هند بنت سهیل بن عمرو عامری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۹

2026-03-14T05:29:21Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 ==آشنایی اجمالی==
 [[هند دختر سهیل بن عمرو]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ تَزَوَّجَ الْحَسَنُ هِنْدَ بِنْتِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو}}).</ref> بن عبد شمس بن عبدود بن نصر بن مالک بن حِسل بن عامر بن لؤی است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۵۳.</ref>. پدر او سهیل در [[فتح مکه]] [[اسلام]] آورد و پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} در بازداری [[قریشیان]] [[مکه]] از [[ارتداد]] نقش داشت<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۸۰، ش ۲۳۲۵.</ref>. مادر هند، «[[حنفاء دختر ابوجهل|حنفاء]]» دختر [[ابوجهل بن هشام بن مغیره]] بود<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴.</ref>.
@@ خط ۱۳: / خط ۲۰: @@
 # [[ابن‌شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی با نقل این داستان درباره [[همسر]] [[عبدالله بن عامر]] - با کمی تفاوت - نام آن زن را [[ام خالد]] دختر ابوجندل<ref>ابوجندل پسر سهیل بن عمرو است که ضمن مخالفت پدر و مادر مسلمان شد و در این راه در مکه شکنجه شد و با پیامبر{{صل}} به مدینه هجرت کرد (ر.ک: محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۲، ص۶۰۷).</ref> بن سهیل یعنی [[برادر]] زاده هند دختر سهیل ثبت کرده‌اند<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۳۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۷۱.</ref>؛ ولی به گفته [[ابن‌سعد]]، ابوجندل در دوره [[خلافت عمر]] به سال ۱۸ [[هجرت]] در [[شام]] درگذشت و [[فرزندی]] از او نماند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۸۴.</ref>. پس با فرض صحت این خبر، نام این زن همان هند بنت سهیل است، نه برادرزاده او.
 # این گزارش نزد رجال‌شناسان به ویژه [[رجالیان اهل سنت]] [[ضعیف]] است؛ زیرا اولاً مرسلِ غیر قابل اعتماد است؛ ثانیاً دیگر افراد حاضر در سند آن، [[علی بن محمد مدائنی]] (۱۳۵-۲۲۵ یا ۲۲۸ق)، [[ابوبکر هذلی]] (م. ۱۶۷ق) و [[ابن‌سیرین]] (۳۳ - ۱۱۰ق) هستند. درباره مدائنی در گزارش مربوط به [[حفصه]] دختر عبدالرحمن خواهد آمد که وی از [[ضعیفان]] بود و نقلش قابل اعتماد نیست<ref>عبدالله بن عدی جرجانی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۵، ص۲۱۳.</ref>، مگر اینکه پشتیبان داشته باشد و در اینجا ندارد. [[ابو بکر هذلی]] هم علاوه بر [[ضعیف]] بودن متروک‌الحدیث دانسته شد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، خامسة، ج۱، ص۳۰۳، اخبار متفرقه، ش ۲۶۲؛ محمد بن احمد ذهبی، دیوان المتروکین و الضعفاء، ص۳۵۲ ({{عربی|... مُجْمَعٌ عَلَى ضَعْفِهِ}}).</ref>. ابن‌سیرین نیز [[منحرف]] از [[اهل‌بیت]]{{عم}} به‌شمار می‌‌آید. او هرچند به [[عرفان]] [[شهرت]] دارد، با این توجه که در [[بصره]] می‌‌زیست و کاتب [[انس بن مالک]] و یار [[حسن بصری]] بود<ref>ابن‌خلکان، وفیات الاعیان، ج۴، ص۱۸۲.</ref> و اینان همگی گرایش عثمانی داشتند و از [[امیرمؤمنان]]{{ع}} و خاندانش [[انحراف]] داشتند<ref>ر.ک: محمد بن احمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۵۶۳-۵۸۸، ش۲۲۳؛ ص۶۰۶-۶۲۲، ش ۲۴۶.</ref>، نمی‌توان سخن آنان را در موردی که پشتیبان ندارد، پذیرفت که در این مورد بی‌پشتیبان است.
-# این [[ازدواج]] با فرض صحت آن برای بازگرداندن این [[زن]] به [[خانه]] [[همسر]] پیشین او بود؛ چنان‌که از این تعبیر ایشان «من بهترین محلل برای شما هستم»<ref>{{عربی|فَلَا أَرَاكَ تَجِدُ مُحَلِّلًا لَكُمَا خَيْرًا مِنِّي؟}} (احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۳، ص۲۱؛ همو، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۳).</ref> همین نکته برمی‌‌آید و به نقل [[ابن‌شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی، این زن به [[زندگی]] با [[عبدالله بن عامر]] بازگشت<ref>محمد بن ابی‌طالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۵۸.</ref>.
+# این [[ازدواج]] با فرض صحت آن برای بازگرداندن این [[زن]] به [[خانه]] [[همسر]] پیشین او بود؛ چنان‌که از این تعبیر ایشان «من بهترین محلل برای شما هستم»<ref>{{عربی|فَلَا أَرَاكَ تَجِدُ مُحَلِّلًا لَكُمَا خَيْرًا مِنِّي؟}} (احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۳، ص۲۱؛ همو، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۳).</ref> همین نکته برمی‌‌آید و به نقل [[ابن‌شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی، این زن به [[زندگی]] با [[عبدالله بن عامر]] بازگشت<ref>محمد بن ابی‌طالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۵۸.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۱۲.</ref>

