نفاق در معارف و سیره علوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۳

2026-02-10T08:43:30Z

Bahmani: /* رذیلت‌های اخلاقی */

2022-12-05T08:23:56Z

رذیلت‌های اخلاقی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	[[خشم]] هم بر چهار شعبه است: [[خودبرتربینی]]، [[فخرفروشی]]، [[غرور]] و [[عصبیت]]. هر که خودبرتربین باشد، به حق پشت کند؛ هر که فخرفروشی کند، از [[صراط]] [[راستی]] [[منحرف]] شود و به [[گناه]] درافتد؛ هر که غرور داشته باشد، بر [[گناهان]] [[اصرار]] ورزد، و هر که عصبیت پیشه کند، از حق منحرف شود و به [[باطل]] گراید. پس، چه بد خصلتی است خصلتی که نتیجه آن پشت کردن به حق و گناه و [[اصرار بر گناه]] و [[انحراف]] از [[راه راست]] باشد.		[[خشم]] هم بر چهار شعبه است: [[خودبرتربینی]]، [[فخرفروشی]]، [[غرور]] و [[عصبیت]]. هر که خودبرتربین باشد، به حق پشت کند؛ هر که فخرفروشی کند، از [[صراط]] [[راستی]] [[منحرف]] شود و به [[گناه]] درافتد؛ هر که غرور داشته باشد، بر [[گناهان]] [[اصرار]] ورزد، و هر که عصبیت پیشه کند، از حق منحرف شود و به [[باطل]] گراید. پس، چه بد خصلتی است خصلتی که نتیجه آن پشت کردن به حق و گناه و [[اصرار بر گناه]] و [[انحراف]] از [[راه راست]] باشد.

	[[طمع]] را نیز چهار شعبه است: [[شادمانی]] و سرمستی و خیره‌سری و [[فزون‌خواهی]]. شادمانی کردن نزد [[خداوند]] خوشایند نیست و سرمستی تبختر و [[خودپسندی]] است و خیره‌سری بلایی است که [[آدمی]] را به کشیدن بار گناهان وامی‌دارد و فزون‌خواهی [[سرگرمی]] و [[بازی]] و [[گرفتاری]] و جایگزین کردن چیز [[پست‌تر]] =[[دنیا]] به جای چیز بهتر = [[آخرت]] است. این است [[نفاق]] و پایه‌ها و شاخه‌های آن<ref>الکافی، ج۲، باب صفة النفاق و المنافق، ص۳۹۳.</ref>.		[[طمع]] را نیز چهار شعبه است: [[شادمانی]] و سرمستی و خیره‌سری و [[فزون‌خواهی]]. شادمانی کردن نزد [[خداوند]] خوشایند نیست و سرمستی تبختر و [[خودپسندی]] است و خیره‌سری بلایی است که [[آدمی]] را به کشیدن بار گناهان وامی‌دارد و فزون‌خواهی [[سرگرمی]] و [[بازی]] و [[گرفتاری]] و جایگزین کردن چیز [[پست‌تر]] ـ [[دنیا]] به جای چیز بهتر ـ [[آخرت]] است. این است [[نفاق]] و پایه‌ها و شاخه‌های آن<ref>الکافی، ج۲، باب صفة النفاق و المنافق، ص۳۹۳.</ref>.

	[[حدیث]] دیگری نیز از [[امام علی]] {{ع}} در دست است که در [[مقام]] تحذیر از [[دوستی]] با افرادی با ویژگی‌های نامطلوب است، [[امام]] در پایان حدیث، این صفات [[زشت]] و نامطلوب را موجب نزدیکی انسان به نفاق می‌داند. چون برخی از آنها مانند [[ریا]] و [[غیبت]] از [[نشانه‌های نفاق]] به شمار می‌روند، می‌توان حدیث را ناظر به بیان سبب‌های نفاق دانست.		[[حدیث]] دیگری نیز از [[امام علی]] {{ع}} در دست است که در [[مقام]] تحذیر از [[دوستی]] با افرادی با ویژگی‌های نامطلوب است، [[امام]] در پایان حدیث، این صفات [[زشت]] و نامطلوب را موجب نزدیکی انسان به نفاق می‌داند. چون برخی از آنها مانند [[ریا]] و [[غیبت]] از [[نشانه‌های نفاق]] به شمار می‌روند، می‌توان حدیث را ناظر به بیان سبب‌های نفاق دانست.

