نهج البلاغه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'مدیریت اسلامی' به 'مدیریت اسلامی'

2025-12-28T20:30:26Z

جایگزینی متن - 'مدیریت اسلامی' به 'مدیریت اسلامی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	=== نامه‌ها ===		=== نامه‌ها ===
	{{اصلی\|نامه‌های نهج البلاغه}}		{{اصلی\|نامه‌های نهج البلاغه}}
	نهج البلاغه شامل ۷۹ [[نامه]] است. این [[نامه‌ها]] با توجه به زمان کتابتشان و هم‌زمانی با دوران خلافت امام {{ع}}، بیشتر ناظر به مسائل [[حکومتی]] و [[مدیریتی]] هستند یا خطاب به معاندان و [[دشمنان]] نوشته شده‌اند. در این میان، چند [[نامه]] بیشتر مورد توجه قرار گرفته است: [[نامۀ ۳ نهج البلاغه]] به [[شریح قاضی]]؛ [[نامۀ ۳۱ نهج البلاغه]] به [[امام حسن مجتبی]] {{ع}}؛ [[نامۀ ۴۵ نهج البلاغه]]:خطاب به [[عثمان بن حنیف]]؛ [[نامۀ ۴۷ نهج البلاغه]]: [[وصیت]] [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در بستر [[شهادت]] و [[نامۀ ۵۳ نهج البلاغه]]: خطاب به [[مالک اشتر]] در زمینه [[آیین]] [[حکومت‌داری]] و [[مدیریت~~]] [[~~اسلامی]].		نهج البلاغه شامل ۷۹ [[نامه]] است. این [[نامه‌ها]] با توجه به زمان کتابتشان و هم‌زمانی با دوران خلافت امام {{ع}}، بیشتر ناظر به مسائل [[حکومتی]] و [[مدیریتی]] هستند یا خطاب به معاندان و [[دشمنان]] نوشته شده‌اند. در این میان، چند [[نامه]] بیشتر مورد توجه قرار گرفته است: [[نامۀ ۳ نهج البلاغه]] به [[شریح قاضی]]؛ [[نامۀ ۳۱ نهج البلاغه]] به [[امام حسن مجتبی]] {{ع}}؛ [[نامۀ ۴۵ نهج البلاغه]]:خطاب به [[عثمان بن حنیف]]؛ [[نامۀ ۴۷ نهج البلاغه]]: [[وصیت]] [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در بستر [[شهادت]] و [[نامۀ ۵۳ نهج البلاغه]]: خطاب به [[مالک اشتر]] در زمینه [[آیین]] [[حکومت‌داری]] و [[مدیریت اسلامی]].

	[[نامه‌های نهج البلاغه]] در چند موضوع قابل تقسیم است: [[نامه]] به [[کارگزاران]] و فرمان‌های [[حکومتی]]؛ نامه به مأموران دولتی و کارگزاران اقتصادی؛ نامه به سپاهیان؛ نامه به [[دشمنان]] یا پاسخ به نامه‌های آن‌ها؛ نامه به [[مردم]]؛ نامه به [[کارگزاران]] و استیضاح یا [[انذار]] آن‌ها؛ سفارش‌ها، [[نصایح]] و نامه‌های متفرقه و [[پیمان]] و [[معاهده]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۶ ـ ۸۴۷.</ref>.		[[نامه‌های نهج البلاغه]] در چند موضوع قابل تقسیم است: [[نامه]] به [[کارگزاران]] و فرمان‌های [[حکومتی]]؛ نامه به مأموران دولتی و کارگزاران اقتصادی؛ نامه به سپاهیان؛ نامه به [[دشمنان]] یا پاسخ به نامه‌های آن‌ها؛ نامه به [[مردم]]؛ نامه به [[کارگزاران]] و استیضاح یا [[انذار]] آن‌ها؛ سفارش‌ها، [[نصایح]] و نامه‌های متفرقه و [[پیمان]] و [[معاهده]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۶ ـ ۸۴۷.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2024-05-14T09:48:16Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۸
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]		[[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
	[[رده:سخنان امام علی]]		[[رده:سخنان امام علی]]
			[[رده:آثار احادیث معصومین]]

