هدیه در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-08-03T07:40:13Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	هدیه‌دادن و پذیرفتن، نقش مثبتی در [[روابط اجتماعی]] [[بشر]] دارد و عامل گره‌گشایی در بسیاری از [[مشکلات]] [[اجتماعی]] و زدایش [[کینه‌ها]] از سینه‌ها و افزایش محبت‌هاست<ref>محمد بن محمد کوفی، الجعفریات (الاشعثیات)، ص۱۵۳ ({{متن حدیث\|... يَا أَهْلَ الْقَرَابَةِ... تَهَادَوْا، فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تَسُلُّ السَّخِيمَةَ وَ تُجْلِي ضَغَائِنَ الْعَدَاوَةِ وَ الْأَحْقَادِ}}).</ref>. شاید [[راز]] اصلی رواج این کار در سیرۀ معصومان‌{{عم}} علاوه بر جنبۀ [[اقتصادی]]، همین نکته باشد. [[روایات]] فراوانی هم بر آن تأکید دارند؛ برای نمونه [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: [[پیامبر]]{{صل}} هدیه را می‌پذیرفت؛ ولی از [[صدقه]] بهره‌ای نمی‌گرفت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۴۳، ح۷؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۲۸۷، ح۲۲۵۴۰ ({{متن حدیث\|... قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يَأْكُلُ الْهَدِيَّةَ وَ لَا يَأْكُلُ الصَّدَقَةَ...}}). هرچند سند این حدیث ضعیف است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۹، ص۱۲۰)، با روایت سوم همین باب که معتبر است، هم‌مضمون است.</ref>. ابن‌سعد و [[ابن‌ابی‌الحدید]] نیز همین مضمون را گزارش کرده‌اند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۱، ص۲۴۸.</ref>.		هدیه‌دادن و پذیرفتن، نقش مثبتی در [[روابط اجتماعی]] [[بشر]] دارد و عامل گره‌گشایی در بسیاری از [[مشکلات]] [[اجتماعی]] و زدایش [[کینه‌ها]] از سینه‌ها و افزایش محبت‌هاست<ref>محمد بن محمد کوفی، الجعفریات (الاشعثیات)، ص۱۵۳ ({{متن حدیث\|... يَا أَهْلَ الْقَرَابَةِ... تَهَادَوْا، فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تَسُلُّ السَّخِيمَةَ وَ تُجْلِي ضَغَائِنَ الْعَدَاوَةِ وَ الْأَحْقَادِ}}).</ref>. شاید راز اصلی رواج این کار در سیرۀ معصومان‌{{عم}} علاوه بر جنبۀ [[اقتصادی]]، همین نکته باشد. [[روایات]] فراوانی هم بر آن تأکید دارند؛ برای نمونه [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: [[پیامبر]]{{صل}} هدیه را می‌پذیرفت؛ ولی از [[صدقه]] بهره‌ای نمی‌گرفت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۴۳، ح۷؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۲۸۷، ح۲۲۵۴۰ ({{متن حدیث\|... قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يَأْكُلُ الْهَدِيَّةَ وَ لَا يَأْكُلُ الصَّدَقَةَ...}}). هرچند سند این حدیث ضعیف است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۹، ص۱۲۰)، با روایت سوم همین باب که معتبر است، هم‌مضمون است.</ref>. ابن‌سعد و [[ابن‌ابی‌الحدید]] نیز همین مضمون را گزارش کرده‌اند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۸۸؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۱، ص۲۴۸.</ref>.

	بررسی این موضوع از جهات مختلف مانند نقش مثبت هدیه در روابط اجتماعی، اصل هدیه در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}}، آمار آن، موارد مصرف آن، تحول فرایندی آن در زندگی آنان، اندازۀ نقش آن در [[معیشت]] ایشان و مانند آن، موضوعی است پرگستره که تحقیقی جدا می‌طلبد. در اینجا نام‌بردن از این موضوع تنها برای یادآوری این نکته است که هدیه در ردیف منابع درآمدی آنان بوده و به صورت اشاره از آن عبور می‌شود.		بررسی این موضوع از جهات مختلف مانند نقش مثبت هدیه در روابط اجتماعی، اصل هدیه در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}}، آمار آن، موارد مصرف آن، تحول فرایندی آن در زندگی آنان، اندازۀ نقش آن در [[معیشت]] ایشان و مانند آن، موضوعی است پرگستره که تحقیقی جدا می‌طلبد. در اینجا نام‌بردن از این موضوع تنها برای یادآوری این نکته است که هدیه در ردیف منابع درآمدی آنان بوده و به صورت اشاره از آن عبور می‌شود.