Bahmani در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۸

2022-12-04T18:28:48Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۲۶

2022-12-04T16:26:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{سیره معصوم}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = نفاق		\| موضوع مرتبط = نفاق
	\| عنوان مدخل = [[نفاق]]		\| عنوان مدخل = نفاق
	\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن~~]] - [[نفاق در حدیث~~]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام ~~اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق~~ اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در معارف و سیره علوی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در معارف و سیره علوی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-13T05:24:29Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	شما را از منافقان برحذر می‌دارم؛ زیرا آنان مردمانی گمراهند و [[گمراه کننده]] خود لغزیده‌اند و دیگران را می‌لغزانند. به رنگ‌های گوناگون و حالت‌های مختلف در می‌آیند. با هر وسیله و از هر طریقی آهنگ [[فریب]] و [[گمراهی]] شما می‌کنند و در هر کمین‌گاهی به کمین شما می‌نشینند.		شما را از منافقان برحذر می‌دارم؛ زیرا آنان مردمانی گمراهند و [[گمراه کننده]] خود لغزیده‌اند و دیگران را می‌لغزانند. به رنگ‌های گوناگون و حالت‌های مختلف در می‌آیند. با هر وسیله و از هر طریقی آهنگ [[فریب]] و [[گمراهی]] شما می‌کنند و در هر کمین‌گاهی به کمین شما می‌نشینند.

