هارون عباسی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ولایت‌عهدی ـ مرگ هارون */

2025-07-17T09:46:15Z

ولایت‌عهدی ـ مرگ هارون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۱۷۹:		خط ۱۷۹:

	وجود نوعی [[روابط]] [[تجاری]] و سیاسی بدون هم‌پیمانی سیاسی محتمل است و تاجران [[یهود]] که حلقه اتصال [[شرق]] و [[غرب]] بودند، این کار را به عهده داشتند. آنان میان فرانسه و [[کشورهای اسلامی]] و [[چین]] [[تجارت]] می‌کردند، به ویژه که شیوه‌های تجاری در آن [[زمان]] ایجاب می‌کرد برای تسهیل [[منافع]] خود ادعای [[سفارت]] نمایند<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۱۰۴.</ref>		وجود نوعی [[روابط]] [[تجاری]] و سیاسی بدون هم‌پیمانی سیاسی محتمل است و تاجران [[یهود]] که حلقه اتصال [[شرق]] و [[غرب]] بودند، این کار را به عهده داشتند. آنان میان فرانسه و [[کشورهای اسلامی]] و [[چین]] [[تجارت]] می‌کردند، به ویژه که شیوه‌های تجاری در آن [[زمان]] ایجاب می‌کرد برای تسهیل [[منافع]] خود ادعای [[سفارت]] نمایند<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۱۰۴.</ref>

			== فشار بر [[مردم]] توسط [[هارون]] ==
			[[اخلاق]] استکباری این‌گونه معنی می‌شود که [[جامعه]] به دو طبقه [[حاکم]] و محکوم تقسیم شود و طبقه محکوم با [[خون]] دلشان و [[زحمت]] فراوان، [[رفاه]] و [[عیش و نوش]] طبقه خوشگذران حاکم را تأمین کنند و اگر [[رعیت]] و مردم بی‌پناه از ارائه خدمات و پرداخت [[بودجه]] جهت [[عیاشی]] طبقه حاکم سر باز بزنند به انواع [[شکنجه]] [[مجازات]] شوند. مردم [[مالیات]] کلان بدهند تا [[خلیفه]] به خوش رقصی کنیزان آوازه‌خوانش [[هدیه]] چشمگیر بدهد، تا آنها بیشتر خلیفه را سر حال بیاورند.

			در عصر [[خلفای عباسی]]، [[زورگویی]] و [[ستمگری]] و شکنجه، زبان رایج [[حاکمان]] با مردم بود. مالیات‌بگیران بدون کمترین رحم و مروتی به هر [[میزان]] که خود می‌خواستند تعیین مالیات می‌کردند و با شدیدترین وجه از [[شهروندان]] مطالبه می‌کردند و هر کس از پرداخت مبالغ درخواستی سر باز می‌زد، روانه [[زندان]] یا [[گور]] می‌شد. جهشیاری می‌نویسد: [[مالیات‌دهندگان]] در این عصر به انواع مختلف به وسیله درندگان شکنجه می‌شدند، [[محمد بن مسلم]] از [[نزدیکان]] [[مهدی عباسی]] بود، وقتی که [[مهدی]] به [[خلافت]] رسید شکنجه مردم را به [[جرم]] عدم [[پرداخت مالیات]] به او نشان دادند، محمد بن مسلم به او گفت: یا [[امیرالمؤمنین]] این کار [[عاقبت]] [[خوشی]] ندارد و آنان بستانکاران [[مسلمین]] هستند پس باید به گونه بستانکاران [[رفتار]] کنند<ref>الوزراء و الکتاب، ص۱۴۲.</ref>.

			ولی در عصر [[هارون الرشید]] این فشار بر مردم مضاعف شد، وضع رقت‌بار مردم آن‌گونه شد که [[ابن لنکک بصری]] می‌گوید:
			{{عربی\|نَحْنُ وَ اللهِ فِي زَمَانٍ غَشُومٍ *** لَوْ رَأَيْنَاهُ فِي الْمَنَامِ فَزِعْنَا
			النَّاسُ فِيهِ مِنْ سُوءِ حَالٍ *** حَقَّ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ أَنْ يَهِنَا}}
			به [[خدا]] ما در [[روزگار]] ستمگرانه‌ای قرار گرفته‌ایم. اگر این وضع [[زندگی]] روزمره را در [[خواب]] ببینم از خواب می‌پرم و قلبم به تپش می‌افتد و ناراحت می‌شوم.

