همجنس‌گرایی در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-24T10:02:44Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~رذایل اخلاقی~~]]		[[رده:گناهان کبیره]]

Bahmani: /* پانویس */

2023-12-24T09:59:46Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:رذایل اخلاقی]]

Jaafari در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۲

2023-12-24T07:12:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	دقت نظر در [[احکام]] لواط و سحق به عنوان دو عمل شنیع که بسیار [[نکوهش]] شده و در [[قرآن کریم]]، قومی به [[جرم]] این عمل [[ناپسند]] دچار [[عذاب]] سخت [[الهی]] شده‌اند<ref>{{متن قرآن\|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ}} «و لوط را (به پیامبری فرستادیم) آنگاه که به قوم خود گفت: آیا (آن) کار زشت را انجام می‌دهید که پیش از شما هیچ کس از جهانیان انجام نداده است؟!» سوره اعراف، آیه ۸۰؛ {{متن قرآن\|قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ * فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ}} «(فرشتگان) گفتند: ای لوط! ما فرستادگان پروردگار توییم، آنان هیچ‌گاه به تو نمی‌رسند پس، در پاره‌ای از شب خانواده‌ات را بکوچان مگر زنت را که آنچه به آنان خواهد رسید به او نیز می‌رسد و هیچ‌یک از شما نباید روی بگرداند؛ بی‌گمان آنان را پیمانگاه، پگاه است؛ آیا پگاه نزدیک نیست؟ * پس چون «امر» ما در رسید آن شهر را زیر و رو گرداندیم و بر آن سنگپارگانی از گل- سنگی پی‌درپی باراندیم» سوره هود، آیه ۸۱-۸۲؛ {{متن قرآن\|فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ}} «و آن (داوری) را به سلیمان فهماندیم و به هر یک داوری و دانشی دادیم و کوه‌ها و پرنده‌ها را رام کردیم که همراه با داوود نیایش می‌کردند و کننده (ی این کار) بودیم» سوره انبیاء، آیه ۷۹.</ref>، بیانگر آن است که حد و [[تعزیر]] بر عامل به این [[معاصی]]، به سبب تأثیرگذاری بسیار منفی آنها بر روند طبیعی بقای [[زندگی]] و ارزش‌های [[حاکم]] بر [[خانواده]] و [[حفظ]] [[نسب]] و [[نسل]] و سامان [[اجتماع]] است. این دو [[معصیت]]، افزون بر ایجاد روابط [[غیر طبیعی]] میان مردان و [[زنان]]، خانواده و نیز اجتماع به عنوان کانون [[تکوین]] و [[تربیت]] [[انسان]] را نیز تباه می‌کند و [[بقای نسل]] انسان را به عنوان یک [[ارزش]] [[فطری]] و طبیعی دچار مخاطره می‌کند. بی‌گمان یکی از علل [[اعمال]] مجازات‌های [[شرعی]] بسیار سخت و سنگین بر فرد لواط کننده و مرتکب سحق، یعنی [[قتل]] به نحو زجرآور، همین [[تباهی]] تدریجی بقای نسل انسان و کیان اجتماع است. اساساً نوع نگاه [[فقیه]] به لواط و سحق بر مبنای حفظ نسب است و بی‌گمان هر آنچه نسب به عنوان یکی از [[مصالح]] و مقاصد شرعی را به خطر بیندازد، از نظر فقیه [[مذموم]] و محکوم به زواجر و عواقب سخت است؛ چراکه نسب و حفظ آن همانا حفظ اصل و ریشه انسان به عنوان [[خلیفه الهی]] در [[زمین]] است<ref>شهید اول، الدروس، ج۲، ص۳۸.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۸۱.</ref>		دقت نظر در [[احکام]] لواط و سحق به عنوان دو عمل شنیع که بسیار [[نکوهش]] شده و در [[قرآن کریم]]، قومی به [[جرم]] این عمل [[ناپسند]] دچار [[عذاب]] سخت [[الهی]] شده‌اند<ref>{{متن قرآن\|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ}} «و لوط را (به پیامبری فرستادیم) آنگاه که به قوم خود گفت: آیا (آن) کار زشت را انجام می‌دهید که پیش از شما هیچ کس از جهانیان انجام نداده است؟!» سوره اعراف، آیه ۸۰؛ {{متن قرآن\|قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ * فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ}} «(فرشتگان) گفتند: ای لوط! ما فرستادگان پروردگار توییم، آنان هیچ‌گاه به تو نمی‌رسند پس، در پاره‌ای از شب خانواده‌ات را بکوچان مگر زنت را که آنچه به آنان خواهد رسید به او نیز می‌رسد و هیچ‌یک از شما نباید روی بگرداند؛ بی‌گمان آنان را پیمانگاه، پگاه است؛ آیا پگاه نزدیک نیست؟ * پس چون «امر» ما در رسید آن شهر را زیر و رو گرداندیم و بر آن سنگپارگانی از گل- سنگی پی‌درپی باراندیم» سوره هود، آیه ۸۱-۸۲؛ {{متن قرآن\|فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ}} «و آن (داوری) را به سلیمان فهماندیم و به هر یک داوری و دانشی دادیم و کوه‌ها و پرنده‌ها را رام کردیم که همراه با داوود نیایش می‌کردند و کننده (ی این کار) بودیم» سوره انبیاء، آیه ۷۹.</ref>، بیانگر آن است که حد و [[تعزیر]] بر عامل به این [[معاصی]]، به سبب تأثیرگذاری بسیار منفی آنها بر روند طبیعی بقای [[زندگی]] و ارزش‌های [[حاکم]] بر [[خانواده]] و [[حفظ]] [[نسب]] و [[نسل]] و سامان [[اجتماع]] است. این دو [[معصیت]]، افزون بر ایجاد روابط [[غیر طبیعی]] میان مردان و [[زنان]]، خانواده و نیز اجتماع به عنوان کانون [[تکوین]] و [[تربیت]] [[انسان]] را نیز تباه می‌کند و [[بقای نسل]] انسان را به عنوان یک [[ارزش]] [[فطری]] و طبیعی دچار مخاطره می‌کند. بی‌گمان یکی از علل [[اعمال]] مجازات‌های [[شرعی]] بسیار سخت و سنگین بر فرد لواط کننده و مرتکب سحق، یعنی [[قتل]] به نحو زجرآور، همین [[تباهی]] تدریجی بقای نسل انسان و کیان اجتماع است. اساساً نوع نگاه [[فقیه]] به لواط و سحق بر مبنای حفظ نسب است و بی‌گمان هر آنچه نسب به عنوان یکی از [[مصالح]] و مقاصد شرعی را به خطر بیندازد، از نظر فقیه [[مذموم]] و محکوم به زواجر و عواقب سخت است؛ چراکه نسب و حفظ آن همانا حفظ اصل و ریشه انسان به عنوان [[خلیفه الهی]] در [[زمین]] است<ref>شهید اول، الدروس، ج۲، ص۳۸.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان\|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)\|فقه و امنیت]] ص ۸۱.</ref>


