وحی بیانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* معنای لغوی وحی */

2023-11-14T06:03:47Z

معنای لغوی وحی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	[[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	[[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد.<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref><ref>محمد شریفی\|شریفی، محمد و فاطمه هدایتی\|هدایتی، ~~فاطمه،~~ تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث ~~نبوی،~~ ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref>.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	[[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>عابدی، احمد. وحی قرآنی و وحی ~~بیانی؛ اندیشه نوین دینی سال چهارم، شماره۱۳:~~ ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۲

2023-11-14T06:02:12Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* تعریف وحی قرآنی و وحی بیانی */

2023-11-14T06:01:34Z

تعریف وحی قرآنی و وحی بیانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	وحی از جهات ملاک‌ها، ضوابط و از منظرهای متفاوت قابل تقسیم است. گاهی وحی از جهت فاعل و گوینده آن به [[وحی الهی]] یا [[الهام]] ربانی و وحی و القای [[شیطانی]] تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ}}<ref> سوره انعام آیه ۱۲۱</ref> از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] و وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref> سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref> سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشته‌اند نیز از این قسم بوده است. تقسیم دیگر آن است که وحی را از جهت نوع رابطه وحی کننده و وحی گیرنده، به سه دسته تقسیم می‌کنند: گاهی تلقی و [[گرفتن وحی]]، بدون واسطه است؛ گاهی باواسطه [[فرشته]] صورت می‌گیرد و زمانی از پس حجابِ بین [[متکلم]] و مخاطب دریافت می‌گردد.<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمدهادی]] خلاصه التمهید، صفحه ۱۴ و ۲۱</ref> [[آیه]] آخر [[سوره شوری]]، این تقسیم را بیان فرموده است. تقسیم دیگر آنکه گاهی [[تلقی وحی]] در [[خواب]] است و گاهی در [[بیداری]]. همچنانکه گاهی لفظ و معنای [[کلام]]، هر دو وحی است و گاهی معنای [[وحیانی]] با الفاظ غیروحیانی بیان می‌شود. در تقسیم دیگر، وحی به دو گونه [[قرآنی]] و غیرقرآنی که [[احادیث]]، [[مبین]] آن هستند، تفکیک می‌شود. آنچه در اینجا مهم است، همین تقسیم از وحی است که آن را به دو گونه [[قرآنی]] و بیانی مطرح می‌سازد. در [[شریعت اسلام]]، دو نوع [[وحی]] وجو د دارد: قرآنی و بیانی و منحصر دانستن وحی به [[قرآن مجید]] صحیح نیست؛ مگر آنکه مقصود گویندگان این [[کلام]] "[[وحی قرآنی]]" باشد که بدون [[کاستی]] و فزونی، منحصر در [[قرآن]] است.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>		وحی از جهات ملاک‌ها، ضوابط و از منظرهای متفاوت قابل تقسیم است. گاهی وحی از جهت فاعل و گوینده آن به [[وحی الهی]] یا [[الهام]] ربانی و وحی و القای [[شیطانی]] تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ}}<ref> سوره انعام آیه ۱۲۱</ref> از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] و وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ}}<ref> سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى}}<ref> سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشته‌اند نیز از این قسم بوده است. تقسیم دیگر آن است که وحی را از جهت نوع رابطه وحی کننده و وحی گیرنده، به سه دسته تقسیم می‌کنند: گاهی تلقی و [[گرفتن وحی]]، بدون واسطه است؛ گاهی باواسطه [[فرشته]] صورت می‌گیرد و زمانی از پس حجابِ بین [[متکلم]] و مخاطب دریافت می‌گردد.<ref>[[محمد هادی معرفت\|معرفت، محمدهادی]] خلاصه التمهید، صفحه ۱۴ و ۲۱</ref> [[آیه]] آخر [[سوره شوری]]، این تقسیم را بیان فرموده است. تقسیم دیگر آنکه گاهی [[تلقی وحی]] در [[خواب]] است و گاهی در [[بیداری]]. همچنانکه گاهی لفظ و معنای [[کلام]]، هر دو وحی است و گاهی معنای [[وحیانی]] با الفاظ غیروحیانی بیان می‌شود. در تقسیم دیگر، وحی به دو گونه [[قرآنی]] و غیرقرآنی که [[احادیث]]، [[مبین]] آن هستند، تفکیک می‌شود. آنچه در اینجا مهم است، همین تقسیم از وحی است که آن را به دو گونه [[قرآنی]] و بیانی مطرح می‌سازد. در [[شریعت اسلام]]، دو نوع [[وحی]] وجو د دارد: قرآنی و بیانی و منحصر دانستن وحی به [[قرآن مجید]] صحیح نیست؛ مگر آنکه مقصود گویندگان این [[کلام]] "[[وحی قرآنی]]" باشد که بدون [[کاستی]] و فزونی، منحصر در [[قرآن]] است.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>

	== تعریف وحی قرآنی و [[وحی بیانی]] ==		== تعریف وحی قرآنی و وحی بیانی ==
	{{اصلی\|وحی قرآنی}}		{{اصلی\|وحی قرآنی}}

