هزینه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱

2025-08-03T07:51:24Z

Bahmani: /* پانویس */

2025-08-03T07:42:48Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۲
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~سیره معصوم~~]]		[[رده:اقتصاد]]

Wasity در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۲

2025-04-26T08:42:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~سیره معصوم~~		\| موضوع مرتبط = اقتصاد
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[هزینه در معارف و سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[هزینه در معارف و سیره معصوم]]

Jaafari در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۲

2025-04-26T08:32:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۲
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = سیره معصوم		\| موضوع مرتبط = سیره معصوم
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[هزینه در معارف و سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: /* کمبود یا تورم */

2025-04-23T07:30:43Z

کمبود یا تورم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	===کمبود یا [[تورم]]===		===کمبود یا [[تورم]]===
	تورم به معنای افزایش قیمت‌هاست و پاره‌ای از اقتصاددانان ادعا دارند که دو تا سه‌درصد تورم در سال، طبیعی و شرط غیرقابل اجتناب [[اقتصاد سالم]] و رو به [[رشد]] است. گروهی دیگر بر این باورند که می‌توان [[قیمت‌ها]] را از صفر تا دو درصد کنترل کرد؛ ولی تورم به مفهوم صعود مداوم قیمت‌ها در فرایند [[تاریخی]] یک استثناست، نه قاعده؛ چون مواردی در [[تاریخ]] وجود دارد که دوره‌های افزایش قیمت‌ها، با دوره‌های [[سقوط]] قیمت‌ها همراه بوده‌اند؛ برای مثال در سال ۱۹۱۴ میلادی (در آستانه [[جنگ]] جهانی اول) قیمت کالاهای مصرفی در [[انگلستان]] بالاتر از قیمت‌های دهه۱۶۶۰ میلادی نبوده است<ref>ریچارد استاتلی، تحلیل شاخص‌های اقتصادی، ص۲۸۰، با تلخیص.</ref>.		تورم به معنای افزایش قیمت‌هاست و پاره‌ای از اقتصاددانان ادعا دارند که دو تا سه‌درصد تورم در سال، طبیعی و شرط غیرقابل اجتناب [[اقتصاد سالم]] و رو به [[رشد]] است. گروهی دیگر بر این باورند که می‌توان [[قیمت‌ها]] را از صفر تا دو درصد کنترل کرد؛ ولی تورم به مفهوم صعود مداوم قیمت‌ها در فرایند [[تاریخی]] یک استثناست، نه قاعده؛ چون مواردی در [[تاریخ]] وجود دارد که دوره‌های افزایش قیمت‌ها، با دوره‌های [[سقوط]] قیمت‌ها همراه بوده‌اند.

	در آغاز، تورم را به معنای افزایش قیمت‌های ناشی از مقدار پولِ در جریان، تعبیر می‌کردند و بر این اساس ضد تورم در نتیجۀ کمیابی [[پول]] به وجود می‌آمد. اکنون به‌کلی اقتصاددانان تورم را موقعیتی تلقی می‌کنند که در آن، درآمد [[واقعی]] کمتر از درآمد اسمی است و [[اختلاف]] درآمد اسمی و درآمد واقعی را شکاف تورمی می‌گویند<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۱۰۶.</ref>. این [[تورم]] عواملی دارد که عمدۀ آن، ممکن است یک یا چند چیز باشد از قبیل [[کسر بودجه]]، افزایش نامتناسب و عمومی دستمزد‌ها، [[احتکار]] یا ذخیره‌کردن بدون علتِ کالاها در [[انبار]]<ref>توماس سووه، فرهنگ اصطلاحات اجتماعی و اقتصادی، ص۱۸۷.</ref>، شیوۀ عرضۀ موجودی صاحبان کالا و فشار تقاضا<ref>ریچارد استاتلی، تحلیل شاخص‌های اقتصادی، ص۲۸۰، با تلخیص.</ref>، تورم وارداتی که با واردکردن کالاهای گران‌قیمتِ خارج از محیطی (روستا، [[شهر]] و [[کشور]]) به داخل آن محیط پدید می‌آ‌ید<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۳۲.</ref>. به نظر می‌رسد تورم، [[واقعیت]] پیچیده‌ای است که تشخیص دقیق عوامل آن، آسان نیست و بر پایۀ دو روایتی که در پی می‌آید، می‌توان گفت تأثیرگذاری عوامل یادشده به تناسب وضعیت زمانی و مکانی متفاوت است.		در آغاز، تورم را به معنای افزایش قیمت‌های ناشی از مقدار پولِ در جریان، تعبیر می‌کردند و بر این اساس ضد تورم در نتیجۀ کمیابی [[پول]] به وجود می‌آمد. اکنون به‌کلی اقتصاددانان تورم را موقعیتی تلقی می‌کنند که در آن، درآمد [[واقعی]] کمتر از درآمد اسمی است و [[اختلاف]] درآمد اسمی و درآمد واقعی را شکاف تورمی می‌گویند<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۱۰۶.</ref>. این [[تورم]] عواملی دارد که عمدۀ آن، ممکن است یک یا چند چیز باشد از قبیل [[کسر بودجه]]، افزایش نامتناسب و عمومی دستمزد‌ها، [[احتکار]] یا ذخیره‌کردن بدون علتِ کالاها در [[انبار]]<ref>توماس سووه، فرهنگ اصطلاحات اجتماعی و اقتصادی، ص۱۸۷.</ref>، شیوۀ عرضۀ موجودی صاحبان کالا و فشار تقاضا<ref>ریچارد استاتلی، تحلیل شاخص‌های اقتصادی، ص۲۸۰، با تلخیص.</ref>، تورم وارداتی که با واردکردن کالاهای گران‌قیمتِ خارج از محیطی (روستا، [[شهر]] و [[کشور]]) به داخل آن محیط پدید می‌آ‌ید<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۳۲.</ref>. به نظر می‌رسد تورم، [[واقعیت]] پیچیده‌ای است که تشخیص دقیق عوامل آن، آسان نیست و بر پایۀ دو روایتی که در پی می‌آید، می‌توان گفت تأثیرگذاری عوامل یادشده به تناسب وضعیت زمانی و مکانی متفاوت است.

