نیکی به والدین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* مقدمه */

2025-04-10T07:37:30Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۴:		خط ۴:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[احسان]] از ماده ~~“حسن”~~ دو گونه است: اول. [[بخشش]] و انعام به دیگران مثل ~~“به~~ او احسان ~~کرد”،~~ دوم. احسان در عمل و کار؛ به این معنا که کسی [[دانش]] نیکویی را بیاموزد یا کار [[نیکی]] را انجام دهد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۳۶.</ref>.		[[احسان]] از ماده «حسن» دو گونه است: اول. [[بخشش]] و انعام به دیگران مثل «به او احسان کرد»، دوم. احسان در عمل و کار؛ به این معنا که کسی [[دانش]] نیکویی را بیاموزد یا کار [[نیکی]] را انجام دهد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۳۶.</ref>.

	[[احسان به پدر و مادر]]، از توصیه‌های مؤکد [[قرآن کریم]] به [[مؤمنان]] است. ذکر ~~“احسان”~~ به صورت مطلق و بدون تعیین مصداق خاص در برخی [[آیات]]، دلالت بر عمومیت آن دارد و کاربرد این واژه در بیان [[وظایف]] [[فرزندان]] نسبت به والدین مبین این نکته دقیق است که اساس [[عدل]] بر این است که دو نفر روابط متقابل و در نتیجه، [[حقوق]] و [[تکالیف]] متقابل داشته باشند. هر جا [[حق]] و [[تکلیف]] متقابلی مطرح باشد، یک نوع تأثیر و تأثر متقابل نیز وجود دارد؛ اما تأثیری که پدر و مادر در به وجود آمدن فرزند دارند، برای فرزند جبران‌پذیر نیست، از این [[خداوند]]، پیوسته احسان به پدر و مادر را توصیه می‌کند و آن را ملاک [[ارزش]] در رابطه فرزند با والدین خود قرار می‌دهد<ref>محمدتقی مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، ج۳، ص۵۳.</ref>. [[علامه طباطبایی]] نیز در تحلیل آثار و نتیجه‌های [[اجتماعی]] این ارتباط می‌نویسد: رابطه [[عاطفی]] میان پدر و مادر از یک طرف و میان فرزندان از طرف دیگر از بزرگ‌ترین [[روابط اجتماعی]] است که قوام و [[استواری]] [[جامعه انسانی]] بدان‌ها بستگی دارد؛ بنابراین از نظر [[سنت]] اجتماعی و به [[حکم]] [[فطرت]] لازم است، [[آدمی]] پدر و مادر خود را [[احترام]] کند و به ایشان احسان نماید؛ زیرا اگر این حکم در [[اجتماع]] جریان نیابد و فرزندان با پدر و مادر خود معامله