			قیام‌های مردمی در [[عصر مأمون]] در بعضی از مناطق مثل [[خراسان]] که رخ داده، انگیزه [[شورش‌ها]] را [[ظلم]] و ستمگری و [[اخذ مالیات]] [[زور]] مدارانه [[مشاهده]] می‌کنیم. دینوری قیامی را در [[خراسان]] ذکر می‌کند که [[مردم خراسان]] علیه [[حاکم]] بیدادگر [[خلیفه]] به نام [[علی بن عیسی]] [[قیام]] کردند، [[رهب[[ری]]]] قیام را رافع بن نصر در سال ۱۹۰ (هـ. ق) بر عهده داشت و ۳۰ هزار نفر با او هم داستان بودند و کار [[شورش]] تا آنجا بالا گرفت که [[هارون]] شخصاً به سوی [[خراسان]] و به [[سمرقند]] مرکز قیام، رهسپار شد.

			[[طبری]] در مورد بیدادگری‌های [[حاکم خراسان]] می‌نویسد: در سال ۱۹۱ کار [[رافع بن نصر]] در سمرقند بالا گرفت تا آنجا که [[مردم]] نَسَف به رافع [[نامه]] نوشتند و از او خواستند شخصی را به [[فرمانداری]] سوی آنها بفرستد تا در کشتن [[عیسی بن علی]] عامل [[ظالم]] هارون کمکشان کند و او لشکری فرستاد و وی را محاصره کردند و کشتند<ref>طبری، ج۱۲، ص۵۲۴۳.</ref>.

			علت این [[شورش‌ها]] [[ستمگری]] هارون و [[حکام]] بیدادگرش در نقاط مختلف [[سرزمین‌های اسلامی]] بود. [[بیهقی]] علت این شورش‌ها را به جهت اخذ [[خراج]] و جزیه‌های بی‌حد توسط حکام هارون و خوش خدمتی آنها و فرستادن هدایای بی‌حساب به [[بغداد]] جهت خلیفه دانسته است<ref>تاریخ بیهقی، ص۵۳۶.</ref>.

			[[ابویوسف]] صاحب [[کتاب الخراج]] به هارون [[اندرز]] داده که برای جلوگیری از خرابی [[شهرها]] و [[هلاکت]] [[رعیت]]، بهتر است از [[سواد عراق]] و دیگر نواحی خراج نگیرد. وی فشار مالیات‌بگیران را برای فزونی درآمد متذکر شده که گیرندگان [[مالیات]] نظر به صلاح خود دارند و دلشان به حال مردم و نابودی آن نمی‌سوزد. این همه [[اخذ مالیات]] و فرستادن [[هدایا]] فقط برای [[عیاشی]] و [[شهوترانی]] خلیفه است، یعنی عمال خلیفه [[اموال]] مردم را به [[زور]] می‌گیرند تا خلیفه بدمستی کند.

			این فضای فشار بر مردم و [[مؤاخذه]] در مالیات آنها در شرایطی است که [[هارون الرشید]] با میلیون‌ها درهم و دینار بدمستی می‌کند. هارون پس از مرگش بیش از ۰۰۰/۰۰۰/۹۰۰ درهم از خود باقی گذاشت<ref>جرجی زیدان، ج۳، ص۶۴.</ref>.
			مادر هارون که در سال ۱۷۳(هـ. ق) درگذشت شیوه فرزند را دنبال می‌کرد و نقدینه وی را پس از مرگش ۰۰۰/۰۰۰/۱۶۰ درهم ثبت کرده‌اند<ref>مروج الذهب، ج۲، ص۳۴۲.</ref>.