Wasity در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۷

2025-04-23T07:27:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۷
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	این مطالب از آن رو که [[پیام الهی]] است و از [[وحی]] بر می‌خیزد و برای ساماندهی زندگی آدمی است، در همۀ پهنه‌های سیرۀ معیشتی معصومان‌{{عم}} به عنوان نماد توصیه‌های [[الهی]] در مصرف، حضور داشت. سیرۀ ایشان در مصرف و هزینه، دو بخش شخصی و غیرشخصی دارد که در بخش نخست، تأمین [[خوراک]]، [[پوشاک]]، [[مسکن]]، هزینه‌های [[ازدواج]] خود و [[فرزندان]] و خدمتکاران نمونۀ بارز آن به شمار می‌آمد و در بخش دوم نیز توجه به [[نیازمندی]] و [[نیازمندان]]، [[بردگان]]، [[امور فرهنگی]]، تأسیس [[بناهای عام‌المنفعه]]، وقفی‌ها و مانند آن را می‌توان نام برد.		این مطالب از آن رو که [[پیام الهی]] است و از [[وحی]] بر می‌خیزد و برای ساماندهی زندگی آدمی است، در همۀ پهنه‌های سیرۀ معیشتی معصومان‌{{عم}} به عنوان نماد توصیه‌های [[الهی]] در مصرف، حضور داشت. سیرۀ ایشان در مصرف و هزینه، دو بخش شخصی و غیرشخصی دارد که در بخش نخست، تأمین [[خوراک]]، [[پوشاک]]، [[مسکن]]، هزینه‌های [[ازدواج]] خود و [[فرزندان]] و خدمتکاران نمونۀ بارز آن به شمار می‌آمد و در بخش دوم نیز توجه به [[نیازمندی]] و [[نیازمندان]]، [[بردگان]]، [[امور فرهنگی]]، تأسیس [[بناهای عام‌المنفعه]]، وقفی‌ها و مانند آن را می‌توان نام برد.

	این نکته نیز مورد توجه است که در بررسی هزینه و مصرف معصومان‌{{عم}} مجموعۀ [[تاریخ]] حدود ۲۵۰ سالۀ [[امامان معصوم]]{{عم}} -؛ جز [[امام عصر]]{{ع}} - به عنوان یک مجموعه کلّی به‌هم‌پیوسته دیده می‌شود که هر فراز آن مکمّل فراز قبلی است<ref>در این باره ر.ک: سیدعلی خامنه‌ای، انسان ۲۵۰ ساله.</ref>؛ چنان‌که تاریخ ۲۳ ساله [[پیامبر]]{{صل}} که دو مرحله پیش و پس از [[هجرت]] داشت و وضعیت آن دو فرق می‌کرد، در این فرایند جای دارد. تفاوت روش‌ها و [[سیاست‌ها]] در این مجموعه واحد، ناشی از تفاوت اوضاع [[اجتماعی]]، [[سیاسی]]، [[فرهنگی]] و [[اقتصادی]] است که هر معصومی با آن مواجه بوده است نه تفاوت در دیدگاه‌ها و اهداف؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} در پاسخ سفیان ثوری دربارۀ علت تفاوت [[پوشش]] آن حضرت با [[پیامبر]]{{صل}} به این مطلب تصریح دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۴۷، ح۲۴ و ج۵، ص۶۵، ح۱ ({{متن حدیث\|... دَخَلَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَرَأَى عَلَيْهِ ثِيَابَ بِيضٍ كَأَنَّهَا غِرْقِئُ الْبَيْضِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ هَذَا اللِّبَاسَ لَيْسَ مِنْ لِبَاسِكَ! فَقَالَ لَهُ:... أُخْبِرُكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ فِي زَمَانٍ مُقْفِرٍ جَدْبٍ، فَأَمَّا إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا فَأَحَقُّ أَهْلِهَا بِهَا أَبْرَارُهَا؛ لَا فُجَّارُهَا، وَ مُؤْمِنُوهَا؛ لَا مُنَافِقُوهَا وَ مُسْلِمُوهَا؛ لَا كُفَّارُهَا...}}) سند این روایت در عنوان پوشاک بررسی شده که معتبر است.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۶۳</ref>		این نکته نیز مورد توجه است که در بررسی هزینه و مصرف معصومان‌{{عم}} مجموعۀ [[تاریخ]] حدود ۲۵۰ سالۀ [[امامان معصوم]]{{عم}} -؛ جز [[امام عصر]]{{ع}} - به عنوان یک مجموعه کلّی به‌هم‌پیوسته دیده می‌شود که هر فراز آن مکمّل فراز قبلی است<ref>در این باره ر.ک: سیدعلی خامنه‌ای، انسان ۲۵۰ ساله.</ref>؛ چنان‌که تاریخ ۲۳ ساله [[پیامبر]]{{صل}} که دو مرحله پیش و پس از [[هجرت]] داشت و وضعیت آن دو فرق می‌کرد، در این فرایند جای دارد. تفاوت روش‌ها و [[سیاست‌ها]] در این مجموعه واحد، ناشی از تفاوت اوضاع [[اجتماعی]]، [[سیاسی]]، [[فرهنگی]] و [[اقتصادی]] است که هر معصومی با آن مواجه بوده است نه تفاوت در دیدگاه‌ها و اهداف؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} در پاسخ [[سفیان ثوری]] دربارۀ علت تفاوت [[پوشش]] آن حضرت با [[پیامبر]]{{صل}} به این مطلب تصریح دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۴۷، ح۲۴ و ج۵، ص۶۵، ح۱ ({{متن حدیث\|... دَخَلَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَرَأَى عَلَيْهِ ثِيَابَ بِيضٍ كَأَنَّهَا غِرْقِئُ الْبَيْضِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ هَذَا اللِّبَاسَ لَيْسَ مِنْ لِبَاسِكَ! فَقَالَ لَهُ:... أُخْبِرُكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ فِي زَمَانٍ مُقْفِرٍ جَدْبٍ، فَأَمَّا إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا فَأَحَقُّ أَهْلِهَا بِهَا أَبْرَارُهَا؛ لَا فُجَّارُهَا، وَ مُؤْمِنُوهَا؛ لَا مُنَافِقُوهَا وَ مُسْلِمُوهَا؛ لَا كُفَّارُهَا...}}) سند این روایت در عنوان پوشاک بررسی شده که معتبر است.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۶۳</ref>