Bahmani: /* مقدمه */

2025-08-03T07:39:52Z

مقدمه

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-04-26T09:50:21Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۷۲:		خط ۷۲:
	گفتنی است هدایای [[مردم]] اگر [[آلوده]] و ناسالم بود نیز نزد ایشان پذیرفته نمی‌شد؛ چنان‌که از [[خراسان]] برای [[امام صادق]]{{ع}} [[کنیز]] تصرف‌شده‌ای را [[هدیه]] آوردند و [[امام]] نپذیرفت و فرمود: چیز [[آلوده]] به [[خانه]] ما [[اهل بیت]] راه ندارد<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابی‌طالب، ج۴، ص۲۴۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۱۷۹- ۱۸۰، ح۲۶۸۴۱؛ حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۵، ص۳۵، ح۱۷۴۵۸ ({{متن حدیث\|وَ فِي كِتَابِ الدَّلَالاتِ بِثَلَاثَةِ طُرُقٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْعَلَاءِ وَ عَلِيِّ بْنِ حَمْزَةَ وَ أَبِي بَصِيرٍ قَالُوا: دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ بَعَثَ مَعِي بِجَارِيَةٍ وَ أَمَرَنِي أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْكَ. قَالَ: لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا وَ إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ لَا يَدْخُلُ الدَّنَسُ بُيُوتَنَا. فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ: وَ اللَّهِ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَقَدْ أَخْبَرَنِي أَنَّهَا مُوَلَّدَةُ بَيْتِهِ وَ أَنَّهَا رَبِيبَتُهُ فِي حُجْرَتِهِ قَالَ: إِنَّهَا قَدْ فَسَدَتْ عَلَيْهِ. قَالَ: لَا عِلْمَ لِي بِهَذَا. فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: وَ لَكِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ هَذَا هَكَذَا}}).</ref>. گزارش‌هایی در دست است مبنی بر اینکه کنیز‌هایی را از جاهای مختلف برای ایشان هدیه می‌فرستادند؛ ولی آن گرامیان آنان را به جهت تصرفی که در میان راه به آنها می‌شد، نمی‌پذیرفتند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۱۷۹- ۱۸۰، ح۲۶۸۴۳ ({{متن حدیث\|أَقُولُ: وَ رَوَى الرَّاوَنْدِيُّ وَ الْمُفِيدُ وَ الطَّبْرِسِيُّ وَ الصَّدُوقُ وَ غَيْرُهُمْ أَحَادِيثَ كَثِيرَةً فِي هَذَا الْمَعْنَى، وَ أَنَّهُ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ{{ع}} بِهَدَايَا وَ جَوَارٍ فَزَنَى بِهِنَّ الرُّسُلُ فَأَخْبَرُوا بِالْحَالِ وَ رَدُّوا الْجَوَارِيَ}}) و ص۱۸۰، ح۲۶۸۴۲ ({{متن حدیث\|وَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَنَّهُ دَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ خُرَاسَانَ فَقَالَ{{ع}} لَهُ: مَا فَعَلَ فُلَانٌ؟ قَالَ: لَا عِلْمَ لِي بِهِ، قَالَ: أَنَا أُخْبِرُكَ بِهِ، بَعَثَ مَعَكَ بِجَارِيَةٍ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا. قَالَ: وَ لِمَ؟ قَالَ: لِأَنَّكَ لَمْ تُرَاقِبِ اللَّهَ فِيهَا، حَيْثُ عَمِلْتَ مَا عَمِلْتَ لَيْلَةَ نَهَرِ بَلْخٍ، فَسَكَتَ الرَّجُلُ وَ عَلِمَ أَنَّهُ أَعْلَمُ بِأَمْرٍ عَرَفَهُ}}).</ref>.		گفتنی است هدایای [[مردم]] اگر [[آلوده]] و ناسالم بود نیز نزد ایشان پذیرفته نمی‌شد؛ چنان‌که از [[خراسان]] برای [[امام صادق]]{{ع}} [[کنیز]] تصرف‌شده‌ای را [[هدیه]] آوردند و [[امام]] نپذیرفت و فرمود: چیز [[آلوده]] به [[خانه]] ما [[اهل بیت]] راه ندارد<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابی‌طالب، ج۴، ص۲۴۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۱۷۹- ۱۸۰، ح۲۶۸۴۱؛ حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۵، ص۳۵، ح۱۷۴۵۸ ({{متن حدیث\|وَ فِي كِتَابِ الدَّلَالاتِ بِثَلَاثَةِ طُرُقٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْعَلَاءِ وَ عَلِيِّ بْنِ حَمْزَةَ وَ أَبِي بَصِيرٍ قَالُوا: دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَقَالَ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ بَعَثَ مَعِي بِجَارِيَةٍ وَ أَمَرَنِي أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْكَ. قَالَ: لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا وَ إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ لَا يَدْخُلُ الدَّنَسُ بُيُوتَنَا. فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ: وَ اللَّهِ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَقَدْ أَخْبَرَنِي أَنَّهَا مُوَلَّدَةُ بَيْتِهِ وَ أَنَّهَا رَبِيبَتُهُ فِي حُجْرَتِهِ قَالَ: إِنَّهَا قَدْ فَسَدَتْ عَلَيْهِ. قَالَ: لَا عِلْمَ لِي بِهَذَا. فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: وَ لَكِنِّي أَعْلَمُ أَنَّ هَذَا هَكَذَا}}).</ref>. گزارش‌هایی در دست است مبنی بر اینکه کنیز‌هایی را از جاهای مختلف برای ایشان هدیه می‌فرستادند؛ ولی آن گرامیان آنان را به جهت تصرفی که در میان راه به آنها می‌شد، نمی‌پذیرفتند<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۱، ص۱۷۹- ۱۸۰، ح۲۶۸۴۳ ({{متن حدیث\|أَقُولُ: وَ رَوَى الرَّاوَنْدِيُّ وَ الْمُفِيدُ وَ الطَّبْرِسِيُّ وَ الصَّدُوقُ وَ غَيْرُهُمْ أَحَادِيثَ كَثِيرَةً فِي هَذَا الْمَعْنَى، وَ أَنَّهُ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ{{ع}} بِهَدَايَا وَ جَوَارٍ فَزَنَى بِهِنَّ الرُّسُلُ فَأَخْبَرُوا بِالْحَالِ وَ رَدُّوا الْجَوَارِيَ}}) و ص۱۸۰، ح۲۶۸۴۲ ({{متن حدیث\|وَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} أَنَّهُ دَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ خُرَاسَانَ فَقَالَ{{ع}} لَهُ: مَا فَعَلَ فُلَانٌ؟ قَالَ: لَا عِلْمَ لِي بِهِ، قَالَ: أَنَا أُخْبِرُكَ بِهِ، بَعَثَ مَعَكَ بِجَارِيَةٍ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا. قَالَ: وَ لِمَ؟ قَالَ: لِأَنَّكَ لَمْ تُرَاقِبِ اللَّهَ فِيهَا، حَيْثُ عَمِلْتَ مَا عَمِلْتَ لَيْلَةَ نَهَرِ بَلْخٍ، فَسَكَتَ الرَّجُلُ وَ عَلِمَ أَنَّهُ أَعْلَمُ بِأَمْرٍ عَرَفَهُ}}).</ref>.
	درمجموع [[هدیه]] در ردیف [[منابع مالی]] معیشتی معصومان‌{{عم}} جای داشت و آنان نیز اینها را با معیار و شرایط یادشده می‌پذیرفتند و با [[مصرف]] پردامنه‌ای که داشتند، آن را [[هزینه]] می‌کردند.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۱۱</ref>		درمجموع [[هدیه]] در ردیف [[منابع مالی]] معیشتی معصومان‌{{عم}} جای داشت و آنان نیز اینها را با معیار و شرایط یادشده می‌پذیرفتند و با [[مصرف]] پردامنه‌ای که داشتند، آن را [[هزینه]] می‌کردند.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۱۱</ref>

			===[[هدیه]] به [[خویشان]]===
			به فرمودۀ [[امام صادق]]{{ع}}، [[پیامبر]]{{صل}} خدمتکاری را به خاله‌اش واگذار و از سپردن سه [[شغل]] قصابی، حجامت‌گری و طلافروشی به او [[نهی]] کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۱۴، ح۵؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۰۸، ح۲۲۱۰۰ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِنِّي أَعْطَيْتُ خَالَتِي غُلَاماً وَ نَهَيْتُهَا أَنْ تَجْعَلَهُ جَزَّاراً أَوْ حَجَّاماً أَوْ صَائِغاً}}). به گفته مجلسی، سند ضعیف کالموثق است (مرآة العقول، ج۱۹، ص۷۲).