			در [[زمان]] [[هارون]]، [[محمد بن سلیمان]] [[حاکم بصره]] به جهت رقابت‌های دربار و [[توطئه]] [[برادر]] خویش جعفر مورد [[بی‌مهری]] [[خلیفه]] قرار گرفت و اموالش به وسیله [[خلیفه]] ضبط شد. [[ابن خلدون]] به جز [[مال]] و متاع فراوان وی تنها نقدینه‌اش را ۰۰۰/۰۰۰/۶۰ درهم دانسته است<ref>العبر، ج۱، ص۳۴۰.</ref>.

			منابع کسب این ثروت‌های عظیم را [[یعقوبی]] چنین بیان داشته: [[رشید]] در سال ۱۸۴ بر [[کارمندان]] و کشاورزان و دهقانان و دهداران و خریداران [[غلات]] و [[اجاره]] کاران که بدهکاری‌های روی هم آمده داشتند، سخت گرفت و [[عبدالله بن هیثم بن سام]] را [[مأمور]] مطالبه از ایشان کرد، پس عبدالله برای وصول مطالبات [[مردم]] را به انواع [[شکنجه‌ها]] [[عذاب]] می‌داد<ref>یعقوبی، ج۲، ص۴۳۲.</ref>.

			[[امام کاظم]]{{ع}} در عین حال که از [[زندانی]] به [[زندان]] دیگر منتقل می‌شد ولی هم حریم‌شکنی‌های [[هارون]] را خبر داشت و هم از [[فقر]] و [[بیچارگی]] و [[درماندگی]] مردم بی‌خبر نبود. [[امام]] [[زندگی]] ناگوار خود را در برابر مکارترین [[خلیفه عباسی]] سپری می‌کرد و در برابر [[مقدرات الهی]] جز به رضای [[حق تعالی]] نمی‌اندیشید.

			[[خلفای جور]] در [[حکومت]] هزار ماهه [[امویان]] و چند [[قرن]] [[حکومت عباسیان]] گرچه حکومت را برای [[عطش]] [[قدرت]] و جلب [[لذت]] و غور در جرعه نقد [[دنیا]] جستجو می‌کردند ولی کمترین خلیفه‌ای به چشم می‌خورد که به حقانیت [[ائمه معصومین]] از [[نسل]] [[پیامبر اکرم]] [[آگاهی]] نداشته باشند. آنها [[حقیقت]] را [[کشف]] کرده بودند ولی نمی‌توانستند به [[علم]] خود عمل کنند. [[هارون الرشید]] به [[مقام علم]] و [[عصمت]] و [[امامت امام کاظم]]{{ع}} [[آگاه]] بود، ولی رسماً به ولی‌عهدش [[مأمون]] می‌گفت: حتی اگر شما هم بخواهی در خلافتم چشم [[طمع]] بدوزی سر از تنت جدا خواهم کرد.

			[[ریان بن شبیب]] گوید: از مأمون شنیدم که می‌گفت: من همیشه، [[اهل‌بیت]]{{ع}} را [[دوست]] می‌داشتم ولی برای [[تقرب]] یافتن نزد هارون، در مقابل او نسبت به آنان اظهار [[کینه]] و [[دشمنی]] می‌کردم و زمانی که هارون به [[حج]] رفت، من و [[امین]] و قاسم به همراه او بودیم، در [[مدینه]] مردم برای دیدن [[خلیفه]] نزد او می‌آمدند و آخرین کسی که به دیدار او آمد [[موسی بن جعفر]]{{ع}} بود. زمانی که چشم هارون به او افتاد جابجا شد و به او [[خیره]] گشت تا آن‌که به اتاقی که [[هارون]] در آنجا بود، داخل شد وقتی نزدیک آمد، هارون به سر دو زانو شد و او را در بغل گرفت و سپس رو به او کرده گفت: حال شما چطور است یا أباالحسن؟ عیال و فرزندانتان چطور هستند؟ عیال و [[فرزندان]] پدرتان چطورند؟ چطورید، اوضاع و احوال چطور است؟ و دائماً از این قبیل [[سؤال‌ها]] می‌کرد و حضرت می‌فرمود: خوب است، و زمانی که برای رفتن از جا برخاست پدرم خواست برخیزد که حضرت او را قسم داد و برجا نشاند و او را در بغل گرفت و [[خداحافظی]] کرد.
			[[مأمون]] ادامه د [[اد]]: من از سایر برادرانم نسبت به پدرم جسورتر و جری‌تر بودم. بعد از رفتن [[موسی بن جعفر]]{{ع}} به پدرم گفتم: یا [[أمیرالمؤمنین]] با این [[مرد]] [[رفتاری]] کردی که با هیچ یک از [[اولاد]] و احفاد [[مهاجرین]] و [[انصار]] و [[بنی‌هاشم]] چنین نکردی. این مرد که بود؟ [[هارون]] گفت: {{عربی\|يَا بُنَيَّ هَذَا وَارِثُ عِلْمِ النَّبِيِّينَ هَذَا مُوسَى بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ إِنْ أَرَدْتَ الْعِلْمَ الصَّحِيحَ فَعِنْدَ هَذَا}}؛ پسرم! او، [[وارث علم]] تمام [[پیامبران]] است، او [[موسی بن جعفر بن محمد]] است، اگر [[علم صحیح]] را می‌خواهی نزد او است. مأمون گفت: از آن [[وقت]]، [[محبت]] آنان در دلم ریشه دوانید<ref>عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۱۸۶.</ref>.

