وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2025-05-29T20:30:36Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	آنان به [[اهل]] [[مدینه]] نوشتند که به محض رسیدن وکیع، او را بکشید. این [[نامه]] را قاصدی به وکیع اطلاع داد و او از منطقه [[ربذه]] به طرف کوفه [[تغییر]] مسیر داد، امّا بر اثر شدّت یافتن [[درد]] شکم، در شهرک (فَیْد) درگذشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹ - ۱۶۴.</ref>.		آنان به [[اهل]] [[مدینه]] نوشتند که به محض رسیدن وکیع، او را بکشید. این [[نامه]] را قاصدی به وکیع اطلاع داد و او از منطقه [[ربذه]] به طرف کوفه [[تغییر]] مسیر داد، امّا بر اثر شدّت یافتن [[درد]] شکم، در شهرک (فَیْد) درگذشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹ - ۱۶۴.</ref>.

	از او به عنوان [[راوی]] سفیان ثوری یاد کرده‌اند امّا از فقهای [[مذهب حنفی]] به شمار می‌‌رود. وی هرچند [[ابوحنیفه]] را کم‌تر دیده، ~~لیکن~~ سال‌ها از مهم‌ترین [[شاگرد]] [[ابو حنیفه]] زُفَر بن هُذَیل بهره گرفت و از طریق او با [[فقه حنفی]] آشنا گردید و طبق آن [[فتوا]] داد. در میان شاگردان وکیع می‌‌توان از معروف‌ترین آن‌ها؛ یعنی [[احمد بن حنبل]]، [[یحیی بن آدم]]، [[عبدالله بن مبارک]]، [[علی بن مدینی]]، [[قتیبة بن سعید]] و [[یعقوب دورقی]] نام برد<ref>الامام زفر ۱/ ۹۶ و ۹۷.</ref>.		از او به عنوان [[راوی]] سفیان ثوری یاد کرده‌اند امّا از فقهای [[مذهب حنفی]] به شمار می‌‌رود. وی هرچند [[ابوحنیفه]] را کم‌تر دیده، لکن سال‌ها از مهم‌ترین [[شاگرد]] [[ابو حنیفه]] زُفَر بن هُذَیل بهره گرفت و از طریق او با [[فقه حنفی]] آشنا گردید و طبق آن [[فتوا]] داد. در میان شاگردان وکیع می‌‌توان از معروف‌ترین آن‌ها؛ یعنی [[احمد بن حنبل]]، [[یحیی بن آدم]]، [[عبدالله بن مبارک]]، [[علی بن مدینی]]، [[قتیبة بن سعید]] و [[یعقوب دورقی]] نام برد<ref>الامام زفر ۱/ ۹۶ و ۹۷.</ref>.

	او [[علم]] و جلسه [[تعلیم و تعلم]] را بزرگ می‌‌شمرد و در حال [[تعلیم]] رو به [[قبله]] می‌‌نشست و هیچ کس [[حق]] ایستادن، قلم تیز کردن و حتی تبسّم نداشت. می‌‌گفت: دانشِ ِ [[آدمی]] به کمال نمی‌رسد مگر آنکه از فرادست یا فرودست و یا همانند خود بیاموزد و بنویسد<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹، و الجرح والتعدیل (مقدمه) ۲۳۲.</ref>.		او [[علم]] و جلسه [[تعلیم و تعلم]] را بزرگ می‌‌شمرد و در حال [[تعلیم]] رو به [[قبله]] می‌‌نشست و هیچ کس [[حق]] ایستادن، قلم تیز کردن و حتی تبسّم نداشت. می‌‌گفت: دانشِ ِ [[آدمی]] به کمال نمی‌رسد مگر آنکه از فرادست یا فرودست و یا همانند خود بیاموزد و بنویسد<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹، و الجرح والتعدیل (مقدمه) ۲۳۲.</ref>.

Msadeq: جایگزینی متن - '22px عزیزی، رستگار، بیات، '''راویان مشترک ج۲'''' به '22px عزیزی، رستگار، بیات، '''راویان مشترک ج۲''''

2023-08-12T06:48:03Z

جایگزینی متن - '22px عزیزی، رستگار، بیات، '''راویان مشترک ج۲'''' به '22px عزیزی، رستگار، بیات، '''راویان مشترک ج۲''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۵۸:		خط ۵۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[ح‍س‍ی‍ن‌ ع‍زی‍زی‌\|عزیزی]]، [[پ‍روی‍ز رس‍ت‍گ‍ار\|رستگار]]، [[ی‍وس‍ف‌ ب‍ی‍ات‌\|بیات]]، [[راویان مشترک ج۲ (کتاب)\|'''راویان مشترک ج۲''']]		# [[پرونده:IM010597.jpg\|22px]] [[ح‍س‍ی‍ن‌ ع‍زی‍زی‌\|عزیزی]]، [[پ‍روی‍ز رس‍ت‍گ‍ار\|رستگار]]، [[ی‍وس‍ف‌ ب‍ی‍ات‌\|بیات]]، [[راویان مشترک ج۲ (کتاب)\|'''راویان مشترک ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Wasity: /* مقدمه */

2023-08-08T11:56:56Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی\| عنوان مدخل = وکیع بن جراح رؤاسی\| مداخل مرتبط = [[وکیع بن جراح رؤاسی در علوم قرآنی]] - [[وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی\| عنوان مدخل = وکیع بن جراح رؤاسی\| مداخل مرتبط = [[وکیع بن جراح رؤاسی در علوم قرآنی]] - [[وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	==مقدمه==		==مقدمه==
	وکیع که یکی از [[حافظان بزرگ حدیث]] و نیز از فقهای [[حنفی]] مذهبِ [[کوفی]] است، در سال ۱۲۹ ﻫ.ق چشم به [[جهان]] گشود. او را به جهت انتساب‌اش به شاخه [[عدنانیِ بنی رُؤاس]]، «رُؤاسی» می‌‌نامند، اما در برخی گزارش‌ها آمده است که او در [[اصفهان]] زاده شده و اصالتاً از نواحی [[ما وراء النهر]] (سُغد) و به [[نقلی]] از [[خراسان]] یا شهرستان [[ری]] است<ref>نک: المعارف ۸۸؛ تاریخ بغداد ۱۳/ ۴۹۷؛ رجال صحیح مسلم ۲/ ۳۱۰؛ کتاب الثقات ۷/ ۵۶۲؛ تهذیب الکمال ۳۰/ ۴۶۳ و معجم قبائل العرب ۲/ ۴۵۰ و ۳/ ۹۷۲.</ref>.		وکیع بن جراح که یکی از [[حافظان بزرگ حدیث]] و نیز از فقهای [[حنفی]] مذهبِ [[کوفی]] است، در سال ۱۲۹ ﻫ.ق چشم به [[جهان]] گشود. او را به جهت انتساب‌اش به شاخه [[عدنانیِ بنی رُؤاس]]، «رُؤاسی» می‌‌نامند، اما در برخی گزارش‌ها آمده است که او در [[اصفهان]] زاده شده و اصالتاً از نواحی [[ما وراء النهر]] (سُغد) و به [[نقلی]] از [[خراسان]] یا شهرستان [[ری]] است<ref>نک: المعارف ۸۸؛ تاریخ بغداد ۱۳/ ۴۹۷؛ رجال صحیح مسلم ۲/ ۳۱۰؛ کتاب الثقات ۷/ ۵۶۲؛ تهذیب الکمال ۳۰/ ۴۶۳ و معجم قبائل العرب ۲/ ۴۵۰ و ۳/ ۹۷۲.</ref>.