یک [[بیگانه]] را بکنند، قطعاً آن [[عاطفه]] از بین رفته و شیرازه اجتماع به کلی از هم گسیخته می‌گردد<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۳، ص۱۰۷؛ در خصوص حقوق متقابل والدین و فرزندان، ر. ک: محسن فیض کاشانی، المهجة البیضاء، ج۳، ص۴۳۴-۴۴۴؛ محمدرضا سالاری‌فر، درآمدی بر نظام خانواده در اسلام، ص۱۲۱-۲۰۲.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>		[[احسان به پدر و مادر]]، از توصیه‌های مؤکد [[قرآن کریم]] به [[مؤمنان]] است. ذکر «احسان» به صورت مطلق و بدون تعیین مصداق خاص در برخی [[آیات]]، دلالت بر عمومیت آن دارد و کاربرد این واژه در بیان [[وظایف]] [[فرزندان]] نسبت به والدین مبین این نکته دقیق است که اساس [[عدل]] بر این است که دو نفر روابط متقابل و در نتیجه، [[حقوق]] و [[تکالیف]] متقابل داشته باشند. هر جا [[حق]] و [[تکلیف]] متقابلی مطرح باشد، یک نوع تأثیر و تأثر متقابل نیز وجود دارد؛ اما تأثیری که پدر و مادر در به وجود آمدن فرزند دارند، برای فرزند جبران‌پذیر نیست، از این [[خداوند]]، پیوسته احسان به پدر و مادر را توصیه می‌کند و آن را ملاک [[ارزش]] در رابطه فرزند با والدین خود قرار می‌دهد<ref>محمدتقی مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، ج۳، ص۵۳.</ref>. [[علامه طباطبایی]] نیز در تحلیل آثار و نتیجه‌های [[اجتماعی]] این ارتباط می‌نویسد: رابطه [[عاطفی]] میان پدر و مادر از یک طرف و میان فرزندان از طرف دیگر از بزرگ‌ترین [[روابط اجتماعی]] است که قوام و [[استواری]] [[جامعه انسانی]] بدان‌ها بستگی دارد؛ بنابراین از نظر [[سنت]] اجتماعی و به [[حکم]] [[فطرت]] لازم است، [[آدمی]] پدر و مادر خود را [[احترام]] کند و به ایشان احسان نماید؛ زیرا اگر این حکم در [[اجتماع]] جریان نیابد و فرزندان با پدر و مادر خود معامله یک [[بیگانه]] را بکنند، قطعاً آن [[عاطفه]] از بین رفته و شیرازه اجتماع به کلی از هم گسیخته می‌گردد<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۳، ص۱۰۷؛ در خصوص حقوق متقابل والدین و فرزندان، ر. ک: محسن فیض کاشانی، المهجة البیضاء، ج۳، ص۴۳۴-۴۴۴؛ محمدرضا سالاری‌فر، درآمدی بر نظام خانواده در اسلام، ص۱۲۱-۲۰۲.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>