	دل‌هایشان [[بیمار]] است و ظاهرشان آراسته و [[پاک]]. مخفیانه عمل می‌کنند و چون خزنده‌ای زهرناک آهسته می‌خزند و بی‌خبر زهر خود را می‌ریزند. شرح و بیانشان دارو است و گفتارشان [[شفا]]؛ اما کردارشان درد بی‌درمان. به [[رفاه]] و [[آسایش]] [[مردم]] [[حسادت]] می‌ورزند و به [[آتش]] [[بلا]] و [[گرفتاری]] دامن می‌زنند و [[نومید]] می‌کنند. در هر راهی، به [[خاک]] [[هلاکت]] افکنده‌ای و برای [[نفوذ]] در هر دلی، وسیله‌ای، و برای هر [[غم]] و اندوهی، اشک‌هایی [[دروغین]] دارند. به هم [[مدح]] و [[ستایش]] وام می‌دهند و از یکدیگر [[انتظار]] [[پاداش]] و ستایش متقابل دارند. اگر چیزی بخواهند، پافشاری می‌کنند و اگر [[سرزنش]] کنند [[پرده‌دری]] می‌نمایند و اگر [[داوری]] کنند، [[زیاده‌روی]] می‌کنند. در مقابل هر حقی باطلی در بغل دارند و در برابر هر [[راستی]]، خمیده‌ای و برای هر زنده‌ای، قاتلی و برای هر دری، کلیدی و برای هر شبی، چراغی. [[چشم]] نداشتن و [[بی‌نیازی]] را دستاویز [[طمع]] قرار می‌دهند، تا از این راه بازار خود را گرم کنند و کالاهایشان را [[تبلیغ]] نمایند. می‌گویند و [[شبهه]] می‌پراکنند. [[وصف]] می‌کنند و [[حقیقت]] را وارونه جلوه می‌دهند. راه ورود به مسیر [[باطل]] را آسان می‌کنند و تنگه آن را کج و دشوار رو می‌سازند تا افراد به آسانی به [[باطل]] در آیند و در پیچ و خم آن سرگردان و بیرون شدنشان دشوار شود. اینان دار و دسته [[شیطان]] و زبانه‌های انبوه آتشند. «آنان گروه شیطانند و بدانید که گروه شیطان همان زیانکارانند»<ref>{{متن قرآن\|أُولَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ}} «آنان حزب شیطانند، آگاه باشید که بی‌گمان حزب شیطان است که (گرویدگان به آن) زیانکارند» سوره مجادله، آیه ۱۹.</ref> و<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۴؛ غررالحکم، ج۶، ص۴۸۸؛ ج۲، ص۲۸۵، ح۱۱۰۴۲ و ۲۶۲۷.</ref>.		دل‌هایشان [[بیمار]] است و ظاهرشان آراسته و [[پاک]]. مخفیانه عمل می‌کنند و چون خزنده‌ای زهرناک آهسته می‌خزند و بی‌خبر زهر خود را می‌ریزند. شرح و بیانشان دارو است و گفتارشان [[شفا]]؛ اما کردارشان درد بی‌درمان. به [[رفاه]] و [[آسایش]] [[مردم]] [[حسادت]] می‌ورزند و به [[آتش]] [[بلا]] و [[گرفتاری]] دامن می‌زنند و [[نومید]] می‌کنند. در هر راهی، به [[خاک]] [[هلاکت]] افکنده‌ای و برای [[نفوذ]] در هر دلی، وسیله‌ای، و برای هر [[غم]] و اندوهی، اشک‌هایی [[دروغین]] دارند. به هم [[مدح]] و [[ستایش]] وام می‌دهند و از یکدیگر [[انتظار]] [[پاداش]] و ستایش متقابل دارند. اگر چیزی بخواهند، پافشاری می‌کنند و اگر [[سرزنش]] کنند [[پرده‌دری]] می‌نمایند و اگر [[داوری]] کنند، [[زیاده‌روی]] می‌کنند. در مقابل هر حقی باطلی در بغل دارند و در برابر هر [[راستی]]، خمیده‌ای و برای هر زنده‌ای، قاتلی و برای هر دری، کلیدی و برای هر شبی، چراغی. [[چشم]] نداشتن و [[بی‌نیازی]] را دستاویز [[طمع]] قرار می‌دهند، تا از این راه بازار خود را گرم کنند و کالاهایشان را [[تبلیغ]] نمایند. می‌گویند و [[شبهه]] می‌پراکنند. وصف می‌کنند و [[حقیقت]] را وارونه جلوه می‌دهند. راه ورود به مسیر [[باطل]] را آسان می‌کنند و تنگه آن را کج و دشوار رو می‌سازند تا افراد به آسانی به [[باطل]] در آیند و در پیچ و خم آن سرگردان و بیرون شدنشان دشوار شود. اینان دار و دسته [[شیطان]] و زبانه‌های انبوه آتشند. «آنان گروه شیطانند و بدانید که گروه شیطان همان زیانکارانند»<ref>{{متن قرآن\|أُولَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ}} «آنان حزب شیطانند، آگاه باشید که بی‌گمان حزب شیطان است که (گرویدگان به آن) زیانکارند» سوره مجادله، آیه ۱۹.</ref> و<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۴؛ غررالحکم، ج۶، ص۴۸۸؛ ج۲، ص۲۸۵، ح۱۱۰۴۲ و ۲۶۲۷.</ref>.