	او چهره‌ای گندم گون و اندامی فربه داشت و یک چشمش [[نابینا]] بود. با همین عذر و به بهانه این که پیر شده است، تصدّی [[قضاوت]] پیش نهادی [[محمد امین]]، پسر [[هارون الرشید]] را که در سال ۱۹۳ ﻫ.ق به [[خلافت]] رسید نپذیرفت و در همان سال [[کوفه]] را به مقصد [[مکه]] و برای [[حج]]، ترک گفت و در بازگشت از همین [[سفر]] بدرود [[حیات]] گفت<ref>المعارف ۳۸۴ و ۵۰۷ و سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۱.</ref>.		او چهره‌ای گندم گون و اندامی فربه داشت و یک چشمش [[نابینا]] بود. با همین عذر و به بهانه این که پیر شده است، تصدّی [[قضاوت]] پیش نهادی [[محمد امین]]، پسر [[هارون الرشید]] را که در سال ۱۹۳ ﻫ.ق به [[خلافت]] رسید نپذیرفت و در همان سال [[کوفه]] را به مقصد [[مکه]] و برای [[حج]]، ترک گفت و در بازگشت از همین [[سفر]] بدرود [[حیات]] گفت<ref>المعارف ۳۸۴ و ۵۰۷ و سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۱.</ref>.

Msadeq: /* جستارهای وابسته */

2023-08-08T10:47:03Z

جستارهای وابسته

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۷
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	*[[مَلیح بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)		*[[مَلیح بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)
	*[[عُبید بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)		*[[عُبید بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)
			{{پایان مدخل وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی| عنوان مدخل = وکیع بن جراح رؤاسی| مداخل مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی در علوم قرآنی - وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== وکیع که یکی از حافظان بزرگ حدیث و نیز از فقهای حنفی...» ایجاد کرد

2023-08-08T10:42:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی| عنوان مدخل = وکیع بن جراح رؤاسی| مداخل مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی در علوم قرآنی - وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی| پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== وکیع که یکی از حافظان بزرگ حدیث و نیز از فقهای حنفی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = وکیع بن جراح رؤاسی| عنوان مدخل = وکیع بن جراح رؤاسی| مداخل مرتبط = [[وکیع بن جراح رؤاسی در علوم قرآنی]] - [[وکیع بن جراح رؤاسی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
==مقدمه==
وکیع که یکی از [[حافظان بزرگ حدیث]] و نیز از فقهای [[حنفی]] مذهبِ [[کوفی]] است، در سال ۱۲۹ ﻫ.ق چشم به [[جهان]] گشود. او را به جهت انتساب‌اش به شاخه [[عدنانیِ بنی رُؤاس]]، «رُؤاسی» می‌‌نامند، اما در برخی گزارش‌ها آمده است که او در [[اصفهان]] زاده شده و اصالتاً از نواحی [[ما وراء النهر]] (سُغد) و به [[نقلی]] از [[خراسان]] یا شهرستان [[ری]] است<ref>نک: المعارف ۸۸؛ تاریخ بغداد ۱۳/ ۴۹۷؛ رجال صحیح مسلم ۲/ ۳۱۰؛ کتاب الثقات ۷/ ۵۶۲؛ تهذیب الکمال ۳۰/ ۴۶۳ و معجم قبائل العرب ۲/ ۴۵۰ و ۳/ ۹۷۲.</ref>.

او چهره‌ای گندم گون و اندامی فربه داشت و یک چشمش [[نابینا]] بود. با همین عذر و به بهانه این که پیر شده است، تصدّی [[قضاوت]] پیش نهادی [[محمد امین]]، پسر [[هارون الرشید]] را که در سال ۱۹۳ ﻫ.ق به [[خلافت]] رسید نپذیرفت و در همان سال [[کوفه]] را به مقصد [[مکه]] و برای [[حج]]، ترک گفت و در بازگشت از همین [[سفر]] بدرود [[حیات]] گفت<ref>المعارف ۳۸۴ و ۵۰۷ و سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۱.</ref>.

پدرش از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} بود و در [[زمان]] [[مهدی عباسی]]، بر [[بیت المال]] کوفه [[نظارت]] داشت. و نیز مدتی در ری، متصدّی دارالضرب بود<ref> تاریخ بغداد ۱۳/ ۴۹۷؛ سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۶۸.</ref>. برادرش [[ملیح بن جراح]] یکی از [[راویان]] اوست. برای او چهار پسر به نام‌های گوناگون یاد کرده‌اند که تنها سُفیان، مَلیح و عُبید از پدرشان [[روایت]] کرده‌اند<ref>تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۰۱ و ۵۱۰ و تهذیب الکمال ۳۰/ ۴۶۸، ۴۶۹ و ۴۷۰. ابن حزم نام آنان را این گونه آورده است: احمد، سفیان، ملیح و یحیی (جمهرة انساب العرب ۲۸۷).</ref>.