	== وحی قرآنی و وحی بیانی در کلمات [[مفسران]] بزرگ ==		== وحی قرآنی و وحی بیانی در کلمات [[مفسران]] بزرگ ==
	[[شیخ طوسی]] فرموده است {{عربی\|"خص هذه الأشیاء بنص القرآن و ما عداه بوحی غیرالقرآن"}}<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن ج ۴ ص۳۲۸</ref> و منظور او از اشیا [[احکام]] است. مرحوم [[طبرسی]] نیز می‌نویسد {{عربی\|اما بنّص القرآن و اما بوحی غیرالقرآن}}<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۴ ص۳۷۸</ref> [[ابوالفتوح رازی]] نیز می‌نویسد: بعضی دیگر گفتند: این چیزها به [[نص قرآن]] [[حرام]] است و آنچه جز این است، به وحیی که غیر قرآن است.<ref>رازی، ابوالفتوح، روح الجنان و روض الجنان، تصحیح محمد حسن شعرانی، ج۵ ص۸۰</ref> [[فخر رازی]] نیز می‌گوید {{عربی\|سواء کان ذلک الوحی قراناً أو غیره}}<ref>رازی، فخرالدین محمد، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج ۵ ص۱۷۰</ref> [[بیضاوی]] نیز در [[تفسیر]] ابتدای [[سوره اعراف]] گوید [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن\|اتَّبِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ}}<ref>اعراف، آیه ۳</ref> علاوه بر قرآن، شامل [[سنت]] نیز می‌شود؛ زیرا خود قرآن فرموده است: {{متن قرآن\|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>سوره نجم، آیه ۳</ref><ref>بیضاوی، عبداالله بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، مصر، مکتبۀ مصطفی الحلبی ج۱ ص۳۴۱</ref> وی در این عبارت، اصطلاح وحی بیانی را به کار نبرده است؛ اما صریحاً سنت را جزء وحی و "ما انزل االله" دانسته است. [[قرطبی]] نیز ذیل تفسیر همان [[آیه]]، [[سنت]] را جزء "ما انزل االله" دانسته و به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ}}<ref>سوره حشر آیه ۷</ref> [[استشهاد]] نموده است.<ref>قرطبی، محمد بن احمد، الجامع الاحکام القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج۷ ص۱۶۱</ref>. آنچه ذکر شد نمونه اندکی از کلمات [[مفسران]] بود که همگی [[شهادت]] می‌دهند مفسران بزرگ [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، تقسیم [[وحی]] به [[وحی قرآنی]] و [[وحی بیانی]] را پذیرفته‌اند.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>		[[شیخ طوسی]] فرموده است {{عربی\|"خص هذه الأشیاء بنص القرآن و ما عداه بوحی غیرالقرآن"}}<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن ج ۴ ص۳۲۸</ref> و منظور او از اشیا [[احکام]] است. مرحوم [[طبرسی]] نیز می‌نویسد {{عربی\|اما بنّص القرآن و اما بوحی غیرالقرآن}}<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۴ ص۳۷۸</ref> [[ابوالفتوح رازی]] نیز می‌نویسد: بعضی دیگر گفتند: این چیزها به [[نص قرآن]] [[حرام]] است و آنچه جز این است، به وحیی که غیر قرآن است.<ref>رازی، ابوالفتوح، روح الجنان و روض الجنان، تصحیح محمد حسن شعرانی، ج۵ ص۸۰</ref> [[فخر رازی]] نیز می‌گوید {{عربی\|سواء کان ذلک الوحی قراناً أو غیره}}<ref>رازی، فخرالدین محمد، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج ۵ ص۱۷۰</ref> [[بیضاوی]] نیز در [[تفسیر]] ابتدای [[سوره اعراف]] گوید [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن\|اتَّبِعُواْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ}}<ref>اعراف، آیه ۳</ref> علاوه بر قرآن، شامل [[سنت]] نیز می‌شود؛ زیرا خود قرآن فرموده است: {{متن قرآن\|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}<ref>سوره نجم، آیه ۳</ref><ref>بیضاوی، عبداالله بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، مصر، مکتبۀ مصطفی الحلبی ج۱ ص۳۴۱</ref> وی در این عبارت، اصطلاح وحی بیانی را به کار نبرده است؛ اما صریحاً سنت را جزء وحی و "ما انزل االله" دانسته است. [[قرطبی]] نیز ذیل تفسیر همان [[آیه]]، [[سنت]] را جزء "ما انزل االله" دانسته و به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ}}<ref>سوره حشر آیه ۷</ref> [[استشهاد]] نموده است.<ref>قرطبی، محمد بن احمد، الجامع الاحکام القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج۷ ص۱۶۱</ref>. آنچه ذکر شد نمونه اندکی از کلمات [[مفسران]] بود که همگی [[شهادت]] می‌دهند مفسران بزرگ [[شیعه]] و [[اهل سنت]]، تقسیم [[وحی]] به [[وحی قرآنی]] و [[وحی بیانی]] را پذیرفته‌اند.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۱