			مأمون از پدرش [[هارون الرشید]] [[روایت]] نموده که هارون در [[حق]] موسی بن جعفر{{ع}} چنین گفت: فرزندم این، [[امام]] [[مردم]] و [[حجت خدا]] بر [[خلق]] او و خلیفۀ [[خدا]] بر [[بندگان]] اوست و من امام مردم و [[جماعت]] با [[غلبه]] و [[قهر]] در ظاهر هستم و او سزاوارتر به [[مقام رسول خدا]] از من و از تمام خلق است. به خدا قسم اگر مرا در این مورد در [[نزاع]] و [[منازعه]] قرار دهد، چشم‌هایش را درمی‌آورم؛ زیرا [[حکومت]] عقیم است.
			در [[عیون اخبار الرضا]] آمده: [[سفیان بن نزار]] گفت: روزی بالای سر مأمون بودم گفت: می‌دانید من [[تشیع]] را از که آموختم؟ کسانی که حضور داشتند گفتند: نه به خدا نمی‌دانیم! گفت: از پدرم هارون الرشید. گفتند: چگونه از هارون الرشید آموختی با اینکه او پیوسته این [[خانواده]] را می‌کشت. گفت: صحیح است آنها را در راه [[حفظ]] [[سلطنت]] خود می‌کشت زیرا سلطنت نازا است<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۲۹.</ref>.

			[[مأمون]] می‌گوید: سالی من با پدرم [[هارون]] به [[حج]] رفتم همین که به [[مدینه]] رسید به دربانان خود دستور داد که هر کس از اهالی [[مکه]] و [[مدینه]] از [[فرزندان]] [[مهاجر]] و [[انصار]] که به دیدن من می‌آید باید [[نسب]] و نژاد خود را بگوید و خویش را معرفی کند. هر یک که وارد می‌شد می‌گفت: من فلانی پسر فلان کس هستم تا جد خویش نام می‌برد که بالاخره منتهی به یکی از [[بنی‌هاشم]] یا [[قریش]] و یا مهاجر و یا انصار می‌شد، به هر کدام جایزه‌ای از پانصد هزار درهم تا دویست دینار به مقدار [[مقام]] و [[شرافت]] نسبی و [[هجرت]] اجدادش می‌داد.

			روزی ایستاده بودم که [[فضل بن ربیع]] وارد شده گفت: درب [[خانه]] مردی است که می‌گوید: موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالبم. روی به ما نمود که ایستاده بودیم به من و [[امین]] و مؤتمن و سایر سپه‌داران گفت: مواظب خود باشید، سپس به [[دربان]] گفت: [[اجازه]] بده وارد شود! ولی مواظب باش از مرکب نباید پیاده شود مگر روی فرش من.