	==وضعیت هزینه==		==وضعیت هزینه==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیره معصوم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==چیستی هزینه== هزینۀ زندگی به چیزهایی گفته می‌شود که برای تأمین نیازهای همه‌جانبۀ آدمی از قبیل خوراک، پوشاک، بهداشت، اسکان، وسیلۀ نقلیه و دیگر نی...» ایجاد کرد

2025-04-23T06:45:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سیره معصوم | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==چیستی هزینه== هزینۀ زندگی به چیزهایی گفته می‌شود که برای تأمین نیازهای همه‌جانبۀ آدمی از قبیل خوراک، پوشاک، بهداشت، اسکان، وسیلۀ نقلیه و دیگر نی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = سیره معصوم
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==چیستی هزینه==
هزینۀ [[زندگی]] به چیزهایی گفته می‌شود که برای تأمین نیازهای همه‌جانبۀ [[آدمی]] از قبیل [[خوراک]]، [[پوشاک]]، [[بهداشت]]، اسکان، وسیلۀ نقلیه و دیگر نیازمندی‌ها به کار می‌رود<ref>ر.ک: علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامه، ج۱۴، واژۀ «هزینه».</ref>. این هزینه به مخارج جاری و سرمایه‌ای تقسیم می‌شود که دربارۀ هر یک از دو بخشِ هزینۀ معصومان‌{{عم}} در دو گفتار بعدی مطالبی ارائه می‌شود. نکتۀ مهم در این گزینه آن است که افراد همان‌گونه‌که در وضع [[زیستی]] و موارد مختلف [[علمی]] و عملی یکسان نیستند، در مسائل [[اقتصادی]] و بهره‌وری از [[منابع مالی]] نیز همسان نیستند. مقتضیات زندگی در برخی، هزینه بیشتری می‌طلبد و در بعضی کمتر و این تفاوت، برخاسته از نیازهای طبیعی آنان به لحاظ حالت‌های [[زیست‌محیطی]]، [[زمان]] و مکان، جایگاه مردمی و محیط [[اجتماعی]] است؛ بنابراین اگر در قسمت پُرهزینه، [[ثروت]] کمتری [[مصرف]] شود یا در بخش کم‌هزینه، ثروت بیشتری [[خرج]] شود، زندگی افراد در [[جامعه]] [[تعادل]] و [[توازن]] خود را از دست می‌دهد<ref>ر.ک: عبدالله جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ج۱۷، ص۳۴۴.</ref>.

