Jaafari: /* مقدمه */

2026-04-18T06:15:50Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۵
خط ۷:		خط ۷:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[سیده نفیسه]] دختر [[حسن بن زید بن حسن بن علی]]{{عم}} است. مادرش [[ام‌ولد]] بود<ref>نور الابصار، ص۳۸۷.</ref>. وی در [[سال ۱۴۵ هجری]] در [[مکه]] متولد شد و در [[مدینه]] نشو و نما کرد و با [[زهد]] و [[عبادت]] به سر می‌برد. روزها [[روزه‌دار]] و شب‌ها به عبادت [[قیام]] می‌نمود.		سیده نفیسه دختر [[حسن بن زید بن حسن بن علی]]{{عم}} است. مادرش [[ام‌ولد]] بود<ref>نور الابصار، ص۳۸۷.</ref>. وی در [[سال ۱۴۵ هجری]] در [[مکه]] متولد شد و در [[مدینه]] نشو و نما کرد و با [[زهد]] و [[عبادت]] به سر می‌برد. روزها [[روزه‌دار]] و شب‌ها به عبادت [[قیام]] می‌نمود.
	هنگامی که به سن [[رشد]] رسید با اسحاق مکنی به [[ابو محمد]] و ملقب به مؤتمن [[پسر امام صادق]]{{ع}} و [[برادر]] تنی [[امام]] [[موسی کاظم]]{{ع}} [[ازدواج]] کرد و صاحب دو فرزند به نام‌های قاسم و [[ام‌کلثوم]] شد. همسرش از [[محدثان]] عصر خویش بود. [[شیخ مفید]] درباره او می‌نویسد: وی [[اهل فضل]]، صلاح، [[ورع]] و [[اجتهاد]] بوده و روایاتی از ایشان نقل شده است. او [[معتقد به امامت]] برادرش امام موسی کاظم{{ع}} بود و احادیثی از پدرش مبنی بر [[امامت]] آن حضرت نقل کرده است<ref>الارشاد، ج۲، ص۲۸۶؛ بحارالانوار، ج۴۷، ص۲۴۳.</ref>. اسحاق از نظر ظاهر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شباهت داشت<ref>منتهی الامال، ص۸۷۶، به نقل از عمدةالطالب.</ref>. در میان [[فرزندان امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}}، کمترین [[نسل]] را او داشت و به نسل اول او «اسحاقیون» می‌گویند.		هنگامی که به سن [[رشد]] رسید با اسحاق مکنی به [[ابو محمد]] و ملقب به مؤتمن [[پسر امام صادق]]{{ع}} و [[برادر]] تنی [[امام]] [[موسی کاظم]]{{ع}} [[ازدواج]] کرد و صاحب دو فرزند به نام‌های قاسم و [[ام‌کلثوم]] شد. همسرش از [[محدثان]] عصر خویش بود. [[شیخ مفید]] درباره او می‌نویسد: وی [[اهل فضل]]، صلاح، [[ورع]] و [[اجتهاد]] بوده و روایاتی از ایشان نقل شده است. او [[معتقد به امامت]] برادرش امام موسی کاظم{{ع}} بود و احادیثی از پدرش مبنی بر [[امامت]] آن حضرت نقل کرده است<ref>الارشاد، ج۲، ص۲۸۶؛ بحارالانوار، ج۴۷، ص۲۴۳.</ref>. اسحاق از نظر ظاهر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شباهت داشت<ref>منتهی الامال، ص۸۷۶، به نقل از عمدةالطالب.</ref>. در میان [[فرزندان امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}}، کمترین [[نسل]] را او داشت و به نسل اول او «اسحاقیون» می‌گویند.