Msadeq: /* مستدرک نهج البلاغه */

2023-06-24T07:35:44Z

مستدرک نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۵
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	=== مستدرک نهج البلاغه ===		=== مستدرک نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|مستدرک نهج البلاغه}}		{{اصلی\|مستدرک نهج البلاغه}}
	مستدرک به اثری گفته می‌شود که نویسنده‌ای با معیار قراردادن اثر نویسنده‌ای دیگر و با نظر بر آنچه مکمل نوشته اوست یا آنچه از دسترسِ نویسنده اصلی دور مانده است، [[اقدام]] به نگارش کتابی مستقل می‌کند و کتاب خود را مستدرکی بر کتاب معیار نام می‌نهد. نگارنده مستدرک با تشخیص اهداف نویسنده متن اصلی و نیز [[آگاهی]] از مواردی که به [[دلایل]] مختلف از نظرگاه نویسنده اصلی دور مانده یا به هر روی در متن اصلی وارد نشده است، دست به تألیف مستدرک می‌زند. بر این اساس و در طول [[تاریخ]]، نویسندگان و محدثانی متوجه اهمیت نهج البلاغه شده و بر آن مستدرک نگاشته‌اند مانند: [[مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[~~سید~~ هادی کاشف الغطاء]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[محمد باقر محمودی]]؛ [[تمام نهج البلاغة]]، تألیف [[سید صادق موسوی]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۶۸۷ ـ ۶۸۹.</ref>.		مستدرک به اثری گفته می‌شود که نویسنده‌ای با معیار قراردادن اثر نویسنده‌ای دیگر و با نظر بر آنچه مکمل نوشته اوست یا آنچه از دسترسِ نویسنده اصلی دور مانده است، [[اقدام]] به نگارش کتابی مستقل می‌کند و کتاب خود را مستدرکی بر کتاب معیار نام می‌نهد. نگارنده مستدرک با تشخیص اهداف نویسنده متن اصلی و نیز [[آگاهی]] از مواردی که به [[دلایل]] مختلف از نظرگاه نویسنده اصلی دور مانده یا به هر روی در متن اصلی وارد نشده است، دست به تألیف مستدرک می‌زند. بر این اساس و در طول [[تاریخ]]، نویسندگان و محدثانی متوجه اهمیت نهج البلاغه شده و بر آن مستدرک نگاشته‌اند مانند: [[مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[هادی کاشف الغطاء]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[محمد باقر محمودی]]؛ [[تمام نهج البلاغة]]، تألیف [[سید صادق موسوی]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۶۸۷ ـ ۶۸۹.</ref>.

