وهابیت - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۸

2025-12-02T09:08:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''وهابیت''' فرقۀ [[انحرافی]] است که [[محمد ~~ابن~~ عبدالوهاب]] آن را بنیان نهاد و با عقاید [[افراطی]] که عمدتا برگرفته از سخنان "[[ابن تیمیه]]" است، در مقابل [[اکثریت]] مسلمانان قرار دارند. این گروه، مدعی‌اند که بر [[سیره]] سَلَف [[صالح]] یعنی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} مشی می‌کنند. [[وهابیان]] به ظاهر قرآن و [[سنت]] [[تمسک]] دارند و هر آنچه را در [[کتاب و سنت]] نیابند، [[بدعت]] می‌شمارند و از این رو، تنها خود را [[موحد]] می‌دانند و دیگر [[مسلمانان]] را در [[عبادت]]، [[مشرک]] می‌پندارند. [[اصول اعتقادی]] آنان شامل اعتقاد به تجسیم و [[تشبیه]]، [[حرمت]] [[تکریم]] [[اولیا]] و [[حرمت]] [[توسل]] به [[اولیای الهی]] است. در طول شکل‌گیری این [[فرقه]] و [[حیات]] پس از آن، جنایت‌های زیادی اتفاق افتاده است و [[پیروان]] محمد ابن عبد الوهاب به شهرهای مختلفی حمله کرده‌اند. این در حالی است که علمای شیعه و [[سنی]] در رد وهابیت، کتاب‌های فراوانی نوشته‌اند. امروزه، [[سلفی‌ها]] به دسته‌هایی انشعاب یافته‌اند که از جمله مهم‌ترین آنها سلفی‌های [[تبلیغی]]، اخوانی، [[جهادی]] و تکفیری است.		'''وهابیت''' فرقۀ [[انحرافی]] است که [[محمد بن عبدالوهاب]] آن را بنیان نهاد و با عقاید [[افراطی]] که عمدتا برگرفته از سخنان "[[ابن تیمیه]]" است، در مقابل [[اکثریت]] مسلمانان قرار دارند. این گروه، مدعی‌اند که بر [[سیره]] سَلَف [[صالح]] یعنی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} مشی می‌کنند. [[وهابیان]] به ظاهر قرآن و [[سنت]] [[تمسک]] دارند و هر آنچه را در [[کتاب و سنت]] نیابند، [[بدعت]] می‌شمارند و از این رو، تنها خود را [[موحد]] می‌دانند و دیگر [[مسلمانان]] را در [[عبادت]]، [[مشرک]] می‌پندارند. [[اصول اعتقادی]] آنان شامل اعتقاد به تجسیم و [[تشبیه]]، [[حرمت]] [[تکریم]] [[اولیا]] و [[حرمت]] [[توسل]] به [[اولیای الهی]] است. در طول شکل‌گیری این [[فرقه]] و [[حیات]] پس از آن، جنایت‌های زیادی اتفاق افتاده است و [[پیروان]] محمد ابن عبد الوهاب به شهرهای مختلفی حمله کرده‌اند. این در حالی است که علمای شیعه و [[سنی]] در رد وهابیت، کتاب‌های فراوانی نوشته‌اند. امروزه، [[سلفی‌ها]] به دسته‌هایی انشعاب یافته‌اند که از جمله مهم‌ترین آنها سلفی‌های [[تبلیغی]]، اخوانی، [[جهادی]] و تکفیری است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۸

2025-12-02T09:08:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آذر]]\|روز=[[11]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}~~
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