	اسحاق از جمله [[شاهدان]] [[وصیت امام]] موسی کاظم{{ع}} مبنی بر [[نیابت]] [[امام رضا]]{{ع}} در امور [[عام و خاص]] از ایشان بود و نامش نیز در پای همان [[وصیت‌نامه]] ذکر شده بود. این مطلب نشانگر این [[واقعیت]] است که امام موسی کاظم{{ع}} شرایط [[شهادت]] از جمله [[عدالت]] را در ایشان محرز می‌دانست.		اسحاق از جمله [[شاهدان]] [[وصیت امام]] موسی کاظم{{ع}} مبنی بر [[نیابت]] [[امام رضا]]{{ع}} در امور [[عام و خاص]] از ایشان بود و نامش نیز در پای همان [[وصیت‌نامه]] ذکر شده بود. این مطلب نشانگر این [[واقعیت]] است که امام موسی کاظم{{ع}} شرایط [[شهادت]] از جمله [[عدالت]] را در ایشان محرز می‌دانست.

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام صادق | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== سیده نفیسه دختر حسن بن زید بن حسن بن علی{{عم}} است. مادرش ام‌ولد بودنور الابصار، ص۳۸۷.. وی در سال ۱۴۵ هجری در مکه متولد شد و در مدی...» ایجاد کرد

2026-04-18T06:15:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام صادق | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== سیده نفیسه دختر حسن بن زید بن حسن بن علی{{عم}} است. مادرش ام‌ولد بود<ref>نور الابصار، ص۳۸۷.</ref>. وی در سال ۱۴۵ هجری در مکه متولد شد و در مدی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اصحاب امام صادق
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
[[سیده نفیسه]] دختر [[حسن بن زید بن حسن بن علی]]{{عم}} است. مادرش [[ام‌ولد]] بود<ref>نور الابصار، ص۳۸۷.</ref>. وی در [[سال ۱۴۵ هجری]] در [[مکه]] متولد شد و در [[مدینه]] نشو و نما کرد و با [[زهد]] و [[عبادت]] به سر می‌برد. روزها [[روزه‌دار]] و شب‌ها به عبادت [[قیام]] می‌نمود.
هنگامی که به سن [[رشد]] رسید با اسحاق مکنی به [[ابو محمد]] و ملقب به مؤتمن [[پسر امام صادق]]{{ع}} و [[برادر]] تنی [[امام]] [[موسی کاظم]]{{ع}} [[ازدواج]] کرد و صاحب دو فرزند به نام‌های قاسم و [[ام‌کلثوم]] شد. همسرش از [[محدثان]] عصر خویش بود. [[شیخ مفید]] درباره او می‌نویسد: وی [[اهل فضل]]، صلاح، [[ورع]] و [[اجتهاد]] بوده و روایاتی از ایشان نقل شده است. او [[معتقد به امامت]] برادرش امام موسی کاظم{{ع}} بود و احادیثی از پدرش مبنی بر [[امامت]] آن حضرت نقل کرده است<ref>الارشاد، ج۲، ص۲۸۶؛ بحارالانوار، ج۴۷، ص۲۴۳.</ref>. اسحاق از نظر ظاهر به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شباهت داشت<ref>منتهی الامال، ص۸۷۶، به نقل از عمدةالطالب.</ref>. در میان [[فرزندان امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}}، کمترین [[نسل]] را او داشت و به نسل اول او «اسحاقیون» می‌گویند.
اسحاق از جمله [[شاهدان]] [[وصیت امام]] موسی کاظم{{ع}} مبنی بر [[نیابت]] [[امام رضا]]{{ع}} در امور [[عام و خاص]] از ایشان بود و نامش نیز در پای همان [[وصیت‌نامه]] ذکر شده بود. این مطلب نشانگر این [[واقعیت]] است که امام موسی کاظم{{ع}} شرایط [[شهادت]] از جمله [[عدالت]] را در ایشان محرز می‌دانست.
سیده نفیسه به [[جلالت]] [[شأن]] معروف است. او با همسرش به [[مصر]] [[سفر]] کرد و مدت هفت سال در آنجا به سر برد.