Wasity: صفحه‌ای تازه حاوی «==آشنایی اجمالی== هند دختر سهیل بن عمرواحمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ تَزَوَّجَ الْحَسَنُ هِنْدَ بِنْتِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو}}). بن عبد شمس بن عبدود بن نصر بن مالک بن حِ...» ایجاد کرد

2026-03-12T10:48:17Z

صفحه‌ای تازه حاوی «==آشنایی اجمالی== هند دختر سهیل بن عمرو<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ تَزَوَّجَ الْحَسَنُ هِنْدَ بِنْتِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو}}).</ref> بن عبد شمس بن عبدود بن نصر بن مالک بن حِ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

==آشنایی اجمالی==
[[هند دختر سهیل بن عمرو]]<ref>احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۲۰ ({{عربی|وَ تَزَوَّجَ الْحَسَنُ هِنْدَ بِنْتِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو}}).</ref> بن عبد شمس بن عبدود بن نصر بن مالک بن حِسل بن عامر بن لؤی است<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۵۳.</ref>. پدر او سهیل در [[فتح مکه]] [[اسلام]] آورد و پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} در بازداری [[قریشیان]] [[مکه]] از [[ارتداد]] نقش داشت<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۸۰، ش ۲۳۲۵.</ref>. مادر هند، «[[حنفاء دختر ابوجهل|حنفاء]]» دختر [[ابوجهل بن هشام بن مغیره]] بود<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۴.</ref>.