</ref>. این نهی از سپردن سه شغل یادشده به خدمتکار به جهت پیامدهای آنهاست که در جای خود درخور بررسی است. [[امام حسین]]{{ع}} پس از آنکه [[ام‌کلثوم]] خواهرزاده خود (دختر [[حضرت زینب]]) را به [[ازدواج]] پسر عمویش [[قاسم بن محمد بن جعفر]] درآورد، یکی از زمین‌های زراعی خود را به آنان بخشید<ref>ابن‌اسحاق، کتاب السیر و المغازی، ج۵، ص۲۳۵؛ ابوالعباس محمد بن یزید المبرد، الکامل، ج۴، ص۱۱۲۹- ۱۱۳۰؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابی‌طالب، ج۴، ص۳۹؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۴۴، ص۲۰۸؛ حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج۱۵، ص۹۹ ({{متن حدیث\|... وَ قَدْ نَحَلْتُهَا ضَيْعَتِي بِالْمَدِينَةِ أَوْ قَالَ أَرْضِي بِالْعَقِيقِ وَ إِنَّ غَلَّتَهَا فِي السَّنَةِ ثَمَانِيَةُ آلَافِ دِينَارٍ فَفِيهَا لَهُمَا غِنًى إِنْ شَاءَ اللَّهُ...}}).</ref>. [[امام باقر]]{{ع}} به دوستانی که از او [[انتظار]] [[صله]] داشتند، حدود پانصد تا هزار درهم می‌پرداخت و از این انتظار و پرداختن نمی‌رنجید<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۶۷ ({{متن حدیث\|عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ قَرْمٍ قَالَ: كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}} يُجِيزُنَا بِالْخَمْسِمِائَةِ دِرْهَمٍ إِلَى السِّتِّمِائَةٍ إِلَى الْأَلْفِ دِرْهَمٍ وَ كَانَ لَا يَمَلُّ مِنْ صِلَةِ إِخْوَانِهِ وَ قَاصِدِيهِ وَ مُؤَمِّلِيهِ وَ رَاجِيهِ}}).</ref>. به گفتۀ [[ابوخالد واسطی]]، [[امام صادق]]{{ع}} پس از [[شهادت]] عمویش زید، مبلغ هزار دینار از [[مال]] خود به [[ابوخالد]] پرداخت تا آن را میان خانواده‌های شهدای [[یاران]][[ زید]] تقسیم کند<ref>محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۷۳؛ فضل بن حسن طبرسی، إعلام الوری بأعلام الهدای، ج۱، ص۴۹۵؛ محمد بن حسن فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ج۲، ص۲۷۰؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة، ج۲، ص۱۲۹ ({{متن حدیث\|... لَمَّا قُتِلَ بَلَغَ ذَلِكَ مِنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ{{ع}} كُلَّ مَبْلَغٍ وَ حَزِنَ لَهُ حُزْناً عَظِيماً حَتَّى بَانَ عَلَيْهِ وَ فَرَّقَ مِنْ مَالِهِ فِي عِيَالِ مَنْ أُصِيبَ مَعَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ أَلْفَ دِينَارٍ وَ رَوَى ذَلِكَ أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ قَالَ سَلَّمَ إِلَيَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ أَلْفَ دِينَارٍ وَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْسِمَهَا فِي عِيَالِ مَنْ أُصِيبَ مَعَ زَيْدٍ...}}).</ref>. سَالِمَه، [[کنیز]] امام صادق{{ع}} می‌گوید: آن حضرت پس از به‌هوش‌آمدن از [[مرض]] [[موت]] فرمود: به حسن افطس - که از عموزادگانش بود - هفتاد دینار بدهید. مبالغی نیز برای افراد دیگر سفارش کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۵ ({{متن حدیث\|... عَنْ سَالِمَةَ مَوْلَاةِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَتْ كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} حِينَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ: أَعْطُوا الْحَسَنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ - وَ هُوَ الْأَفْطَسُ - سَبْعِينَ دِينَاراً وَ أَعْطُوا فُلَاناً كَذَا وَ كَذَا وَ فُلَاناً كَذَا وَ كَذَا. فَقُلْتُ: أَ تُعْطِي رَجُلًا حَمَلَ عَلَيْكَ بِالشَّفْرَةِ؟ فَقَالَ: وَيْحَكِ، أَ مَا تَقْرَءِينَ الْقُرْآنَ؟ قُلْتُ: بَلَى قَالَ: أَ مَا سَمِعْتِ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ}}...}}). به گفته مجلسی (مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۰) سند روایت مجهول است؛ محتوای آن با حدیث ۷ و ۸ همین باب که معتبرند، هماهنگ است.</ref> و نقل [[اسماعیل بن جابر]] مبنی بر اینکه [[امام صادق]]{{ع}} پنجاه هزار دینار به او پرداخته تا به فردی از [[بنی‌هاشم]] برساند<ref>محمد بن حسن طوسی، الأمالی، ص۶۷۷.</ref>، برخی از این موارد است.