2023-11-14T06:01:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۷:		خط ۷:

	== معنای لغوی [[وحی]] ==		== معنای لغوی [[وحی]] ==
	وحی واژه‌ای [[عربی]] و دارای سابقه‌ای کهن در [[فرهنگ]] و [[ادب]] [[عرب]] می‌باشد. یکی از لغتشناسان کهن می‌گوید: اشاره، [[الهام]]، [[نوشتن]]، [[کلام]] پنهانی و خطاب بدون واسطه را وحی می‌‌گویند.<ref>مجدالدین مبارک ابن اثیر، النهایۀ ج۵ ص۱۶۳</ref> طریحی نیز [[معتقد]] است مهمترین کاربرد این کلمه که معنای [[حقیقی]] و موضوع له آن نیز می‌باشد، اعلام پنهانی است و به همین جهت، الهام را نیز وحی می‌نامند.<ref>محمودبن عمر زمخشری، الکشاف، ص۴۳۰</ref>. از بررسی کتاب‌های لغت و مجموع آنچه نقل شد، معلوم می‌شود که:		وحی واژه‌ای عربی و دارای سابقه‌ای کهن در [[فرهنگ]] و [[ادب]] [[عرب]] می‌باشد. یکی از لغتشناسان کهن می‌گوید: اشاره، [[الهام]]، [[نوشتن]]، [[کلام]] پنهانی و خطاب بدون واسطه را وحی می‌‌گویند.<ref>مجدالدین مبارک ابن اثیر، النهایۀ ج۵ ص۱۶۳</ref> طریحی نیز [[معتقد]] است مهمترین کاربرد این کلمه که معنای [[حقیقی]] و موضوع له آن نیز می‌باشد، اعلام پنهانی است و به همین جهت، الهام را نیز وحی می‌نامند.<ref>محمودبن عمر زمخشری، الکشاف، ص۴۳۰</ref>. از بررسی کتاب‌های لغت و مجموع آنچه نقل شد، معلوم می‌شود که:
	# کلمه وحی مصدر وَحَیَ از باب وَعَدَ است و باب [[افعال]] آن، هم به صورت متعدی بنفسه و هم متعدی به حرف جر إلی و لام به کار می‌‌رود؛		# کلمه وحی مصدر وَحَیَ از باب وَعَدَ است و باب [[افعال]] آن، هم به صورت متعدی بنفسه و هم متعدی به حرف جر إلی و لام به کار می‌‌رود؛
	# وجه مشترک تمامی معانی این کلمه و نیز موارد استعمال آن، فهماندن یک کلام به صورت سرّی و سریع است؛ به طوری که غیر از شخص مخاطب، افراد دیگر متوجه آن نشوند؛		# وجه مشترک تمامی معانی این کلمه و نیز موارد استعمال آن، فهماندن یک کلام به صورت سرّی و سریع است؛ به طوری که غیر از شخص مخاطب، افراد دیگر متوجه آن نشوند؛
	# این کلمه نه تنها مشترک [[معنوی]] بین معانی [[الهام]]، اعلام مخفیانه و اعلام سریع است، بین معنای حقیقی و موارد استعمال آن نیز تفاوتی نیست و حتی بین معنای لغوی و اصطلاحی آن [[هماهنگی]] برقرار است. پس هر [[کلامی]] که از یک [[متکلم]] به مخاطبی به سرعت و مخفیانه منتقل شود، وحی نام دارد؛ البته این واژه غالباً به کلامی که [[خداوند متعال]] به [[پیامبران]]{{ع}} [[القا]] می‌نماید، اطلاق می‌شود.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>		# این کلمه نه تنها مشترک [[معنوی]] بین معانی [[الهام]]، اعلام مخفیانه و اعلام سریع است، بین معنای حقیقی و موارد استعمال آن نیز تفاوتی نیست و حتی بین معنای لغوی و اصطلاحی آن [[هماهنگی]] برقرار است. پس هر [[کلامی]] که از یک [[متکلم]] به مخاطبی به سرعت و مخفیانه منتقل شود، وحی نام دارد؛ البته این واژه غالباً به کلامی که [[خداوند متعال]] به [[پیامبران]]{{ع}} [[القا]] می‌نماید، اطلاق می‌شود.<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص۵۰ تا ۶۰.</ref>

	* [[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>
	* [[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد.<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref><ref>محمد شریفی\|شریفی، محمد و فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه، تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>
	* عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد.<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref><ref>محمد شریفی\|شریفی، محمد و فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه، تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>
	* [[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>عابدی، احمد. وحی قرآنی و وحی بیانی؛ اندیشه نوین دینی سال چهارم، شماره۱۳: ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>
			عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

			[[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>عابدی، احمد. وحی قرآنی و وحی بیانی؛ اندیشه نوین دینی سال چهارم، شماره۱۳: ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۰

2023-11-14T06:00:46Z

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T10:07:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	{{پایان مدخل‌ وابسته}}		{{پایان مدخل‌ وابسته}}

	==[[:رده:آثار وحی بیانی\|منبع‌شناسی جامع وحی بیانی]]==		== [[:رده:آثار وحی بیانی\|منبع‌شناسی جامع وحی بیانی]] ==
	* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های وحی بیانی\|کتاب‌شناسی وحی بیانی]]؛		* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های وحی بیانی\|کتاب‌شناسی وحی بیانی]]؛
	* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های وحی بیانی\|مقاله‌شناسی وحی بیانی]]؛		* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های وحی بیانی\|مقاله‌شناسی وحی بیانی]]؛

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T09:07:44Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T22:37:39Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۲:۰۷
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	* این نمونه‌های اندکی از روایات بی شماری بود که در کتاب‌های شیعه و سنی نقل شده‌اند و دلالت می‌کنند که برخی از آیات شریفه به گونه‌ای دیگر و با کلماتی متفاوت و گاهی با اضافه کلمه یا جمله‌ای در صدر اسلام و در زبان صحابه و تابعین قرائت شده است و گاهی سوگند یاد کرده‌اند که این آیات آن گونه نازل شده است. حال ما نه می‌توانیم این روایات را انکار کرده، همگی را مورد مناقشه قرار دهیم و نه آنکه مضمون ظاهری آنها را بپذیریم؛ زیرا مستلزم قول به تحریف است که از هر جهت قابل نقد می‌باشد. بنابراین بهترین پاسخ همان است که ادعا کنیم این روایات مطلب صحیحی را بیان می‌کنند و آن اینکه قرآن کریم در وحی قرآنی همان گونه است که اکنون نزد مسلمانان وجود دارد و در قالب وحی بیانی و شرح و تفسیری که از صحابه و [[ائمه اطهار]] {{عم}} نقل شده و آن نیز مستند به وحی الهی است، تفسیر و بیان قرآن کریم مطابق با مضمون و محتوای این روایات است و دیگر هیچ اشکالی باقی نمی‌ماند.<ref>صدرالدین شیرازی، الاسفار الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۸ ص۳۸</ref> مضافاً بر آنکه روایات [[اهل بیت]] {{عم}} هرگز به معنای پذیرفتن رسالت ایشان نیست؛ زیرا نسبت [[قرآن کریم]] به این روایات، نسبت اجمال و تفصیل است و محدث بودن اهل بیت به معنای وحی قرآنی یا [[نبوت]] نیست؛ بلکه آنان فرموده‌اند: {{عربی\|ما اجبتک فیه من شیء فهو عن رسول االله (ص) لنا من شیء}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، تصحیح علی اکبر غفاری ج۱ ص۷۷</ref> و لذا آنان هرگز تشریع جدید نداشته، تنها شارح و مفسر وحی قرآنی هستند برخی از احکامی که خداوند بر پیامبر نازل کرده، مقید به شرایط و قیودی است که در عهد نبوی فراهم شد و لذا آنها را بیان نموده‌اند؛ هم چنان که ممکن است برخی از این احکام در عصر ظهور [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} به فعلیت برسند و آنگاه بیان شوند. بنابراین اگر کسی روایات تفسیری یا فقهی [[ائمه]]{{عم}} را وحی بداند، هیچ مشکلی پدید نمی‌آید؛ اما باید توجه داشت که اینها از سنخ وحی بیانی هستند و ربطی به وحی قرآنی ندارد. پس ظاهر این روایات قابل پذیرش می‌باشد و صحیح است که ادعا شود مضمون آن احادیث وحی بوده و آنگونه نازل شده است و در عین حال، خللی در اعتقاد به مصونیت قرآن وارد نگردد البته ما ادعا نمی‌کنیم که با نظریه وحی بیانی تمامی اشکالات برطرف می‌شود؛ اما به هرحال بخش فراوانی از اشکالات وهابیان و سلفیه به کتب حدیثی و تفسیر روایی شیعه که آن را دست مایه انتساب تکفیر به مسلمانان قرار داده‌اند، پاسخ داده می‌شود؛ بدون آنکه این روایات را انکار کنیم یا توجیهات ناروا و دور از طبع و ذوق سلیم را بر آنها تحمیل کنیم<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۵۰ تا ۶۰.</ref>		* این نمونه‌های اندکی از روایات بی شماری بود که در کتاب‌های شیعه و سنی نقل شده‌اند و دلالت می‌کنند که برخی از آیات شریفه به گونه‌ای دیگر و با کلماتی متفاوت و گاهی با اضافه کلمه یا جمله‌ای در صدر اسلام و در زبان صحابه و تابعین قرائت شده است و گاهی سوگند یاد کرده‌اند که این آیات آن گونه نازل شده است. حال ما نه می‌توانیم این روایات را انکار کرده، همگی را مورد مناقشه قرار دهیم و نه آنکه مضمون ظاهری آنها را بپذیریم؛ زیرا مستلزم قول به تحریف است که از هر جهت قابل نقد می‌باشد. بنابراین بهترین پاسخ همان است که ادعا کنیم این روایات مطلب صحیحی را بیان می‌کنند و آن اینکه قرآن کریم در وحی قرآنی همان گونه است که اکنون نزد مسلمانان وجود دارد و در قالب وحی بیانی و شرح و تفسیری که از صحابه و [[ائمه اطهار]] {{عم}} نقل شده و آن نیز مستند به وحی الهی است، تفسیر و بیان قرآن کریم مطابق با مضمون و محتوای این روایات است و دیگر هیچ اشکالی باقی نمی‌ماند.<ref>صدرالدین شیرازی، الاسفار الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۸ ص۳۸</ref> مضافاً بر آنکه روایات [[اهل بیت]] {{عم}} هرگز به معنای پذیرفتن رسالت ایشان نیست؛ زیرا نسبت [[قرآن کریم]] به این روایات، نسبت اجمال و تفصیل است و محدث بودن اهل بیت به معنای وحی قرآنی یا [[نبوت]] نیست؛ بلکه آنان فرموده‌اند: {{عربی\|ما اجبتک فیه من شیء فهو عن رسول االله (ص) لنا من شیء}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، تصحیح علی اکبر غفاری ج۱ ص۷۷</ref> و لذا آنان هرگز تشریع جدید نداشته، تنها شارح و مفسر وحی قرآنی هستند برخی از احکامی که خداوند بر پیامبر نازل کرده، مقید به شرایط و قیودی است که در عهد نبوی فراهم شد و لذا آنها را بیان نموده‌اند؛ هم چنان که ممکن است برخی از این احکام در عصر ظهور [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} به فعلیت برسند و آنگاه بیان شوند. بنابراین اگر کسی روایات تفسیری یا فقهی [[ائمه]]{{عم}} را وحی بداند، هیچ مشکلی پدید نمی‌آید؛ اما باید توجه داشت که اینها از سنخ وحی بیانی هستند و ربطی به وحی قرآنی ندارد. پس ظاهر این روایات قابل پذیرش می‌باشد و صحیح است که ادعا شود مضمون آن احادیث وحی بوده و آنگونه نازل شده است و در عین حال، خللی در اعتقاد به مصونیت قرآن وارد نگردد البته ما ادعا نمی‌کنیم که با نظریه وحی بیانی تمامی اشکالات برطرف می‌شود؛ اما به هرحال بخش فراوانی از اشکالات وهابیان و سلفیه به کتب حدیثی و تفسیر روایی شیعه که آن را دست مایه انتساب تکفیر به مسلمانان قرار داده‌اند، پاسخ داده می‌شود؛ بدون آنکه این روایات را انکار کنیم یا توجیهات ناروا و دور از طبع و ذوق سلیم را بر آنها تحمیل کنیم<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۵۰ تا ۶۰.</ref>
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[وحی در قرآن]]		* [[وحی در قرآن]]
	* [[وحی در حدیث]]		* [[وحی در حدیث]]
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:مجاری علم لدنی امام]]		[[رده:مجاری علم لدنی امام]]
	[[رده:وحی بیانی]]		[[رده:وحی بیانی]]
	[[رده:وحی]]		[[رده:وحی]]