			در این موقع دیدم پیرمردی لاغر [[اندام]] که [[عبادت]] پیکرش را [[ضعیف]] کرده بود وارد شد چون پوست و مشکی کهنه می‌نمود که [[سجده]] بر پیشانی و بینی او اثر گذاشته بود. همین که چشمش به [[هارون الرشید]] افتاد خود را از الاغی که سوار بود خواست به زیر اندازد، [[هارون]] فریاد زد: نه به [[خدا]] باید روی فرش من پیاده شوید! دربانان مانع از پیاده شدن آن حضرت گردیدند. تمام با دیده [[احترام]] و [[عظمت]] به او نگاه می‌کردیم همینطور آمد تا رسید روی فرش. دربانان و سپه‌داران اطرافش را گرفته بودند. هارون از تخت پایین آمده او را استقبال کرد صورت و چشم‌هایش را بوسید و دستش را گرفته بالای مجلس آورد و در آنجا با او نشست، شروع کرد با او به صحبت و کاملاً با تمام چهره متوجه آن حضرت بود از حالش می‌پرسید.

			پرسید چقدر [[زن]] و فرزند داری؟ فرمود: بیش از پانصد نفرند، گفت: همه اینها فرزندان شمایند: فرمود نه بیشتر آنها [[غلام]] و کنیزند، اما فرزند سی و چند نفر دارم که اینقدر پسر و اینقدر دخترند، گفت: چرا دخترها را به [[ازدواج]] پسر عموهایشان درنمی‌آوری؟ فرمود: تهیدستی مانع این کار است. گفت: باغستان در چه حال است فرمود: گاهی محصول می‌دهد و گاهی نمی‌دهد. گفت: [[قرض]] هم داری فرمود: آری! پرسید چقدر؟ گفت: در حدود ده هزار دینار. پدرم گفت: پسرعموا آنقدر [[پول]] در اختیارت بگذارم که پسرها و دخترها را به ازدواج درآوری و باغستان‌ها را آباد کنی، [[امام]] فرمود: شرط [[خویشاوندی]] را به جای آورده‌ای [[خداوند]] تو را بر این [[نیت]] [[پسندیده]] [[پاداش]] [[عنایت]] کند، با هم خویشاوندی نزدیک داریم و [[قرابت]] به هم پیوسته است و از یک نژاد هستیم با این نژاد و [[اصالت خانوادگی]] که داری و نعمتی که [[خدا]] در اختیارت گذاشته چنین کاری انجامش از شما بعید نیست؟ گفت: حتماً انجام خواهم داد [[منت]] هم دارم.

			فرمود: یا [[امیرالمؤمنین]] خداوند بر [[فرمانروایان]] [[واجب]] نموده که به داد [[فقیران]] [[امت]] برسند و [[قرض]] [[قرض‌داران]] را بپردازند و بار سنگین از روی دوش [[بیچارگان]] بردارند و با [[اسیر]] [[خوش‌رفتاری]] کنند، تو [[شایسته‌ترین]] فرد به انجام این کارها هستی باز گفت انجام خواهم داد یا اباالحسن! در این موقع از جای [[حرکت]] کرد [[هارون]] نیز به [[احترام]] او حرکت نمود، صورت و چشمانش را بوسید آنگاه روی به جانب من و برادرانم [[امین]] و مؤتمن نموده گفت: عبدالله، محمد، ابراهیم در [[خدمت]] [[پسر عمو]] و سرورتان باشید! رکابش را بگیرید و لباس‌هایش را مرتب کنید و او را تا منزلش مشایعت نمایید، در بین راه [[موسی بن جعفر]]{{ع}} پنهانی به من توجه نموده [[بشارت]] [[خلافت]] را داد، فرمود: وقتی به [[مقام خلافت]] رسیدی با فرزند من خوش‌رفتاری کن! بعد ما برگشتیم من از همه برادرانم بیشتر [[جرأت]] داشتم پیش پدرم.

			همین که مجلس [[خلوت]] شد، گفتم: یا امیرالمؤمنین این آقا که امروز اینقدر احترام و [[تعظیم]] به او روا داشتی از تخت به زیر آمدی و به استقبالش شتافتی و او را در صدر مجلس جای دادی و [[پایین‌تر]] از او نشستی به ما دستور دادی رکابش را بگیریم که بود؟

			فرمود: او [[امام]] و [[رهبر]] [[مردم]] و [[حجت خدا]] است و [[خلیفه]] او میان مردم است. گفتم یا [[امیر المؤمنین]] مگر این امتیازها همه مخصوص شما نیست؟ گفت: من [[پیشوای مردم]] هستم به [[زور]] و [[جبر]] در ظاهر، ولی موسی بن جعفر{{ع}} امام [[واقعی]] است. به خدا قسم پسرم! او به [[مقام]] [[پیغمبر]] از من و تمام [[مردم]] شایسته‌تر است، اگر تو که فرزندم هستی در [[مقام خلافت]] با من سر [[نزاع]] داشته باشی سر از پیکرت برمی‌دارم [[سلطنت]] نازا است و ملاحظه [[خویشاوندی]] را ندارد»<ref>بحارالانوار، ج۴۸، ص۱۳۱.</ref>.<ref>[[علی راجی\|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام کاظم (کتاب)\|مظلومیت امام کاظم]]، ص ۹۸.</ref>

	== [[ولایت‌عهدی]] ـ [[مرگ]] هارون ==		== [[ولایت‌عهدی]] ـ [[مرگ]] هارون ==

Bahmani در ‏۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۵

2025-07-17T09:45:23Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-06-09T09:49:09Z

منابع

@@ خط ۱۸۶: / خط ۱۸۶: @@
 هارون در [[سال ۱۹۳ ق]]. /۸۰۸ م. برای جلوگیری از [[شورش]] [[رافع بن لیث]] به قصد [[خراسان]] از [[بغداد]] بیرون آمد و فرزندش، [[محمد امین]]، را در بغداد [[جانشین]] خود کرد؛ پسر دیگرش، عبدالله مأمون، با او همراه شد. هارون از درد شکم [[رنج]] می‌برد و کمربندی از حریر می‌بست تا دردش را تسکین دهد. هنگامی که در ماه صفر به توس رسید، دردش شدت گرفت، به گونه‌ای که نمی‌توانست برخیزد و در شب [[شنبه]]، سوم جمادی‌الآخر ۱۹۳ ق. / آذار ۸۰۹م. درگذشت<ref>تاریخ طبری، ج۸، ص۳۴۲ - ۳۴۶.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)|دولت عباسیان]]، ص ۱۰۷.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:1100851.jpg|22px]] [[محمد سهیل طقوش|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)|'''دولت عباسیان''']]
 {{پایان منابع}}

Bahmani: /* پانویس */

2025-03-19T06:54:58Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱۹۵:		خط ۱۹۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~عباسیان~~]]		[[رده:هارون عباسی]]

Bahmani: /* روابط خارجی در دوران هارون */

2025-01-29T10:10:07Z

روابط خارجی در دوران هارون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	فرجام [[برمکیان]] این‌گونه بود و این رمز [[اختلاف]] میان [[قدرت]] [[وزیران]] و [[خلفا]] است؛ همان‌گونه که دلیل بر اختلاف میان [[مصلحت]] آنان و [[تمایل]] ایشان است<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۳۶. </ref>. رابطه میان آنان و هارون یکی از فصل‌های [[روابط]] میان [[عباسیان]] و عناصر [[ایرانی]] را تشکیل می‌دهد که چشم‌داشت‌های [[سیاسی]] بر آن سایه افکنده بود<ref>علی عبدالرحمن العمرو، اثر الفرس السیاسی فی العصر العباسی الاول، ص۲۵۸.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۹۳.</ref>		فرجام [[برمکیان]] این‌گونه بود و این رمز [[اختلاف]] میان [[قدرت]] [[وزیران]] و [[خلفا]] است؛ همان‌گونه که دلیل بر اختلاف میان [[مصلحت]] آنان و [[تمایل]] ایشان است<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۳۶. </ref>. رابطه میان آنان و هارون یکی از فصل‌های [[روابط]] میان [[عباسیان]] و عناصر [[ایرانی]] را تشکیل می‌دهد که چشم‌داشت‌های [[سیاسی]] بر آن سایه افکنده بود<ref>علی عبدالرحمن العمرو، اثر الفرس السیاسی فی العصر العباسی الاول، ص۲۵۸.</ref>.<ref>[[محمد سهیل طقوش\|طقوش، محمد سهیل]]، [[دولت عباسیان (کتاب)\|دولت عباسیان]]، ص ۹۳.</ref>

