وجوب عدل - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۰

2025-06-28T10:30:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	تقریب اول: [[ارسال رسل]] و انزال کتب با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و انزال کتب است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه ۵۰.</ref> در [[سوره]] شعراء بیان شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه ۱۰۷-۱۰۸.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. غایت [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} غایت است. معلوم است که ابرز مصادیق قیام به قسط، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] قیام به قسط در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس قیام به قسط جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین غایت [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. غایت [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه غایت [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای قیام به قسط. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، اقامه حکومت [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین قیام به قسط به وسیله تأسیس حکومت است. این بیان، وجوب تأسیس حکومت عدل را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین اقامه حکومت عدل معرفی می‌کند.		تقریب اول: [[ارسال رسل]] و انزال کتب با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و انزال کتب است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه ۵۰.</ref> در [[سوره]] شعراء بیان شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه ۱۰۷-۱۰۸.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. غایت [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} غایت است. معلوم است که ابرز مصادیق قیام به قسط، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] قیام به قسط در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس قیام به قسط جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین غایت [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. غایت [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه غایت [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای قیام به قسط. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، اقامه حکومت [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین قیام به قسط به وسیله تأسیس حکومت است. این بیان، وجوب تأسیس حکومت عدل را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین اقامه حکومت عدل معرفی می‌کند.

	تقریب دوم: خود [[آیه]] [[قیام قسط]] را نتیجه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] دانسته است. این امر بدین معناست که لولا قیام القسط، اگر قیام به قسط نمی‌بود، [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، عبث بود. هر عاقلی اگر بگوید من این کار را انجام دادم، برای تحقق این [[هدف]] و این [[هدف]] برای شخص [[عاقل]]، یک [[هدف]] غیر الزامی و غیر مهم بود، درمی‌یابیم که فعلش هم عبث بوده است. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[قیام مردم به قسط]] است، یعنی قیام به قسط، [[واجب]] است. یعنی اگر بگوید [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] را انجام دادیم اما قیام به قسط را از کسی نمی‌خواهیم، لازمه‌اش این است که [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، فعل بدون غایت و نتیجه بوده و [[عبث]] باشد. صدور فعل بدون [[هدف]] و غایت از [[حکیم]]، ممتنع است. بنابراین نفس عبارت [[آیه]]، دلالت بر [[وجوب]] قیام به قسط دارد؛ زیرا [[خداوند حکیم]]، ‌غایت فعل خود را قیام به قسط معرفی فرموده است. عدم [[الزام]] به غایت فعل، مستلزم [[بی‌هدف بودن]] و [[عبثیت]] فعل است.		تقریب دوم: خود [[آیه]] [[قیام قسط]] را نتیجه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] دانسته است. این امر بدین معناست که لولا قیام القسط، اگر قیام به قسط نمی‌بود، [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، عبث بود. هر عاقلی اگر بگوید من این کار را انجام دادم، برای تحقق این [[هدف]] و این [[هدف]] برای شخص [[عاقل]]، یک [[هدف]] غیر الزامی و غیر مهم بود، درمی‌یابیم که فعلش هم عبث بوده است. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[قیام مردم به قسط]] است، یعنی قیام به قسط، [[واجب]] است. یعنی اگر بگوید [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] را انجام دادیم اما قیام به قسط را از کسی نمی‌خواهیم، لازمه‌اش این است که [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، فعل بدون غایت و نتیجه بوده و [[عبث]] باشد. صدور فعل بدون [[هدف]] و غایت از [[حکیم]]، ممتنع است. بنابراین نفس عبارت [[آیه]]، دلالت بر [[وجوب]] قیام به قسط دارد؛ زیرا [[خداوند حکیم]]، ‌غایت فعل خود را قیام به قسط معرفی فرموده است. عدم [[الزام]] به غایت فعل، مستلزم [[بی‌هدف بودن]] و [[عبثیت]] فعل است<ref>[[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام ج۲]].</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸

2025-06-28T10:28:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۸
خط ۳۰:		خط ۳۰:

	==== دوم: آیاتی که با لفظ "امر به قسط" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====		==== دوم: آیاتی که با لفظ "امر به قسط" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====
	[[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه 29.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای اقامه قسط هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ اقامه حکومت است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.		[[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه ۲۹.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای اقامه قسط هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ اقامه حکومت است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.

	[[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه ~~135~~.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه 43.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در وصف [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه 3.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه 42-43.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را وصف کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه 40.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز شایسته و راستین برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط راستین و شایسته. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه مبالغه آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه 8.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر وجوب قسط می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.		[[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه ۴۳.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در وصف [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه ۳.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه ۴۲-۴۳.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را وصف کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه ۴۰.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز شایسته و راستین برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط راستین و شایسته. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه مبالغه آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه ۸.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر وجوب قسط می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.

	[[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه 25.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر وجوب قیام مردم به قسط دارد. یکی از مصادیق قیام به قسط توسط [[مردم]]، قیام به قسط در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:		[[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر وجوب قیام مردم به قسط دارد. یکی از مصادیق قیام به قسط توسط [[مردم]]، قیام به قسط در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:

	تقریب اول: [[ارسال رسل]] و انزال کتب با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و انزال کتب است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه 50.</ref> در [[سوره]] شعراء بیان شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه ~~107~~-~~108~~.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه 80.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه 64.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[غایت]] [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} [[غایت]] است. معلوم است که ابرز مصادیق قیام به قسط، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] قیام به قسط در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس قیام به قسط جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین [[غایت]] [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. [[غایت]] [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه [[غایت]] [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای قیام به قسط. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، اقامه حکومت [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین قیام به قسط به وسیله تأسیس حکومت است. این بیان، وجوب تأسیس حکومت عدل را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین اقامه حکومت عدل معرفی می‌کند.		تقریب اول: [[ارسال رسل]] و انزال کتب با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و انزال کتب است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه ۵۰.</ref> در [[سوره]] شعراء بیان شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه ۱۰۷-۱۰۸.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه ۸۰.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه ۶۴.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. غایت [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} غایت است. معلوم است که ابرز مصادیق قیام به قسط، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] قیام به قسط در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس قیام به قسط جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین غایت [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. غایت [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه غایت [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای قیام به قسط. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، اقامه حکومت [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین قیام به قسط به وسیله تأسیس حکومت است. این بیان، وجوب تأسیس حکومت عدل را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین اقامه حکومت عدل معرفی می‌کند.

	تقریب دوم: خود [[آیه]] [[قیام قسط]] را نتیجه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] دانسته است. این امر بدین معناست که لولا قیام القسط، اگر قیام به قسط نمی‌بود، [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، عبث بود. هر عاقلی اگر بگوید من این کار را انجام دادم، برای تحقق این [[هدف]] و این [[هدف]] برای شخص [[عاقل]]، یک [[هدف]] غیر الزامی و غیر مهم بود، درمی‌یابیم که فعلش هم عبث بوده است. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[قیام مردم به قسط]] است، یعنی قیام به قسط، [[واجب]] است. یعنی اگر بگوید [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] را انجام دادیم اما قیام به قسط را از کسی نمی‌خواهیم، لازمه‌اش این است که [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، فعل بدون [[غایت]] و نتیجه بوده و [[عبث]] باشد. صدور فعل بدون [[هدف]] و [[غایت]] از [[حکیم]]، ممتنع است. بنابراین نفس عبارت [[آیه]]، دلالت بر [[وجوب]] قیام به قسط دارد؛ زیرا [[خداوند حکیم]]، ‌غایت فعل خود را قیام به قسط معرفی فرموده است. عدم [[الزام]] به [[غایت]] فعل، مستلزم [[بی‌هدف بودن]] و [[عبثیت]] فعل است.		تقریب دوم: خود [[آیه]] [[قیام قسط]] را نتیجه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] دانسته است. این امر بدین معناست که لولا قیام القسط، اگر قیام به قسط نمی‌بود، [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، عبث بود. هر عاقلی اگر بگوید من این کار را انجام دادم، برای تحقق این [[هدف]] و این [[هدف]] برای شخص [[عاقل]]، یک [[هدف]] غیر الزامی و غیر مهم بود، درمی‌یابیم که فعلش هم عبث بوده است. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[قیام مردم به قسط]] است، یعنی قیام به قسط، [[واجب]] است. یعنی اگر بگوید [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] را انجام دادیم اما قیام به قسط را از کسی نمی‌خواهیم، لازمه‌اش این است که [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، فعل بدون غایت و نتیجه بوده و [[عبث]] باشد. صدور فعل بدون [[هدف]] و غایت از [[حکیم]]، ممتنع است. بنابراین نفس عبارت [[آیه]]، دلالت بر [[وجوب]] قیام به قسط دارد؛ زیرا [[خداوند حکیم]]، ‌غایت فعل خود را قیام به قسط معرفی فرموده است. عدم [[الزام]] به غایت فعل، مستلزم [[بی‌هدف بودن]] و [[عبثیت]] فعل است.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۲

2023-09-18T10:12:27Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2023-09-18T08:13:10Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۳
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:عدل]]

Jaafari در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۴

2023-08-12T07:14:47Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط
-| موضوع مرتبط = ضرورت امامت
+| موضوع مرتبط = عدل
-| عنوان مدخل  = [[ضرورت امامت]]
+| عنوان مدخل  =
-| مداخل مرتبط = [[ضرورت امامت در قرآن]] - [[ضرورت امامت در حدیث]] - [[ضرورت امامت در کلام اسلامی]] - [[ضرورت امامت در فلسفه اسلامی]] - [[ضرورت امامت در عرفان اسلامی]]
+| مداخل مرتبط =
-| پرسش مرتبط  = ضرورت امامت (پرسش)
+| پرسش مرتبط  =
 }}
@@ خط ۳۵: / خط ۳۵: @@
 ** تقریب دوم: خود [[آیه]] [[قیام قسط]] را نتیجه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] دانسته است. این امر بدین معناست که لولا قیام القسط، اگر [[قیام به قسط]] نمی‌بود، [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، عبث بود. هر عاقلی اگر بگوید من این کار را انجام دادم، برای تحقق این [[هدف]] و این [[هدف]] برای شخص [[عاقل]]، یک [[هدف]] غیر الزامی و غیر مهم بود، درمی‌یابیم که فعلش هم عبث بوده است. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[قیام مردم به قسط]] است، یعنی [[قیام به قسط]]، [[واجب]] است. یعنی اگر بگوید [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] را انجام دادیم اما [[قیام به قسط]] را از کسی نمی‌خواهیم، لازمه‌اش این است که [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]]، فعل بدون [[غایت]] و نتیجه بوده و [[عبث]] باشد. صدور فعل بدون [[هدف]] و [[غایت]] از [[حکیم]]، ممتنع است. بنابراین نفس عبارت [[آیه]]، دلالت بر [[وجوب]] [[قیام به قسط]] دارد؛ زیرا [[خداوند حکیم]]، ‌غایت فعل خود را [[قیام به قسط]] معرفی فرموده است. عدم [[الزام]] به [[غایت]] فعل، مستلزم [[بی‌هدف بودن]] و [[عبثیت]] فعل است.
-== جستارهای وابسته ==
+== منابع ==
-{{مدخل وابسته}}
+{{منابع}}
-* [[برقراری عدل]]
+# [[پرونده:11124.jpg|22px]] [[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۲''']]
-* [[هدایت]]
+{{پایان منابع}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}

Wasity: جایگزینی متن - 'امامت در حکمت اسلامی' به 'امامت در فلسفه اسلامی'

2022-09-20T08:23:37Z

جایگزینی متن - 'امامت در حکمت اسلامی' به 'امامت در فلسفه اسلامی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	* [[امامت در حدیث]]		* [[امامت در حدیث]]
	* [[امامت در کلام اسلامی]]		* [[امامت در کلام اسلامی]]
	* [[امامت در ~~حکمت~~ اسلامی]]		* [[امامت در فلسفه اسلامی]]
	* [[امامت در عرفان اسلامی]]		* [[امامت در عرفان اسلامی]]
	* [[امامت از دیدگاه برون‌دینی]]		* [[امامت از دیدگاه برون‌دینی]]

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-13T05:23:28Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۳
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	==== دوم: آیاتی که با لفظ "[[امر به قسط]]" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====		==== دوم: آیاتی که با لفظ "[[امر به قسط]]" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====
	* [[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه 29.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای [[اقامه قسط]] هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ [[اقامه حکومت]] است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.		* [[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه 29.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای [[اقامه قسط]] هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ [[اقامه حکومت]] است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.
	* [[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه 135.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه 43.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در [[وصف]] [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه 3.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه 42-43.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را [[وصف]] کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه 40.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز [[شایسته]] و [[راستین]] برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط [[راستین]] و [[شایسته]]. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه [[مبالغه]] آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه 8.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر [[وجوب قسط]] می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.		* [[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه 135.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه 43.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در وصف [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه 3.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه 42-43.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را وصف کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه 40.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز [[شایسته]] و [[راستین]] برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط [[راستین]] و [[شایسته]]. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه [[مبالغه]] آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه 8.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر [[وجوب قسط]] می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.
	* [[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه 25.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر [[وجوب قیام مردم به قسط]] دارد. یکی از مصادیق [[قیام به قسط]] توسط [[مردم]]، [[قیام به قسط]] در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:		* [[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه 25.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر [[وجوب قیام مردم به قسط]] دارد. یکی از مصادیق [[قیام به قسط]] توسط [[مردم]]، [[قیام به قسط]] در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:
	** تقریب اول: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه 50.</ref> در [[سوره]] شعراء [[بیان]] شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه 107-108.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه 80.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه 64.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[غایت]] [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} [[غایت]] است. معلوم است که ابرز مصادیق [[قیام به قسط]]، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] [[قیام به قسط]] در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس [[قیام به قسط]] جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین [[غایت]] [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. [[غایت]] [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه [[غایت]] [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای [[قیام به قسط]]. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، [[اقامه حکومت]] [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین [[قیام به قسط]] به وسیله [[تأسیس حکومت]] است. این [[بیان]]، [[وجوب تأسیس حکومت عدل]] را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین [[اقامه حکومت عدل]] معرفی می‌کند.		** تقریب اول: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه 50.</ref> در [[سوره]] شعراء [[بیان]] شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه 107-108.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه 80.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه 64.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[غایت]] [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} [[غایت]] است. معلوم است که ابرز مصادیق [[قیام به قسط]]، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] [[قیام به قسط]] در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس [[قیام به قسط]] جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین [[غایت]] [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. [[غایت]] [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه [[غایت]] [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای [[قیام به قسط]]. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، [[اقامه حکومت]] [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین [[قیام به قسط]] به وسیله [[تأسیس حکومت]] است. این [[بیان]]، [[وجوب تأسیس حکومت عدل]] را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین [[اقامه حکومت عدل]] معرفی می‌کند.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T10:07:21Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۷۷:		خط ۷۷:
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

	==[[:رده:آثار امامت\|منبع‌شناسی جامع امامت]]==		== [[:رده:آثار امامت\|منبع‌شناسی جامع امامت]] ==
	{{پرسش وابسته}}		{{پرسش وابسته}}
	{{ستون-شروع\|3}}		{{ستون-شروع\|3}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T09:07:10Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

فرقانی: /* منبع */

2022-08-03T06:20:26Z

منبع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۰
خط ۹۱:		خط ۹۱:
	* [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، '''[[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام، ج۲]]'''		* [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، '''[[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)\|فقه نظام سیاسی اسلام، ج۲]]'''

	~~[[رده:امامت]]~~
	[[رده:ضرورت امامت]]		[[رده:ضرورت امامت]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۳
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	==== دوم: آیاتی که با لفظ "[[امر به قسط]]" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====		==== دوم: آیاتی که با لفظ "[[امر به قسط]]" دال بر [[وجوب]] [[عدل]] هستند ====
	* [[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه 29.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای [[اقامه قسط]] هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ [[اقامه حکومت]] است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.		* [[آیه]] ۲۹ [[سوره اعراف]]: {{متن قرآن\|قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ}}<ref>«بگو: پروردگارم به دادگری فرمان داده است» سوره اعراف، آیه 29.</ref>. همان تقریبات سابق، اینجا نیز صادق است که تکرار نمی‌کنیم. امر به [[قسط]] دال بر [[وجوب]] [[اقامه قسط]] است. معنای [[اقامه قسط]] هم، [[وجوب]] ادنی مرتبه [[قسط]] در هر فعل است. از جمله [[افعال]]، ‌ [[اقامه حکومت]] است. در نتیجه اقامه [[حکومتی]] دارای ادنی مرتبه [[قسط]] [[واجب]] است.
	* [[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه 135.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه 43.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در [[وصف]] [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه 3.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه 42-43.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را [[وصف]] کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه 40.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز [[شایسته]] و [[راستین]] برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط [[راستین]] و [[شایسته]]. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه [[مبالغه]] آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه 8.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر [[وجوب قسط]] می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.		* [[آیه]] ۱۳۵ [[سوره]] نساء: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود باشد» سوره نساء، آیه 135.</ref> امر به [[اقامه قسط]] شده است. لفظ «اقامه» بیانگر این است که علاوه بر اصل فعل، کیفیت انجام فعل را نیز می‌رساند. این خاصیت لفظ «اقامه» است. «صلّوا» دال بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دارد. {{متن قرآن\|أَقِيمُوا الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا دارید» سوره بقره، آیه 43.</ref> علاوه بر دلالت بر اصل [[وجوب]] [[نماز]] دلالت بر راست و درست برپا کردن [[نماز]] نیز دارد. بنابراین «اقامه» هم دلالت بر اصل [[وجوب]] فعل دارد و هم بر کیفیت فعل. لذا [[خداوند]] در وصف [[انبیاء]] و بزرگان و [[اولیای الهی]] از عبارت: {{متن قرآن\|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ}}<ref>«نماز را برپا می‌دارند» سوره بقره، آیه 3.</ref> استفاده می‌کند. هرچند ممکن است در اوصاف اوساط [[مؤمنین]] از واژه «مصلین» استفاده نماید. نظیر آنچه [[کفار]] در [[جهنم]] در مورد اینکه چرا به [[جهنم]] افتادید؟ جواب می‌دهند. {{متن قرآن\|مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ}}<ref>«چه شما را به دوزخ درآورد؟ * گفتند: ما از نمازگزاران نبودیم» سوره مدثر، آیه 42-43.</ref>؛ چون آنچه آنها را [[جهنمی]] کرد، عدم فعل صلاة بود نه مراتب بالای آن. اما وقتی می‌خواهد [[اولیاء]] را وصف کند یا دعای [[حضرت ابراهیم]] را [[نقل]] نماید، از واژه «اقامه» استفاده می‌کند: {{متن قرآن\|رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ}}<ref>«پروردگارا! مرا برپادارنده نماز گردان» سوره ابراهیم، آیه 40.</ref> [[اولیاء الهی]]، ‌نماز [[شایسته]] و [[راستین]] برپا می‌کردند. بنابراین لفظ «صلاة» کمترین چیزی که به آن [[نماز]] گفته می‌شود را شامل می‌شود (اقلّ ما یسمّی بالصلاة) امّا اقامه صلاة یعنی برپایی [[نماز]] با شرایط [[راستین]] و [[شایسته]]. «[[اقامه قسط]]» هم به همین ترتیب است. یعنی [[قسط]] فراگیر، [[قسط]] شامل. حال اگر «اقامه» با صیغه [[مبالغه]] آورده شود نظیر: {{متن قرآن\|كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ}}<ref>«برای خداوند بپاخیزید و با دادگری گواهی دهید» سوره مائده، آیه 8.</ref> نشان دهنده اهتمام بسیار ویژه [[شرع]] به برپایی [[قسط]] است. بنابراین، دلالت بر [[وجوب قسط]] می‌کند و به طریق اولی دلالت بر اقل مراتب [[قسط]] نیز دارد.
	* [[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه 25.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر [[وجوب قیام مردم به قسط]] دارد. یکی از مصادیق [[قیام به قسط]] توسط [[مردم]]، [[قیام به قسط]] در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:		* [[آیه]] ۲۵ [[سوره]] حدید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه 25.</ref>. این [[آیه]] دلالت بر [[وجوب قیام مردم به قسط]] دارد. یکی از مصادیق [[قیام به قسط]] توسط [[مردم]]، [[قیام به قسط]] در [[حکومت]] است. به دو تقریب می‌توان به این [[آیه]] استناد کرد:
	** تقریب اول: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه 50.</ref> در [[سوره]] شعراء [[بیان]] شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه 107-108.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه 80.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه 64.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[غایت]] [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} [[غایت]] است. معلوم است که ابرز مصادیق [[قیام به قسط]]، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] [[قیام به قسط]] در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس [[قیام به قسط]] جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین [[غایت]] [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. [[غایت]] [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه [[غایت]] [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای [[قیام به قسط]]. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، [[اقامه حکومت]] [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین [[قیام به قسط]] به وسیله [[تأسیس حکومت]] است. این [[بیان]]، [[وجوب تأسیس حکومت عدل]] را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین [[اقامه حکومت عدل]] معرفی می‌کند.		** تقریب اول: [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] با [[وجوب]] عمل و اتباع، ملازمت دارد. وقتی [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ}} درمی‌یابیم که این مطلب یک لازم بیّن یا مقدمه نهفته دارد. آن مقدمه نهفته و لازم بیّن، [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[وجوب]] عمل به آنچه که [[انبیاء]] و [[رسل]] آوردند و محتوای کتب، لازم بیّن [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] است. سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] چیست؟ {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره آل عمران، آیه 50.</ref> در [[سوره]] شعراء [[بیان]] شده است که خلاصه سخن [[انبیاء]] و [[رسل]] همین است. {{متن قرآن\|إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}}<ref>«من برای شما پیامبری امینم * پس، از خداوند پروا و از من فرمانبرداری کنید!» سوره شعراء، آیه 107-108.</ref>. کتب هم امر به [[اطاعت]] [[رسل]] کرده‌اند: {{متن قرآن\|مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ}}<ref>«هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است» سوره نساء، آیه 80.</ref> در [[آیه]] دیگر است که: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ}}<ref>«و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای آنکه به اذن خداوند از او فرمانبرداری کنند» سوره نساء، آیه 64.</ref>. بنابراین، وقتی [[آیه شریفه]] مورد بحث می‌فرماید: {{متن قرآن\|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا}} یعنی: اینکه اینها را فرستادیم برای اینکه [[اطاعت]] شوند، امر و نهیشان نافذ باشد. بنابراین [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] متضمن [[وجوب]] عمل و [[اطاعت]] از آنهاست. [[غایت]] [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] چیست؟ {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} [[غایت]] است. معلوم است که ابرز مصادیق [[قیام به قسط]]، برپایی [[قسط]] [[حکومتی]] است؛ زیرا تمامی قسط‌های دیگر، فرع این [[قسط]] است. اگر [[مردم]] [[قیام به قسط]] در [[تأسیس حکومت]] نداشته باشند و [[حکمت]]، [[حکومت]] عدلی نباشد، [[اقتصاد]]، [[فرهنگ]] و … چون ناشی و متأثر از [[حکومت]] است، [[جائر]] و غیر [[عدل]] خواهد شد. [[معروف]]، منکر و منکر، [[معروف]] خواهد شد. [[حاکم]] است که [[مردم]] و روابط بین [[مردم]] را شکل داده و تنظیم می‌کند. پس [[قیام به قسط]] جز با [[اقامه حکومت عدل]] «[[اسلامی]]» محقق نمی‌شود. بنابراین [[غایت]] [[وجوب اطاعت از رسل]] و کتب، همین [[اقامه حکومت عدل]] و [[قسط]] است. غایة الواجب، واجبة. [[غایت]] [[واجب]]، [[واجب]] است. بلکه [[غایت]] [[واجب]] از خود [[واجب]] مهم‌تر بوده و اولی است. می‌فرماید [[اطاعت]] [[رسل]] [[واجب]] است؛ چرا؟ برای [[قیام به قسط]]. بلکه دلالت این [[آیه]] بر [[وجوب اقامه حکومت قسط]] دلالت بالولایة است. اصل [[وجوب اطاعت انبیاء]]، به خاطر [[برپایی حکومت]] [[قسط و عدل]] است. [[پیام]] همه [[انبیاء]]، [[نوح]]، [[هود]]، [[شعیب]]، [[صالح]]، و … همین جمله بود: {{متن قرآن\|فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ}} در [[آیه]] دیگر فرمود: {{متن قرآن\|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ}} همه [[ارسال رسل]] در {{متن قرآن\|لِيُطَاعَ}} خلاصه شده است. همه [[ارسال رسل]] و [[انزال کتب]] برای [[اطاعت]] از [[رسول]] و ما فی الکتب است. [[اطاعت]] [[رسل]] و ما فی الکتب برای چیست؟ خود [[قرآن]] فرمود برای این است که {{متن قرآن\|لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}} برای [[اقامه قسط]] توسط [[مردم]]. اهم، اولی و ابرز مصادیق [[قسط]]، [[اقامه حکومت]] [[قسط و عدل]] است. بلکه مصداقی که لا یتم القسط الا به همین [[قیام به قسط]] به وسیله [[تأسیس حکومت]] است. این [[بیان]]، [[وجوب تأسیس حکومت عدل]] را نه تنها ثابت می‌کند بلکه [[اولویت]] و اهم [[واجبات]] همه [[شرایع]] را برای همین [[اقامه حکومت عدل]] معرفی می‌کند.