	== نیکی به والدین در قرآن ==		== نیکی به والدین در قرآن ==

Bahmani در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۰

2024-06-22T06:00:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نیکی به والدین در معارف و سیره نبوی]] - [[نیکی به والدین در معارف و سیره فاطمی]] - [[نیکی به والدین در جامعه‌شناسی اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[نیکی به والدین در معارف و سیره نبوی]] - [[نیکی به والدین در معارف و سیره فاطمی]] - [[نیکی به والدین در جامعه‌شناسی اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

			'''نیکی به پدر و مادر'''، از توصیه‌های مؤکد [[قرآن کریم]] به [[مؤمنان]] است. برخی از پی‌آمدهای مثبت [[نیکی]] با والدین در گفتار [[پیامبر اسلام]] عبارت است از: نیکی با والدین الگویی برای نیکی [[فرزندان]] با خود آنان؛ نیکی با والدین موجب افزایش عمر و باعث کسب [[خشنودی خداوند]] است. در مقابل آثار منفی بی‌احترامی با والدین نیز عبارت است از: تعجیل در [[عقوبت]]؛ [[خشم خداوند]] و دوری از [[بهشت]].

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: /* آثار مثبت نیکی به والدین */

2024-06-22T05:53:54Z

آثار مثبت نیکی به والدین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۳
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	بی‌تردید چگونگی رابطه [[انسان]] با والدین در [[سرنوشت انسان]] مؤثر است. در ذیل تلاش می‌شود پی‌آمدهای مثبت [[نیکی]] با والدین در گفتار [[پیامبر اسلام]] بیان گردد.		بی‌تردید چگونگی رابطه [[انسان]] با والدین در [[سرنوشت انسان]] مؤثر است. در ذیل تلاش می‌شود پی‌آمدهای مثبت [[نیکی]] با والدین در گفتار [[پیامبر اسلام]] بیان گردد.
	#'''نیکی با والدین الگویی برای نیکی [[فرزندان]] با خود آنان''': اگر با والدین خود نیکی نماییم، فرزندان یاد می‌گیرند و در [[پیری]] با ما [[رفتار]] خوبی خواهند داشت. در [[حدیثی]] [[نبوی]] آمده است: با پدران خود نیکی کنید تا فرزندانتان با شما نیکی کنند: {{متن حدیث\|بَرُّوا آبَاءَكُمْ يَبَرَّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ}}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۱۰۸۹.</ref>.		#'''نیکی با والدین الگویی برای نیکی [[فرزندان]] با خود آنان''': اگر با والدین خود نیکی نماییم، فرزندان یاد می‌گیرند و در [[پیری]] با ما [[رفتار]] خوبی خواهند داشت. در [[حدیثی]] [[نبوی]] آمده است: با پدران خود نیکی کنید تا فرزندانتان با شما نیکی کنند: {{متن حدیث\|بَرُّوا آبَاءَكُمْ يَبَرَّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ}}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۱۰۸۹.</ref>.
	#'''نیکی با والدین موجب افزایش عمر''': پیامبر اسلام فرمود: [[خداوند]] عمر انسان را با [[نیکی به والدین]] افزایش می‌دهد: {{متن حدیث\| إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَزِيدُ فِي عُمَرَ الرَّجُلِ بِبِرِّهِ وَالِدَيْهِ }}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۷۵۵.</ref>.		#'''نیکی با والدین موجب افزایش عمر''': پیامبر اسلام فرمود: [[خداوند]] عمر انسان را با نیکی به والدین افزایش می‌دهد: {{متن حدیث\| إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَزِيدُ فِي عُمَرَ الرَّجُلِ بِبِرِّهِ وَالِدَيْهِ }}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۷۵۵.</ref>.
	#'''کسب [[خشنودی خداوند]] با نیکی به والدین''': در حدیث نبوی آمده است: خشنودی خداوند در [[رضایت]] پدر و مادر است و [[خشم]] او در [[نفرین]] پدر و مادر است: {{متن حدیث\| رِضَا الرَّبِّ فِي رِضًا الْوَالِدَيْنِ وَ سَخَطُهُ فِي سَخَطِهِمَا }}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۱۶۶۵.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)\|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۹.</ref>		#'''کسب [[خشنودی خداوند]] با نیکی به والدین''': در حدیث نبوی آمده است: خشنودی خداوند در [[رضایت]] پدر و مادر است و [[خشم]] او در [[نفرین]] پدر و مادر است: {{متن حدیث\| رِضَا الرَّبِّ فِي رِضًا الْوَالِدَيْنِ وَ سَخَطُهُ فِي سَخَطِهِمَا }}<ref>نهج الفصاحه، حدیث ۱۶۶۵.</ref>.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم (کتاب)\|سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۹.</ref>

Bahmani: /* نیکی به والدین در قرآن */

2024-06-22T05:53:34Z

نیکی به والدین در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۳
خط ۹:		خط ۹:
	# امر [[فرزندان]] به [[احسان به والدین]] در کنار [[بندگی]] [[خداوند]]: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.		# امر [[فرزندان]] به [[احسان به والدین]] در کنار [[بندگی]] [[خداوند]]: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.
	# اخذ [[میثاق]] از [[مؤمنان]] در خصوص احسان به والدین: {{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.		# اخذ [[میثاق]] از [[مؤمنان]] در خصوص احسان به والدین: {{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.
	# [[نیکی به والدین]] سیره عملی [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.		# نیکی به والدین سیره عملی [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

Bahmani در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۳

2024-06-22T05:53:20Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* شاخص‌های نیکی به والدین */