			'''وهابیت''' فرقۀ [[انحرافی]] است که [[محمد ابن عبدالوهاب]] آن را بنیان نهاد و با عقاید [[افراطی]] که عمدتا برگرفته از سخنان "[[ابن تیمیه]]" است، در مقابل [[اکثریت]] مسلمانان قرار دارند. این گروه، مدعی‌اند که بر [[سیره]] سَلَف [[صالح]] یعنی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} مشی می‌کنند. [[وهابیان]] به ظاهر قرآن و [[سنت]] [[تمسک]] دارند و هر آنچه را در [[کتاب و سنت]] نیابند، [[بدعت]] می‌شمارند و از این رو، تنها خود را [[موحد]] می‌دانند و دیگر [[مسلمانان]] را در [[عبادت]]، [[مشرک]] می‌پندارند. [[اصول اعتقادی]] آنان شامل اعتقاد به تجسیم و [[تشبیه]]، [[حرمت]] [[تکریم]] [[اولیا]] و [[حرمت]] [[توسل]] به [[اولیای الهی]] است. در طول شکل‌گیری این [[فرقه]] و [[حیات]] پس از آن، جنایت‌های زیادی اتفاق افتاده است و [[پیروان]] محمد ابن عبد الوهاب به شهرهای مختلفی حمله کرده‌اند. این در حالی است که علمای شیعه و [[سنی]] در رد وهابیت، کتاب‌های فراوانی نوشته‌اند. امروزه، [[سلفی‌ها]] به دسته‌هایی انشعاب یافته‌اند که از جمله مهم‌ترین آنها سلفی‌های [[تبلیغی]]، اخوانی، [[جهادی]] و تکفیری است.