به گفته [[مدائنی]]<ref>ویلفرد مادلونگ این داستان را نسخه‌برداری از داستان تلاش معاویه برای ازدواج یزید با ام‌اسحاق می‌داند. دلیل ایشان این است که مدائنی آن را بدون سند و با تعبیر «بلغنی» نقل کرده است (جانشینی حضرت محمد، ص۵۱۰).</ref>، هند نخست با عبدالرحمن پسر عتاب<ref>عتاب پدر عبدالرحمن در دوره پیامبر{{صل}} والی مکه بود و پس از آن حضرت در نبرد جمل با عایشه بود و در بصره نیز کشته شد. (ر.ک: ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج۵، ص۳۵).</ref> بن اسید ازدواج کرد. عبدالرحمن از او جدا شد و سپس به ازدواج [[عبدالله بن عامر بن کریز]]<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۱۸۴، ش ۳۰۳۱. مادربزرگ پدری عبدالله بن عامر، ام‌حکیم البیضاء دختر عبدالمطلب، عمه پیامبر{{صل}} بود.</ref> درآمد که او نیز با [[نیرنگ]] معاویه ـ مبنی بر ازدواجش با دختر معاویه و رسیدن به [[حکومت بصره]]<ref>معاویه به او وعده داده بود اگر همسرت را طلاق دهی، دخترم هند را به عقد تو در می‌‌آورم و حکومت بصره را نیز به تو می‌‌سپارم. عبدالله همسرش را طلاق داد؛ ولی به دختر معاویه نرسید (محمد بن ابی‌طالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۵۸). اما یوسفی غروی می‌‌نویسد: وی به دختر معاویه رسیده بود (ابومخنف کوفی، وقعة الطف، ص۲۶۹، پانوشت. زوجه ابنته هند بنت معاویة).</ref> ـ طلاقش داد<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۷۳.</ref>. در این فرصت، معاویه با واسطه قرار دادن [[ابوهریره]] - و به نقلی [[ابودرداء]] - از هند برای پسرش یزید خواستگاری کرد. ابوهریره در این مسیر با [[امام حسن]]{{ع}} مواجه شد و آن حضرت با [[آگاهی]] از وضعیت فرمود: از من هم نزد هند نام ببر. ابوهریره پیش هند رفت و موضوع را با او در میان نهاد. هند با [[مشورت]] ابوهریره [[امام مجتبی]]{{ع}} را برگزید و به ازدواجش درآمد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱۰، ص۳۰۴؛ احمد بن یحیی بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰ (اعلمی)؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۲۱ (به نقل از مدائنی)؛ محمد بن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۵۰.</ref>.

[[عبدالله بن عامر]] برای استرداد امانتی که نزد هند داشت، روزی از امام حسن{{ع}} [[اجازه]] خواست آن را از هند باز پس گیرد. [[امام]] نیز اجازه داد. عبدالله بن عامر که از هند دختری داشت، از او درخواست کرده بود دخترش را به وی بازگرداند؛ ولی دختر و مادر [[گریه]] کردند و ابن‌عامر هم سخت [[اندوهگین]] شد<ref>سبط ابن‌جوزی، تذکرةالخواص، ص۲۱۵.</ref>. امام با استفاده از فرصت به ابن‌عامر پیشنهاد داد که امام محلل<ref>«محلل» واژه‌ای فقهی است و در جایی به کار می‌رود که اگر بین زن و شوهری سه بار طلاق رخ داد، برای بار چهارم نمی‌توانند با یکدیگر ازدواج کنند. در این فرض آن زن باید با مرد دیگری ازدواج کند و طلاق گیرد تا بتواند با همسر پیشین ازدواج کند. به همسر دوم «محلل» می‌گویند در مورد ابن عامر، هر چند سه طلاق رخ نداده بود، امام{{ع}} برای زمینه‌سازی و بازگرداندن آن دو نفر به زندگی مجدد از این واژه استفاده کرد.</ref> باشد و از هند جدا شود و ابن‌عامر و هند به [[زندگی]] سابق بازگردند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱۰، ص۳۰۴؛ احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۱.</ref>، هرچند به نقل [[بلاذُری]]، ابن‌عامر نپذیرفت، برابر گزارشی دیگر، آن دو به زندگی بازگشتند<ref>محمد بن ابی‌طالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۵۸.</ref>.

به نظر می‌رسد گزارش [[بلاذری]] درست نباشد؛ زیرا:

*اولاً: با لحاظ جایگاه [[امامت امام مجتبی]]{{ع}} و [[دوراندیشی]] وی ایشان به بازخورد ابن‌عامر توجه داشت؛ از این‌رو اگر چنین اقدامی عملی نبود، هیچ‌گاه به او پیشنهاد نمی‌کرد.
* ثانیاً: با توجه به شرایط ابن‌عامر که [[فریب]] معاویه را خورده بود و همسرش را از دست داده بود، زمینه برای پذیرش او به جد آماده بود. به همین دلیل [[امام]] پیشنهاد بازگشت به زندگی را مطرح کرد.
* ثالثاً: ابن‌عامر و آن [[زن]] [[فرزند]] مشترکی داشتند و این وضعیت اقتضا می‌کرد ابن‌عامر پیشنهاد امام را بپذیرد در بررسی این نقل چند نکته به نظر می‌رسد:
# [[ابن‌شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی با نقل این داستان درباره [[همسر]] [[عبدالله بن عامر]] - با کمی تفاوت - نام آن زن را [[ام خالد]] دختر ابوجندل<ref>ابوجندل پسر سهیل بن عمرو است که ضمن مخالفت پدر و مادر مسلمان شد و در این راه در مکه شکنجه شد و با پیامبر{{صل}} به مدینه هجرت کرد (ر.ک: محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۲، ص۶۰۷).</ref> بن سهیل یعنی [[برادر]] زاده هند دختر سهیل ثبت کرده‌اند<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۳۸؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۷۱.</ref>؛ ولی به گفته [[ابن‌سعد]]، ابوجندل در دوره [[خلافت عمر]] به سال ۱۸ [[هجرت]] در [[شام]] درگذشت و [[فرزندی]] از او نماند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۸۴.</ref>. پس با فرض صحت این خبر، نام این زن همان هند بنت سهیل است، نه برادرزاده او.
# این گزارش نزد رجال‌شناسان به ویژه [[رجالیان اهل سنت]] [[ضعیف]] است؛ زیرا اولاً مرسلِ غیر قابل اعتماد است؛ ثانیاً دیگر افراد حاضر در سند آن، [[علی بن محمد مدائنی]] (۱۳۵-۲۲۵ یا ۲۲۸ق)، [[ابوبکر هذلی]] (م. ۱۶۷ق) و [[ابن‌سیرین]] (۳۳ - ۱۱۰ق) هستند. درباره مدائنی در گزارش مربوط به [[حفصه]] دختر عبدالرحمن خواهد آمد که وی از [[ضعیفان]] بود و نقلش قابل اعتماد نیست<ref>عبدالله بن عدی جرجانی، الکامل فی ضعفاء الرجال، ج۵، ص۲۱۳.</ref>، مگر اینکه پشتیبان داشته باشد و در اینجا ندارد. [[ابو بکر هذلی]] هم علاوه بر [[ضعیف]] بودن متروک‌الحدیث دانسته شد<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، خامسة، ج۱، ص۳۰۳، اخبار متفرقه، ش ۲۶۲؛ محمد بن احمد ذهبی، دیوان المتروکین و الضعفاء، ص۳۵۲ ({{عربی|... مُجْمَعٌ عَلَى ضَعْفِهِ}}).</ref>. ابن‌سیرین نیز [[منحرف]] از [[اهل‌بیت]]{{عم}} به‌شمار می‌‌آید. او هرچند به [[عرفان]] [[شهرت]] دارد، با این توجه که در [[بصره]] می‌‌زیست و کاتب [[انس بن مالک]] و یار [[حسن بصری]] بود<ref>ابن‌خلکان، وفیات الاعیان، ج۴، ص۱۸۲.</ref> و اینان همگی گرایش عثمانی داشتند و از [[امیرمؤمنان]]{{ع}} و خاندانش [[انحراف]] داشتند<ref>ر.ک: محمد بن احمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۵۶۳-۵۸۸، ش۲۲۳؛ ص۶۰۶-۶۲۲، ش ۲۴۶.</ref>، نمی‌توان سخن آنان را در موردی که پشتیبان ندارد، پذیرفت که در این مورد بی‌پشتیبان است.
# این [[ازدواج]] با فرض صحت آن برای بازگرداندن این [[زن]] به [[خانه]] [[همسر]] پیشین او بود؛ چنان‌که از این تعبیر ایشان «من بهترین محلل برای شما هستم»<ref>{{عربی|فَلَا أَرَاكَ تَجِدُ مُحَلِّلًا لَكُمَا خَيْرًا مِنِّي؟}} (احمد بن یحیی بلاذری، انساب الأشراف، ج۳، ص۲۱؛ همو، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۲۷۳).</ref> همین نکته برمی‌‌آید و به نقل [[ابن‌شهرآشوب]] و [[حسینی]] کرکی، این زن به [[زندگی]] با [[عبدالله بن عامر]] بازگشت<ref>محمد بن ابی‌طالب حسینی حائری کرکی، تسلیة المجالس و زینة المجالس، ج۲، ص۵۸.</ref>.