	== [[روابط خارجی]] در دوران هارون ==		== روابط خارجی در دوران هارون ==
	=== رابطه با رومی‌ها ===		=== رابطه با رومی‌ها ===
	درگیری میان [[مسلمانان]] و رومی‌ها در دوران هارون ادامه یافت؛ اما [[جنگ]] میان آنها بر اساس شیوه مشخص به [[هدف]] [[فتح]] [[منظم]] یا [[آرامش]] دایم پیش نرفت، بلکه [[جنگ‌ها]] بدون اینکه اوضاع دو طرف را [[تغییر]] دهد، پایان یافت و [[خلیفه]] به [[گرفتن جزیه]] بسنده کرد؛ اما این برخوردها [[برتری]] نظامی مسلمانان را آشکار کرد. آنان [[تصمیم]] گرفتند از [[اوضاع نابسامان]] داخلی [[روم]] بهره‌برداری نکنند تا بتوانند گام‌هایشان را در مناطق فتح شده تثبیت و آرامش را در آنجا مستقر کرده [[زینت]] بخش دوران هارون باشند<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۱۳.</ref>.		درگیری میان [[مسلمانان]] و رومی‌ها در دوران هارون ادامه یافت؛ اما [[جنگ]] میان آنها بر اساس شیوه مشخص به [[هدف]] [[فتح]] [[منظم]] یا [[آرامش]] دایم پیش نرفت، بلکه [[جنگ‌ها]] بدون اینکه اوضاع دو طرف را [[تغییر]] دهد، پایان یافت و [[خلیفه]] به [[گرفتن جزیه]] بسنده کرد؛ اما این برخوردها [[برتری]] نظامی مسلمانان را آشکار کرد. آنان [[تصمیم]] گرفتند از [[اوضاع نابسامان]] داخلی [[روم]] بهره‌برداری نکنند تا بتوانند گام‌هایشان را در مناطق فتح شده تثبیت و آرامش را در آنجا مستقر کرده [[زینت]] بخش دوران هارون باشند<ref>دوری، عبدالعزیز، العصر العباسی الأول، ص۱۱۳.</ref>.

Jaafari در ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۱۳

2024-12-17T05:13:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۳
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = هارون عباسی		\| موضوع مرتبط = هارون عباسی
	\| عنوان مدخل = هارون عباسی		\| عنوان مدخل = هارون عباسی
	\| مداخل مرتبط = [[هارون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[هارون عباسی در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[هارون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[هارون عباسی در معارف و سیره امام کاظم]] - [[هارون عباسی در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۷

2023-12-24T08:27:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = هارون عباسی		\| موضوع مرتبط = هارون عباسی
	\| عنوان مدخل = [[هارون عباسی]]		\| عنوان مدخل = هارون عباسی
	\| مداخل مرتبط = [[هارون عباسی ~~در قرآن~~ در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[هارون عباسی در تاریخ اسلامی]] - [[هارون عباسی در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۱۹۵:		خط ۱۹۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~هارون عباسی~~]]		[[رده:عباسیان]]

Ali: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = هارون عباسی | عنوان مدخل = هارون عباسی | مداخل مرتبط = هارون عباسی در قرآن در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == اوضاع داخلی در دوران هارون == === رابطه با علویان === هارون در آغاز حکومتش خواست سیاست خشن هادی را در...» ایجاد کرد

2023-06-25T06:52:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = هارون عباسی | عنوان مدخل = هارون عباسی | مداخل مرتبط = هارون عباسی در قرآن در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} == اوضاع داخلی در دوران هارون == === رابطه با علویان === هارون در آغاز حکومتش خواست سیاست خشن هادی را در...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات