بر عهده دارد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با مسئولان قوه قضائیه، خانواده‌های شهدای هفتم تیر و جمعی از قضات، ۷/۴/۱۳۸۰.</ref>. [[قوه قضائیه]] می‌تواند مانع [[قصور]] یا تقصیر دستگاه‌های دولتی در [[اجرای عدالت]] باشد و با متخلف برخورد نماید. با این بیان روشن می‌شود که در صورت عدم حضور قدرت‌مند قوه قضائیه یا فقدان [[انگیزه]] کافی برای اجرای عدالت، [[انتظار]] [[تحقق عدالت]] [[بیهوده]] است. [[عدالت قضایی]] البته آرمانی است که به [[سادگی]] قابل دست‌یابی نیست و ملزوماتی دارد که از جمله آن [[قوانین]] عادلانه و [[قضات]] [[عادل]] است که در جای خود بیان می‌گردد.
[[هدف]] قوه قضائیه إحقاق [[حق]] و جلوگیری از [[تضییع حق]] است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با رئیس مسئولان و قضات قوه قضائیه، ۷/۴/۱۳۷۴.</ref>. همچنین، ایجاد [[امنیت]] و [[آرامش]] برای [[مردم]] از جمله [[اهداف]] قوه قضائیه است. مردم اگر بدانند اگر کسی به [[حقوق]] آنها [[تجاوز]] کرد، جایی وجود دارد که به آن رسیدگی نماید [[احساس آرامش]] می‌کنند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با مسئولان قوه قضائیه و خانواده‌های معظم شهدای هفتم تیر، ۷/۴/۱۳۷۸.</ref>.<ref>[[فرج‌الله هدایت‌نیا|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]، [[نظام قضایی اسلام - هدایت‌نیا (مقاله)|مقاله «نظام قضایی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص ۹۷۲.</ref>

==جایگاه ارزشی نظام قضایی==
این بحث در دو بند پی‌گیری می‌شود: نخست جایگاه ارزشی [[قضا]] در [[اسلام]] و سپس همین موضوع در [[جمهوری اسلامی ایران]] مورد توجه قرار می‌گیرد.

===جایگاه ارزشی قضا در اسلام===
در اسلام نسبت به امر قضا و درباره [[قاضی]] و مقدمات کار [[قضایی]] حساسیت زیادی نشان داده شده است. البته حساسیت قضا اختصاصی به [[جوامع اسلامی]] ندارد و در همه جای [[دنیا]] نقش قوه قضائیه بی‌بدیل است. ولی اهمیت آن در اسلام مضاعف است؛ زیرا مبنای [[مشروعیت]] [[نظام اسلامی]] به [[عدالت]] است و ضامن عدالت نیز قوه قضائیه است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با رئیس و مسئولان قوه قضائیه، با حضور خانواده‌های شهدای هفتم تیر، ۷/۴/۱۳۸۹.</ref>. قضا در اسلام از جایگاه ارزشی ممتازی برخوردار است. این مطلب از روایاتی که در خصوص [[شأن]] قضا و قاضی وارد شد قابل [[فهم]] است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با رئیس، معاونان و کارکنان قوه قضائیه، در آستانه سالروز هفتم تیر، ۵/۴/۱۳۸۱.</ref>. از جمله [[روایت]] [[اسحاق بن عمار]] از [[امام صادق]]{{ع}} و آن حضرت از امیرالمؤمنین علی{{ع}} که خطاب به شُرَیح [[قاضی]] فرمود: {{متن حدیث|قَدْ جَلَسْتَ مَجْلِساً لَا يَجْلِسُهُ إِلَّا نَبِيٌّ أَوْ وَصِيُّ نَبِيٍّ أَوْ شَقِيٌّ‌}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۴۰۶.</ref>؛ همانا تو در جایگاهی نشسته‌ای که نمی‌نشیند در آن مگر [[نبیّ]] یا [[وصیّ]] نبیّ یا شقیّ.
از روایت فوق، به خوبی جایگاه ارزشی [[قوه قضائیه]] معلوم می‌شود و نیز روشن می‌شود که کار [[قضا]] یک کار پرافتخار و برجسته است و به لحاظ [[دینی]] [[حسنه]] محسوب شده، و [[پاداش]] عظیمی نزد [[خدای متعال]] دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۴۰۶.</ref>. البته کار قضا دشوار و پرخطر است، و دلیل [[ارزش‌مندی]] آن نیز همین است. در [[اسلام]] میان [[سختی]] و صعوبت کار و ارزش‌مندی آن رابطه وجود دارد<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بیانات در دیدار با جمعی از قضات و اعضای دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.</ref>. [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ أَحْمَزُهَا}}<ref>محمدباقر مجلسی، بحارالأنوار، ج۶۷، ص۱۹۱.</ref>. مطابق [[روایات]] وارده از [[اهل بیت]]{{عم}}، کسی که آگاهانه یا [[جاهلانه]] به [[جور]] [[حکم]] می‌نماید، و حتی کسی که جاهلانه به [[حق]] حکم می‌نماید در [[آتش]] هستند. تنها کسی [[اهل بهشت]] است که [[قضاوت]] او به حق و آگاهانه باشد<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: الْقُضَاةُ أَرْبَعَةٌ ثَلَاثَةٌ فِي النَّارِ وَ وَاحِدٌ فِي الْجَنَّةِ رَجُلٌ قَضَى بِجَوْرٍ وَ هُوَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي النَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِجَوْرٍ وَ هُوَ لَا يَعْلَمُ فَهُوَ فِي النَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِالْحَقِّ وَ هُوَ لَا يَعْلَمُ فَهُوَ فِي النَّارِ وَ رَجُلٌ قَضَى بِالْحَقِّ وَ هُوَ يَعْلَمُ فَهُوَ فِي الْجَنَّةِ}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۴۰۷.</ref>.

بنابراین، قضاوت کار [[دشواری]] است و از عهده هر کسی بر نمی‌آید. در [[دین مبین اسلام]] [[مردم]] را از پذیرش [[منصب]] قضا [[پرهیز]] داده‌اند. این روایات مبیِّن دو مطلب است: نخست آنکه اشخاص فاقد صلاحیت باید از پذیرش منصب قضا خودداری نمایند. دوم اینکه اشخاص واجد شرایطی که [[منصب]] [[قضا]] را پذیرفته‌اند نیز باید متوجه باشند که چه باری را بر دوش گرفته‌اند و کار آنان چقدر حیاتی است. آنان باید از هر گونه [[سستی]] و [[سهل‌انگاری]] اجتناب کنند<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با جمعی از قضات و اعضای دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.</ref>.<ref>[[فرج‌الله هدایت‌نیا|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]، [[نظام قضایی اسلام - هدایت‌نیا (مقاله)|مقاله «نظام قضایی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص ۹۷۳.</ref>

===جایگاه ارزشی قضا در [[جمهوری اسلامی ایران]]===
[[قوه قضائیه]] در جمهوری اسلامی ایران «ملاک [[سلامت جامعه]]»<ref>حدیث ولایت، ج۱، ص۱۶۰ (سخنرانی در مراسم بیعت خانواده‌های شهدای هفتم تیر، اعضای شورای عالی قضایی، قضات و مسئولان دادگستری و جمعی از مردم لرستان، ۷/۴/۱۳۶۸).</ref> و «نبض دستگاه‌های [[اداری]]»<ref>حدیث ولایت، ج۲، ص۶۲ (قسمتی از حکم انتصاب آیت‌الله محمد یزدی به سمت ریاست قوه قضائیه، ۲۴/۵/۱۳۶۸).</ref> است. میان [[صلاح]] و [[فساد]] [[دستگاه قضایی]] و [[جامعه]] و دستگاه‌های دیگر رابطه وجود دارد: [[استحکام]] و [[انتظام]] امور قضا و استقرار آن بر مبنای [[عدل]] و [[انصاف]] نشان دهنده [[امنیت]] و سلامت جامعه است؛ و اختلال، کم‌کاری، [[بی‌نظمی]]، و سستی [[دستگاه قضا]] موجب شیوع [[ناامنی]] و [[بی‌عدالتی]] در جامعه خواهد شد<ref>حدیث ولایت، ج۲، ص۶۲.</ref>. نظام قضایی معیوب به منزله کشتی [[طوفان]] زده‌ای است که [[غرق]] می‌شود و سرنشینان خود را نیز غرق می‌کند {{عربی|كمثل السفينة تغرق ويغرق اهلها}}<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با جمعی از قضات و اعضای دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.</ref>.
قوه قضائیه در جمهوری اسلامی ایران به اعتبار نوع وظایفی که بر عهده دارد، از جایگاه ممتازی در میان سایر قوا برخوردار است بخشی از [[وظایف]] این دستگاه به شرح زیر است:
# [[نظام اسلامی]] برای [[حقوق مردم]]، [[ارزش]] درجه یک قایل است. تأمین حقوق مردم و [[دفاع]] از آن بر عهده قوه قضائیه است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با رئیس، معاونان و کارکنان قوه قضائیه، در آستانه سالروز هفتم تیر، ۵/۴/۱۳۸۱.</ref>. اصل ۱۵۶ [[قانون اساسی]] [[قوه قضاییه]] را «[[پشتیبان]] [[حقوق فردی]] و [[اجتماعی]]» و [[مسئول]] «احیای [[حقوق]] [[عامه]]» و «[[حفظ]] [[آزادی‌های مشروع]]» دانسته است.
#حرکت رو به جلوی یک [[ملت]] در گروه عمل بی‌کم و کاست به [[قوانین]] آن است. از سوی دیگر، ضمانت [[اجرای قوانین]] [[کشور]] را [[قوه قضائیه]] بر عهده دارد<ref>همان.</ref>. بنابراین قوه قضائیه ضامن [[صحت]] عمل [[مسئولان]] [[نظام]] و [[قانون‌مداری]] متقابل [[دولت‌مردان]] و [[مردم]] است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار با مسئولان قضات و کارکنان قوه قضائیه، ۷/۴/۱۳۸۲.</ref>. اصل ۱۵۶ [[قانون اساسی]] قوه قضائیه را [[مسئول]] «[[نظارت]] بر حسن اجرای قوانین» دانسته است.
# [[پیشگیری از وقوع جرم]] یکی دیگر از [[وظایف]] مهم قوه قضائیه است (اصل ۱۵۶). [[پیشگیری از جرم]] در قانون اساسی، ممکن است به معنای ایجاد ساز و کاری در قوه قضائیه برای جلوگیری از وقوع [[جرم]] باشد. ولی این معنی مسلم نیست. ظاهراً مقصود از آن همان [[اجرای عدالت]] است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بیانات در دیدار با جمعی از قضات و اعضای دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.</ref>. اگر [[عدالت]] در [[جامعه]] به شکل صحیح [[اجرا]] شود [[ظلم]] رخت بر می‌بندد و بدین ترتیب از وقوع جرم جلوگیری شده است. این معنی از [[آیه]] ۱۷۹ [[سوره مبارکه بقره]] قابل [[استنباط]] است<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بیانات در دیدار با جمعی از قضات و اعضای دستگاه قضایی، ۲۳/۱۰/۱۳۷۱.</ref> که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ}}<ref>«و شما را ای خردمندان در قصاص، زندگانی (نهفته) است؛ باشد که شما پرهیزگاری ورزید» سوره بقره، آیه ۱۷۹.</ref>.<ref>[[فرج‌الله هدایت‌نیا|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]، [[نظام قضایی اسلام - هدایت‌نیا (مقاله)|مقاله «نظام قضایی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲]] ص ۹۷۵.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[فرج‌الله هدایت‌نیا|هدایت‌نیا، فرج‌الله]]، [[نظام قضایی اسلام - هدایت‌نیا (مقاله)|مقاله «نظام قضایی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}