	[[منافق]] گاه قدمی پیش می‌گذارد و نه تنها خود را [[مؤمن]] که دانشمند [[متعهد]] و [[دوستدار]] نشر و پخش [[دانش]] و [[دین]] می‌نماید و با [[جعل حدیث]] و نقل آن، در [[متدینان]] و حتی در دین رخنه می‌کند. این گروه در دوره [[گرایش]] [[مسلمانان]] به [[حدیث]]، بیش‌ترین [[سوء]] استفاده‌ها را کردند؛ تا جایی که [[محدثان]] درست‌اندیش، به [[نقد]] و [[تصفیه]] [[روایات]] [[همت]] گماردند. [[سلیم بن قیس]] از نخستین کسانی است که به وجود این شگرد منافقانه و [[احادیث]] مخالف و ساختگی پی برد و برای حل آن، به [[خدمت]] [[امام علی]] {{ع}} رسید. [[امام]] در [[کلامی]] مفصل او را از [[دسیسه]] [[منافقان]] [[آگاه]] کرد و با تقسیم محدثان به چهار گروه، منافقان را گروه نخست آنان شمرد:		[[منافق]] گاه قدمی پیش می‌گذارد و نه تنها خود را [[مؤمن]] که دانشمند [[متعهد]] و [[دوستدار]] نشر و پخش [[دانش]] و [[دین]] می‌نماید و با [[جعل حدیث]] و نقل آن، در [[متدینان]] و حتی در دین رخنه می‌کند. این گروه در دوره [[گرایش]] [[مسلمانان]] به [[حدیث]]، بیش‌ترین [[سوء]] استفاده‌ها را کردند؛ تا جایی که [[محدثان]] درست‌اندیش، به [[نقد]] و [[تصفیه]] [[روایات]] [[همت]] گماردند. [[سلیم بن قیس]] از نخستین کسانی است که به وجود این شگرد منافقانه و [[احادیث]] مخالف و ساختگی پی برد و برای حل آن، به [[خدمت]] [[امام علی]] {{ع}} رسید. [[امام]] در [[کلامی]] مفصل او را از [[دسیسه]] [[منافقان]] [[آگاه]] کرد و با تقسیم محدثان به چهار گروه، منافقان را گروه نخست آنان شمرد:

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T08:32:27Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:12:24Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۴۲
خط ۹۴:		خط ۹۴:

	بپرهیز از کسی که چون با او سخن بگویی ملولت کند و چون با تو سخن گوید، غمگینت کند و چه شادمانش‌سازی یا به وی زیان برسانی، با تو خواهد آمد و اگر روزی از تو جدا شود، در غیاب تو، آن‌چه را [[دوست]] نداری می‌گوید و اگر مانعش شوی، به تو [[افترا]] می‌بندد و اگر با وی موافقت کنی، به تو [[حسد]] می‌ورزد و اگر مخالفتش کنی، با تو [[دشمنی]] و [[ستیزه‌جویی]] می‌کند. از جبران خوبی‌هایی که به وی شده، [[ناتوان]] است؛ اما در برابر کسی که به وی [[ستم]] کرده [[زیاده‌روی]] می‌کند. همراهش [[اجر]] می‌برد و او بار سنگین [[گناه]] را. زبانش علیه او است، نه برای او، و دلش سخنش را نگه نمی‌دارد. برای ستیزیدن می‌آموزد و برای [[ریا]] [[تفقه]] می‌کند. به سوی [[دنیا]] می‌شتابد و [[تقوا]] را وا می‌گذارد. پس چنین کسی از [[ایمان]] دور، به [[نفاق]] نزدیک، از [[هدایت]] دورافتاده و با [[گمراهی]] همراه است<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۱۰، ح۶۷.</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۱۹.</ref>		بپرهیز از کسی که چون با او سخن بگویی ملولت کند و چون با تو سخن گوید، غمگینت کند و چه شادمانش‌سازی یا به وی زیان برسانی، با تو خواهد آمد و اگر روزی از تو جدا شود، در غیاب تو، آن‌چه را [[دوست]] نداری می‌گوید و اگر مانعش شوی، به تو [[افترا]] می‌بندد و اگر با وی موافقت کنی، به تو [[حسد]] می‌ورزد و اگر مخالفتش کنی، با تو [[دشمنی]] و [[ستیزه‌جویی]] می‌کند. از جبران خوبی‌هایی که به وی شده، [[ناتوان]] است؛ اما در برابر کسی که به وی [[ستم]] کرده [[زیاده‌روی]] می‌کند. همراهش [[اجر]] می‌برد و او بار سنگین [[گناه]] را. زبانش علیه او است، نه برای او، و دلش سخنش را نگه نمی‌دارد. برای ستیزیدن می‌آموزد و برای [[ریا]] [[تفقه]] می‌کند. به سوی [[دنیا]] می‌شتابد و [[تقوا]] را وا می‌گذارد. پس چنین کسی از [[ایمان]] دور، به [[نفاق]] نزدیک، از [[هدایت]] دورافتاده و با [[گمراهی]] همراه است<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۱۰، ح۶۷.</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۱۹.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]		# [[پرونده:1368102.jpg\|22px]] [[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|'''دانشنامه امام علی ج۴''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

