وساطت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۴۲

2026-01-29T05:42:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[بهمن]]\|روز=[[8]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =

Bahmani: /* وساطت فاعلی */

2026-01-29T05:42:19Z

وساطت فاعلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	«واسطه فاعلی» یا همان «علت فاعلی»، موجودی است که موجود دیگر (معلول) از آن پدید می‌آید. علت فاعلی به این معنا فاعل‌های طبیعی را نیز که در حرکات و دگرگونی‌های اجسام مؤثر هستند، شامل می‌شود<ref>محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۹۱.</ref>. در [[فلسفه]] به عامل وجودبخش یا ایجادکننده اصطلاحاً فاعل گفته می‌شود<ref>عبدالرسول عبودیت و مجتبی مصباح، خداشناسی فلسفی؛ ص۵۱.</ref>.		«واسطه فاعلی» یا همان «علت فاعلی»، موجودی است که موجود دیگر (معلول) از آن پدید می‌آید. علت فاعلی به این معنا فاعل‌های طبیعی را نیز که در حرکات و دگرگونی‌های اجسام مؤثر هستند، شامل می‌شود<ref>محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۹۱.</ref>. در [[فلسفه]] به عامل وجودبخش یا ایجادکننده اصطلاحاً فاعل گفته می‌شود<ref>عبدالرسول عبودیت و مجتبی مصباح، خداشناسی فلسفی؛ ص۵۱.</ref>.

	وساطت فاعلی می‌تواند به دو گونه عام و خاص انجام شود. منظور از وساطت فاعلی عام این است که کل تأثیر و تأثرات [[عالم هستی]] توسط واسطه انجام شود؛ مثل اینکه قایل شویم [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} مجرای [[مشیت]] و [[قدرت خداوند]] در [[نظام]] عالم است و هرگونه [[آفرینش]] و [[رزق]] و دیگر [[افعال]] به دست او انجام می‌شود. اما منظور از وساطت فاعلی خاص این است که واسطه صرفاً در بعضی از امور نقش [[وساطت]] و فاعلیت دارد و نه در کل عالم هستی؛ مثل اینکه [[معتقد]] شویم امام معصوم{{ع}} در موقعیت‌های خاصی برای [[اثبات]] مقام الهی خود یا [[مصالح]] دیگر، [[کارهای خارق‌العاده]] انجام دهد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۵.</ref>.		وساطت فاعلی می‌تواند به دو گونه عام و خاص انجام شود. منظور از وساطت فاعلی عام این است که کل تأثیر و تأثرات [[عالم هستی]] توسط واسطه انجام شود؛ مثل اینکه قایل شویم [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} مجرای [[مشیت]] و [[قدرت خداوند]] در [[نظام]] عالم است و هرگونه [[آفرینش]] و [[رزق]] و دیگر [[افعال]] به دست او انجام می‌شود. اما منظور از وساطت فاعلی خاص این است که واسطه صرفاً در بعضی از امور نقش وساطت و فاعلیت دارد و نه در کل عالم هستی؛ مثل اینکه [[معتقد]] شویم امام معصوم{{ع}} در موقعیت‌های خاصی برای [[اثبات]] مقام الهی خود یا [[مصالح]] دیگر، [[کارهای خارق‌العاده]] انجام دهد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* وساطت فاعلی */

2026-01-29T05:42:06Z

وساطت فاعلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	=== وساطت فاعلی ===		=== وساطت فاعلی ===
	{{اصلی\|وساطت فاعلی}}		{{اصلی\|وساطت فاعلی}}
			«واسطه فاعلی» یا همان «علت فاعلی»، موجودی است که موجود دیگر (معلول) از آن پدید می‌آید. علت فاعلی به این معنا فاعل‌های طبیعی را نیز که در حرکات و دگرگونی‌های اجسام مؤثر هستند، شامل می‌شود<ref>محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج۲، ص۹۱.</ref>. در [[فلسفه]] به عامل وجودبخش یا ایجادکننده اصطلاحاً فاعل گفته می‌شود<ref>عبدالرسول عبودیت و مجتبی مصباح، خداشناسی فلسفی؛ ص۵۱.</ref>.

			وساطت فاعلی می‌تواند به دو گونه عام و خاص انجام شود. منظور از وساطت فاعلی عام این است که کل تأثیر و تأثرات [[عالم هستی]] توسط واسطه انجام شود؛ مثل اینکه قایل شویم [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} مجرای [[مشیت]] و [[قدرت خداوند]] در [[نظام]] عالم است و هرگونه [[آفرینش]] و [[رزق]] و دیگر [[افعال]] به دست او انجام می‌شود. اما منظور از وساطت فاعلی خاص این است که واسطه صرفاً در بعضی از امور نقش [[وساطت]] و فاعلیت دارد و نه در کل عالم هستی؛ مثل اینکه [[معتقد]] شویم امام معصوم{{ع}} در موقعیت‌های خاصی برای [[اثبات]] مقام الهی خود یا [[مصالح]] دیگر، [[کارهای خارق‌العاده]] انجام دهد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* وساطت غایی */

2026-01-28T09:26:22Z

وساطت غایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۶
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	=== وساطت غایی ===		=== وساطت غایی ===
	{{اصلی\|وساطت غایی}}		{{اصلی\|وساطت غایی}}
			«وساطت غایی» همان «علیت غایی» است. علت غایی از لحاظ ذهنی (و نه وجودی) خود علتی برای علت فاعلی به شمار می‌آید. ما اگر [[انسان]] را در افعالی که از وی اختیاراً صادر می‌شود در نظر بگیریم، می‌بینیم که انسان مادامی که غایتی را تصور نکند، یعنی وجود ذهنی غایتی برایش حاصل نشود [[اراده]] کاری برایش پیدا نمی‌شود و همین که غایت و فایده کار در ذهنش منقش شد آن‌وقت است که میل و اراده‌اش منبعث می‌گردد و فعل از وی صادر می‌شود. پس انسان البته فاعل است ولی به شرط اینکه تصور ذهنی غایت برایش پیدا شود، و اگر این تصور برایش پیدا نشود انسان فاعل نیست. پس تصور ذهنی غایت است که انسان را فاعل می‌کند و اوست که علت فاعلیت انسان است. پس درست است که بگوییم وجود ذهنی غایت، علت علت فاعلی است<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۵، ص۴٢٢.</ref>. اصولاً علت اینکه به غایت «علت» اطلاق می‌شود همین متمم و مکمل بودن برای علت فاعلی است و اما اگر در مفهوم علیت [[توسعه]] ندهیم و علت را به همان معنای «وجوددهنده» و «واقعیت‌دهنده» بگیریم تنها چیزی که شایسته است به او علت گفته شود همانا «فاعل» است<ref>مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۶، ص۶٩٢.</ref>.<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۵.</ref>

	=== وساطت فاعلی ===		=== وساطت فاعلی ===

Bahmani در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۶

2026-01-28T09:16:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[بهمن]]\|روز=[[8]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =

Bahmani در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۶

2026-01-28T09:16:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۶
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	منظور از وساطت صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>.		منظور از وساطت صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>.

			== اقسام وساطت ==
			=== وساطت غایی ===
			{{اصلی\|وساطت غایی}}

			=== وساطت فاعلی ===
			{{اصلی\|وساطت فاعلی}}

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۳

2026-01-28T09:13:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	«وساطت» از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، و [[حدیث]] {{متن حدیث\|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ می‌شود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده می‌شود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم می‌شود. برخی مانند صاحب [[المفردات]] و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی\|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>.		«وساطت» از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref> و [[حدیث]] {{متن حدیث\|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ می‌شود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده می‌شود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم می‌شود. برخی مانند صاحب المفردات و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی\|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>.

	وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.		وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا دخالت دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و طلب شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.
	~~پرواضح است که~~ منظور ما از وساطت ~~در این کتاب،~~ صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد ~~که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.~~<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>
			منظور از وساطت صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۱۹:		خط ۲۰:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اصطلاحات فلسفی]]

Wasity: /* مقدمه */

2025-11-30T11:36:17Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶
خط ۷:		خط ۷:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	~~وساطت~~ از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، و [[حدیث]] {{متن حدیث\|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ می‌شود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده می‌شود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم می‌شود. برخی مانند صاحب [[المفردات]] و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی\|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>.		«وساطت» از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، و [[حدیث]] {{متن حدیث\|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ می‌شود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده می‌شود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم می‌شود. برخی مانند صاحب [[المفردات]] و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی\|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>.

	وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.		وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.

Jaafari: /* مقدمه */

2025-11-30T06:41:48Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.		وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.
	پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ~~؟؟؟~~.</ref>		پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.<ref>[[سید محمد حسن صالح\|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)\|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== وساطت از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده استخلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. و...» ایجاد کرد

2025-11-30T05:30:47Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== وساطت از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
وساطت از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ می‌شود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای [[اعتدال]] و فضل است، مانند [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا}}<ref>«بدین گونه شما را امّتی میانه کرده‌ایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.</ref>، و [[حدیث]] {{متن حدیث|خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.</ref>. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ می‌شود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده می‌شود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم می‌شود. برخی مانند صاحب [[المفردات]] و صاحب العین معتقدند که [[تساوی]] طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: {{عربی|وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.</ref>؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ}}<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.</ref>.

وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم می‌شود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را می‌سازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز می‌توان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونه‌ای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] می‌کند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است.
پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، می‌توان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ؟؟؟.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1525062444.jpg|22px]] [[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|'''ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}