			به نقل [[علی بن جعفر]]، [[امام کاظم]]{{ع}} به برادرزاده‌اش محمد بن اسماعیل مبلغ سیصد دینار و سه‌هزار درهم پرداخت تا برای [[سفر]] به [[بغداد]] آن را [[هزینه]] کند و علیه [[امام]] [[سعایت]] نکند؛ در همان حال، [[ محمد بن اسماعیل]] [[ناسپاسی]] کرد و علیه امام نزد [[هارون]] سعایت کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۸۵، ح۸ ({{متن حدیث\|... عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: جَاءَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَ قَدِ اعْتَمَرْنَا عُمْرَةَ رَجَبٍ وَ نَحْنُ يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ فَقَالَ: يَا عَمِّ إِنِّي أُرِيدُ بَغْدَادَ وَ قَدْ أَحْبَبْتُ أَنْ أُوَدِّعَ عَمِّي أَبَا الْحَسَنِ؛ يَعْنِي مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ{{ع}} وَ أَحْبَبْتُ أَنْ تَذْهَبَ مَعِي إِلَيْهِ، فَخَرَجْتُ مَعَهُ نَحْوَ أَخِي... ثُمَّ دَعَانِي فَدَخَلْتُ إِلَيْهِ فَتَنَاوَلَ صُرَّةً فِيهَا مِائَةُ دِينَارٍ فَأَعْطَانِيهَا وَ قَالَ: قُلْ لِابْنِ أَخِيكَ يَسْتَعِينُ بِهَا عَلَى سَفَرِهِ. قَالَ عَلِيٌّ: فَأَخَذْتُهَا فَأَدْرَجْتُهَا فِي حَاشِيَةِ رِدَائِي، ثُمَّ نَاوَلَنِي مِائَةً أُخْرَى وَ قَالَ: أَعْطِهِ أَيْضاً، ثُمَّ نَاوَلَنِي صُرَّةً أُخْرَى وَ قَالَ: أَعْطِهِ أَيْضاً. فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ إِذَا كُنْتَ تَخَافُ مِنْهُ مِثْلَ الَّذِي ذَكَرْتَ فَلِمَ تُعِينُهُ عَلَى نَفْسِكَ؟ فَقَالَ: إِذَا وَصَلْتُهُ وَ قَطَعَنِي قَطَعَ اللَّهُ أَجَلَهُ، ثُمَّ تَنَاوَلَ مِخَدَّةَ أَدَمٍ فِيهَا ثَلَاثَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ وَضَحٍ وَ قَالَ: أَعْطِهِ هَذِهِ أَيْضاً. قَالَ: فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ؛ فَأَعْطَيْتُهُ الْمِائَةَ الْأُولَى فَفَرِحَ بِهَا فَرَحاً شَدِيداً وَ دَعَا لِعَمِّهِ ثُمَّ أَعْطَيْتُهُ الثَّانِيَةَ وَ الثَّالِثَةَ فَفَرِحَ بِهَا- حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيَرْجِعُ وَ لَا يَخْرُجُ ثُمَّ أَعْطَيْتُهُ الثَّلَاثَةَ آلَافِ دِرْهَمٍ فَمَضَى عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى دَخَلَ عَلَى هَارُونَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ بِالْخِلَافَةِ وَ قَالَ مَا ظَنَنْتُ أَنَّ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَتَيْنِ حَتَّى رَأَيْتُ عَمِّي مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ يُسَلَّمُ عَلَيْهِ بِالْخِلَافَةِ فَأَرْسَلَ هَارُونُ إِلَيْهِ بِمِائَةِ أَلْفِ دِرْهَمٍ فَرَمَاهُ اللَّهُ بِالذُّبَحَةِ فَمَا نَظَرَ مِنْهَا إِلَى دِرْهَمٍ وَ لَا مَسَّهُ}}). حرعاملی مضمون این روایت را در وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۱۷۴، ح۱۶۰۰۱، به نقل از رجال کشی ثبت کرده است. محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۲۳۷-۲۳۹. مضمون این مطلب را به نام علی بن اسماعیل با تفاوت در تعبیر بیان کرده است.</ref>.

