نفاق در لغت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2026-02-10T08:41:37Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۱
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.		ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.

	به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.		به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و اظهار ایمان می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.

	به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب ~~الحدیث]]،~~ این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]] و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ~~ج۴،~~ ص ۳۹۴.</ref>.		به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان غریب الحدیث، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] صدر اسلام با فهم همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]] و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر نفاق عملی می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و فهم [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی ج۴]]، ص ۳۹۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۹

2022-12-05T05:49:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			'''نفاق''' به معنای اخفا و اغماض از چیزی یا قطع شدن در جریان چیزی است و منافق به معنای [[دورویی]] است

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۴۸

2022-12-05T05:48:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۸
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳..</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.		نفاق از "نفق" در لغت به معنای اخفا و اغماض از چیزی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۵، ص۴۵۴.</ref> یا قطع شدن در جریان چیزی است<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱۲، ص۲۰۷.</ref> و منافق از ریشۀ [[نفاق]] به معنای [[دورویی]] است<ref>فرهنگ معین، ج۴، ص۴۳۷۳؛ فرهنگ عمید، ص۹۹۲؛ مجمع البحرین، ج۵، ص۲۴۱.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۵۰۰-۵۰۱؛ [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۱۷۱.</ref>

			ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.

	به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.		به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.

	به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب الحدیث]]، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]]، و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری ~~داشت،~~ و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۳۹۴.</ref>		به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب الحدیث]]، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]] و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۳۹۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]		# [[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]
			# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
			# [[پرونده:1379779.jpg\|22px]] [[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۱

2022-12-04T16:21:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{سیره معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = نفاق		\| موضوع مرتبط = نفاق
	\| عنوان مدخل = [[نفاق]]		\| عنوان مدخل = نفاق
	\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن~~]] - [[نفاق در حدیث~~]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در ~~اخلاق اسلامی~~]] - [[نفاق در ~~معارف مهدویت~~]] - [[نفاق در ~~تاریخ اسلامی~~]] - [[نفاق در ~~فقه سیاسی~~]] - [[نفاق در معارف ~~دعا~~ و ~~زیارات~~]] - [[نفاق در معارف و ~~سیره سجادی~~]] - [[نفاق در معارف و سیره ~~نبوی~~]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در معارف و سیره علوی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:32:23Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۲
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳..</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.		ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث\|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی\|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی\|نافقاء}} در برابر {{عربی\|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳..</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.
	به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.		به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:12:16Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۴۲
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب الحدیث]]، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]]، و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت، و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۳۹۴.</ref>		به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب الحدیث]]، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]]، و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت، و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۳۹۴.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]		# [[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۲۴:		خط ۲۲:

	[[رده:نفاق]]		[[رده:نفاق]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:17:40Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{سیره معصوم}}		{{سیره معصوم}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[نفاق]]~~''' است. "'''[[نفاق]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در حدیث]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = نفاق
			\| عنوان مدخل = [[نفاق]]
			\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در حدیث]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{سیره معصوم}}
اين...» ایجاد کرد

2022-03-12T09:24:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{سیره معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{سیره معصوم}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[نفاق]]''' است. "'''[[نفاق]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در حدیث]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]</div>

==مقدمه==
ماده «ن، ف، ق» در لغت [[عرب]] برای چند معنا به کار رفته است؛ مانند «تمام و فنا شدن» و «فرو رفتن و برآمدن». از معنای نخست، استعمال‌های {{متن حدیث|نَفَقَتِ الدَّابَّةُ}} به معنای تمام شدن [[عمر]] چهارپا و {{عربی|نَفِقَتْ نفقةُ القوم‌}} به معنای تمام شدن زاد و توشه است. در معنای دوم، واژه‌های «نفق» به معنای تونل و راه زیرزمینی و {{عربی|نافقاء}} در برابر {{عربی|قاصعاء}} به معنای یکی از دو سوراخ لانه موش صحرایی به کار رفته‌اند<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص۱۷۷؛ محمد بن ابی‌بکر بن عبدالقادر، مختار الصحاح، ج۴، ص۱۵۶۰؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج۳، ص۲۸۶؛ زبیدی، محب الدین، تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳..</ref>. برخی نیز احتمال داده‌اند که این معانی، به یکدیگر بازگشته، یک ریشه دارند<ref>ابوحسین احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۵، ص۴۵۴ و ۴۵۵.</ref>.
به گفته [[ابن اثیر]] در النهایه و ابن منظور در لسان العرب، عرب ماده و هیئت‌های گوناگون «نفق» را در معنای مورد نظر ما به کار نمی‌برد<ref>ابن اثیر جزری، النهایة فی غریب الحدیث، ج۵، ص۹۸؛ ابن منظور، لسان العرب، ج۱۰ ص۳۵۹.</ref> و تنها پس از کاربرد [[قرآنی]] آن، معنای این واژه در زبان عرب توسعه یافت. [[قرآن]] با [[استخدام]] این لفظ برای کسی که [[کفر]] خود را پوشیده می‌دارد و [[اظهار ایمان]] می‌نماید<ref>علامه طباطبایی می‌گوید: نفاق در عرف قرآن، اظهار ایمان و ابطان کفر است. (تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۲۷۸).</ref>، به یکی از وجوه پنهان [[روح]] و بیماری‌های [[نهان]] [[انسان]] اشاره کرده است.

به گفته بسیاری از لغویان و مؤلفان [[غریب الحدیث]]، این استخدام با معنای لغوی [[نفاق]] تناسب دارد و بر اساس این [[تشبیه]] ساخته شده است که [[منافق]] نیز داخل «نفق» یا «نافقاء» می‌شود تا خود را پنهان بدارد و اگر بتواند بگریزد<ref>بنگرید به گفته ابوعبید و ابن انباری در: لسان العرب، ج۱۰، ص۳۵۹؛ تاج العروس، ج۱۳، ص۴۶۳.</ref>. [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] با [[فهم]] همین معنا، این واژه و مفهوم [[قرآنی]] را بر کسی تطبیق می‌کردند که به ظاهر، ادعای [[مسلمانی]]، و در [[باطن]] با [[کافران]] سر و سری داشت، و در درون و [[نهان]] شکاک و مردد و گاه [[کافر]] مطلق بود و در برون [[مسلمان]] می‌نمود. با رواج این استعمال و کاربرد آن در دیگر مصداق‌ها، همچون [[انسان]] [[خیانت‌کار]]، [[ریاکار]] و کسی که حضور و غیبتش یکی نیست، توسعه معنایی [[نفاق]] افزون‌تر گشت؛ تا آنجا که بر حسب نظر برخی، قابلیت تقسیم به دو دسته کلی، یعنی نفاق اکبر و اصغر یافت که ما در اینجا آن را نفاق [[سیاسی]] و نفاق [[اجتماعی]] و یا نفاق [[اعتقادی]] در برابر [[نفاق عملی]] می‌نامیم. توجه به این گستره معنایی، در [[سیر]] بحث و [[فهم]] [[احادیث]] و نیز در جای خود دیدن و نهادن [[دستورات]] گوناگون [[دینی]] در برخورد با [[منافقان]]، تأثیری بسزا دارد.<ref>[[هادی مسعودی|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۳۹۴.</ref>

== جستارهای وابسته ==

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1368102.jpg|22px]] [[هادی مسعودی|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:نفاق]]
[[رده:مدخل]]