[[قرآن کریم]] ضمن اینکه [[مال]] را [[امانت الهی]] و [[انسان]] را در بهره‌گیری از آن، [[جانشین خدا]] دانسته است<ref>{{متن قرآن|آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ}} «به خداوند و پیامبرش ایمان آورید و از آنچه شما را در آن جانشین کرده است ببخشید» سوره حدید، آیه ۷.</ref>، به بهره‌برداری و مصرف درست از این [[نعمت‌ها]] در جهت [[رشد]] و تعالی آدمی سفارش کرده و افزودند: چیزهای [[پاکیزه]] را که [[خدا]] برای شما [[حلال]] کرده است، [[حرام]] نکنید و از حدّ نگذرید<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ * وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ}} «ای مؤمنان! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است حرام مشمارید و تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد * و از آنچه خداوند حلال و پاکیزه روزی شما کرده است بخورید و از خداوند که بدو ایمان دارید پروا کنید» سوره مائده، آیه ۸۷-۸۸.</ref>. به فرموده [[امام صادق]]{{ع}} [[آدمی]] در بهره‌گیری از [[مال]] خود باید همانند مال عاریه‌ای - که آن را باز می‌گرداند - بهره بگیرد<ref>محمد بن علی صدوق، من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۴۱۰، ح۵۸۹۲ ({{متن حدیث|... اجْعَلْ مَالَكَ كَعَارِيَّةٍ تَرُدُّهَا...}}).</ref>؛ زیرا نسبت به مالِ عاریه‌ای، با بهره‌مندی از [[منافع]] آن، از تلف‌کردنش [[پرهیز]] می‌شود. [[پیام]] این سخن، هزینه‌کردن مناسب مال در گسترۀ [[زندگی]] است که [[خرد]] آدمی و [[آموزه‌های الهی]] به آن توصیه دارند. اساساً [[خدا]] مال را از این رو به آدمی عطا کرده که آن را برای نیازمندی‌های بجا و هماهنگ با [[اهداف الهی]] هزینه کند نه اینکه آن را راکد نگه دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج‌۴، ص۳۲، ح۵ ({{متن حدیث|... إِنَّمَا أَعْطَاكُمُ اللَّهُ هَذِهِ الْفُضُولَ مِنَ الْأَمْوَالِ لِتُوَجِّهُوهَا حَيْثُ وَجَّهَهَا اللَّهُ وَ لَمْ يُعْطِكُمُوهَا لِتَكْنِزُوهَا}}) هرچند سند این حدیث ضعیف است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۶، ص۱۶۰)؛ با احادیث معتبر، هم‌مضمون است.</ref> یا [[بیهوده]] و نابجا [[مصرف]] کند.
این مطالب از آن رو که [[پیام الهی]] است و از [[وحی]] بر می‌خیزد و برای ساماندهی زندگی آدمی است، در همۀ پهنه‌های سیرۀ معیشتی معصومان‌{{عم}} به عنوان نماد توصیه‌های [[الهی]] در مصرف، حضور داشت. سیرۀ ایشان در مصرف و هزینه، دو بخش شخصی و غیرشخصی دارد که در بخش نخست، تأمین [[خوراک]]، [[پوشاک]]، [[مسکن]]، هزینه‌های [[ازدواج]] خود و [[فرزندان]] و خدمتکاران نمونۀ بارز آن به شمار می‌آمد و در بخش دوم نیز توجه به [[نیازمندی]] و [[نیازمندان]]، [[بردگان]]، [[امور فرهنگی]]، تأسیس [[بناهای عام‌المنفعه]]، وقفی‌ها و مانند آن را می‌توان نام برد.

این نکته نیز مورد توجه است که در بررسی هزینه و مصرف معصومان‌{{عم}} مجموعۀ [[تاریخ]] حدود ۲۵۰ سالۀ [[امامان معصوم]]{{عم}} -؛ جز [[امام عصر]]{{ع}} - به عنوان یک مجموعه کلّی به‌هم‌پیوسته دیده می‌شود که هر فراز آن مکمّل فراز قبلی است<ref>در این باره ر.ک: سیدعلی خامنه‌ای، انسان ۲۵۰ ساله.</ref>؛ چنان‌که تاریخ ۲۳ ساله [[پیامبر]]{{صل}} که دو مرحله پیش و پس از [[هجرت]] داشت و وضعیت آن دو فرق می‌کرد، در این فرایند جای دارد. تفاوت روش‌ها و [[سیاست‌ها]] در این مجموعه واحد، ناشی از تفاوت اوضاع [[اجتماعی]]، [[سیاسی]]، [[فرهنگی]] و [[اقتصادی]] است که هر معصومی با آن مواجه بوده است نه تفاوت در دیدگاه‌ها و اهداف؛ چنان‌که [[امام صادق]]{{ع}} در پاسخ سفیان ثوری دربارۀ علت تفاوت [[پوشش]] آن حضرت با [[پیامبر]]{{صل}} به این مطلب تصریح دارد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۴۷، ح۲۴ و ج۵، ص۶۵، ح۱ ({{متن حدیث|... دَخَلَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَرَأَى عَلَيْهِ ثِيَابَ بِيضٍ كَأَنَّهَا غِرْقِئُ الْبَيْضِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ هَذَا اللِّبَاسَ لَيْسَ مِنْ لِبَاسِكَ! فَقَالَ لَهُ:... أُخْبِرُكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ فِي زَمَانٍ مُقْفِرٍ جَدْبٍ، فَأَمَّا إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا فَأَحَقُّ أَهْلِهَا بِهَا أَبْرَارُهَا؛ لَا فُجَّارُهَا، وَ مُؤْمِنُوهَا؛ لَا مُنَافِقُوهَا وَ مُسْلِمُوهَا؛ لَا كُفَّارُهَا...}}) سند این روایت در عنوان پوشاک بررسی شده که معتبر است.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۶۳</ref>