خط ۱۰۶:		خط ۱۰۴:

	[[رده:نفاق]]		[[رده:نفاق]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:17:20Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{سیره معصوم}}		{{سیره معصوم}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[نفاق]]~~''' است. "'''[[نفاق]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در حدیث]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در معارف و سیره علوی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = نفاق
			\| عنوان مدخل = [[نفاق]]
			\| مداخل مرتبط = [[نفاق در لغت]] - [[نفاق در قرآن]] - [[نفاق در حدیث]] - [[نفاق در نهج البلاغه]] - [[نفاق در کلام اسلامی]] - [[نفاق در اخلاق اسلامی]] - [[نفاق در معارف مهدویت]] - [[نفاق در تاریخ اسلامی]] - [[نفاق در فقه سیاسی]] - [[نفاق در معارف و سیره نبوی]] - [[نفاق در معارف و سیره علوی]] - [[نفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[نفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[نفاق در جامعه‌شناسی اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Jaafari: /* جستارهای وابسته */

2022-03-12T10:32:43Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۲
خط ۷۰:		خط ۷۰:

	این [[منافقان]] پس از [[پیامبر]] باقی ماندند و با [[دروغ]] و [[تزویر]] و [[تهمت]]، به [[زمامداران]] [[گمراه]] و [[دعوت]] کنندگان به [[آتش]]، نزدیک شدند و آنان نیز [[ولایت]] [[کارها]] را به آنان سپردند و برگرده [[مردمان]] سوارشان کردند، و با کمک آنان [[دنیا]] را خوردند. [[مردم]] با [[پادشاهان]] و دنیا هستند؛ مگر کسی که [[خداوند]] او را [[حفظ]] کند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۶۳، ح۱.</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۰۶.</ref>		این [[منافقان]] پس از [[پیامبر]] باقی ماندند و با [[دروغ]] و [[تزویر]] و [[تهمت]]، به [[زمامداران]] [[گمراه]] و [[دعوت]] کنندگان به [[آتش]]، نزدیک شدند و آنان نیز [[ولایت]] [[کارها]] را به آنان سپردند و برگرده [[مردمان]] سوارشان کردند، و با کمک آنان [[دنیا]] را خوردند. [[مردم]] با [[پادشاهان]] و دنیا هستند؛ مگر کسی که [[خداوند]] او را [[حفظ]] کند<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۶۳، ح۱.</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۰۶.</ref>