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}}
' به '{{علم معصوم}}
'

2022-01-06T10:10:09Z

جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">' به '{{علم معصوم}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۰
خط ۱:		خط ۱:

	{{علم معصوم}}		{{علم معصوم}}
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">
			این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[وحی بیانی در قرآن]] - [[وحی بیانی در حدیث]] - [[وحی بیانی در کلام اسلامی]] - [[وحی بیانی در فلسفه اسلامی]] - [[وحی بیانی در عرفان اسلامی]] - [[وحی بیانی از دیدگاه برون‌دینی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[وحی بیانی در قرآن]] - [[وحی بیانی در حدیث]] - [[وحی بیانی در کلام اسلامی]] - [[وحی بیانی در فلسفه اسلامی]] - [[وحی بیانی در عرفان اسلامی]] - [[وحی بیانی از دیدگاه برون‌دینی]]</div>
	<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[وحی بیانی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود. </div>		<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[وحی بیانی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود. </div>

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

2021-12-30T19:30:28Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۰۰
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	* این نمونه‌های اندکی از روایات بی شماری بود که در کتاب‌های شیعه و سنی نقل شده‌اند و دلالت می‌کنند که برخی از آیات شریفه به گونه‌ای دیگر و با کلماتی متفاوت و گاهی با اضافه کلمه یا جمله‌ای در صدر اسلام و در زبان صحابه و تابعین قرائت شده است و گاهی سوگند یاد کرده‌اند که این آیات آن گونه نازل شده است. حال ما نه می‌توانیم این روایات را انکار کرده، همگی را مورد مناقشه قرار دهیم و نه آنکه مضمون ظاهری آنها را بپذیریم؛ زیرا مستلزم قول به تحریف است که از هر جهت قابل نقد می‌باشد. بنابراین بهترین پاسخ همان است که ادعا کنیم این روایات مطلب صحیحی را بیان می‌کنند و آن اینکه قرآن کریم در وحی قرآنی همان گونه است که اکنون نزد مسلمانان وجود دارد و در قالب وحی بیانی و شرح و تفسیری که از صحابه و [[ائمه اطهار]] {{عم}} نقل شده و آن نیز مستند به وحی الهی است، تفسیر و بیان قرآن کریم مطابق با مضمون و محتوای این روایات است و دیگر هیچ اشکالی باقی نمی‌ماند.<ref>صدرالدین شیرازی، الاسفار الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۸ ص۳۸</ref> مضافاً بر آنکه روایات [[اهل بیت]] {{عم}} هرگز به معنای پذیرفتن رسالت ایشان نیست؛ زیرا نسبت [[قرآن کریم]] به این روایات، نسبت اجمال و تفصیل است و محدث بودن اهل بیت به معنای وحی قرآنی یا [[نبوت]] نیست؛ بلکه آنان فرموده‌اند: {{عربی\|ما اجبتک فیه من شیء فهو عن رسول االله (ص) لنا من شیء}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، تصحیح علی اکبر غفاری ج۱ ص۷۷</ref> و لذا آنان هرگز تشریع جدید نداشته، تنها شارح و مفسر وحی قرآنی هستند برخی از احکامی که خداوند بر پیامبر نازل کرده، مقید به شرایط و قیودی است که در عهد نبوی فراهم شد و لذا آنها را بیان نموده‌اند؛ هم چنان که ممکن است برخی از این احکام در عصر ظهور [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} به فعلیت برسند و آنگاه بیان شوند. بنابراین اگر کسی روایات تفسیری یا فقهی [[ائمه]]{{عم}} را وحی بداند، هیچ مشکلی پدید نمی‌آید؛ اما باید توجه داشت که اینها از سنخ وحی بیانی هستند و ربطی به وحی قرآنی ندارد. پس ظاهر این روایات قابل پذیرش می‌باشد و صحیح است که ادعا شود مضمون آن احادیث وحی بوده و آنگونه نازل شده است و در عین حال، خللی در اعتقاد به مصونیت قرآن وارد نگردد البته ما ادعا نمی‌کنیم که با نظریه وحی بیانی تمامی اشکالات برطرف می‌شود؛ اما به هرحال بخش فراوانی از اشکالات وهابیان و سلفیه به کتب حدیثی و تفسیر روایی شیعه که آن را دست مایه انتساب تکفیر به مسلمانان قرار داده‌اند، پاسخ داده می‌شود؛ بدون آنکه این روایات را انکار کنیم یا توجیهات ناروا و دور از طبع و ذوق سلیم را بر آنها تحمیل کنیم<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۵۰ تا ۶۰.</ref>		* این نمونه‌های اندکی از روایات بی شماری بود که در کتاب‌های شیعه و سنی نقل شده‌اند و دلالت می‌کنند که برخی از آیات شریفه به گونه‌ای دیگر و با کلماتی متفاوت و گاهی با اضافه کلمه یا جمله‌ای در صدر اسلام و در زبان صحابه و تابعین قرائت شده است و گاهی سوگند یاد کرده‌اند که این آیات آن گونه نازل شده است. حال ما نه می‌توانیم این روایات را انکار کرده، همگی را مورد مناقشه قرار دهیم و نه آنکه مضمون ظاهری آنها را بپذیریم؛ زیرا مستلزم قول به تحریف است که از هر جهت قابل نقد می‌باشد. بنابراین بهترین پاسخ همان است که ادعا کنیم این روایات مطلب صحیحی را بیان می‌کنند و آن اینکه قرآن کریم در وحی قرآنی همان گونه است که اکنون نزد مسلمانان وجود دارد و در قالب وحی بیانی و شرح و تفسیری که از صحابه و [[ائمه اطهار]] {{عم}} نقل شده و آن نیز مستند به وحی الهی است، تفسیر و بیان قرآن کریم مطابق با مضمون و محتوای این روایات است و دیگر هیچ اشکالی باقی نمی‌ماند.<ref>صدرالدین شیرازی، الاسفار الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج۸ ص۳۸</ref> مضافاً بر آنکه روایات [[اهل بیت]] {{عم}} هرگز به معنای پذیرفتن رسالت ایشان نیست؛ زیرا نسبت [[قرآن کریم]] به این روایات، نسبت اجمال و تفصیل است و محدث بودن اهل بیت به معنای وحی قرآنی یا [[نبوت]] نیست؛ بلکه آنان فرموده‌اند: {{عربی\|ما اجبتک فیه من شیء فهو عن رسول االله (ص) لنا من شیء}}<ref>کلینی، محمد بن یعقوب الکافی، تصحیح علی اکبر غفاری ج۱ ص۷۷</ref> و لذا آنان هرگز تشریع جدید نداشته، تنها شارح و مفسر وحی قرآنی هستند برخی از احکامی که خداوند بر پیامبر نازل کرده، مقید به شرایط و قیودی است که در عهد نبوی فراهم شد و لذا آنها را بیان نموده‌اند؛ هم چنان که ممکن است برخی از این احکام در عصر ظهور [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} به فعلیت برسند و آنگاه بیان شوند. بنابراین اگر کسی روایات تفسیری یا فقهی [[ائمه]]{{عم}} را وحی بداند، هیچ مشکلی پدید نمی‌آید؛ اما باید توجه داشت که اینها از سنخ وحی بیانی هستند و ربطی به وحی قرآنی ندارد. پس ظاهر این روایات قابل پذیرش می‌باشد و صحیح است که ادعا شود مضمون آن احادیث وحی بوده و آنگونه نازل شده است و در عین حال، خللی در اعتقاد به مصونیت قرآن وارد نگردد البته ما ادعا نمی‌کنیم که با نظریه وحی بیانی تمامی اشکالات برطرف می‌شود؛ اما به هرحال بخش فراوانی از اشکالات وهابیان و سلفیه به کتب حدیثی و تفسیر روایی شیعه که آن را دست مایه انتساب تکفیر به مسلمانان قرار داده‌اند، پاسخ داده می‌شود؛ بدون آنکه این روایات را انکار کنیم یا توجیهات ناروا و دور از طبع و ذوق سلیم را بر آنها تحمیل کنیم<ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۵۰ تا ۶۰.</ref>
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌های~~ وابسته}}		{{مدخل‌ وابسته}}
	* [[وحی در قرآن]]		* [[وحی در قرآن]]
	* [[وحی در حدیث]]		* [[وحی در حدیث]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	[[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[عالمان]] [[علم]] لغت برای واژۀ وحی، کاربردهای گوناگونی برشمرده‌اند؛ مانند نوشتن، اشاره، [[پیام]]، الهام، و کلام مخفی. برخی از لغت‌شناسان می‌گویند: ریشۀ اصلی وحی بر القای پنهانی [[دانش]] و غیر آن دلالت می‌کند و همۀ استعمال‌های واژۀ وحی به این معنی باز می‌گردد<ref>ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة ۷۰/۶</ref> آنگونه که لغت‌شناسان عرب گفته‌اند، معنی اصلی وحی، ایحاء پوشیده اعلام کردن است. بدین جهت، الهام <ref>در دل افکندن</ref> هم [[وحی]] نامیده شده است. بر همین مبنا به اشاره و ایما و سخن پنهانی هم وحی گفته شده است <ref>ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب چاپ سوم، بیروت: دار صار۲۴۱/۱۵</ref> برخی نیز اصل وحی را به معنی اشارۀ سری دانسته‌اند <ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد المفردات فی غریب القرآن دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة؛ ۸۵۸</ref> وحی در اصطلاح، ارتباطی [[معنوی]] است که برای [[پیامبران الهی]] جهت دریافت [[پیام آسمانی]] از راه اتصال با [[عالم غیب]] برقرار می‌شود. به گفتۀ [[علامه طباطبایی]]: وحی یک نوع [[سخن گفتن]] آسمانی است که از راه [[حس]] و [[تفکر]] [[عقلی]] [[درک]] نمی‌شود، بلکه درک و [[شعور]] دیگری است که گاهی در برخی از افراد به [[مشیت الهی]] پیدا می‌شود و [[دستورات]] [[غیبی]] را که از حس و [[عقل]] پنهان است، از وحی و [[تعلیم الهی]] دریافت می‌کند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	[[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد.<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref><ref>محمد شریفی\|شریفی، محمد و فاطمه هدایتی\|هدایتی، ~~فاطمه،~~ تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث ~~نبوی،~~ ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[وحی در قرآن]] [[کریم]]، فراتر از معنی اصطلاحی، یعنی [[وحی نبوی]]، به کار رفته است. واژۀ وحی و مشتقاتش به صورت اسم و فعل، ۱۲ بار در [[قرآن]] آمده است. گاهی این وحی از طرف خداست و گاهی از طرف [[شیطان]]. گاهی [[وحی بر پیامبر]] [[خدا]]{{صل}} است و گاهی هم بر انسان‌های عادی یا [[زنبور عسل]] و یا [[آسمان]] و [[زمین]] است. در تمام این موارد به نحوی این انتقال پنهانی صورت گرفته است که به ریشۀ اصلی و لغوی آن بر می‌گردد<ref> قرشی، سید علی اکبر. قاموس قرآن چاپ ششم، تهران: دارالکتب الاسلامیة ۱۸۳/۷</ref>.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		عالی‌ترین درجۀ [[وحی]]، همان است که تنها به سلسلۀ [[پیامبران]] اختصاص دارد و منظور از آن، القای معانی از سوی [[خدا]] به [[قلب]] [[پیامبر]] و [[سخن گفتن خدا]] با اوست. از [[کلمات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} هم می‌توان فهمید که اساسا وحی با سایر القائاتی که به [[بشر]] می‌شود، از نظر ماهیت، متفاوت نیست، بلکه از نظر درجه فرق می‌کند مثلا [[پیامبر اکرم]] ضمن [[حدیثی]] می‌فرماید: رویای صادقه جزئی از هفتاد جزء [[نبوت]] است<ref>صدوق، محمد بن علی. من لا یحضر الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی؛ ۵۸۵/۲</ref> این [[حدیث]] اشاره می‌کند که وحی به [[انبیا]] درجه‌ای [[قوی]] و پر تلالؤ از نوری است که همگان از پرتو این [[نور]] بهرهمند و روزی خوارند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	[[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>عابدی، احمد. وحی قرآنی و وحی ~~بیانی؛ اندیشه نوین دینی سال چهارم، شماره۱۳:~~ ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		[[وحی بر پیامبر]] به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم، نازل می‌شده که هر دو راه، مطمئن و بدون [[نفوذ]] [[شیطان]] و [[نسیان]] است <ref>تقی پور، حسین. در آمدی بر علوم قرآن، تهران: تلاوت (سازمان دارالقرآن الکریم) ۵۳</ref> وحی مستقیم، وحیی است که پیامبر بدون هیچ واسطه‌ای، حتی [[جبرئیل]]، با [[خداوند متعال]] ارتباط برقرار می‌کند: {{متن قرآن\|وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ}}<ref>«و حقا قرآن را از سوی حکیمی دانا دریافت می‌داری» سوره نمل آیه ۶</ref> وحی مستقیم بر آن حضرت آنقدر سنگین بوده که در برخی از [[روایات]] به برحاء وحی یعنی شدت تب، تعبیر شده است <ref>ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. المناقب، قم: مؤسسه العلامه للنشر ۴۴/۱</ref> دومین قسم وحی بر پیامبر اکرم{{صل}} وحی به واسطۀ جبرئیل بوده است. [[قرآن مجید]] در این باره می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنَّهُ لَتَنزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ* نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأَمِينُ* عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنذِرِينَ}}<ref> سوره شعرا آیه ۱۹۲-۱۹۴</ref> پس وحی در لغت به معنای [[آگاه کردن]] یا [[سخن گفتن]] پنهانی و یا [[الهام]]، [[طلب]]، اشارۀ سریع رمزی، رویا و... است که از جهات مالک‌ها و ضوابط مختلف قابل تقسیم است. گاهی [[وحی]] از جهت فاعل و گویندۀ آن به [[وحی الهی]] یا الهام ربانی و القای [[شیطانی]]، تقسیم می‌شود: {{متن قرآن\|وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}}<ref>انعام آیه ۱۲۱</ref> یا از جهت قابل و گیرنده نیز می‌توان وحی را به وحی به [[پیامبران]] وحی به غیر پیامبران تقسیم کرد: {{متن قرآن\|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}<ref>سوره نحل آیه ۶۸</ref> و نیز {{متن قرآن\|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>سوره قصص آیه ۷</ref> [[کلامی]] که [[فرشتگان]] با [[حضرت مریم]] داشتند نیز از این قسم بود <ref>[[احمد عابدی\|عابدی، احمد]]، [[وحی قرآنی و وحی بیانی (مقاله)\|وحی قرآنی و وحی بیانی]]، ص ۶۲-۴۹</ref> البته [[امام علی]]{{ع}} نیز وحی را به نحو دیگری تقسیم‌بندی کرده‌اند. از عبارت [[وحی بر پیامبر]]، همانند وحی بر نوح و پیامبران پس از اوست <ref>آل عمران: ۱۲</ref> چنین [[استنباط]] می‌شود که وحی به پیامبران از جهاتی با وحی با دیگران، متفاوت است. این وحی را "[[وحی رسالی]]" یا "[[وحی تشریعی]]" نامیده‌اند؛ زیرا پیامبران با دریافت این وحی، [[مأموریت]] می‌یابند [[پیام]] [[خداوند]] را که حاوی [[شریعت الهی]] است، به [[مردم]] ابالغ کنند.<ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

	می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>		می‌توان [[ارتباط گفتاری]] خداوند با پیامبران را، که همان وحی رسالی است، در سه دستۀ عمده طبقه‌بندی کرد: وحی اخباری، وحی [[دستوری]]، وحی ابلاغی. ولی وحی [[تکوینی]]، در مقابل وحی تشریعی است و انواع گوناگونی دارد. بارزترین نمونۀ [[وحی]] [[تکوینی]]، [[الهامات]] [[فطری]] و غریزی در وجود [[آدمی]] است که [[انسان]] را به سوی [[خداوند]] سوق می‌دهد و همواره از اندرون او را به سوی [[حق]] می‌کشاند<ref>سعیدی روشن، محمدباقر. وحی‌شناسی؛ تهران: دانش و اندیشه معاصر؛ ۳</ref><ref>[[محمد شریفی\|شریفی، محمد]] و [[فاطمه هدایتی\|هدایتی، فاطمه]]، [[تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی (مقاله)\|تأملی بر رابطه بین وحی قرآنی وحی بیانی حدیث قدسی و حدیث نبوی]]، ص۴۳ تا ۴۵.</ref>

وحی بیانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* معنای لغوی وحی */

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۲

Bahmani: /* تعریف وحی قرآنی و وحی بیانی */

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۱

Bahmani در ‏۱۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۰

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}} ' به '{{علم معصوم}} '

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

Heydari: جایگزینی متن - ' {{علم معصوم}}
' به '{{علم معصوم}}
'