2024-06-22T05:51:23Z

شاخص‌های نیکی به والدین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

	==شاخص‌های [[نیکی به والدین]]==		==شاخص‌های نیکی به والدین==
	#[[احسان]]: [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر [[والدین]] خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان [[حق والدین]] را برگردانده است و بس.		# '''[[احسان]]:''' [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر والدین خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان حق والدین را برگردانده است و بس.
	#سخن [[نیکو]] و نرم گفتن: خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون [[کودک]] زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و [[غرور]] به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل [[والدین]] خود را با سخنان تند و [[خشن]] به [[درد]] نیاورند.		# '''سخن [[نیکو]] و نرم گفتن:''' خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون کودک زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و غرور به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل والدین خود را با سخنان تند و [[خشن]] به درد نیاورند.
	#[[تواضع]]: در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.		# '''[[تواضع]]:''' در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.
	#[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر: قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از [[کودکی]] به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در [[حق والدین]] خود دعا کن.		# '''[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر:''' قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از کودکی به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در حق والدین خود دعا کن.
	#[[سپاس‌گزاری]] از والدین: قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد [[والدین]] است که برای بزرگ نمودن و [[تربیت فرزندان]] خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۶-۱۰۹.</ref>		# '''[[سپاس‌گزاری]] از والدین:''' قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد والدین است که برای بزرگ نمودن و تربیت فرزندان خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۶-۱۰۹.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۹

2024-06-22T05:49:11Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-04T06:28:50Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۸
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~نیکی به والدین~~]]		[[رده:خانواده]]
			[[رده:تربیت]]
	{{ارزش‌های اجتماعی}}		{{ارزش‌های اجتماعی}}

Msadeq: /* منابع */

2023-10-28T09:02:50Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:1100808.jpg\|22px]] [[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\|'''سیره اجتماعی پیامبر اعظم''']]
	# [[پرونده:1100695.jpg\|22px]] [[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1100695.jpg\|22px]] [[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|'''ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* جستارهای وابسته */

2023-10-28T09:02:08Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	# نیکی به والدین [[سیره عملی]] [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.		# نیکی به والدین [[سیره عملی]] [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] [[مادر]] نسبت به [[پدر]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از [[والدین]] به عدم [[دعوت به شرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ [[رفتار شایسته]] با [[والدین]] [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و [[طلب رحمت]] و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] [[مادر]] نسبت به [[پدر]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از [[والدین]] به عدم [[دعوت به شرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ [[رفتار شایسته]] با [[والدین]] [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و [[طلب رحمت]] و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

			==شاخص‌های [[نیکی به والدین]]==
			#[[احسان]]: [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر [[والدین]] خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان [[حق والدین]] را برگردانده است و بس.
			#سخن [[نیکو]] و نرم گفتن: خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون [[کودک]] زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و [[غرور]] به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل [[والدین]] خود را با سخنان تند و [[خشن]] به [[درد]] نیاورند.
			#[[تواضع]]: در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.
			#[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر: قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از [[کودکی]] به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در [[حق والدین]] خود دعا کن.
			#[[سپاس‌گزاری]] از والدین: قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد [[والدین]] است که برای بزرگ نمودن و [[تربیت فرزندان]] خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 106-109.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۳
خط ۹:		خط ۹:
	# امر [[فرزندان]] به [[احسان به والدین]] در کنار [[بندگی]] [[خداوند]]: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.		# امر [[فرزندان]] به [[احسان به والدین]] در کنار [[بندگی]] [[خداوند]]: {{متن قرآن\|وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«خداوند را بپرستید و چیزی را شریک او نکنید و به پدر و مادر نکویی ورزید» سوره نساء، آیه ۳۶.</ref>.
	# اخذ [[میثاق]] از [[مؤمنان]] در خصوص احسان به والدین: {{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.		# اخذ [[میثاق]] از [[مؤمنان]] در خصوص احسان به والدین: {{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با پدر و مادر نیکی کنید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref>.
	# [[نیکی به والدین]] سیره عملی [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.		# نیکی به والدین سیره عملی [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] مادر نسبت به پدر<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از والدین به عدم دعوت به شرک<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ رفتار شایسته با والدین [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و طلب رحمت و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