			به نقل [[کلینی]] و [[صدوق]]، [[امام رضا]]{{ع}} بدهکاری برادرش عباس را پرداخته است؛ با اینکه او نسبت به [[امام]] برخورد مناسبی نداشت<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۱۸ - ۳۱۹، ح۱۵؛ محمد بن علی صدوق، عیون أخبار الرضا، ج۱، ص۳۴، ح‌۱ ({{متن حدیث\|... ثُمَّ إِنَّ عَلِيّاً{{ع}} الْتَفَتَ إِلَى الْعَبَّاسِ فَقَالَ: يَا أَخِي إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّهُ إِنَّمَا حَمَلَكُمْ عَلَى هَذِهِ، الْغَرَائِمُ وَ الدُّيُونُ الَّتِي عَلَيْكُمْ فَانْطَلِقْ يَا سَعِيدُ فَتَعَيَّنْ لِي مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ اقْضِ عَنْهُمْ وَ لَا وَ اللَّهِ لَا أَدَعُ مُوَاسَاتَكُمْ وَ بِرَّكُمْ مَا مَشَيْتُ عَلَى الْأَرْضِ فَقُولُوا مَا شِئْتُمْ. فَقَالَ الْعَبَّاسُ: مَا تُعْطِينَا إِلَّا مِنْ فُضُولِ أَمْوَالِنَا و مَا لَنَا عِنْدَكَ أَكْثَرُ، فَقَالَ: قُولُوا مَا شِئْتُمْ فَالْعِرْضُ عِرْضُكُمْ فَإِنْ تُحْسِنُوا فَذَاكَ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَ إِنْ تُسِيئُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ...}}). به گفتۀ محمدباقر مجلسی (مرآة العقول، ج۳، ص۳۵۸) سند روایت نزد مشهور ضعیف است؛ ولی نزد خودش معتبر است.</ref>. [[امام جواد]]{{ع}} نیز پس از آنکه [[صالح بن محمد بن سهل همدانی]]، متولی [[مالی]] ایشان ده‌هزار درهم از [[مال]] او را بی‌اذن ایشان [[انفاق]] کرد و از آن حضرت در خواست [[بخشش]] کرد، وی را بخشید؛ ولی این شیوه [[صالح بن محمد]] را [[سرزنش]] کرده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۴۸، ح۲۷؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۴۰، ح۳۹؛ همو، الإستبصار، ج۲، ص۶۰، ح۳۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۹، ص۵۳۷، ح۳ ({{متن حدیث\|... دَخَلَ إِلَيْهِ صَالِحُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَهْلٍ الْهَمَدَانِيُّ وَ كَانَ يَتَوَلَّى لَهُ فَقَالَ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ اجْعَلْنِي مِنْ عَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ فِي حِلٍّ فَإِنِّي أَنْفَقْتُهَا، فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}}: أَنْتَ فِي حِلٍّ فَلَمَّا خَرَجَ صَالِحٌ مِنْ عِنْدِهِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}}: أَحَدُهُمْ يَثِبُ عَلَى مَالِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ فُقَرَائِهِمْ وَ مَسَاكِينِهِمْ وَ أَبْنَاءِ سَبِيلِهِمْ فَيَأْخُذُهُ ثُمَّ يَقُولُ: اجْعَلْنِي فِي حِلٍّ أَ تَرَاهُ ظَنَّ بِي أَنِّي أَقُولُ لَهُ: لَا أَفْعَلُ وَ اللَّهِ لَيَسْأَلَنَّهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ ذَلِكَ سُؤَالًا}}).</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|سیره معیشتی معصومان]]، ص ۵۲۰</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}

	# [[پرونده:IM010608.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان''']]		# [[پرونده:IM010608.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = هدیه | عنوان مدخل = هدیه | مداخل مرتبط = هدیه در معارف و سیره معصوم - هدیه در معارف و سیره نبوی - هدیه در معارف و سیره امام کاظم - هدیه در معارف و سیره امام جواد | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== هدیه‌دادن و پذیرفتن، نقش...» ایجاد کرد

2025-04-23T04:32:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = هدیه | عنوان مدخل = هدیه | مداخل مرتبط = هدیه در معارف و سیره معصوم - هدیه در معارف و سیره نبوی - هدیه در معارف و سیره امام کاظم - هدیه در معارف و سیره امام جواد | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== هدیه‌دادن و پذیرفتن، نقش...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات