واعظ در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۴

2024-07-10T08:24:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = واعظ		\| موضوع مرتبط = واعظ
	\| عنوان مدخل = [[واعظ]]		\| عنوان مدخل = واعظ
	\| مداخل مرتبط = ~~[[واعظ در حدیث]] -~~ [[واعظ در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[واعظ در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	# دوره [[انقلاب اسلامی]]: [[حسین انصاریان]]، [[عبدالله فاطمی‌نیا]]، [[سید ابوالقاسم شجاعی]]، [[کاظم راشد یزدی]]، [[سید حسین هاشمی‌نژاد]]، [[مهدی دانشمند]] و [[علی رضا پناهیان]].		# دوره [[انقلاب اسلامی]]: [[حسین انصاریان]]، [[عبدالله فاطمی‌نیا]]، [[سید ابوالقاسم شجاعی]]، [[کاظم راشد یزدی]]، [[سید حسین هاشمی‌نژاد]]، [[مهدی دانشمند]] و [[علی رضا پناهیان]].

	امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>		امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~واعظ~~]]		[[رده:موعظه]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T09:06:36Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۳۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==سخنور مذهبی==		== سخنور مذهبی ==
	«[[واعظ]]» در لغت به معنی اندرزگو و نصیحت‌کننده است و در اصطلاح به کسی گفته می‌شود که در مجالس مذهبی به [[منبر]] می‌رود و برای جمعی [[سخنرانی]] می‌کند. واعظان معمولاً [[روحانی]] و معمم‌اند؛ گرچه الزاماً تحصیلات عالیه [[حوزوی]] ندارند و در [[سلسله]] مراتب صنفی [[روحانیت]]، در رده [[پایین‌تر]] از [[علما]] و [[مجتهدان]] و بالاتر از [[روضه‌خوانان]] قرار می‌گیرند.		«[[واعظ]]» در لغت به معنی اندرزگو و نصیحت‌کننده است و در اصطلاح به کسی گفته می‌شود که در مجالس مذهبی به [[منبر]] می‌رود و برای جمعی [[سخنرانی]] می‌کند. واعظان معمولاً [[روحانی]] و معمم‌اند؛ گرچه الزاماً تحصیلات عالیه [[حوزوی]] ندارند و در [[سلسله]] مراتب صنفی [[روحانیت]]، در رده [[پایین‌تر]] از [[علما]] و [[مجتهدان]] و بالاتر از [[روضه‌خوانان]] قرار می‌گیرند.

خط ۲۸:		خط ۲۸:

	از مشهورترین وعاظ ادوار گذشته می‌توان به نام‌های زیر اشاره کرد:		از مشهورترین وعاظ ادوار گذشته می‌توان به نام‌های زیر اشاره کرد:
	#دوره تیموری: [[ملاحسین واعظ کاشفی]]		# دوره تیموری: [[ملاحسین واعظ کاشفی]]
	#دوره صفوی: [[نورالله واعظ یزدی]]، [[هدایت حسین]] و [[محمد حکیما]] (در یزد)		# دوره صفوی: [[نورالله واعظ یزدی]]، [[هدایت حسین]] و [[محمد حکیما]] (در یزد)
	#دوره قاجار: [[ملا آقای دربندی]]، [[جعفر شوشتری]]، [[ملا علی واعظ خیابانی تبریزی]]، [[زین‌العابدین ملک الواعظین]] و [[میرزا ابوالفتح سلطان الذاکرین]].		# دوره قاجار: [[ملا آقای دربندی]]، [[جعفر شوشتری]]، [[ملا علی واعظ خیابانی تبریزی]]، [[زین‌العابدین ملک الواعظین]] و [[میرزا ابوالفتح سلطان الذاکرین]].
	#دوره پهلوی: [[محمد تقی فلسفی]]، [[حسین علی راشد]]، [[جواد مناقبی]]، [[سید عبدالرضا حجازی]]، [[سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد]]، [[سید محمد رضا سعیدی]] و [[سید عبدالحسین دستغیب]].		# دوره پهلوی: [[محمد تقی فلسفی]]، [[حسین علی راشد]]، [[جواد مناقبی]]، [[سید عبدالرضا حجازی]]، [[سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد]]، [[سید محمد رضا سعیدی]] و [[سید عبدالحسین دستغیب]].
	#دوره [[انقلاب اسلامی]]: [[حسین انصاریان]]، [[عبدالله فاطمی‌نیا]]، [[سید ابوالقاسم شجاعی]]، [[کاظم راشد یزدی]]، [[سید حسین هاشمی‌نژاد]]، [[مهدی دانشمند]] و [[علی رضا پناهیان]].		# دوره [[انقلاب اسلامی]]: [[حسین انصاریان]]، [[عبدالله فاطمی‌نیا]]، [[سید ابوالقاسم شجاعی]]، [[کاظم راشد یزدی]]، [[سید حسین هاشمی‌نژاد]]، [[مهدی دانشمند]] و [[علی رضا پناهیان]].

	امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>		امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:35:27Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۲:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = واعظ		\| موضوع مرتبط = واعظ
خط ۳۶:		خط ۳۵:

	امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>		امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۴۸:		خط ۴۵:

	[[رده:واعظ]]		[[رده:واعظ]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T07:18:05Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[واعظ]]~~''' است. "'''[[واعظ]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[واعظ در حدیث]] - [[واعظ در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = واعظ
			\| عنوان مدخل = [[واعظ]]
			\| مداخل مرتبط = [[واعظ در حدیث]] - [[واعظ در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==سخنور مذهبی==		==سخنور مذهبی==

Wasity: جایگزینی متن - 'اقبال' به 'اقبال'

2021-12-25T07:03:40Z

جایگزینی متن - 'اقبال' به 'اقبال'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	در گذشته مرسوم بود که پیش از نام وعاظ، «میرزا» یا «ملا» افزوده می‌شد؛ نظیر ملااحمد واعظ خوانساری. همچنین کلمه «[[واعظ]]» نیز به عنوان صفت در نام برخی وعاظ گنجانده می‌شد؛ نظیر واعظ کاشفی.		در گذشته مرسوم بود که پیش از نام وعاظ، «میرزا» یا «ملا» افزوده می‌شد؛ نظیر ملااحمد واعظ خوانساری. همچنین کلمه «[[واعظ]]» نیز به عنوان صفت در نام برخی وعاظ گنجانده می‌شد؛ نظیر واعظ کاشفی.

	برخی از [[مقاتل]] مهم و مؤثر [[عاشورا]] توسط وعاظ نگاشته شده‌اند. از جمله [[روضة الشهدا (کتاب)\|روضة الشهدا]]، [[اسرار الشهادة (کتاب)\|اسرار الشهادة]]، [[المنتخب و وقایع الایام (کتاب)\|المنتخب و وقایع الایام]]. ویژگی مشترک این مقاتل، [[غلبه]] رویکرد داستانی بروجه [[تاریخی]] در آنها است که متأثر از جایگاه و حرفه مؤلفانشان است. جالب آنکه این کتاب‌ها بیش از مقاتل معتبر مورد استفاده و [[اقبال]] وعاظ و [[روضه‌خوانان]] بوده‌اند.		برخی از [[مقاتل]] مهم و مؤثر [[عاشورا]] توسط وعاظ نگاشته شده‌اند. از جمله [[روضة الشهدا (کتاب)\|روضة الشهدا]]، [[اسرار الشهادة (کتاب)\|اسرار الشهادة]]، [[المنتخب و وقایع الایام (کتاب)\|المنتخب و وقایع الایام]]. ویژگی مشترک این مقاتل، [[غلبه]] رویکرد داستانی بروجه [[تاریخی]] در آنها است که متأثر از جایگاه و حرفه مؤلفانشان است. جالب آنکه این کتاب‌ها بیش از مقاتل معتبر مورد استفاده و اقبال وعاظ و [[روضه‌خوانان]] بوده‌اند.

	[[محبوبیت]] و شهرتی که واعظان بین [[مردم]] پیدا می‌کردند، آنان را صاحب [[قدرت]] و پشتوانه‌ای مردمی می‌کرد. با تکیه بر این [[سرمایه اجتماعی]]، در مقاطعی برخی وعاظ به مسائل [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[روز]] [[کشور]] ورود کرده و از [[منبر]] خود برای [[انتقاد]] از [[حکومت]] و تهییج و [[بسیج]] مردم برای کنش سیاسی بهره می‌بردند. مهم‌ترین مقاطعی که وعاظ در آنها نقش‌آفرینی کردند، [[جنبش]] [[مشروطه]]، [[انقلاب اسلامی]] و [[جنگ]] [[ایران]] و [[عراق]] بوده است. به عنوان مثال باید از نقش [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]، [[میرزا نصرالله بهشتی]] ([[ملک]] المتکلمین) در مشروطه و [[سید محمود طالقانی]]، [[مرتضی مطهری]]، [[سید علی خامنه‌ای]]، [[سید عبدالحسین دستغیب]] و [[احمد کافی]] در انقلاب اسلامی یاد کرد.		[[محبوبیت]] و شهرتی که واعظان بین [[مردم]] پیدا می‌کردند، آنان را صاحب [[قدرت]] و پشتوانه‌ای مردمی می‌کرد. با تکیه بر این [[سرمایه اجتماعی]]، در مقاطعی برخی وعاظ به مسائل [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[روز]] [[کشور]] ورود کرده و از [[منبر]] خود برای [[انتقاد]] از [[حکومت]] و تهییج و [[بسیج]] مردم برای کنش سیاسی بهره می‌بردند. مهم‌ترین مقاطعی که وعاظ در آنها نقش‌آفرینی کردند، [[جنبش]] [[مشروطه]]، [[انقلاب اسلامی]] و [[جنگ]] [[ایران]] و [[عراق]] بوده است. به عنوان مثال باید از نقش [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]، [[میرزا نصرالله بهشتی]] ([[ملک]] المتکلمین) در مشروطه و [[سید محمود طالقانی]]، [[مرتضی مطهری]]، [[سید علی خامنه‌ای]]، [[سید عبدالحسین دستغیب]] و [[احمد کافی]] در انقلاب اسلامی یاد کرد.

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-18T03:01:07Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۳۱
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:واعظ]]		[[رده:واعظ]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-18T01:38:42Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۰۸
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:1100827.jpg\|22px]] [[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|'''مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی''']]		# [[پرونده:1100827.jpg\|22px]] [[محمد حسن مظاهری\|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)\|'''مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی''']]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
اين مدخل...» ایجاد کرد

2021-11-07T09:29:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[واعظ]]''' است. "'''[[واعظ]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[واعظ در حدیث]] - [[واعظ در تاریخ اسلامی]]</div>

==سخنور مذهبی==
«[[واعظ]]» در لغت به معنی اندرزگو و نصیحت‌کننده است و در اصطلاح به کسی گفته می‌شود که در مجالس مذهبی به [[منبر]] می‌رود و برای جمعی [[سخنرانی]] می‌کند. واعظان معمولاً [[روحانی]] و معمم‌اند؛ گرچه الزاماً تحصیلات عالیه [[حوزوی]] ندارند و در [[سلسله]] مراتب صنفی [[روحانیت]]، در رده [[پایین‌تر]] از [[علما]] و [[مجتهدان]] و بالاتر از [[روضه‌خوانان]] قرار می‌گیرند.

در [[جهان اسلام]]، نخستین واعظان، [[مشایخ]] [[صوفیه]] بودند که در خانقاه‌ها برای مریدان و [[شاگردان]] خود [[وعظ]] می‌گفتند. از مشهورترین مشایخ [[صوفی]] که مجالس وعظ داشتند می‌توان [[حسن بصری]]، [[ابوسعید ابوالخیر نیشابوری]]، [[شمس تبریزی]] و [[جلال‌الدین محمد بلخی]] ([[مولوی]]) را نام برد.

از دوره [[صفویه]] و با گسترش [[مجالس عزاداری]] و [[روضه‌خوانی]]، به تدریج در مجالس وعظ، صوفیان جای خود را به [[فقیهان]] دادند. به ویژه در دوره قاجار، معنای واعظ به کلی [[تغییر]] یافت و به سخنران‌های معمم مجالس عزاداری - که نوعاً تا سطحی از دروس [[دینی]] را خوانده بودند - اطلاق شد.

در دوره‌های مختلف، به ویژه در دوره‌های صفویه و قاجار، برخی از واعظان باحکام و شاهان رابطه نزدیکی برقرار می‌کردند و مورد [[حمایت]] [[مالی]] دربار قرار داشتند. این واعظان رسمی و [[حکومتی]]، سخنرانی در مجالسی که در محضرشاه برگزار می‌شد و نیز اجرای برنامه‌های مذهبی رسمی [[حکومت]] را برعهده داشتند. به همین مناسبت از سوی شاه، به این دسته وعاظ گاه القابی نظیر «[[اشرف]] الواعظین» و «[[سلطان الواعظین]]» اعطا می‌شد.

منبع اصلی درآمد واعظان، [[صله]] و هدیه‌ای است که از صاحبان و بانیان مجالس مذهبی دریافت می‌کنند. این [[وابستگی]] [[اقتصادی]] به [[مردم]]، به طور طبیعی وعاظ را به سمت جلب توجه بانیان و [[تبعیت]] از سلایق و علایق [[عوام]] سوق داده است؛ مشابه پدیده‌ای که [[مرتضی مطهری]] آن را نمونه‌ای از «مشکل اساسی در [[سازمان]] روحانیت» و عامل «عوام‌زدگی» آن صنف می‌دانست.

در گذشته مرسوم بود که پیش از نام وعاظ، «میرزا» یا «ملا» افزوده می‌شد؛ نظیر ملااحمد واعظ خوانساری. همچنین کلمه «[[واعظ]]» نیز به عنوان صفت در نام برخی وعاظ گنجانده می‌شد؛ نظیر واعظ کاشفی.

برخی از [[مقاتل]] مهم و مؤثر [[عاشورا]] توسط وعاظ نگاشته شده‌اند. از جمله [[روضة الشهدا (کتاب)|روضة الشهدا]]، [[اسرار الشهادة (کتاب)|اسرار الشهادة]]، [[المنتخب و وقایع الایام (کتاب)|المنتخب و وقایع الایام]]. ویژگی مشترک این مقاتل، [[غلبه]] رویکرد داستانی بروجه [[تاریخی]] در آنها است که متأثر از جایگاه و حرفه مؤلفانشان است. جالب آنکه این کتاب‌ها بیش از مقاتل معتبر مورد استفاده و [[اقبال]] وعاظ و [[روضه‌خوانان]] بوده‌اند.

[[محبوبیت]] و شهرتی که واعظان بین [[مردم]] پیدا می‌کردند، آنان را صاحب [[قدرت]] و پشتوانه‌ای مردمی می‌کرد. با تکیه بر این [[سرمایه اجتماعی]]، در مقاطعی برخی وعاظ به مسائل [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[روز]] [[کشور]] ورود کرده و از [[منبر]] خود برای [[انتقاد]] از [[حکومت]] و تهییج و [[بسیج]] مردم برای کنش سیاسی بهره می‌بردند. مهم‌ترین مقاطعی که وعاظ در آنها نقش‌آفرینی کردند، [[جنبش]] [[مشروطه]]، [[انقلاب اسلامی]] و [[جنگ]] [[ایران]] و [[عراق]] بوده است. به عنوان مثال باید از نقش [[سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی]]، [[میرزا نصرالله بهشتی]] ([[ملک]] المتکلمین) در مشروطه و [[سید محمود طالقانی]]، [[مرتضی مطهری]]، [[سید علی خامنه‌ای]]، [[سید عبدالحسین دستغیب]] و [[احمد کافی]] در انقلاب اسلامی یاد کرد.

وعاظ مجالس عمومی، همگی از مردان بوده‌اند. اما حداقل از دوره قاجار به بعد، در مجالس مذهبی و روضه‌های زنانه، وعاظ [[زن]] محوریت داشته‌اند. با این توضیح که در مواردی این وعاظ، همزمان در جایگاه [[مداح]] هم در مجلس ایفای نقش می‌کنند. در دوره معاصر به وعاظ زن، اصطلاحاً «خانم جلسه‌ای» گفته می‌شود. از مشهورترین [[زنان]] واعظ معاصر در [[تهران]] [[شریفه کاتوزیان]] را می‌توان نام برد.

در دوره معاصر، برخی از سخنران‌های غیرروحانی نیز در نقش واعظ ظاهر شده و به [[سخنرانی]] در مجالس مذهبی پرداخته‌اند. این پدیده به اقتضای گستردگی مخاطبان مجالس مذهبی و ورود جمعی از روشنفکران [[دینی]] و دانشگاهیان به عرصه [[تبلیغ]] دینی در دهه ۳۰ آغاز شد و به تدریج به ویژه پس از [[پیروزی انقلاب اسلامی]] رواج بسیار یافت. از سخنران‌های مذهبی غیرروحانی در دوره پهلوی، [[مهدی بازرگان]]، [[فخرالدین حجازی]] و [[علی شریعتی]]، و در سال‌های اخیر، [[محمد اسدی گرمارودی]]، [[محمد علی انصاری]]، [[حشمت‌الله قنبری همدانی]]، [[مهدی قاسمی]] و [[مهدی توکلی]] (در [[تهران]]) را می‌توان نام برد.

از مشهورترین وعاظ ادوار گذشته می‌توان به نام‌های زیر اشاره کرد:
#دوره تیموری: [[ملاحسین واعظ کاشفی]]
#دوره صفوی: [[نورالله واعظ یزدی]]، [[هدایت حسین]] و [[محمد حکیما]] (در یزد)
#دوره قاجار: [[ملا آقای دربندی]]، [[جعفر شوشتری]]، [[ملا علی واعظ خیابانی تبریزی]]، [[زین‌العابدین ملک الواعظین]] و [[میرزا ابوالفتح سلطان الذاکرین]].
#دوره پهلوی: [[محمد تقی فلسفی]]، [[حسین علی راشد]]، [[جواد مناقبی]]، [[سید عبدالرضا حجازی]]، [[سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد]]، [[سید محمد رضا سعیدی]] و [[سید عبدالحسین دستغیب]].
#دوره [[انقلاب اسلامی]]: [[حسین انصاریان]]، [[عبدالله فاطمی‌نیا]]، [[سید ابوالقاسم شجاعی]]، [[کاظم راشد یزدی]]، [[سید حسین هاشمی‌نژاد]]، [[مهدی دانشمند]] و [[علی رضا پناهیان]].

امروزه واژه‌های [[خطیب]]، [[واعظ]] و سخنران در [[فرهنگ]] مجالس و آیین‌های مذهبی [[شیعی]] کمابیش مترادف هم به کار می‌رود.<ref>[[محمد حسن مظاهری|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۰۷.</ref>

== جستارهای وابسته ==

==منابع==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100827.jpg|22px]] [[محمد حسن مظاهری|مظاهری، محمد حسن]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|'''مقاله «واعظ»، فرهنگ سوگ شیعی''']]
{{پایان منابع}}

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده:واعظ]]
[[رده:مدخل]]