	==شاخص‌های [[نیکی به والدین]]==		==شاخص‌های نیکی به والدین==
	#[[احسان]]: [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر [[والدین]] خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان [[حق والدین]] را برگردانده است و بس.		# '''[[احسان]]:''' [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر والدین خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان حق والدین را برگردانده است و بس.
	#سخن [[نیکو]] و نرم گفتن: خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون [[کودک]] زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و [[غرور]] به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل [[والدین]] خود را با سخنان تند و [[خشن]] به [[درد]] نیاورند.		# '''سخن [[نیکو]] و نرم گفتن:''' خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون کودک زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و غرور به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل والدین خود را با سخنان تند و [[خشن]] به درد نیاورند.
	#[[تواضع]]: در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.		# '''[[تواضع]]:''' در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.
	#[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر: قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از [[کودکی]] به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در [[حق والدین]] خود دعا کن.		# '''[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر:''' قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از کودکی به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در حق والدین خود دعا کن.
	#[[سپاس‌گزاری]] از والدین: قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد [[والدین]] است که برای بزرگ نمودن و [[تربیت فرزندان]] خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۶-۱۰۹.</ref>		# '''[[سپاس‌گزاری]] از والدین:''' قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد والدین است که برای بزرگ نمودن و تربیت فرزندان خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص ۱۰۶-۱۰۹.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۲
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	# نیکی به والدین [[سیره عملی]] [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.		# نیکی به والدین [[سیره عملی]] [[پیامبران الهی]]: {{متن قرآن\|وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا}}<ref>«و با پدر و مادرش نکوکار بود و گردنکشی سرکش نبود» سوره مریم، آیه ۱۴.</ref>.
	# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] [[مادر]] نسبت به [[پدر]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از [[والدین]] به عدم [[دعوت به شرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ [[رفتار شایسته]] با [[والدین]] [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و [[طلب رحمت]] و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.		# در برخی آیات نیز به موقعیت [[برتر]] [[مادر]] نسبت به [[پدر]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ}} «و به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم- مادرش او را با سستی در پی سستی بارداری کرد و زمان شیر خوارگی وی دو سال بود- که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار (که) بازگشت (همه) به سوی من است» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>، مشروط بودن [[اطاعت]] فرزندان از [[والدین]] به عدم [[دعوت به شرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و به آدمی سپرده‌ایم به پدر و مادرش نکویی کند و اگر در تو کوشیدند تا چیزی را که دانشی درباره آن نداری شریک من سازی، از آن دو فرمان نبر! بازگشتتان به سوی من است آنگاه من شما را از آنچه انجام می‌دادید آگاه خواهم کرد» سوره عنکبوت، آیه ۸؛ {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ [[رفتار شایسته]] با [[والدین]] [[مشرک]]<ref>{{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}} «و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر و در این جهان با آنان به شایستگی همراهی کن و راه کسی را که به درگاه من باز می‌گردد پیش گیر، سپس بازگشتتان به سوی من است آنگاه شما را از آنچه می‌کرده‌اید می‌آگاهانم» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref>؛ مقدم داشتن والدین در [[انفاق]]<ref>{{متن قرآن\|يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ}} «از تو می‌پرسند: چه چیزی را ببخشند؟ بگو هر دارایی که می‌بخشید (بهتر است) به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان و در راه مانده باشد و هر نیکی بجای آورید خداوند به آن داناست» سوره بقره، آیه ۲۱۵.</ref>؛ [[نهی]] از هر نوع [[اهانت]] و امر به [[مهربانی]] با والدین<ref>{{متن قرآن\|وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}} «و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>؛ [[تواضع]] و [[فروتنی]] و [[طلب رحمت]] و [[مغفرت]] برای ایشان<ref>{{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}} «و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref> به عنوان بخشی از معیارها و مصداق‌های [[احسان به والدین]] توصیه شده است<ref>[[سید حسین شرف‌الدین\|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)\|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۳۲۹.</ref>.

			==شاخص‌های [[نیکی به والدین]]==
			#[[احسان]]: [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا}}<ref>«و با پدر و مادر و خویشاوند و یتیمان و بیچارگان نیکی کنید و با مردم سخن خوب بگویید» سوره بقره، آیه ۸۳.</ref> فرزند در برابر [[والدین]] خود باید احسان داشته باشد؛ بدین معنا آنچه والدین در [[حق]] [[انسان]] انجام داده، فرزند چیزی بیشتر از آن را انجام بدهد؛ زیرا اگر چنین نکند، در واقع همان [[حق والدین]] را برگردانده است و بس.
			#سخن [[نیکو]] و نرم گفتن: خداوند در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: زنهار، کلمه‌ای مگویید که به دلیل آن والدین شما رنجیده شوند و کمترین [[آزار]] به آنان مرسانید و با ایشان با [[اکرام]] و [[احترام]] [[سخن]] گویید: {{متن قرآن\|فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا}}<ref>«و پروردگارت فرمان داده است که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نکویی کنید؛ اگر هر یک از آن دو یا هر دو، نزد تو به پیری رسند به آنان اف مگو و بر آنها بانگ مزن و با ایشان سخن به نکویی بگوی!» سوره اسراء، آیه ۲۳.</ref>.<ref>رسالة الحقوق، ص۹.</ref> در این [[آیه]] به صراحت بیان شده است که در برابر پدر و مادرت حتی اف هم نگو و با آنان بلند صحبت نکن، بلکه با آنها [[نیکو]]، آرام و توأم با [[عطوفت]] و [[مهربانی]] [[سخن]] بگو. وقتی پدر و مادر پیر و [[دل]] شکسته میشوند، هم چون [[کودک]] زودرنج می‌گردند؛ لذا [[فرزندان]] که در [[دوران جوانی]] و [[غرور]] به سر می‌برند باید مواظب باشند، تا دل [[والدین]] خود را با سخنان تند و [[خشن]] به [[درد]] نیاورند.
			#[[تواضع]]: در [[قرآن کریم]] آمده است: و همیشه پر و بال تواضع و [[تکریم]] را با کمال مهربانی نزدشان بگستران (در برابر آنها تواضع کن): {{متن قرآن\|وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>.
			#[[دعا]] در [[حق]] پدر و مادر: قرآن کریم می‌فرماید: در حق پدر و مادرت دعا نما و بگو: پروردگارا! چنان که پدر و مادر مرا از [[کودکی]] به مهربانی پرورده‌اند؛ تو در حق آنان [[رحمت]] و مهربانی فرما: {{متن قرآن\|وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا}}<ref>«و از سر مهر برای آنان به خاکساری افتادگی کن و بگو پروردگارا! بر آنان بخشایش آور چنان که آنها مرا در کودکی پروردند» سوره اسراء، آیه ۲۴.</ref>، دوران کودکی‌ات را بیاد آور و در [[حق والدین]] خود دعا کن.
			#[[سپاس‌گزاری]] از والدین: قرآن کریم سفارشات [[لقمان حکیم]] را چنین نقل می‌فرماید: از من و پدر و مادر خود سپاس‌گزاری نما: {{متن قرآن\|أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ}}<ref>«که مرا و پدر و مادرت را سپاس بگزار» سوره لقمان، آیه ۱۴.</ref>. [[انسان]] باید از [[ولی نعمت]] خود سپاس‌گزار و قدردان باشد. [[ولی نعمت]] اصلی [[خداوند سبحان]] و بعد [[والدین]] است که برای بزرگ نمودن و [[تربیت فرزندان]] خود تلاش زیادی می‌کنند و [[مشکلات]] فراوانی را به [[جان]] می‌خرند.<ref>[[محمد جواد برهانی\|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)\| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 106-109.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==