==وضعیت هزینه==
مقصود از وضعیت هزینه، شرایط و موقعیتی است که از چگونگی و بسامانی یا [[نابسامانی]] هزینه‌های [[زندگی]] حکایت دارد. به [[حکم]] [[خِرد]]، وضعیت هزینۀ زندگی [[آدمی]]، همواره بر اساس عوامل سیاسی، فرهنگی، حوادث طبیعی و شاخص‌های اقتصادی [[تغییر]] می‌کند و اگر هزینۀ زندگی با وضع [[زمان]] و مکان هماهنگ و متناسب باشد، آدمی با دشواری‌های کمتری روبرو می‌شود. این مطلب در بیان امام صادق{{ع}} به «[[مدیریت]] خوب زندگی»<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۶۶، ح۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۴۳۷، ح۲۲۹۳۲ ({{متن حدیث|... قَالَ: يَا مُعَتِّبُ اجْعَلْ قُوتَ عِيَالِي نِصْفاً شَعِيراً وَ نِصْفاً حِنْطَةً، فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنِّي وَاجِدٌ أَنْ أُطْعِمَهُمُ الْحِنْطَةَ عَلَى وَجْهِهَا وَ لَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَرَانِيَ اللَّهُ قَدْ أَحْسَنْتُ تَقْدِيرَ الْمَعِيشَةِ}}). سند این روایت مجهول است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۱۹، ص۱۵۷)؛ ولی محتوای آن با محتوای روایت صحیح که در عنوان کمبود یا تورم خواهدآمد، مطابق است.</ref> تعبیر شده و برای نمونه دربارۀ پوشش زمان‌ها، بهترین پوششِ هر زمانی را پوشش [[مردم]] همان [[زمان]] دانسته است<ref>محمد بن [[یعقوب]] [[کلینی]]، [[الکافی]]، ج۱، ص۴۱۱، ح۴ و ج۶، ص۴۴۴، ح۱۵ ({{متن حدیث|... حَضَرْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} وَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ: أَصْلَحَكَ اللَّهُ ذَكَرْتَ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} كَانَ يَلْبَسُ الْخَشِنَ يَلْبَسُ الْقَمِيصَ بِأَرْبَعَةِ دَرَاهِمَ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ وَ نَرَى عَلَيْكَ اللِّبَاسَ الْجَدِيدَ، فَقَالَ لَهُ: إِنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} كَانَ يَلْبَسُ ذَلِكَ فِي زَمَانٍ لَا يُنْكَرُ عَلَيْهِ وَ لَوْ لَبِسَ مِثْلَ ذَلِكَ الْيَوْمَ شُهِرَ بِهِ، فَخَيْرُ لِبَاسِ كُلِّ زَمَانٍ لِبَاسُ أَهْلِهِ غَيْرَ أَنَّ قَائِمَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ{{عم}} إِذَا قَامَ لَبِسَ ثِيَابَ عَلِيٍّ{{ع}} وَ سَارَ بِسِيرَةِ عَلِيٍّ{{ع}}}}.</ref> و این تعبیر دربارۀ [[پوشش]]، معیاری است برای همۀ امور [[زندگی]] که بر رعایت تناسب با وضع زمان و مکان تأکید دارد.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۶۶</ref>

==عوامل تأثیر‌گذار بر وضعیت==
عوامل تأثیر‌گذار بر فرایند وضعیت هزینه متفاوت‌اند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌شود:

===کمبود یا [[تورم]]===
تورم به معنای افزایش قیمت‌هاست و پاره‌ای از اقتصاددانان ادعا دارند که دو تا سه‌درصد تورم در سال، طبیعی و شرط غیرقابل اجتناب [[اقتصاد سالم]] و رو به [[رشد]] است. گروهی دیگر بر این باورند که می‌توان [[قیمت‌ها]] را از صفر تا دو درصد کنترل کرد؛ ولی تورم به مفهوم صعود مداوم قیمت‌ها در فرایند [[تاریخی]] یک استثناست، نه قاعده؛ چون مواردی در [[تاریخ]] وجود دارد که دوره‌های افزایش قیمت‌ها، با دوره‌های [[سقوط]] قیمت‌ها همراه بوده‌اند؛ برای مثال در سال ۱۹۱۴ میلادی (در آستانه [[جنگ]] جهانی اول) قیمت کالاهای مصرفی در [[انگلستان]] بالاتر از قیمت‌های دهه۱۶۶۰ میلادی نبوده است<ref>ریچارد استاتلی، تحلیل شاخص‌های اقتصادی، ص۲۸۰، با تلخیص.</ref>.
در آغاز، تورم را به معنای افزایش قیمت‌های ناشی از مقدار پولِ در جریان، تعبیر می‌کردند و بر این اساس ضد تورم در نتیجۀ کمیابی [[پول]] به وجود می‌آمد. اکنون به‌کلی اقتصاددانان تورم را موقعیتی تلقی می‌کنند که در آن، درآمد [[واقعی]] کمتر از درآمد اسمی است و [[اختلاف]] درآمد اسمی و درآمد واقعی را شکاف تورمی می‌گویند<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۱۰۶.</ref>. این [[تورم]] عواملی دارد که عمدۀ آن، ممکن است یک یا چند چیز باشد از قبیل [[کسر بودجه]]، افزایش نامتناسب و عمومی دستمزد‌ها، [[احتکار]] یا ذخیره‌کردن بدون علتِ کالاها در [[انبار]]<ref>توماس سووه، فرهنگ اصطلاحات اجتماعی و اقتصادی، ص۱۸۷.</ref>، شیوۀ عرضۀ موجودی صاحبان کالا و فشار تقاضا<ref>ریچارد استاتلی، تحلیل شاخص‌های اقتصادی، ص۲۸۰، با تلخیص.</ref>، تورم وارداتی که با واردکردن کالاهای گران‌قیمتِ خارج از محیطی (روستا، [[شهر]] و [[کشور]]) به داخل آن محیط پدید می‌آ‌ید<ref>طهماسب محتشم دولتشاهی، فرهنگ اصطلاحات اقتصادی، ص۳۲.</ref>. به نظر می‌رسد تورم، [[واقعیت]] پیچیده‌ای است که تشخیص دقیق عوامل آن، آسان نیست و بر پایۀ دو روایتی که در پی می‌آید، می‌توان گفت تأثیرگذاری عوامل یادشده به تناسب وضعیت زمانی و مکانی متفاوت است.