	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همجنس‌گرایی | عنوان مدخل = همجنس‌گرایی | مداخل مرتبط = همجنس‌گرایی در معارف مهدویت - همجنس‌گرایی در فقه اسلامی - همجنس‌گرایی در جامعه‌شناسی اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==لواط و سُحق (همجنس‌بازی)== دو عمل شنیع لواط...» ایجاد کرد

2023-12-24T07:12:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همجنس‌گرایی | عنوان مدخل = همجنس‌گرایی | مداخل مرتبط = همجنس‌گرایی در معارف مهدویت - همجنس‌گرایی در فقه اسلامی - همجنس‌گرایی در جامعه‌شناسی اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==لواط و سُحق (همجنس‌بازی)== دو عمل شنیع لواط...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = همجنس‌گرایی
| عنوان مدخل = همجنس‌گرایی
| مداخل مرتبط = [[همجنس‌گرایی در معارف مهدویت]] - [[همجنس‌گرایی در فقه اسلامی]] - [[همجنس‌گرایی در جامعه‌شناسی اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==لواط و سُحق (همجنس‌بازی)==
دو عمل شنیع لواط و سحق که امروزه به [[همجنس بازی]] تعبیر می‌شود، از جرایمی است که در فقه برایشان حد و [[تعزیر]] معین شده است. البته [[احکام]] و حدود این دو عمل تفاوت‌هایی با هم دارند که به آنها اشاره می‌کنیم.

۱. لواط: لواط از [[اعمال]] شنیعی است که در [[قصص قرآنی]] نیز درباره [[قوم حضرت لوط]] از آن یاد شده است و [[خداوند]] مرتکبان را دچار [[عذاب]] سخت کرد<ref>{{متن قرآن|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ}} «و لوط را (به پیامبری فرستادیم) آنگاه که به قوم خود گفت: آیا (آن) کار زشت را انجام می‌دهید که پیش از شما هیچ کس از جهانیان انجام نداده است؟!» سوره اعراف، آیه ۸۰؛ {{متن قرآن|قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ * فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ}} «(فرشتگان) گفتند: ای لوط! ما فرستادگان پروردگار توییم، آنان هیچ‌گاه به تو نمی‌رسند پس، در پاره‌ای از شب خانواده‌ات را بکوچان مگر زنت را که آنچه به آنان خواهد رسید به او نیز می‌رسد و هیچ‌یک از شما نباید روی بگرداند؛ بی‌گمان آنان را پیمانگاه، پگاه است؛ آیا پگاه نزدیک نیست؟ * پس چون «امر» ما در رسید آن شهر را زیر و رو گرداندیم و بر آن سنگپارگانی از گل- سنگی پی‌درپی باراندیم» سوره هود، آیه ۸۱-۸۲؛ {{متن قرآن|فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ}} «و آن (داوری) را به سلیمان فهماندیم و به هر یک داوری و دانشی دادیم و کوه‌ها و پرنده‌ها را رام کردیم که همراه با داوود نیایش می‌کردند و کننده (ی این کار) بودیم» سوره انبیاء، آیه ۷۹.</ref>. با توجه به تأثیر بسیار منفی لواط بر [[امنیت]] [[خانواده]] و [[اجتماع]]، [[احکام]] شدیدی در [[فقه]] برای آن وضع شده است. عمل لواط با [[اقرار]] فاعل یا مفعول به چهار مرتبه یا [[شهادت]] چهار مرد به طور [[مشاهده]]، در صورتی که جامع شرایط قبول باشند، [[اثبات]] می‌شود. در مقر - فاعل باشد یا مفعول - [[بلوغ]] و [[کمال عقل]] و [[حریت]] و [[اختیار]] و قصد، شرط است؛ بنابراین اقرار [[کودک]] و دیوانه و عبد و [[مکره]] و [[شوخی]] کننده، اعتباری ندارد<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۴، ص۱۹۹.</ref>.
حد لواط در فقه [[قتل]] است؛ اما درباره نحوه اجرای [[حکم]] قتل برای لواط کننده (فاعل یا مفعول)، [[حاکم]] در اجرای قتل مخیر است بین اینکه گردن او را با [[شمشیر]] بزند یا او را از جای بلندی مانند [[کوه]] با دست‌ها و پاهای بسته، پرتاب کند یا او را در [[آتش]] بسوزاند یا او را [[رجم]] نماید - و بنا بر قولی - یا دیواری روی او خراب کند. البته جمع بین بقیه [[مجازات‌ها]] و [[سوزاندن]]، به اینکه کشته شود و سپس سوزانده شود، جایز است<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۴، ص۱۹۹.</ref>. اگر لواط کننده کمتر از چهار بار به عمل لواط [[اقرار]] کند، حد زده نمی‌شود و [[حاکم]] [[حق]] دارد او را به طوری که [[صلاح]] می‌بیند، [[تعزیر]] نماید. [[اتهام]] لواط با [[شهادت]] [[زنان]] - جداگانه باشند یا با هم - [[اثبات]] نمی‌شود؛ اما حاکم - [[امام]] باشد یا غیر آن - می‌تواند به علمش [[حکم]] کند.

شایان ذکر است که اگر کمتر از چهار نفر به لواط فردی شهادت دهند، نه تنها لواط و به تبع آن، حد اثبات نمی‌شود، بلکه حد بر [[شاهدان]] به خاطر [[افترا]] جاری می‌شود. این [[حکم فقهی]] با [[هدف]] [[حفظ]] عرض و آبروی افراد و جلوگیری از رواج [[بهتان]] و [[تهمت]] با اغراض شخصی [[تشریع]] شده است تا [[امنیت روانی]] و آبروی افراد در [[جامعه]] سلب نشود. در همین راستا اگر کسی که لواط مرتکب شده - دخول صورت گرفته یا نه - پیش از [[قیام]] [[بینه]] [[توبه]] کند، حد ساقط می‌شود و اگر پس از آن توبه کند، ساقط نمی‌شود و اگر ثبوت آن به اقرار او باشد، سپس توبه نماید، پس [[امام حق]] دارد او را [[عفو]] نماید یا [[اجرای حد]] کند. همچنین [[نایب امام]] نیز ظاهراً این حق را دارد<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۴، ص۱۹۹.</ref>.

۲. سحق درباره مفهوم «سحق» در [[فقه]] آمده که سحق عبارت است از وطی [[زن]] با زن. سحق نیز اثبات می‌شود با آنچه که لواط به آن اثبات می‌شود. حد سحق یکصد ضربه تازیانه است به شرط [[بلوغ]] و [[عقل]] و [[اختیار]]، محصنه باشد یا نه. بعضی از [[فقها]] گفته‌اند حد سحق در مورد محصنه [[رجم]] است. در اجرای حد سحق بین فاعل و مفعوله و کافره و [[مسلمه]] فرقی نیست<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۴، ص۲۰۱.</ref>. شایان ذکر است که اگر مساحقه تکرار شود، در صورتی که حد در خلال آنها واقع شده باشد، سحق کننده در مرتبه چهارم کشته می‌شود<ref>سیدروح الله موسوی خمینی، ترجمه تحریر الوسیله، ج۴، ص۲۰۱.</ref>.

دقت نظر در [[احکام]] لواط و سحق به عنوان دو عمل شنیع که بسیار [[نکوهش]] شده و در [[قرآن کریم]]، قومی به [[جرم]] این عمل [[ناپسند]] دچار [[عذاب]] سخت [[الهی]] شده‌اند<ref>{{متن قرآن|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ}} «و لوط را (به پیامبری فرستادیم) آنگاه که به قوم خود گفت: آیا (آن) کار زشت را انجام می‌دهید که پیش از شما هیچ کس از جهانیان انجام نداده است؟!» سوره اعراف، آیه ۸۰؛ {{متن قرآن|قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ * فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ}} «(فرشتگان) گفتند: ای لوط! ما فرستادگان پروردگار توییم، آنان هیچ‌گاه به تو نمی‌رسند پس، در پاره‌ای از شب خانواده‌ات را بکوچان مگر زنت را که آنچه به آنان خواهد رسید به او نیز می‌رسد و هیچ‌یک از شما نباید روی بگرداند؛ بی‌گمان آنان را پیمانگاه، پگاه است؛ آیا پگاه نزدیک نیست؟ * پس چون «امر» ما در رسید آن شهر را زیر و رو گرداندیم و بر آن سنگپارگانی از گل- سنگی پی‌درپی باراندیم» سوره هود، آیه ۸۱-۸۲؛ {{متن قرآن|فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ وَكُنَّا فَاعِلِينَ}} «و آن (داوری) را به سلیمان فهماندیم و به هر یک داوری و دانشی دادیم و کوه‌ها و پرنده‌ها را رام کردیم که همراه با داوود نیایش می‌کردند و کننده (ی این کار) بودیم» سوره انبیاء، آیه ۷۹.</ref>، بیانگر آن است که حد و [[تعزیر]] بر عامل به این [[معاصی]]، به سبب تأثیرگذاری بسیار منفی آنها بر روند طبیعی بقای [[زندگی]] و ارزش‌های [[حاکم]] بر [[خانواده]] و [[حفظ]] [[نسب]] و [[نسل]] و سامان [[اجتماع]] است. این دو [[معصیت]]، افزون بر ایجاد روابط [[غیر طبیعی]] میان مردان و [[زنان]]، خانواده و نیز اجتماع به عنوان کانون [[تکوین]] و [[تربیت]] [[انسان]] را نیز تباه می‌کند و [[بقای نسل]] انسان را به عنوان یک [[ارزش]] [[فطری]] و طبیعی دچار مخاطره می‌کند. بی‌گمان یکی از علل [[اعمال]] مجازات‌های [[شرعی]] بسیار سخت و سنگین بر فرد لواط کننده و مرتکب سحق، یعنی [[قتل]] به نحو زجرآور، همین [[تباهی]] تدریجی بقای نسل انسان و کیان اجتماع است. اساساً نوع نگاه [[فقیه]] به لواط و سحق بر مبنای حفظ نسب است و بی‌گمان هر آنچه نسب به عنوان یکی از [[مصالح]] و مقاصد شرعی را به خطر بیندازد، از نظر فقیه [[مذموم]] و محکوم به زواجر و عواقب سخت است؛ چراکه نسب و حفظ آن همانا حفظ اصل و ریشه انسان به عنوان [[خلیفه الهی]] در [[زمین]] است<ref>شهید اول، الدروس، ج۲، ص۳۸.</ref>.<ref>[[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|فقه و امنیت]] ص ۸۱.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010643.jpg|22px]] [[محمد اسماعیل نباتیان|نباتیان، محمد اسماعیل]]، [[فقه و امنیت (کتاب)|'''فقه و امنیت''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}