از [[زینب]] دختر یحیی متوّج برادر [[نفیسه]] نقل شده است که من به عمه‌ام نفیسه چهل سال [[خدمت]] کردم و ندیدم که شب بخوابد و روزها [[افطار]] بنماید و پیوسته [[قائم]] اللیل و صائم النهار بود، به او گفتم:
با خودت [[مدارا]] نمی‌کنی؟

چگونه [[رفق و مدارا]] کنم با نفسم و حال آنکه: {{عربی|وَ قُدَّامِي عَقَبَاتٌ<ref>عقبات جمع عقبه به معنی راه سخت و دشوار در کوه یا گردنه و یا به امری سخت و دشوار گویند.</ref> لَا يَقْطَعُهُنَّ إِلَّا الْفَائِزُونَ}} من راه سخت و [[دشواری]] در پیش رویم می‌بینم که تنها فائزون می‌توانند از آن عبور نمایند.
وقتی از [[زینب]] پرسیدند: قوت [[نفیسه]] چیست؟ گفت: هر سه [[روز]] یک دفعه طعام می‌خورد و چون به چیزی میل پیدا می‌کرد، سبدی پیش روی او در مصلایش آویخته می‌شد که در آن آنچه می‌خواست، بود. من از این حال در [[عجب]] بودم، اما او می‌فرمود: ای [[زینب]]! هر کس در [[حضرت حق]] [[استقامت]] گیرد، زمام [[کائنات]] به دست او و در [[اختیار]] اوست.
[[اخبار]] [[سیده نفیسه]] و [[کرامات]] او در کتب بسیاری شرح داده شده است. [[محمد بن ادریس شافعی]] چون به [[مصر]] می‌آمد، به [[خدمت]] سیده نفیسه حاضر می‌شد و از ایشان [[استماع]] [[حدیث]] می‌کرد. چون [[شافعی]] [[وفات]] یافت برحسب [[وصیت]] او جنازه‌اش را بر گرد [[خانه]] نفیسه [[طواف]] دادند. شافعی وصیت کرده بود که نفیسه بر جنازه او [[نماز]] بخواند. به همین دلیل ابویعقوب یکی از شاگردان شافعی به [[امامت]] و نفیسه به مأمومیت بر وی نماز گذاشتند.

گویند چون [[مردم مصر]] از [[ظلم]] [[احمد بن طولون]] [[حاکم مصر]] به حضرتش [[شکایت]] آوردند، فرمود: کدام [[وقت]] سوار می‌شود؟ گفتند: بامداد نفیسه نامه‌ای نوشت و در آن [[نامه]] درج کرد: همانا [[سلطنت]] چون امارت یافتید و بر بلاد [[بندگان]] [[خداوند]] مستولی شدید، بنای ظلم و [[عدوان]] و [[جور]] و [[طغیان]] گذاشتید و [[رزق و روزی]] که [[خدای تعالی]] از نعمت‌های خود به شما [[انعام]] کرد، آن را خاص خود پنداشتید و [[فقرا]] و [[زیردستان]] را از آن [[محروم]] کردید و درهای راحت و [[معیشت]] را به روی آنها بستید. حال آنکه می‌دانید تیر آدم‌های مستمند در [[سحرگاهان]] از هزار جوشن فولادی بگذرد و هرگز به [[خطا]] نرود، بالاخص از قلوبی که آنها را به [[درد]] آورده‌اید و بدن‌هایی که برهنه گذاشته‌اید. آنچه که می‌توانید در ظلم و طغیان کوتاهی نکنید، همانا ما [[صبر]] و [[شکیبایی]] را ملازم باشیم و به خدای تعالی پناه می‌بریم. {{متن قرآن|وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ}}<ref>«و آنان که ستم ورزیده‌اند به زودی خواهند دانست که به کدام بازگشتگاه باز خواهند گشت» سوره شعراء، آیه ۲۲۷.</ref>.
[[سیده]] نفسیه پس از اتمام [[نامه]] در گذرگاه احمد بن طولون بایستاد و فرمود: ای احمد!
احمد بن طولون برای [[رعایت]] حشمت و [[جلال]] ایشان از مرکب به زیر آمد و آن نامه را بگرفت و خواند و به مضمون آن اطلاع پیدا کرد و از [[جور]] و [[ظلم]] منصرف گردید و بنای [[عدل و داد]] نهاد.
باید توجه داشت که احمد بن طولون در سال ۲۰۳ متولد شد و در سال ۲۷۰ از [[دنیا]] رفت، درحالی‌که [[نفیسه]] در سال ۲۰۸ [[وفات]] یافت؛ پس یا این موضوع [[صحت]] ندارد و یا نام [[حاکم]] [[اشتباه]] ذکر شده است.

[[سیده]] نفسیه [[قرآن]] و [[تفسیر]] آن را از [[حفظ]] بود و چون قرآن را قرائت می‌کرد، می‌گریست و عرض می‌کرد: بارالها! [[زیارت]] [[خلیل]] خودت ابراهیم را برای من میسر فرما. پس از آن با شوهرش به [[حج]] رفت و [[مرقد]] حضرت ابراهیم<ref>ازرقی می‌نویسد: ابراهیم{{ع}} در مکه مدفون است. ر.ک: تاریخ، مکه، ص۷۳؛ بنا به نقل دیگر در کنار همسرش ساره در حیرون به خاک سپرده شد. این منطقه در فلسطین است که سلیمان نبی{{ع}} بر آن مرقدی بنا کرد و اکنون زیارتگاه می‌باشد. ر.ک: الموسوعة الفلسطینیه، ج۴، ص۲۸۸.</ref> را زیارت کرد و سپس به [[مصر]] بازگشت<ref>نورالابصار، ص۳۸۸.</ref>.
وی بانویی [[ثروتمند]] بود و به زمین‌گیران و [[بیماران]] و عموم [[مردم]] [[بخشش]] و [[احسان]] می‌کرد و سی مرتبه به حج مشرف شد که اکثرش پیاده بود.
نقل شده است که [[سیده نفیسه]] قبری برای خود و به دست خود کنده بود و پیوسته در آن [[قبر]] داخل می‌شد و [[نماز]] می‌خواند و قرآن [[تلاوت]] می‌کرد تا آنکه شش هزار [[ختم قرآن]] در آن قبر نمود و در [[ماه رمضان]] سال دویست و هشت وفات کرد و در [[وقت]] [[احتضار]] [[روزه]] بود، او را امر به [[افطار]] نمودند، فرمود: وا عجبا! سی سال است که از [[خداوند تعالی]] مسئلت می‌کنم که با حالت روزه از دنیا بروم و حال که روزه هستم، افطار کنم؟ پس شروع کرد به خواندن [[سوره انعام]] و چون به [[آیه]] {{متن قرآن|لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«سرای آرامش نزد پروردگارشان از آن آنهاست و او برای کارهایی که می‌کردند یار آنان است» سوره انعام، آیه ۱۲۷.</ref> رسید، وفات کرد.
پس از اینکه [[مردم مصر]] از درگذشت او باخبر شدند، بر درب خانه‌اش جمع شدند و شمع‌های بسیار روشن کردند و [[گریه]] از هر [[خانه]] که در [[مصر]] بود، شنیده می‌شد و در خانه خودش در همان قبری که حفر کرده بود به خاک سپرده شد. [[مردم مصر]] به او [[اعتقاد]] زیاد دارند و معتقدند [[دعا]] در نزد [[قبر]] او [[مستجاب]] می‌شود<ref>ر.ک: اعیان النساء، ص۶۱۵؛ اعیان الشیعه، ج۱۰، ص۲۲۷؛ النجوم الزاهره، ج۲، ص۱۸۵؛ وفیات الاعیان، ج۵، ص۴۲۳؛ اسعاف الراغبین، ص۲۱۵، نورالابصار، ص۳۸۷-۳۹۹.</ref>.

تألیفات: درباره [[سیده نفیسه]]{{س}} چندین کتاب نوشته شده است از جمله:
السیدة نفیسه رضی الله عنها (۱۴۵ – ۲۰۸ق)، محمد شاهین حمزه، قاهره: دارالفکر العربی.
السیدة نفیسه رضی الله عنها، توفیق ابوعلم، قاهره.
کریمة الدارین الشریفة الطاهره السیدة نفیسه بنت الحسن الانور رضی الله عنها، شیخ احمد فهمی محمد، قاهره: مطبعه حجازی.
کتاب الجواری النفیسه فی مناقب السیده نفیسه، شیخ محمد عبدالخالق.
الدرة النفیسه فی ترجمة السیده نفیسه.
گوهر [[خاندان امامت]] یا زندگانی سیده نفیسه، [[عزیزالله عطاردی]]، انتشارات عطارد.
[[زیارت]] سیده نفیسه: چون خواستید به این بانو [[سلام]] دهید، چنین بگویید: {{عربی|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا بَنِي الْمُصْطَفَى، يَا بَنِي فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ. اللَّهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَ عَلَى أَزْوَاجِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَ عَلَى ذُرِّيَّةِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ. اللَّهُمَّ بَلِّغْنِي مَا أَمَّلْتُ وَ مَا رَجَوْتُ، وَ أَعِدْ عَلَيَّ وَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ مِنْ بَرَكَاتِهِمْ، يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ}}.
{{عربی|السَّلَامُ وَ التَّحِيَّةُ وَ الْإِكْرَامُ وَ الرِّضَا مِنَ الْعَلِيِّ الْأَعْلَى الرَّحْمَنِ عَلَى السَّيِّدَةِ نَفِيسَةَ، سُلَالَةِ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ وَ هَادِي الْأُمَّةِ، مَنْ أَبُوهَا عَلَمُ الْعَشِيرَةِ وَ هُوَ الْإِمَامُ حَيْدَرَةُ. السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ الْحَسَنِ الْمَسْمُومِ، أَخِي الْإِمَامِ الْحُسَيْنِ الْمَظْلُومِ. السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ، بِنْتَ خَدِيجَةَ الْكُبْرَى، رَضِيَ اللَّهُ عَنْكِ وَ عَنْ أَبِيكِ وَ عَمِّكِ وَ جَدِّكِ، وَ حَشَرَنَا فِي زُمْرَتِهِمْ أَجْمَعِينَ. اللَّهُمَّ بِحَقِّ مَا كَانَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ جَدِّهَا مُحَمَّدٍ{{صل}} لَيْلَةَ الْمِعْرَاجِ، اجْعَلْ لَنَا مِنْ هَمِّنَا الَّذِي نَزَلَ بِنَا بَابَ الْفَرَجِ، وَ اقْضِ حَوَائِجِي}}.
{{عربی|السَّلَامُ وَ التَّحِيَّةُ وَ الْإِكْرَامُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ النَّبَوِيَّةِ وَ الرِّسَالَةِ. السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ الْحَسَنِ الْأَنْوَرِ بْنِ زَيْدٍ الْأَبْلَجِ بْنِ الْحَسَنِ السِّبْطِ ابْنِ الْإِمَامِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَجْمَعِينَ. السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا بِنْتَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ، وَ يَا سُلَالَةَ خَدِيجَةَ الْكُبْرَى. أَنْتُمْ يَا أَهْلَ الْبَيْتِ غِيَاثٌ لِكُلِّ قَوْمٍ فِي الْيَقَظَةِ وَ النَّوْمِ. فَلَا يُحْرَمُ مِنْ فَضْلِكُمْ إِلَّا مَحْرُومٌ، وَ لَا يُطْرَدُ عَنْ بَابِكُمْ إِلَّا مَطْرُودٌ، وَ لَا يُوَالِيكُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ تَقِيٌّ، وَ لَا يُعَادِيكُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ شَقِيٌّ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبِهِ وَ سَلَّمْ، وَ أَعْطِنِي خَيْرَ مَا رَجَوْتُ بِهِمْ، وَ بَلِّغْنِي خَيْرَ مَا أَمَّلْتُ فِيهِمْ، وَ احْفَظْنِي بِذَلِكَ فِي دِينِي وَ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۳۰۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM011012.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:امام صادق]]
[[رده:اصحاب امام صادق]]

نفیسه بنت حسن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* مقدمه */