در وصف او نوشته‌اند: در همه حال؛ چه در حال [[نماز]] و خارج از نماز [[خاشع]] و فروتَن بود.

نه تنها خودش را به دستگاه [[سلطنت]] [[عبّاسیان]] نیالود، بلکه از آلودگانی مانند [[حفص بن غیاث]]، برای همیشه کناره گرفت. روزها [[روزه]] می‌‌گرفت و شب‌ها را با [[تهجّد]] و [[تلاوت قرآن]] سپری می‌‌کرد و می‌‌گفت: هر کس پیش از وقت نماز، آماده نشود، نماز را سبک شمرده است. به هنگام نشستن نمی‌جنبید و آرام بود. هیچ گاه آب دهان نمی‌انداخت و از کسی بد نمی‌گفت. رو به [[قبله]] می‌‌نشست و از [[سوگند]] یادکردن [[به نام خدا]] [[پرهیز]] داشت<ref>حلیة الاولیاء ۸/ ۳۶۹ - ۳۷۰ و تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۰۱ و ۵۰۷.</ref>.

او از [[کودکی]] به [[دانش‌آموزی]] و اخذ [[حدیث]] پرداخت و با [[حافظه]] فوق العاده‌ای که داشت به [[حفظ]] و تصنیف روایاتِ زیادی موفق شد تا آنکه در حدود ۳۳ سالگی به [[روایت]] [[احادیث]] روی آورد و دیری نگذشت که جای سفیان ثوری را گرفت. از این رو او را یکی از قطب‌های شش گانه [[حدیث]]<ref>اینان عبارتند از: یحیی بن سعید قطان، عبدالرحمن بن مهدی، یحیی بن زکریا، عبدالله بن مبارک و یحیی بن آدم، الجرح و التعدیل (مقدّمه) ۲۲۰.</ref> در آن [[زمان]] دانسته‌اند. او کم‌تر به [[سفر]] رفته و غالباً از [[مشایخ]] [[کوفه]] استفاده کرده است. از او تنها دو سفر در [[تاریخ]]، یاد شده است؛ یکی سفر به عبّادان ([[آبادان]]) در سال ۱۸۵ ﻫ.ق که بیش‌تر به [[روایت حدیث]] پرداخت و بیش از ۱۵۰۰ حدیث روایت کرد<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۴۶و تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۰۵.</ref>. دومین و آخرین سفر او، سفری است که در سال ۱۹۳ ﻫ.ق پس از [[امتناع]] از پذیرش پُست [[قضاوت]]، به [[مکه]] بود. در این سفر که حدود سه سال به طول انجامید، به روایت حدیث مشغول بود و تنها در [[منی]] از [[نقل حدیث]] خودداری می‌‌کرد.

سرانجام با نقل روایتی در باره خصوصیات جنازه [[پیامبر]]{{صل}} مغضوب مکّیان شد و او را محکوم به [[قتل]] کردند که با وساطت [[سفیان بن عیینه]]، [[جان]] به در برد و از مکه خارج شد.

آنان به [[اهل]] [[مدینه]] نوشتند که به محض رسیدن وکیع، او را بکشید. این [[نامه]] را قاصدی به وکیع اطلاع داد و او از منطقه [[ربذه]] به طرف کوفه [[تغییر]] مسیر داد، امّا بر اثر شدّت یافتن [[درد]] شکم، در شهرک (فَیْد) درگذشت<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹ - ۱۶۴.</ref>.

از او به عنوان [[راوی]] سفیان ثوری یاد کرده‌اند امّا از فقهای [[مذهب حنفی]] به شمار می‌‌رود. وی هرچند [[ابوحنیفه]] را کم‌تر دیده، لیکن سال‌ها از مهم‌ترین [[شاگرد]] [[ابو حنیفه]] زُفَر بن هُذَیل بهره گرفت و از طریق او با [[فقه حنفی]] آشنا گردید و طبق آن [[فتوا]] داد. در میان شاگردان وکیع می‌‌توان از معروف‌ترین آن‌ها؛ یعنی [[احمد بن حنبل]]، [[یحیی بن آدم]]، [[عبدالله بن مبارک]]، [[علی بن مدینی]]، [[قتیبة بن سعید]] و [[یعقوب دورقی]] نام برد<ref>الامام زفر ۱/ ۹۶ و ۹۷.</ref>.

او [[علم]] و جلسه [[تعلیم و تعلم]] را بزرگ می‌‌شمرد و در حال [[تعلیم]] رو به [[قبله]] می‌‌نشست و هیچ کس [[حق]] ایستادن، قلم تیز کردن و حتی تبسّم نداشت. می‌‌گفت: دانشِ ِ [[آدمی]] به کمال نمی‌رسد مگر آنکه از فرادست یا فرودست و یا همانند خود بیاموزد و بنویسد<ref>سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۹، و الجرح والتعدیل (مقدمه) ۲۳۲.</ref>.

[[ابن حنبل]] از مصنّفات او یاد کرده و دیگران را به مطالعه آنها فرا خوانده است. از جمله این مصنفات، رساله ای بوده که در آن، [[فضایل امام علی]]{{ع}}را پیش از [[فضایل]] [[عثمان بن عفان]] ذکر کرده است. شاید این تألیف و روایاتی که در آن و یا غیر آن، پیرامون [[فضایل اهل بیت]]{{ع}}ذکر کرده و به [[بدگویی]] از برخی [[صحابه]] [[سلف]] پرداخته، سبب شده تا او را [[شیعه]] و [[رافضی]] تلقی کنند<ref>[[تاریخ]] [[بغداد]] ۱۳/ ۵۰۰؛ سیراعلام النبلاء ۹/ ۱۵۴ ونک: [[تفسیر طبری]] ۲۲/ ۶؛ شواهد التنزیل ۱/ ح ۶۹، ۸۱، ۸۷ و ۴۵۹ و کتاب [[الخصال]] ۵۸.</ref>. نیز از او نقل شده که در پاسخِ سؤال از معنای [[حدیث]]: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِيٌّ مَوْلَاهُ}} گفته است: {{عربی|"مَنْ کُنْتُ نبیَّه فعلیّ ولیّه"}}<ref>بشارة المصطفی ۲۶۴.</ref>.

او در کنار چنین گرایشی که با تنفّر از [[دستگاه خلافت]] نیز همراه بود، گاه بر مبنای [[فقه]] [[ابوحنیفه]] [[فتوا]] می‌‌داد و همانند او خوردن (نبیذ) را [[حلال]] می‌‌دانست و آن را می‌‌نوشید و در عین حال مخالف سرسخت [[اهل رأی]] بود.

همچنین بلند خواندن {{متن قرآن|بِسْمِ اللَّهِ}}<ref>«به نام خداوند بخشنده بخشاینده» سوره فاتحه، آیه ۱.</ref> را [[بدعت]] می‌‌شمرد و قائلان به [[مخلوق بودن قرآن]] را [[کافر]] می‌‌دانست<ref>تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۰۲؛ سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۶۵؛ تذکرة الحفاظ ۱/ ۳۰۹ و تحفة الأحوذی ۱/ ۲۲.</ref>.

با این که وی روایاتی با واسطه، از [[اهل بیت]]{{ع}}و در باره فضایل آنان نقل کرده است، اما به دلایلی که روشن نیست و شاید به سبب [[کوفی]] بودن و عدم [[مسافرت]] به [[مدینه]]، فرصتی برای دیدار با [[امامان معصوم]] نیافته است.

بدین جهت، شواهدی روشن از رابطه یا [[میزان]] رابطه او با اهل بیت{{ع}}- به جز مطالبی که در باره [[تشیع]] او نقل شد - در دست نیست. و ظاهراً به همین جهت، [[رجالیون شیعی]] متعرّض او نشده‌اند،<ref>البته در اسناد روایات شیعی، بارها نام او آمده است که به آن اشاره خواهیم کرد.</ref> امّا می‌‌توان گفت که تمام ارباب [[رجال]] و حدیث [[اهل]] [[سنّت]] وی را [[تکریم]] کرده‌اند. [[احمد بن حنبل]] در باره او گفته است: او مردی بی‌مانند، حافظی توانا و علامه‌ای بی‌بدیل بود. به خوبی [[حدیث]] [[حفظ]] می‌‌کرد و به [[درستی]] به [[مذاکره]] [[فقه]] می‌‌پرداخت. بر همگان است که از تصنیفات او استفاده کنند.

[[یحیی بن معین]] می‌‌گوید: [[برتر]] از وکیع ندیده‌ام. او جز برای [[خدا]] حدیث نمی‌گفت و در [[حفظ حدیث]] بی‌مانند بود و از ارکان چهارگانه حدیث به شمار می‌‌رفت.<ref>آن سه نفر دیگر عبارتند از: احمد بن حنبل، یعلی بن عبید و قعنبی.</ref> هر کس [[عبدالرحمن بن مهدی]] را بر وکیع مقدم بدارد [[لعنت خدا]] و [[فرشتگان]] و [[مردم]] بر او باد.

[[عکرمة بن عمار]] نیز وی را در فقه و حدیث در میان [[کوفیان]] بی‌نظیر می‌‌داند و [[مروان بن معاویه]] در باره او می‌‌گوید: کسی را نزد من نستودند مگر آنکه او را [[فروتر]] از آن اوصاف یافتم، مگر وکیع که او را بالاتر از آن چه وصف کرده بودند، دیدم<ref>تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۰۴ - ۵۰۵؛ حلیة الاولیاء ۸/ ۳۷۰ و سیر اعلام النبلاء ۹/ ۱۵۲ و ۱۵۵.</ref>.

[[عجلی]] از او به عنوان فقیهی [[عابد]]، [[صالح]] و ادیب یاد می‌‌کند، اما دیگر نقّادان حدیث، تصریح کرده‌اند که وکیع در [[نقل حدیث]]، دچار لحن و [[خطا]] می‌‌شد<ref>نک: تاریخ الثقات ۴۶۴ و تهذیب التهذیب ۱۱/ ۱۳۰.</ref>.

او که از [[راویان]] و حافظانِ نقّاد حدیث و از طبقه هشتم است و در شمار [[اهل حدیث]] از کوفیان به شمار می‌‌رود، ظاهراً یک بار [[امام رضا]]{{ع}} را دیده و [[معجزه]] ای از آن حضرت نقل کرده است از این رو می‌‌توان وی را صرف نظر از نکته ای که پیش‌تر بدان اشاره کردیم از [[اصحاب]] و از راویان آن حضرت به شمار آورد. او از [[مشایخ]] و راویان زیادی نقل حدیث کرده است که از آن جمله اند: پدرش جرّاح، برادرش ملیح بن جرّاح، [[هشام بن عروة]]، حسن و علی [[فرزندان]] صالح، [[ابن جُریح]]، [[مالک بن انس]]، [[عکرمة بن عمار]]، [[اعمش]]، [[اوزاعی]]، [[سفیان ثوری]]، [[ابوحمزة ثمالی]] و [[اسرائیل]]. و از او کسان زیادی [[روایت]] کرده‌اند، مانند: فرزندانش، سفیان، ملیح و عبید، کاتبش [[محمد بن ابان بلخی]]، [[خلیفة بن خیاط]]، [[احمد بن حنبل]]، [[یزید بن هارون]]، [[یحیی بن معین]] و [[علی بن مدینی]]<ref>تهذیب الکمال ۳۰/ ۴۶۴ - ۴۶۷.</ref>.

او خود یکی از نقّادانِ [[اسناد]] [[احادیث]] است و کسانی چون: [[جابر بن یزید جعفی]]، [[سلمة بن نبیط]]، [[عکرمة بن عمار]]، [[ابو وائل]]، [[حمید اصمّ]]، [[یزید بن ابراهیم، [[حوشب بن عقیل]] و [[ابونجیح مکی]] را [[توثیق]] کرده است<ref>الجرح و التعدیل (مقدمه) ۲۲۴ و ۲۲۵.</ref>.

ظاهراً [[وثاقت]] و [[جلالت]] وی مورد اتفاق همه [[رجال شناسان]] [[اهل سنت]] از گذشته تا حال است و نیز آیةالله خوئی - به اعتبار این که وکیع در سلسله سند [[تفسیر قمی]] قرار دارد - او را [[موثق]] می‌‌داند<ref>نک: تفسیر قمی ۲/ ۲۸۵؛ الطبقات الکبری ۶/ ۳۹۴؛ الجرح والتعدیل (مقدمه) ۲۳۰ و۲۳۱؛ ۴/ ق ۲/ ۳۸؛ کتاب الثقات ۷/ ۵۶۲؛ تذکرة الحفاظ ۱/ ۳۰۶؛ تقریب التهذیب ۲/ ۳۳۱؛ معجم رجال الحدیث ۱۹/ ۱۹۳ و مستدرکات علم رجال الحدیث ۸/.</ref>.

[[روایات]] او در [[منابع روایی اهل سنت]] و [[شیعه]] آمده است<ref>ر.ک: مسند احمد بن حنبل ۱/ ۲۰۷ و۲۶۹؛ سنن ترمذی ۵/ ۵۹۸؛ صحیح مسلم ۱/ ۸۶؛ سنن ابن ماجه ۱/ ۴۲؛ شواهد التنزیل ۱/ ح ۶۹، ۸۱، ۸۷ و ۴۵۹؛ کتاب الخصال ۱/ ۷۸ و ۲/ ۴۲۰؛ دلائل الامامه ۱۵۷ و ۱۸۶ والغدیر ۱/ ۸۰ و ۳۳۶.</ref>. از جمله [[طبری]] به اسناد خود از طریق وکیع نقل می‌‌کند که [[ام سلمه]] گفت: هنگام [[نزول آیه]] {{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}}<ref>«جز این نیست که خداوند می‌خواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> [[پیامبر خدا]]{{صل}}، [[علی]]، [[فاطمه]]، [[حسن]] و [[حسین]] را فرا خواند و کسائی [[خیبری]] بر سر آنان کشید و فرمود: (خدایا! اینان [[اهل بیت]] من هستند. [[پلیدی]] را از آنان دور گردان و آن گونه که باید [[پاکیزه]] شان بدار).

[[ام سلمه]] گفت: آیا من از آنان نیستم [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: تو [[نیک فرجامی]]<ref>تفسیر طبری ۲۲/ ۶.</ref>. و سرانجام او پس از ۶۹ سال [[زندگی]] در [[روز]] عاشورای سال ۱۹۷ ﻫ.ق در [[زمان]] [[خلافت]] [[محمد]] أمین در ([[فید]]) محلی میان [[مکه]] و [[کوفه]]، بر اثر [[درد]] شکم [[وفات]] یافت و همان جا [[دفن]] گردید<ref>الطبقات الکبری ۶/ ۳۹۴؛ تاریخ بغداد ۱۳/ ۵۱۱ و تذکرة الحفاظ ۱/ ۳۰۹.</ref>.<ref>[[ح‍س‍ی‍ن‌ ع‍زی‍زی‌|عزیزی]]، [[پ‍روی‍ز رس‍ت‍گ‍ار|رستگار]]، [[ی‍وس‍ف‌ ب‍ی‍ات‌|بیات]]، [[راویان مشترک ج۲ (کتاب)|راویان مشترک]]، ج۲، ص 146.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[جراح بن ملیح رؤاسی]] (پدر)
*[[ملیح بن جراح]] (برادر)
*[[سُفیان بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)
*[[مَلیح بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)
*[[عُبید بن وکیع بن جراح رؤاسی]] (فرزند)

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[ح‍س‍ی‍ن‌ ع‍زی‍زی‌|عزیزی]]، [[پ‍روی‍ز رس‍ت‍گ‍ار|رستگار]]، [[ی‍وس‍ف‌ ب‍ی‍ات‌|بیات]]، [[راویان مشترک ج۲ (کتاب)|'''راویان مشترک ج۲''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}