[[امام صادق]]{{ع}} که دوران متفاوت [[امویان]] و [[عباسیان]] را [[تجربه]] کرده بود، در برهه‌ای از دوره‌های آن حضرت [[وضع اقتصادی]] [[مدینه]] در تأمین گندم برای تغذیۀ عموم [[مردم]]، مناسب نبود؛ حتی متمکّنان [[جامعه]]، با مخلوط‌کردن جو با گندم به تهیۀ [[خوراک]] می‌پرداختند. امام صادق{{ع}} - با اینکه شیوۀ رایجش در تأمین مخارج جاری این بود که آن را سالانه تهیه می‌کرد - در این شرایط، با لحاظ این وضعیت [[اقتصادی]] و سطح [[قدرت]] خرید [[مسلمانان]]، به متصدّی [[مالی]] - که گندمی را در آغاز سال، برای هزینۀ آن سال خریده بود - [[فرمان]] داد یا گندم را با جو مخلوط کند و به تهیۀ خوراک بپردازد و یا آن را به [[بازار]] عرضه کند و متناسب با وضع موجود به تأمین آذوقه بپردازد تا همسان با مردم [[زندگی]] کند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۶۶، ح۱؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الأحکام، ج۷، ص۱۶۱، ح۱۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۴۳۶، ح۲۲۹۳۱ - ({{متن حدیث|... عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: أَصَابَ أَهْلَ الْمَدِينَةِ قَحْطٌ حَتَّى أَقْبَلَ الرَّجُلُ الْمُوسِرُ يَخْلِطُ الْحِنْطَةَ بِالشَّعِيرِ وَ يَأْكُلُهُ وَ يَشْتَرِي بِبَعْضِ الطَّعَامِ وَ كَانَ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} طَعَامٌ جَيِّدٌ قَدِ اشْتَرَاهُ أَوَّلَ السَّنَةِ. فَقَالَ لِبَعْضِ مَوَالِيهِ: اشْتَرِ لَنَا شَعِيراً فَاخْلِطْهُ بِهَذَا الطَّعَامِ أَوْ بِعْهُ فَإِنَّا نَكْرَهُ أَنْ نَأْكُلَ جَيِّداً وَ يَأْكُلَ النَّاسُ رَدِيئاً}}). به گفته مجلسی در مرآة العقول (ج۱۹، ص۱۵۶) سند روایت صحیح است.</ref>. در [[روایت]] دیگر آمده است زمانی که قیمت کالا‌ها در [[مدینه]] گران بود، [[امام]] از مُعتِّب - که متصدّی [[مالی]] و مورد [[اعتماد]]<ref>محمد بن حسن طوسی، رجال، ش۴۶۲۹ و ۵۱۰۳.</ref> ایشان بود - پرسید چه مقدار آذوقه داریم؟ مُعتِّب گفت: برای ماه‌های زیادی ما را کفایت می‌کند. آن حضرت با تأکید و [[اصرار]]، [[فرمان]] داد که آن را به [[بازار]] عرضه کنند و همانند دیگران به تهیۀ مخارج بپردازند و افزودند: مُعتِّب، از این به بعد [[خوراک]] عائله‌ام را با مخلوطی از گندم و جو تهیه کنید، هرچند [[خدا]] می‌داند که من می‌توانم نان گندم خوب به آنان بخورانم، ولی [[دوست]] می‌دارم خدا مرا در حالی ببیند که [[معیشت]] خود را به‌خوبی [یعنی متناسب با [[زمان]]] [[مدیریت]] می‌کنم<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۶۶، ح۲؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۴۳۷، ح۲۲۹۳۲ ({{متن حدیث|... عَنْ مُعَتِّبٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} وَ قَدْ يَزِيدُ السِّعْرُ بِالْمَدِينَةِ كَمْ عِنْدَنَا مِنْ طَعَامٍ قَالَ: قُلْتُ عِنْدَنَا مَا يَكْفِينَا أَشْهُراً كَثِيرَةً قَالَ: أَخْرِجْهُ وَ بِعْهُ. قَالَ: قُلْتُ لَهُ وَ لَيْسَ بِالْمَدِينَةِ طَعَامٌ. قَالَ: بِعْهُ. فَلَمَّا بِعْتُهُ قَالَ: اشْتَرِ مَعَ النَّاسِ يَوْماً بِيَوْمٍ‏ وَ قَالَ: يَا مُعَتِّبُ اجْعَلْ قُوتَ عِيَالِي نِصْفاً شَعِيراً وَ نِصْفاً حِنْطَةً، فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنِّي وَاجِدٌ أَنْ أُطْعِمَهُمُ الْحِنْطَةَ عَلَى وَجْهِهَا وَ لَكِنَّنِي أَحْبَبْتُ أَنْ يَرَانِيَ اللَّهُ قَدْ أَحْسَنْتُ تَقْدِيرَ الْمَعِيشَةِ}}). هرچند سند این روایت به گفته مجلسی در مرآة العقول (ج۱۹، ص۱۵۷) مجهول است، محتوای آن با محتوای روایت یک همین باب که صحیح بوده، مطابق است.</ref>. بر پایۀ این روایت، [[امام صادق]]{{ع}} در وضعیت [[تورم اقتصادی]]، با عرضه‌کردن گندم ذخیره شدۀ خود، [[سیاست]] کنترل [[قیمت‌ها]] را [[اجرا]] و از آن به مدیریت خوب تعبیر کرد. این کار، معیاری [[اقتصادی]] دربارۀ کنترل [[تورم]] شمرده می‌شود<ref>ر.ک: به فصل یکم همین کتاب، عنوان «مدیریت و تدبیر مالی» و فصل دوم، عنوان «مدیریت معاش مالی».</ref>.

مُعتِّب - که از [[موالی]] و خدمتکاران مورد [[اعتماد]]<ref>محمد بن حسن طوسی، رجال، ش۴۶۲۹ و ۵۱۰۳.</ref> [[امام کاظم]]{{ع}} هم بود - مطلب مشابهی را نقل کرده است مبنی بر اینکه امام کاظم{{ع}} در عرضۀ محصولِ باغِ تولیدِ میوۀ خود، وضعیت [[اقتصادی]] و [[قدرت]] خرید [[بازار]] [[مسلمین]] را در نظر داشت و همواره به نیروی کارش [[فرمان]] می‌داد هرگاه محصول باغ به بار نشست، آن را به بازار عرضه کنید و خودتان نیز مانند دیگرمسلمانان روزانه آن را بخرید<ref>محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۴۳۷، ح۲۲۹۳۳ ({{متن حدیث|... عَنْ مُعَتِّبٍ قَالَ: كَانَ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}} يَأْمُرُنَا إِذَا أَدْرَكَتِ الثَّمَرَةُ أَنْ نُخْرِجَهَا فَنَبِيعَهَا وَ نَشْتَرِيَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ يَوْماً بِيَوْمٍ}}).</ref>.
از این سه [[روایت]] و روایاتِ هم‌مضمون می‌توان نتیجه گرفت که دو عامل شیوۀ نادرست عرضۀ موجودی صاحبان کالا و فشار تقاضا - که از «[[مصرف]] نامناسب» بر می‌خیزد - از عوامل تورم‌اند و می‌توان با دو راهکار، یعنی با «‌مدیریت خوبِ صاحبان کالا در عرضۀ موجودی» و «مصرفِ درست و متناسب»، این دو عامل را سامان‌دهی و تا حدّی [[تورم]] را مهار کرد که در روایت [[امام صادق]]{{ع}} از این دو راهکار به «زندگی‌کردن متناسب با [[زمان]]» تعبیر شده است. شاید بتوان گفت سخن [[شهید صدر]] در این خصوص اشاره به همین مطلب است که می‌گوید: در [[توزیع]] محصولات نهایی، باید [[توازن]] [[اجتماعی]] یا همسنگی در مصرف - نه در‌آمد - رعایت شود<ref>سیدمحمدباقر صدر، اقتصادنا، ص۶۷۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۶۷</ref>

===ارزانی و عوامل آن===
همان‌گونه‌که در عنوان «[[سرمایه]] و ابزار کار» گفته شد، [[شاخص اقتصادی]] پایۀ سنجش و معیار مقایسه میان دو [[ارزش اقتصادی]] است که به لحاظ موارد، عوامل، آثار، زمان‌ها و مکان‌های مختلف، متفاوت و تغییرپذیر است. ارزانیِ کالاهایِ مورد نیاز [[جامعه]] نیز شاخص اقتصادی دارد که بر پایۀ آن، باید مورد بررسی قرار گیرد و می‌توان گفت بر پایۀ شاخص اقتصادی، این ارزانی که همان بیشتر یا مساوی‌بودن درآمد [[واقعی]] با درآمد اسمی است، عواملی دارد که عمدۀ آن ممکن است یک یا چند چیز باشد و می‌توان از عواملی مانند عدم [[کسر بودجه]]، افزایش‌نیافتن نامتناسب و عمومی دستمزد‌ها، [[احتکار]] یا ذخیره‌نکردن بدون علتِ کالاها در [[انبار]]<ref>توماس سووه، فرهنگ اصطلاحات اجتماعی و اقتصادی، ص۱۸۷.</ref>، عرضۀ مناسبِ موجودی صاحبان کالا، عدم فشار تقاضا و فراوانی اجناس در [[بازار]] نام برد.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۷۱</ref>

===اندازۀ هزینه===
اندازۀ مصرفِ هر فردی، به نیاز متناسب وی، وضعیت [[اقتصادی]] او و وضعیت اقتصادی زمانش بستگی دارد. نیاز فرد هم به لحاظ عوامل مختلف متفاوت است؛ عواملی از قبیل [[سلامت]]، [[بیماری]]، عیالمندی و مهمانداری و مراجعۀ [[نیازمندان]] به وی که هر کدام به تناسب خود، در اندازۀ هزینۀ او نقش دارند؛ حتی تلاش برای افزایش درآمد نیز در مخارج سرمایه‌ای و تهیۀ ابزار لازم برای [[تولید]] تأثیر دارد؛ چنان‌که وضعیت اقتصادی فرد و [[زمان]] او نیز در هزینه‌ها تأثیر دارد؛ برای نمونه دربارۀ شیوۀ [[پذیرایی]] [[امام صادق]]{{ع}} از [[مهمانان]] نقل شده که آن حضرت به‌گونه‌ای عمل می‌کرد که گویی در وعدۀ پذیرایی تمام غذای آماده‌شده به [[مصرف]] مهمان می‌رسید و چیزی برای خانوادۀ ایشان نمی‌ماند<ref>أبونُعیم احمد بن عبدالله اصفهانی، حلیة الأولیاء، ج۳، ص۱۹۲ ({{متن حدیث|... عَنِ الْهَيَّاجِ بْنِ بِسْطَامٍ: كَانَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ{{ع}} يُطْعِمُ حَتَّى لَا يَبْقَى لِعِيَالِهِ شَيْ‏ءٌ}}). این روایت را ابن‌جوزی در تذکرة الخواص (ص۳۴۲)، ابن‌شهرآشوب در مناقب آل‌ابی‌طالب (ج۴، ص۲۷۳)، رضی‌الدّین حلّی در العدد القویة (ص۱۵۲)، اربلی در کشف الغمة (ج۲، صص۱۵۷ و ۱۸۴) و مجلسی در بحار الانوار (ج۴۷، ص۳۳، ح۲۶ و۳۰) با همین سند نقل کرده‌اند که مستند همه آنان به حلیة الأولیاء می‌انجامد.</ref>. این گزارش از وضعیت مناسب اقتصادی آن حضرت و دورانی حکایت دارد که در آن دوران می‌توانست به این شیوه عمل کند و سپس برای [[خانواده]] غذای دیگری تهیه کند و اگر چنین نبود، [[رفتار]] آن حضرت نیز چنین نبود؛ چراکه امام صادق{{ع}} فردی نبود که بخواهد [[خوراک]] خانواده‌اش را - که تأمین‌شان [[واجب]] است - در مورد غیرضروری و [[مستحب]] هزینه کند و به آسیب آنان [[رضایت]] دهد؛ زیرا به فرمودۀ [[امیرمؤمنان]]{{ع}} «اگر عمل به [[مستحبات]] مایۀ [[زیان]] به [[واجبات]] باشد، باید [[مستحبات]] ترک شود»<ref>نهج‌البلاغه، حکمت ۲۷۹؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۴، ص۲۸۶، ح۵۱۷۷ ({{متن حدیث|إِذَا أَضَرَّتِ النَّوَافِلُ بِالْفَرَائِضِ فَارْفُضُوهَا}}).</ref>؛ همان حضرت{{ع}} وقتی هزینۀ زندگی‌اش با عیا‌لمندشدن افزایش یافت، از راه [[تجارت]] و کسب، آن را تأمین کرد؛ ازاین‌رو به مصادف - کارپرداز [[مالی]] خود - هزار دینار پرداخت و او را برای [[سفر]] به [[مصر]] جهت تجارت آماده کرد و به او فرمود: برای تجارت به مصر برو که هزینۀ [[زندگی]] بسیار شده است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۱۶۱، ح۱ ({{متن حدیث|... وَ قَالَ لَهُ تَجَهَّزْ حَتَّى تَخْرُجَ إِلَى مِصْرَ فَإِنَّ عِيَالِي قَدْ كَثُرُوا قَالَ فَتَجَهَّزَ بِمَتَاعٍ وَ خَرَجَ مَعَ التُّجَّارِ...}}). به گفته مجلسی، سند این روایت مجهول است (مرآة العقول، ج۱۹، ص۱۵۰)؛ ولی محتوای آن با روایات معتبر این باب هماهنگ است.</ref>. از این عبارت علاوه بر مطلب یادشده، بر می‌آید که یکی از عوامل تأثیرگذار بر [[تغییر]] وضع زندگی او افزایش عایله‌اش بود.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۳۷۱</ref>

== منابع ==
{{منابع}}

# [[پرونده:IM010608.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)|'''سیره معیشتی معصومان''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سیره معصوم]]