	=== معجم‌های نهج البلاغه ===		=== معجم‌های نهج البلاغه ===

Msadeq: /* مستدرک نهج البلاغه */

2023-06-24T06:38:40Z

مستدرک نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	=== مستدرک نهج البلاغه ===		=== مستدرک نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|مستدرک نهج البلاغه}}		{{اصلی\|مستدرک نهج البلاغه}}
	مستدرک به اثری گفته می‌شود که نویسنده‌ای با معیار قراردادن اثر نویسنده‌ای دیگر و با نظر بر آنچه مکمل نوشته اوست یا آنچه از دسترسِ نویسنده اصلی دور مانده است، [[اقدام]] به نگارش کتابی مستقل می‌کند و کتاب خود را مستدرکی بر کتاب معیار نام می‌نهد. نگارنده مستدرک با تشخیص اهداف نویسنده متن اصلی و نیز [[آگاهی]] از مواردی که به [[دلایل]] مختلف از نظرگاه نویسنده اصلی دور مانده یا به هر روی در متن اصلی وارد نشده است، دست به تألیف مستدرک می‌زند. بر این اساس و در طول [[تاریخ]]، نویسندگان و محدثانی متوجه اهمیت نهج البلاغه شده و بر آن مستدرک نگاشته‌اند مانند: [[مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[~~سیدهادی~~ کاشف الغطاء]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[محمد باقر محمودی]]؛ [[تمام نهج البلاغة]]، تألیف [[سید صادق موسوی]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۶۸۷ ـ ۶۸۹.</ref>.		مستدرک به اثری گفته می‌شود که نویسنده‌ای با معیار قراردادن اثر نویسنده‌ای دیگر و با نظر بر آنچه مکمل نوشته اوست یا آنچه از دسترسِ نویسنده اصلی دور مانده است، [[اقدام]] به نگارش کتابی مستقل می‌کند و کتاب خود را مستدرکی بر کتاب معیار نام می‌نهد. نگارنده مستدرک با تشخیص اهداف نویسنده متن اصلی و نیز [[آگاهی]] از مواردی که به [[دلایل]] مختلف از نظرگاه نویسنده اصلی دور مانده یا به هر روی در متن اصلی وارد نشده است، دست به تألیف مستدرک می‌زند. بر این اساس و در طول [[تاریخ]]، نویسندگان و محدثانی متوجه اهمیت نهج البلاغه شده و بر آن مستدرک نگاشته‌اند مانند: [[مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[سید هادی کاشف الغطاء]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]، تألیف [[محمد باقر محمودی]]؛ [[تمام نهج البلاغة]]، تألیف [[سید صادق موسوی]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۶۸۷ ـ ۶۸۹.</ref>.

	=== معجم‌های نهج البلاغه ===		=== معجم‌های نهج البلاغه ===

Bahmani: /* کتاب‌شناسی نهج البلاغه */

2023-06-24T04:56:20Z

کتاب‌شناسی نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	# '''جاودانگی نهج البلاغه:''' مباحث مطرح شده در کتاب نهج البلاغه، ظرف زمان و مکان را درنوردیده و در هر حال برای افراد قابل استفاده است و این یکی از ویژگی‌های خاص نهج البلاغه به‌شمار می‌رود و می‌توان ادعا کرد که آثار دیگر، گرچه ممکن است در زمان خود با اقبال مواجه شده باشند، اما هیچ یک برای هر عصر و [[نسل]] مورد استفاده نبوده است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۸ ـ ۸۴۹.</ref>.		# '''جاودانگی نهج البلاغه:''' مباحث مطرح شده در کتاب نهج البلاغه، ظرف زمان و مکان را درنوردیده و در هر حال برای افراد قابل استفاده است و این یکی از ویژگی‌های خاص نهج البلاغه به‌شمار می‌رود و می‌توان ادعا کرد که آثار دیگر، گرچه ممکن است در زمان خود با اقبال مواجه شده باشند، اما هیچ یک برای هر عصر و [[نسل]] مورد استفاده نبوده است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۸ ـ ۸۴۹.</ref>.

	== کتاب‌شناسی نهج البلاغه ==		== [[کتاب‌شناسی نهج البلاغه]] ==
	=== ترجمه‌های نهج البلاغه ===		=== ترجمه‌های نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|ترجمه‌های نهج البلاغه}}		{{اصلی\|ترجمه‌های نهج البلاغه}}
خط ۷۱:		خط ۷۱:

	=== [[فهرست‌های موضوعی نهج البلاغه]] ===		=== [[فهرست‌های موضوعی نهج البلاغه]] ===

	== ادبیات نهج البلاغه ==		== ادبیات نهج البلاغه ==
	{{اصلی\|ادبیات نهج البلاغه}}		{{اصلی\|ادبیات نهج البلاغه}}

Bahmani: /* آشنایی با نهج البلاغه */

2023-06-24T04:56:04Z

آشنایی با نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۷۱:		خط ۷۱:

	=== [[فهرست‌های موضوعی نهج البلاغه]] ===		=== [[فهرست‌های موضوعی نهج البلاغه]] ===
	~~=== [[آشنایی با نهج البلاغه]] ===~~

	== ادبیات نهج البلاغه ==		== ادبیات نهج البلاغه ==
	{{اصلی\|ادبیات نهج البلاغه}}		{{اصلی\|ادبیات نهج البلاغه}}

Bahmani: /* مصادر نهج البلاغه */

2023-06-24T04:48:14Z

مصادر نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۸
خط ۵۷:		خط ۵۷:

	=== مصادر نهج البلاغه ===		=== مصادر نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|مصادر نهج البلاغه}}		{{اصلی\|مصادر نهج البلاغه\|منبع‌شناسی نهج البلاغه}}
	سید رضی از آنجا که خود از راویان موثق و حدیث‌شناسی پژوهشگر به‌شمار می‌رفت و در تدوین نهج البلاغه نیز بیشتر موضوع [[فصاحت]] و [[بلاغت]] را مورد توجه قرار داده و بنای او از تدوین کتاب در واقع خلق کتابی ادبی بود، از ذکر اسناد [[روایات]] نهج البلاغه خودداری کرده است. از این‌رو برخی محققان [[شیعی]] به بررسی و تحقیق در مصادر و اسناد نهج البلاغه پرداختند مانن کتاب [[مصادر نهج البلاغة و أسانیده (كتاب)\|مصادر نهج البلاغة و أسانیده]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۵۴ ـ ۸۵۵.</ref>.		سید رضی از آنجا که خود از راویان موثق و حدیث‌شناسی پژوهشگر به‌شمار می‌رفت و در تدوین نهج البلاغه نیز بیشتر موضوع [[فصاحت]] و [[بلاغت]] را مورد توجه قرار داده و بنای او از تدوین کتاب در واقع خلق کتابی ادبی بود، از ذکر اسناد [[روایات]] نهج البلاغه خودداری کرده است. از این‌رو برخی محققان [[شیعی]] به بررسی و تحقیق در مصادر و اسناد نهج البلاغه پرداختند مانن کتاب [[مصادر نهج البلاغة و أسانیده (كتاب)\|مصادر نهج البلاغة و أسانیده]]؛ [[نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة (کتاب)\|نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۵۴ ـ ۸۵۵.</ref>.

Bahmani: /* نسخه‌های تصحیح‌شده از متن نهج البلاغه */

2023-06-24T04:47:48Z

نسخه‌های تصحیح‌شده از متن نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۷
خط ۵۳:		خط ۵۳:

	=== نسخه‌های تصحیح‌شده از متن نهج البلاغه ===		=== نسخه‌های تصحیح‌شده از متن نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|تصحیح نهج البلاغه}}		{{اصلی\|تصحیح نهج البلاغه\|نسخه‌های نهج البلاغه}}
	تاکنون برخی از مؤسسه‌های پژوهشی و دانشمندان علوم اسلامی دست به تصحیح متن نهج البلاغه زده‌اند که حاصل آن پدیداری نسخه‌های گوناگونی از نهج البلاغه است. این نسخه‌ها عبارت‌اند از: تصحیح و شرح [[شیخ محمد عبده]]؛ تصحیح و شرح مرحوم [[سید علی نقی فیض الاسلام]]؛ تصحیح دکتر [[صبحی صالح]]؛ تصحیح [[بنیاد نهج البلاغه]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۵۴.</ref>.		تاکنون برخی از مؤسسه‌های پژوهشی و دانشمندان علوم اسلامی دست به تصحیح متن نهج البلاغه زده‌اند که حاصل آن پدیداری نسخه‌های گوناگونی از نهج البلاغه است. این نسخه‌ها عبارت‌اند از: تصحیح و شرح [[شیخ محمد عبده]]؛ تصحیح و شرح مرحوم [[سید علی نقی فیض الاسلام]]؛ تصحیح دکتر [[صبحی صالح]]؛ تصحیح [[بنیاد نهج البلاغه]]<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۵۴.</ref>.

Bahmani: /* معجم‌های نهج البلاغه */

2023-06-24T04:45:53Z

معجم‌های نهج البلاغه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۵
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	=== معجم‌های نهج البلاغه ===		=== معجم‌های نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|معجم‌های نهج البلاغه}}		{{اصلی\|معجم‌های نهج البلاغه}}
	معجم به مجموعه‌هایی گفته می‌شود که براساس [[نظام]] الفبایی و با [[هدف]] دسته‌بندی لفظی یا موضوعی یک اثر یا مجموعه‌ای از آثار تدوین شده است. معجم‌ها بر [[توانمندی]] محققان و مخاطبان در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی [[دانش]] را سرعت می‌بخشد. کتاب‌هایی با این تعرف در خصوص [[نهج البلاغه]] نگاشته شده‌اند که از آن جمله می‌توان به دو کتاب الکاشف، تحقیق سیدجواد مصطفوی و [[المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغة]] تحقیق [[محمد دشتی]] اشاره کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۷۳۰.</ref>.		معجم به مجموعه‌هایی گفته می‌شود که براساس [[نظام]] الفبایی و با [[هدف]] دسته‌بندی لفظی یا موضوعی یک اثر یا مجموعه‌ای از آثار تدوین شده است. معجم‌ها بر [[توانمندی]] محققان و مخاطبان در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی [[دانش]] را سرعت می‌بخشد. کتاب‌هایی با این تعرف در خصوص نهج البلاغه نگاشته شده‌اند که از آن جمله می‌توان به دو کتاب الکاشف، تحقیق سیدجواد مصطفوی و [[المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغة]] تحقیق [[محمد دشتی]] اشاره کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۷۳۰.</ref>.

	=== [[فرهنگ‌های نهج البلاغه]] ===		=== [[فرهنگ‌های نهج البلاغه]] ===

Bahmani: /* مقدمه */

2023-06-24T04:45:32Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۵
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	=== معجم‌های نهج البلاغه ===		=== معجم‌های نهج البلاغه ===
	{{اصلی\|معجم‌های نهج البلاغه}}		{{اصلی\|معجم‌های نهج البلاغه}}
	~~== مقدمه ==~~
	معجم به مجموعه‌هایی گفته می‌شود که براساس [[نظام]] الفبایی و با [[هدف]] دسته‌بندی لفظی یا موضوعی یک اثر یا مجموعه‌ای از آثار تدوین شده است. معجم‌ها بر [[توانمندی]] محققان و مخاطبان در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی [[دانش]] را سرعت می‌بخشد. کتاب‌هایی با این تعرف در خصوص [[نهج البلاغه]] نگاشته شده‌اند که از آن جمله می‌توان به دو کتاب الکاشف، تحقیق سیدجواد مصطفوی و [[المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغة]] تحقیق [[محمد دشتی]] اشاره کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۷۳۰.</ref>.		معجم به مجموعه‌هایی گفته می‌شود که براساس [[نظام]] الفبایی و با [[هدف]] دسته‌بندی لفظی یا موضوعی یک اثر یا مجموعه‌ای از آثار تدوین شده است. معجم‌ها بر [[توانمندی]] محققان و مخاطبان در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی در دست‌یابی به موضوع یا لفظ مورد نظر می‌افزاید و سیر تحقیق و حرکت تکاملی [[دانش]] را سرعت می‌بخشد. کتاب‌هایی با این تعرف در خصوص [[نهج البلاغه]] نگاشته شده‌اند که از آن جمله می‌توان به دو کتاب الکاشف، تحقیق سیدجواد مصطفوی و [[المعجم المفهرس لألفاظ نهج البلاغة]] تحقیق [[محمد دشتی]] اشاره کرد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۷۳۰.</ref>.