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۰:		خط ۱۱:
	== تاریخچۀ وهابیت ==		== تاریخچۀ وهابیت ==
	مجموعه تاریخچه این انشعاب [[فکری]] در عالم [[اسلام]] از گسترش تا پیدایش آن، در چند مرحلۀ [[تاریخی]] پیش رو قابل بررسی است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>.		مجموعه تاریخچه این انشعاب [[فکری]] در عالم [[اسلام]] از گسترش تا پیدایش آن، در چند مرحلۀ [[تاریخی]] پیش رو قابل بررسی است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>.
	# پیش از محمد بن عبدالوهاب: وهابیت به معنای [[مخالفت]] با [[عقاید]] عامۀ [[مسلمانان]] که گاه به فعالیت‌های تکفیری هم منجر می‌‌شد، در تاریخ اسلام ریشه‌ای طولانی دارد؛ چنانکه [[خوارج]] را باید اولین گروه در این دسته برشمرد که به بهانۀ ارتکاب گناه کبیره، اتهام کفر و به همین دلیل [[حکم]] [[قتل]] مسلمانان را صادر می‌‌کردند. در مرحلۀ بعد در دوران [[خلفای عباسی]] این [[تفکر]]، خود را نشان می‌‌دهد. در این دوره شخصی به نام ابومحمد بربهاری در قرن چهارم هجری مسلمانان را از [[زیارت قبور]] منع کرده بود؛ ولی عقیدۀ او از طرف [[خلیفۀ عباسی]] به شدت سرکوب گردید. همچنین [[عبدالله بن محمد]] عکبری [[حنبلی]] در همین [[قرن]] [[فتوا]] به [[حرمت]] [[سفر]] برای [[زیارت]] [[پیغمبر]]{{صل}} و حرمت درخواست شفاعت از او را صادر کرد.		# '''پیش از محمد بن عبدالوهاب:''' وهابیت به معنای [[مخالفت]] با [[عقاید]] عامۀ [[مسلمانان]] که گاه به فعالیت‌های تکفیری هم منجر می‌‌شد، در تاریخ اسلام ریشه‌ای طولانی دارد؛ چنانکه [[خوارج]] را باید اولین گروه در این دسته برشمرد که به بهانۀ ارتکاب گناه کبیره، اتهام کفر و به همین دلیل [[حکم]] [[قتل]] مسلمانان را صادر می‌‌کردند. در مرحلۀ بعد در دوران [[خلفای عباسی]] این [[تفکر]]، خود را نشان می‌‌دهد. در این دوره شخصی به نام ابومحمد بربهاری در قرن چهارم هجری مسلمانان را از [[زیارت قبور]] منع کرده بود؛ ولی عقیدۀ او از طرف [[خلیفۀ عباسی]] به شدت سرکوب گردید. همچنین [[عبدالله بن محمد]] عکبری [[حنبلی]] در همین [[قرن]] [[فتوا]] به [[حرمت]] [[سفر]] برای [[زیارت]] [[پیغمبر]]{{صل}} و حرمت درخواست شفاعت از او را صادر کرد.
	# وهابیت در دوران [[ابن تیمیه]]: در دوران معاصر و به صورت رسمی، اولین پدیدآورندۀ این اصول [[انحرافی]] در قرن هشتم، احمد بن عبدالحلیم معروف به [[ابن‌تیمیه]] است که در سال ۶۶۱ ق در [[شهر]] حران، یکی از شهرهای [[شام]] یا [[عراق]] متولد شد. او از علمای حنبلی و از مؤسسان اولیۀ این [[فرقه]] به حساب می‌‌آید که به صورت آشکار عقاید [[سلفی]] و ظاهرگرایی را مطرح نمود؛ حتی او گفته بود در ۶۰ مسئلۀ [[دینی]] برخلاف [[اجماع]] و فتوای [[علمای اسلام]] رأی داده است<ref>ر.ک: جماعة من العلماء التوفیق الربانی فی الرد علی ابن‌تیمیة الحرانی، ص۳۲.</ref>. فقهای بزرگ [[زمان]] ابن تیمیه، اقوال وی را مردود و محکوم دانستند و بسیاری از [[علمای دینی]] در [[بلاد اسلامی]] با او [[مخالفت]] کردند<ref>ر.ک: [فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۶۳- ۳۵؛ وهابیت از دیدگاه مذاهب اهل سنت، ۵۷- ۴۳.</ref>؛ بدین روی، [[عقاید]] [[ابن تیمیه]] تا ق ۱۲ هجری رونق نیافت<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. در نهایت، علمای اهل سنت او را محاکمه و به [[زندان]] انداختند و به خاطر عدم ابراز [[ندامت]] از نظریاتش در [[حبس]] بود تا اینکه در سال ۷۲۸ ق در زندان درگذشت. پس از او شاگردش محمد بن ابابکر معروف به ابن‌قیم جوزی متوفای ۷۵۰ ق مسیر استادش را ادامه داد و آثار او را جمع‌آوری و منتشر کرد و خود نیز آثاری دراین‌باره نوشت<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۵.</ref>.		# '''وهابیت در دوران [[ابن تیمیه]]:''' در دوران معاصر و به صورت رسمی، اولین پدیدآورندۀ این اصول [[انحرافی]] در قرن هشتم، احمد بن عبدالحلیم معروف به [[ابن‌تیمیه]] است که در سال ۶۶۱ ق در [[شهر]] حران، یکی از شهرهای [[شام]] یا [[عراق]] متولد شد. او از علمای حنبلی و از مؤسسان اولیۀ این [[فرقه]] به حساب می‌‌آید که به صورت آشکار عقاید [[سلفی]] و ظاهرگرایی را مطرح نمود؛ حتی او گفته بود در ۶۰ مسئلۀ [[دینی]] برخلاف [[اجماع]] و فتوای [[علمای اسلام]] رأی داده است<ref>ر.ک: جماعة من العلماء التوفیق الربانی فی الرد علی ابن‌تیمیة الحرانی، ص۳۲.</ref>. فقهای بزرگ [[زمان]] ابن تیمیه، اقوال وی را مردود و محکوم دانستند و بسیاری از [[علمای دینی]] در [[بلاد اسلامی]] با او [[مخالفت]] کردند<ref>ر.ک: [فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۶۳- ۳۵؛ وهابیت از دیدگاه مذاهب اهل سنت، ۵۷- ۴۳.</ref>؛ بدین روی، [[عقاید]] [[ابن تیمیه]] تا ق ۱۲ هجری رونق نیافت<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. در نهایت، علمای اهل سنت او را محاکمه و به [[زندان]] انداختند و به خاطر عدم ابراز [[ندامت]] از نظریاتش در [[حبس]] بود تا اینکه در سال ۷۲۸ ق در زندان درگذشت. پس از او شاگردش محمد بن ابابکر معروف به ابن‌قیم جوزی متوفای ۷۵۰ ق مسیر استادش را ادامه داد و آثار او را جمع‌آوری و منتشر کرد و خود نیز آثاری دراین‌باره نوشت<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۵.</ref>.
	# وهابیت در دوران محمد ابن عبد الوهاب: در قرن دوازدهم بود که محمد بن‌ عبدالوهاب نجدی به احیای نظریه‌های ابن تیمیه پرداخت<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>. محمد بن عبدالوهاب بن سلیمان [[تمیمی]] متولد سال ۱۱۱۵ ق و متوفای ۱۲۰۶ ق است که تا به امروز [[ناملایمات]] مختلفی را در عالم [[اسلام]] به جا گذاشته است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>. عبدالوهاب در آغاز هواخواهی نیافت؛ به همین جهت، در سال ۱۱۶۰ ق. به [[شهر]] دِرعیه از شهرهای مشهور نجد رفت. [[امیر]] آن [[دیار]]، [[محمد بن مسعود]] ـ جد آل‌سعود ـ بود که عقاید عبدالوهاب را برای تقویت [[حکومت]] خویش مناسب دید. در آن [[زمان]] با توجه به درگیری‌های داخلی در [[عربستان]]، ابن‌سعود نسبت به حکومت مرکزی ریاض دست به [[شورش]] زد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۶.</ref>. محمد بن مسعود با محمد بن عبدالوهاب قرار گذاشت تا نیروی [[حکومتی]] خویش را برای [[تبلیغ]] و ترویج [[مذهب]] او به کار اندازد؛ به شرط آنکه محمد بن عبدالوهاب نیز از گذر جایگاه [[دینی]] خویش، حکومت را [[تأیید]] و تقویت کند<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. از آن پس، این دو تن به شهرهای بسیاری [[لشکر]] کشیدند و هر کس را با [[عقاید]] خویش ناسازگار یافتند، [[کافر]] خواندند و کشتند. بدین‌سان، [[روز]] به روز [[قدرت]] آل‌سعود روی به فزونی گذاشت و در سایۀ آن، [[آیین]] وهابی نیز گسترش یافت. چون امپراتوری عثمانی به دست کشورهای [[استعمارگر]] تجزیه شد، [[عربستان]] به آل‌سعود واگذار گشت؛ زیرا آنان بسیار [[قدرت]] یافته بودند و باورهایشان با [[اهداف]] [[استعمارگران]] ناسازگار نبود. از آن پس تاکنون وهابیت [[مذهب]] رسمی کشور عربستان است و [[وهابیان]] می‌کوشند تا مذهب خویش را در دیگر [[کشورهای اسلامی]] ترویج دهند<ref>ر.ک: آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۴۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>		# '''وهابیت در دوران محمد ابن عبد الوهاب:''' در قرن دوازدهم بود که محمد بن‌ عبدالوهاب نجدی به احیای نظریه‌های ابن تیمیه پرداخت<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>. محمد بن عبدالوهاب بن سلیمان [[تمیمی]] متولد سال ۱۱۱۵ ق و متوفای ۱۲۰۶ ق است که تا به امروز [[ناملایمات]] مختلفی را در عالم [[اسلام]] به جا گذاشته است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>. عبدالوهاب در آغاز هواخواهی نیافت؛ به همین جهت، در سال ۱۱۶۰ ق. به [[شهر]] دِرعیه از شهرهای مشهور نجد رفت. [[امیر]] آن [[دیار]]، [[محمد بن مسعود]] ـ جد آل‌سعود ـ بود که عقاید عبدالوهاب را برای تقویت [[حکومت]] خویش مناسب دید. در آن [[زمان]] با توجه به درگیری‌های داخلی در [[عربستان]]، ابن‌سعود نسبت به حکومت مرکزی ریاض دست به [[شورش]] زد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۶.</ref>. محمد بن مسعود با محمد بن عبدالوهاب قرار گذاشت تا نیروی [[حکومتی]] خویش را برای [[تبلیغ]] و ترویج [[مذهب]] او به کار اندازد؛ به شرط آنکه محمد بن عبدالوهاب نیز از گذر جایگاه [[دینی]] خویش، حکومت را [[تأیید]] و تقویت کند<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. از آن پس، این دو تن به شهرهای بسیاری [[لشکر]] کشیدند و هر کس را با [[عقاید]] خویش ناسازگار یافتند، [[کافر]] خواندند و کشتند. بدین‌سان، [[روز]] به روز [[قدرت]] آل‌سعود روی به فزونی گذاشت و در سایۀ آن، [[آیین]] وهابی نیز گسترش یافت. چون امپراتوری عثمانی به دست کشورهای [[استعمارگر]] تجزیه شد، [[عربستان]] به آل‌سعود واگذار گشت؛ زیرا آنان بسیار [[قدرت]] یافته بودند و باورهایشان با [[اهداف]] [[استعمارگران]] ناسازگار نبود. از آن پس تاکنون وهابیت [[مذهب]] رسمی کشور عربستان است و [[وهابیان]] می‌کوشند تا مذهب خویش را در دیگر [[کشورهای اسلامی]] ترویج دهند<ref>ر.ک: آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۴۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>

	== برخی از آثار [[محمد بن عبدالوهاب]]==		== برخی از آثار [[محمد بن عبدالوهاب]]==

Bahmani: /* نتیجه‌گیری */

2025-12-02T09:07:26Z

نتیجه‌گیری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۷
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	# وهابی‌ها ساخت بنا بر روی قبرها را حرام، ولی اهل سنت آن را مکروه می‌دانند.		# وهابی‌ها ساخت بنا بر روی قبرها را حرام، ولی اهل سنت آن را مکروه می‌دانند.
	# از نظر وهابی‌ها، [[عزاداری]] برای مرده حرام است، ولی از نظر اهل سنت تا سه [[روز]] [[مستحب]] و پس از آن مکروه است<ref>چالش‌های فکری و سیاسی وهابیت، اکبر اسد علی زاده، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴، ص۳۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص۱۰۷۷.</ref>		# از نظر وهابی‌ها، [[عزاداری]] برای مرده حرام است، ولی از نظر اهل سنت تا سه [[روز]] [[مستحب]] و پس از آن مکروه است<ref>چالش‌های فکری و سیاسی وهابیت، اکبر اسد علی زاده، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴، ص۳۳.</ref>.<ref>[[مجتبی تونه‌ای\|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)\|محمدنامه]]، ص۱۰۷۷.</ref>

	~~== نتیجه‌گیری ==~~
	در مجموع، وهابیت یک فرقۀ [[انحرافی]] است که محمد ابن عبد الوهاب آن را بنیان نهاد و با عقاید [[افراطی]] که عمدتا برگرفته از سخنان "[[ابن تیمیه]]" است، در مقابل [[اکثریت]] مسلمانان قرار دارند. این گروه، مدعی‌اند که بر [[سیره]] سَلَف [[صالح]] یعنی [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} مشی می‌کنند. [[وهابیان]] به ظاهر قرآن و [[سنت]] [[تمسک]] دارند و هر آنچه را در [[کتاب و سنت]] نیابند، [[بدعت]] می‌شمارند و از این رو، تنها خود را [[موحد]] می‌دانند و دیگر [[مسلمانان]] را در [[عبادت]]، [[مشرک]] می‌پندارند. [[اصول اعتقادی]] آنان شامل اعتقاد به تجسیم و [[تشبیه]]، [[حرمت]] [[تکریم]] [[اولیا]] و [[حرمت]] [[توسل]] به [[اولیای الهی]] است. در طول شکل‌گیری این [[فرقه]] و [[حیات]] پس از آن، جنایت‌های زیادی اتفاق افتاده است و [[پیروان]] محمد ابن عبد الوهاب به شهرهای مختلفی حمله کرده‌اند. این در حالی است که علمای شیعه و [[سنی]] در رد وهابیت، کتاب‌های فراوانی نوشته‌اند. امروزه، [[سلفی‌ها]] به دسته‌هایی انشعاب یافته‌اند که از جمله مهم‌ترین آنها سلفی‌های [[تبلیغی]]، اخوانی، [[جهادی]] و تکفیری است.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۶

2025-12-02T09:06:24Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* تاریخچۀ وهابیت */

2025-12-02T09:04:28Z

تاریخچۀ وهابیت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	مجموعه تاریخچه این انشعاب [[فکری]] در عالم [[اسلام]] از گسترش تا پیدایش آن، در چند مرحلۀ [[تاریخی]] پیش رو قابل بررسی است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>.		مجموعه تاریخچه این انشعاب [[فکری]] در عالم [[اسلام]] از گسترش تا پیدایش آن، در چند مرحلۀ [[تاریخی]] پیش رو قابل بررسی است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>.
	# پیش از محمد بن عبدالوهاب: وهابیت به معنای [[مخالفت]] با [[عقاید]] عامۀ [[مسلمانان]] که گاه به فعالیت‌های تکفیری هم منجر می‌‌شد، در تاریخ اسلام ریشه‌ای طولانی دارد؛ چنانکه [[خوارج]] را باید اولین گروه در این دسته برشمرد که به بهانۀ ارتکاب گناه کبیره، اتهام کفر و به همین دلیل [[حکم]] [[قتل]] مسلمانان را صادر می‌‌کردند. در مرحلۀ بعد در دوران [[خلفای عباسی]] این [[تفکر]]، خود را نشان می‌‌دهد. در این دوره شخصی به نام ابومحمد بربهاری در قرن چهارم هجری مسلمانان را از [[زیارت قبور]] منع کرده بود؛ ولی عقیدۀ او از طرف [[خلیفۀ عباسی]] به شدت سرکوب گردید. همچنین [[عبدالله بن محمد]] عکبری [[حنبلی]] در همین [[قرن]] [[فتوا]] به [[حرمت]] [[سفر]] برای [[زیارت]] [[پیغمبر]]{{صل}} و حرمت درخواست شفاعت از او را صادر کرد.		# پیش از محمد بن عبدالوهاب: وهابیت به معنای [[مخالفت]] با [[عقاید]] عامۀ [[مسلمانان]] که گاه به فعالیت‌های تکفیری هم منجر می‌‌شد، در تاریخ اسلام ریشه‌ای طولانی دارد؛ چنانکه [[خوارج]] را باید اولین گروه در این دسته برشمرد که به بهانۀ ارتکاب گناه کبیره، اتهام کفر و به همین دلیل [[حکم]] [[قتل]] مسلمانان را صادر می‌‌کردند. در مرحلۀ بعد در دوران [[خلفای عباسی]] این [[تفکر]]، خود را نشان می‌‌دهد. در این دوره شخصی به نام ابومحمد بربهاری در قرن چهارم هجری مسلمانان را از [[زیارت قبور]] منع کرده بود؛ ولی عقیدۀ او از طرف [[خلیفۀ عباسی]] به شدت سرکوب گردید. همچنین [[عبدالله بن محمد]] عکبری [[حنبلی]] در همین [[قرن]] [[فتوا]] به [[حرمت]] [[سفر]] برای [[زیارت]] [[پیغمبر]]{{صل}} و حرمت درخواست شفاعت از او را صادر کرد.
	# وهابیت در دوران [[ابن تیمیه]]: در دوران معاصر و به صورت رسمی، اولین پدیدآورندۀ این اصول [[انحرافی]] در قرن هشتم، احمد بن عبدالحلیم معروف به [[ابن‌تیمیه]] است که در سال ۶۶۱ ق در [[شهر]] حران، یکی از شهرهای [[شام]] یا [[عراق]] متولد شد. او از علمای حنبلی و از مؤسسان اولیۀ این [[فرقه]] به حساب می‌‌آید که به صورت آشکار عقاید [[سلفی]] و ظاهرگرایی را مطرح نمود؛ حتی او گفته بود در ۶۰ مسئلۀ [[دینی]] برخلاف [[اجماع]] و فتوای [[علمای اسلام]] رأی داده است<ref>ر.ک: جماعة من العلماء التوفیق الربانی فی الرد علی ابن‌تیمیة الحرانی، ص۳۲.</ref>. فقهای بزرگ [[زمان]] ابن تیمیه، اقوال وی را مردود و محکوم دانستند و بسیاری از [[علمای دینی]] در [[بلاد اسلامی]] با او [[مخالفت]] کردند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۶۳- ۳۵؛ وهابیت از دیدگاه مذاهب اهل سنت، ۵۷- ۴۳.</ref>؛ بدین روی، [[عقاید]] [[ابن تیمیه]] تا ق ۱۲ هجری رونق نیافت<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. در نهایت، علمای اهل سنت او را محاکمه و به [[زندان]] انداختند و به خاطر عدم ابراز [[ندامت]] از نظریاتش در [[حبس]] بود تا اینکه در سال ۷۲۸ ق در زندان درگذشت. پس از او شاگردش محمد بن ابابکر معروف به ابن‌قیم جوزی متوفای ۷۵۰ ق مسیر استادش را ادامه داد و آثار او را جمع‌آوری و منتشر کرد و خود نیز آثاری دراین‌باره نوشت<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام] (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۵.</ref>.		# وهابیت در دوران [[ابن تیمیه]]: در دوران معاصر و به صورت رسمی، اولین پدیدآورندۀ این اصول [[انحرافی]] در قرن هشتم، احمد بن عبدالحلیم معروف به [[ابن‌تیمیه]] است که در سال ۶۶۱ ق در [[شهر]] حران، یکی از شهرهای [[شام]] یا [[عراق]] متولد شد. او از علمای حنبلی و از مؤسسان اولیۀ این [[فرقه]] به حساب می‌‌آید که به صورت آشکار عقاید [[سلفی]] و ظاهرگرایی را مطرح نمود؛ حتی او گفته بود در ۶۰ مسئلۀ [[دینی]] برخلاف [[اجماع]] و فتوای [[علمای اسلام]] رأی داده است<ref>ر.ک: جماعة من العلماء التوفیق الربانی فی الرد علی ابن‌تیمیة الحرانی، ص۳۲.</ref>. فقهای بزرگ [[زمان]] ابن تیمیه، اقوال وی را مردود و محکوم دانستند و بسیاری از [[علمای دینی]] در [[بلاد اسلامی]] با او [[مخالفت]] کردند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۶۳- ۳۵؛ وهابیت از دیدگاه مذاهب اهل سنت، ۵۷- ۴۳.</ref>؛ بدین روی، [[عقاید]] [[ابن تیمیه]] تا ق ۱۲ هجری رونق نیافت<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. در نهایت، علمای اهل سنت او را محاکمه و به [[زندان]] انداختند و به خاطر عدم ابراز [[ندامت]] از نظریاتش در [[حبس]] بود تا اینکه در سال ۷۲۸ ق در زندان درگذشت. پس از او شاگردش محمد بن ابابکر معروف به ابن‌قیم جوزی متوفای ۷۵۰ ق مسیر استادش را ادامه داد و آثار او را جمع‌آوری و منتشر کرد و خود نیز آثاری دراین‌باره نوشت<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۵.</ref>.
	# وهابیت در دوران محمد ابن عبد الوهاب: در قرن دوازدهم بود که محمد بن‌ عبدالوهاب نجدی به احیای نظریه‌های ابن تیمیه پرداخت<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>. محمد بن عبدالوهاب بن سلیمان [[تمیمی]] متولد سال ۱۱۱۵ ق و متوفای ۱۲۰۶ ق است که تا به امروز [[ناملایمات]] مختلفی را در عالم [[اسلام]] به جا گذاشته است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>. عبدالوهاب در آغاز هواخواهی نیافت؛ به همین جهت، در سال ۱۱۶۰ ق. به [[شهر]] دِرعیه از شهرهای مشهور نجد رفت. [[امیر]] آن [[دیار]]، [[محمد بن مسعود]] ـ جد آل‌سعود ـ بود که عقاید عبدالوهاب را برای تقویت [[حکومت]] خویش مناسب دید. در آن [[زمان]] با توجه به درگیری‌های داخلی در [[عربستان]]، ابن‌سعود نسبت به حکومت مرکزی ریاض دست به [[شورش]] زد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۶.</ref>. محمد بن مسعود با محمد بن عبدالوهاب قرار گذاشت تا نیروی [[حکومتی]] خویش را برای [[تبلیغ]] و ترویج [[مذهب]] او به کار اندازد؛ به شرط آنکه محمد بن عبدالوهاب نیز از گذر جایگاه [[دینی]] خویش، حکومت را [[تأیید]] و تقویت کند<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. از آن پس، این دو تن به شهرهای بسیاری [[لشکر]] کشیدند و هر کس را با [[عقاید]] خویش ناسازگار یافتند، [[کافر]] خواندند و کشتند. بدین‌سان، [[روز]] به روز [[قدرت]] آل‌سعود روی به فزونی گذاشت و در سایۀ آن، [[آیین]] وهابی نیز گسترش یافت. چون امپراتوری عثمانی به دست کشورهای [[استعمارگر]] تجزیه شد، [[عربستان]] به آل‌سعود واگذار گشت؛ زیرا آنان بسیار [[قدرت]] یافته بودند و باورهایشان با [[اهداف]] [[استعمارگران]] ناسازگار نبود. از آن پس تاکنون وهابیت [[مذهب]] رسمی کشور عربستان است و [[وهابیان]] می‌کوشند تا مذهب خویش را در دیگر [[کشورهای اسلامی]] ترویج دهند<ref>ر.ک: آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۴۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>		# وهابیت در دوران محمد ابن عبد الوهاب: در قرن دوازدهم بود که محمد بن‌ عبدالوهاب نجدی به احیای نظریه‌های ابن تیمیه پرداخت<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>. محمد بن عبدالوهاب بن سلیمان [[تمیمی]] متولد سال ۱۱۱۵ ق و متوفای ۱۲۰۶ ق است که تا به امروز [[ناملایمات]] مختلفی را در عالم [[اسلام]] به جا گذاشته است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۴.</ref>. عبدالوهاب در آغاز هواخواهی نیافت؛ به همین جهت، در سال ۱۱۶۰ ق. به [[شهر]] دِرعیه از شهرهای مشهور نجد رفت. [[امیر]] آن [[دیار]]، [[محمد بن مسعود]] ـ جد آل‌سعود ـ بود که عقاید عبدالوهاب را برای تقویت [[حکومت]] خویش مناسب دید. در آن [[زمان]] با توجه به درگیری‌های داخلی در [[عربستان]]، ابن‌سعود نسبت به حکومت مرکزی ریاض دست به [[شورش]] زد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۳۶.</ref>. محمد بن مسعود با محمد بن عبدالوهاب قرار گذاشت تا نیروی [[حکومتی]] خویش را برای [[تبلیغ]] و ترویج [[مذهب]] او به کار اندازد؛ به شرط آنکه محمد بن عبدالوهاب نیز از گذر جایگاه [[دینی]] خویش، حکومت را [[تأیید]] و تقویت کند<ref>ر.ک: وهابیان‌، ۷۸ و ۷۹.</ref>. از آن پس، این دو تن به شهرهای بسیاری [[لشکر]] کشیدند و هر کس را با [[عقاید]] خویش ناسازگار یافتند، [[کافر]] خواندند و کشتند. بدین‌سان، [[روز]] به روز [[قدرت]] آل‌سعود روی به فزونی گذاشت و در سایۀ آن، [[آیین]] وهابی نیز گسترش یافت. چون امپراتوری عثمانی به دست کشورهای [[استعمارگر]] تجزیه شد، [[عربستان]] به آل‌سعود واگذار گشت؛ زیرا آنان بسیار [[قدرت]] یافته بودند و باورهایشان با [[اهداف]] [[استعمارگران]] ناسازگار نبود. از آن پس تاکنون وهابیت [[مذهب]] رسمی کشور عربستان است و [[وهابیان]] می‌کوشند تا مذهب خویش را در دیگر [[کشورهای اسلامی]] ترویج دهند<ref>ر.ک: آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۴۴.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۴۶۶.</ref>

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۳

2025-12-02T09:03:27Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۴

2025-12-02T08:24:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[آذر]]\|روز=[[11]]\|سال=[[۱۴۰۴]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[وهابیت در کلام اسلامی]] - [[وهابیت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۳

2025-12-02T08:23:35Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* منابع */

2025-12-02T08:21:54Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']].		#[[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	#[[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		#[[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		#[[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]

Bahmani: /* پانویس */

2025-12-02T08:21:39Z

پانویس

@@ خط ۶۴: / خط ۶۴: @@
 {{پانویس}}
-[[رده:وهابیت]]
+[[رده:فرقه‌های اهل سنت]]
 [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]