			==ریشه‌های [[نفاق]]==
			===[[حقارت]] درونی===
			نفاق به تصریح [[قرآن]]، [[بیماری]] [[روحی]] است<ref>{{متن قرآن\|فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ}} «به دل بیماری‌یی دارند» سوره بقره، آیه ۱۰؛ نیز ر.ک: {{متن قرآن\|وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا إِلَى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوا وَهُمْ كَافِرُونَ}} «و اما در بیماردلان بر پلیدیشان پلیدی می‌افزاید و آنان کافر خواهند مرد» سوره توبه، آیه ۱۲۵.</ref> و از دیدگاه [[احادیث]]، مهم‌ترین علت آن [[ذلت]] و حقارت درونی [[منافق]] است. احادیث که همگی از [[امام علی]]{{ع}} هستند، یک‌صدا این نکته را تأکید می‌کنند که نفاق [[انسان]] ناشی از ذلتی است که او در خود می‌یابد<ref>میزان الحکمه، ج۴، عنوان «نفاق» باب «علة النفاق»، ص۳۳۳۸؛ جاحظ، مائة کلمه، ج۴، ص۳۳؛ {{عربی\|نفاق المرء ذلة}}.</ref>. تحلیل‌های روان‌کاوانه نیز این [[حقیقت]] را [[تأیید]] می‌کنند. منافق، از [[بیم]] افشای رازش، هماره [[خوار]] و مضطرب است. از یک سو [[ترس]] از [[گردن نهادن]] به [[تکالیف]] و از سوی دیگر ترس ناشی از [[مخالفت]] آشکار و [[پذیرفتن]] تبعات آن، گریبان او را می‌گیرد و ترس جز ناشی از [[ضعف]] و حقارت نیست. [[ظهور]] [[رفتاری]] همچون [[تملق]] و [[چاپلوسی]] در ظاهر، و [[غیبت]] و [[بدگویی]] در [[خلوت]] که جهد عاجز و [[ناتوان]] است<ref>الغیبة جهد العاجز. (نهج البلاغه، حکمت ۴۶۱).</ref>، از همین ذلت درونی سرچشمه می‌گیرد. اگر به معنای [[حقیقی]] نفاق که از گونه‌های [[دروغ]] است، توجه کنیم، فرموده علی{{ع}} را بهتر خواهیم فهمید: «نفاق بر [[کذب]] بنا نهاده شده است»<ref> {{متن حدیث\|النِّفَاقُ مَبْنِيٌ عَلَى الْمَيْنِ‌}}؛ (غررالحکم، ج۱، ص۳۰۲، ح۱۱۵۶).</ref> و «دروغ سر از نفاق در می‌آورد»<ref>{{متن حدیث\|الْكَذِبُ يُؤَدِّي إِلَى النِّفَاقِ‌}}؛ (غررالحکم، ج۱، ص۳۱۰، ح۱۱۸۱).</ref> و «چون دروغ، خود، از [[خواری]] و [[ذلت نفس]] زاییده می‌شود»<ref>{{متن حدیث\|لَا يَكْذِبُ الْكَاذِبُ إِلَّا مِنْ مَهَانَةِ نَفْسِهِ‌}}؛ (میزان الحکمه، ج۳، عنوان الکذب، باب علة الکذب، ص۲۶۷۶، ح۱۷۴۲۷).</ref>، پس به آسانی می‌توان نفاق را معلول حقارت انسان دانست.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۱۷.</ref>

			===[[ستیزه‌جویی]]===
			اگر عامل پیشین، درون شخصیتی و نهفته در [[روح]] منافق باشد، ستیزه‌جویی و [[خصومت]] را می‌توان زمینه و عامل بیرونی پیدایش نفاق دانست. کشمکش‌ها و درگیری‌های لفظی، خطی و [[فکری]] و مجادله‌های شدید [[سیاسی]] و جناحی هرگاه به درازا کشد، هر دو سوی [[نزاع]] را خسته و آشفته می‌کند و زمینه مساعدی برای در لاک خود خزیدن، از سطح به عمق رفتن و دو چهرگی فراهم می‌آورد. برخوردهای جان‌فرسا و [[بیم]] از مخالفت‌های لج‌بازانه، هر دو طرف و یا حداقل یکی از آنان را به [[سکوت]] و اعلام [[رضایت]] ظاهری و یا حتی موافقت نمایشی وا می‌دارد تا با پنهان شدن در پشت پرده [[نفاق]] و [[دورویی]]، خود را [[حفظ]] کند و نیروی خود را برای موقعیتی مناسب نگه دارد. بدین‌سان [[دل]] و [[جان]]، [[بیمار]] و آفت زده می‌شود. [[حضرت علی]]{{ع}} این معنا را چه [[زیبا]] ترسیم کرده است! آنجا که «[[مراء]]» و [[خصومت]] را سبب مریضی [[قلب]] و زمینه رویش نفاق می‌داند<ref>{{متن حدیث\|إِيَّاكُمْ وَ الْمِرَاءَ وَ الْخُصُومَةَ فَإِنَّهُمَا يُمْرِضَانِ الْقُلُوبَ عَلَى الْإِخْوَانِ وَ يَنْبُتُ عَلَيْهِمَا النِّفَاقُ}}؛ (الکافی، ج۲، ص۳۰۰، ح۱).</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۱۸.</ref>

			===[[رذیلت‌های اخلاقی]]===
			[[امام علی]]{{ع}} علت‌های دیگر نفاق را نیز برشمرده‌اند. [[امام]] چهار ستون نفاق را عبارت می‌دانند از: [[هوا و هوس]]، [[سستی]] و [[سهل‌انگاری]]، [[کینه]] و [[طمع]]. سپس هر یک از این چهار رکن اصلی را به چهار شاخه تقسیم کرده و فرموده‌اند:
			نفاق بر چهار پایه [[استوار]] است: [[هوس]] و سهل‌انگاری و [[خشم]] و طمع. هوس، خود، چهار شعبه دارد: [[ستم]] و [[تجاوز]] و [[شهوت]] و [[سرکشی]]. هر که ستم کند گرفتاری‌هایش زیاد شود و تنها ماند و از کمک به او خودداری شود. هر که تجاوز کند، کسی از [[شرارت‌ها]] و بدی‌هایش در [[امان]] نباشد و دلش سالم نماند و در برابر [[خواهش‌های نفسانی]] خوددار نباشد. هر که [[شهوات]] خود را تعدیل نکند، در [[پلیدی‌ها]] فرو رود، و هر که از روی عمد و بدون دلیل، سرکشی کند، [[گمراه]] شود.

			سهل‌انگاری را نیز چهار شعبه است: [[غفلت]] و [[مغرور]] شدن به [[رحمت]] [[حق]] و [[آرزو]] و [[ترس]] و تعلل ورزیدن. و این از آن رو است که [[ترس]]، از [[حق]] باز می‌دارد و تعلل، موجب کوتاهی کردن در عمل می‌شود، تا آن‌که [[اجل]] در رسد، و اگر [[آرزو]] نبود، [[انسان]] حساب کار خود را می‌دانست و اگر از حساب کار خود [[آگاه]] می‌شد، از ترس و [[وحشت]] درجا می‌مرد.

			[[خشم]] هم بر چهار شعبه است: [[خودبرتربینی]]، [[فخرفروشی]]، [[غرور]] و [[عصبیت]]. هر که خودبرتربین باشد، به حق پشت کند؛ هر که فخرفروشی کند، از [[صراط]] [[راستی]] [[منحرف]] شود و به [[گناه]] درافتد؛ هر که غرور داشته باشد، بر [[گناهان]] [[اصرار]] ورزد، و هر که عصبیت پیشه کند، از حق منحرف شود و به [[باطل]] گراید. پس، چه بد خصلتی است خصلتی که نتیجه آن پشت کردن به حق و گناه و [[اصرار بر گناه]] و [[انحراف]] از [[راه راست]] باشد.

			[[طمع]] را نیز چهار شعبه است: [[شادمانی]] و سرمستی و خیره‌سری و [[فزون‌خواهی]]. شادمانی کردن نزد [[خداوند]] خوشایند نیست و سرمستی تبختر و [[خودپسندی]] است و خیره‌سری بلایی است که [[آدمی]] را به کشیدن بار گناهان وامی‌دارد و فزون‌خواهی [[سرگرمی]] و [[بازی]] و [[گرفتاری]] و جایگزین کردن چیز [[پست‌تر]] =[[دنیا]] به جای چیز بهتر = [[آخرت]] است. این است [[نفاق]] و پایه‌ها و شاخه‌های آن<ref>الکافی، ج۲، باب صفة النفاق و المنافق، ص۳۹۳.</ref>.
			[[حدیث]] دیگری نیز از [[امام علی]]{{ع}} در دست است که در [[مقام]] تحذیر از [[دوستی]] با افرادی با ویژگی‌های نامطلوب است، [[امام]] در پایان حدیث، این صفات [[زشت]] و نامطلوب را موجب نزدیکی انسان به نفاق می‌داند. چون برخی از آنها مانند [[ریا]] و [[غیبت]] از [[نشانه‌های نفاق]] به شمار می‌روند، می‌توان حدیث را ناظر به بیان سبب‌های نفاق دانست.

			بپرهیز از کسی که چون با او سخن بگویی ملولت کند و چون با تو سخن گوید، غمگینت کند و چه شادمانش‌سازی یا به وی زیان برسانی، با تو خواهد آمد و اگر روزی از تو جدا شود، در غیاب تو، آن‌چه را [[دوست]] نداری می‌گوید و اگر مانعش شوی، به تو [[افترا]] می‌بندد و اگر با وی موافقت کنی، به تو [[حسد]] می‌ورزد و اگر مخالفتش کنی، با تو [[دشمنی]] و [[ستیزه‌جویی]] می‌کند. از جبران خوبی‌هایی که به وی شده، [[ناتوان]] است؛ اما در برابر کسی که به وی [[ستم]] کرده [[زیاده‌روی]] می‌کند. همراهش [[اجر]] می‌برد و او بار سنگین [[گناه]] را. زبانش علیه او است، نه برای او، و دلش سخنش را نگه نمی‌دارد. برای ستیزیدن می‌آموزد و برای [[ریا]] [[تفقه]] می‌کند. به سوی [[دنیا]] می‌شتابد و [[تقوا]] را وا می‌گذارد. پس چنین کسی از [[ایمان]] دور، به [[نفاق]] نزدیک، از [[هدایت]] دورافتاده و با [[گمراهی]] همراه است<ref>بحارالانوار، ج۷۸، ص۱۰، ح۶۷.</ref>.<ref>[[هادی مسعودی\|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)\| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)\|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۱۹.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Jaafari: /* آسان‌گیری بر خود و سخت‌گیری بر مردم */

2022-03-12T10:27:25Z

آسان‌گیری بر خود و سخت‌گیری بر مردم

@@ خط ۵۹: / خط ۵۹: @@
 ===[[آسان‌گیری]] بر خود و [[سخت‌گیری]] بر [[مردم]]===
 اگرچه [[منافق]] با [[چاپلوسی]] و زبان‌بازی، خود را نزدیک و صمیمی نشان می‌دهد و ادعای [[محبت]] و علاقه می‌کند، در درون نه [[دوستدار]] است، نه عیب‌پوش؛ بلکه کوچک‌ترین [[عیب‌ها]] را دیده و برای وقتی مناسب، [[ذخیره]] کرده است. او تنها با زبان به مردم [[احترام]] می‌گذارد و به [[تحسین]] و [[تکریم]] ظاهری آنها می‌پردازد؛ اما در پس این [[ظاهرسازی]]، مردم را [[نادان]] و حتی [[سفیه]] می‌داند<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ}} «و چون به آنان گویند که مانند (دیگر) مردمان ایمان بیاورید می‌گویند آیا ما چون کم خردان ایمان بیاوریم؟ آگاه باشید! آنان خود کم خردند امّا نمی‌دانند» سوره بقره، آیه ۱۳.</ref>، و در عوض خود را [[صالح]] و [[مصلح]] و [[بی‌عیب]] و [[نقص]] می‌بیند. [[امام علی]]{{ع}} در همین باره می‌فرماید: {{متن حدیث|الْمُنَافِقُ لِنَفْسِهِ مُدَاهِنٌ وَ عَلَى النَّاسِ طَاعِنٌ (}}<ref>غررالحکم، ج۲، ص۱۰۹، ح۲۰۰۸.</ref>؛ «منافق نسبت به خود [[مسامحه]] روا می‌دارد و بر مردم خرده می‌گیرد».<ref>[[هادی مسعودی|مسعودی، هادی]]، [[نفاق (مقاله)| مقاله «نفاق»]]، [[دانشنامه امام علی ج۴ (کتاب)|دانشنامه امام علی]]، ج۴، ص ۴۰۵.</ref>
 == جستارهای وابسته ==