کاربر:Jokar/صفحه تمرین 6 - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: صفحه را خالی کرد

2021-04-04T06:03:59Z

صفحه را خالی کرد

Bahmani: /* معنا‌شناسی ایمان و مؤمن */

2021-04-04T05:57:27Z

معنا‌شناسی ایمان و مؤمن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۷
خط ۷:		خط ۷:
	#در اصطلاحی رایج در [[روایات]] [[شیعی]]، ایمان به معنای [[عقیده]] به [[امامت]] و [[ولایت امیر المؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه]]{{ع}} است و [[مؤمن]] به معنای [[شیعه]] به کار می‌رود و در روایات بسیاری، آیاتی از [[قرآن]] که به ایمان اشاره دارد، به [[ایمان به امامت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[تفسیر]] و [[تأویل]] شده و [[ایمان واقعی]] مرادف با [[ولایت]] [[عترت]] به شمار رفته است. حتی در اصطلاح [[فقهی]] اشتراط ایمان در برخی موارد (مثل [[نماز]]، [[حج]]، [[زکات]]، [[خمس]]، [[روزه]]، [[امام جماعت]]، [[قاضی]]، [[مجتهد]]، ذابح در [[قربانی]] و...) به معنای شرط شیعه بودن است. با این تحلیل، همۀ آنان که مؤمن هستند، مسلمانند، امّا هرکس [[مسلمان]] باشد، لزوما مؤمن نیست. از آنجا که [[مودّت اهل بیت]] و [[اطاعت]] از آنان [[فرمان الهی]] است و [[امامت ائمه]]{{ع}}، براساس [[نصب]] و [[وصیّت]] و امر [[رسول خدا]]{{صل}} است، لذا [[مؤمن]] [[واقعی]] کسی است که [[مطیع]] امر [[خدا]] و [[رسول]] و پیرو [[امامان شیعه]] باشد.		#در اصطلاحی رایج در [[روایات]] [[شیعی]]، ایمان به معنای [[عقیده]] به [[امامت]] و [[ولایت امیر المؤمنین]]{{ع}} و [[ائمه]]{{ع}} است و [[مؤمن]] به معنای [[شیعه]] به کار می‌رود و در روایات بسیاری، آیاتی از [[قرآن]] که به ایمان اشاره دارد، به [[ایمان به امامت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[تفسیر]] و [[تأویل]] شده و [[ایمان واقعی]] مرادف با [[ولایت]] [[عترت]] به شمار رفته است. حتی در اصطلاح [[فقهی]] اشتراط ایمان در برخی موارد (مثل [[نماز]]، [[حج]]، [[زکات]]، [[خمس]]، [[روزه]]، [[امام جماعت]]، [[قاضی]]، [[مجتهد]]، ذابح در [[قربانی]] و...) به معنای شرط شیعه بودن است. با این تحلیل، همۀ آنان که مؤمن هستند، مسلمانند، امّا هرکس [[مسلمان]] باشد، لزوما مؤمن نیست. از آنجا که [[مودّت اهل بیت]] و [[اطاعت]] از آنان [[فرمان الهی]] است و [[امامت ائمه]]{{ع}}، براساس [[نصب]] و [[وصیّت]] و امر [[رسول خدا]]{{صل}} است، لذا [[مؤمن]] [[واقعی]] کسی است که [[مطیع]] امر [[خدا]] و [[رسول]] و پیرو [[امامان شیعه]] باشد.

	در اصطلاح [[متکلمین]] و [[اندیشمندان]] [[اسلامی]] برای [[ایمان]] معانی و ارکان مختلف دیگری هم [[نقل]] شده است از جمله: [[علم]] و [[معرفت]]<ref>نظریه خوارج: شهرستانی: ۱۴۰۰، ۱: ۱۱۳؛ اشعری: ۱۴۲۶، ۸۶، ۱۱۰و ۱۱۴؛ بغدادی: بی تا، ۶۳/نطریه معتزله: ربانی گلپایگانی: ۱۴۱۶، ۱۴۷</ref>، عمل([[جوارحی]])تنها<ref>هو مذهب اکثر السلف و جمیع ائمة الحدیث و کثیر من المتکلمین و المحکی عن مالک و الشافعی و الاوزاعی». (تفتازانی: ۱۴۰۹، ۵: ۱۷۹- ۱۸۰)</ref>، [[تصدیق قلبی]] و [[اقرار زبانی]] و [[عمل]] جوارحی که در سخنی از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[تعریف ایمان]] به آن اشاره شده است<ref>[[نهج البلاغه]]، حکمت ۲۲۷</ref>، تصدیق قلبی و اقرار زبانی<ref>بغدادی: بی تا، ۲۰۳- ۲۰۶؛ ابن شاذان: ۱۴۰۲، ۲۰- ۲۱/سبحانی: ۱۴۱۲ ب، ۳: ۱۱۴- ۱۱۷</ref> و یا به معنای تصدیق قلبی؛ به [[تمام]] آموزه‌های [[حضرت محمد]]{{صل}} و [[جانشینان]] آن [[حضرت]] از [[امامان معصوم]]{{ع}}<ref>طوسی: ۱۳۹۳، ۴۸- ۴۹/لاهیجی: ۱۳۷۲، ۱۶۵</ref>.<ref>جواد محدثی\|محدثی، ~~جواد،~~ فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ ~~غدیر،~~ ص۱۱۴؛ ابراهیم زاده آملی، عبدالله، فصلنامه کلام اسلامی</ref>		در اصطلاح [[متکلمین]] و [[اندیشمندان]] [[اسلامی]] برای [[ایمان]] معانی و ارکان مختلف دیگری هم [[نقل]] شده است از جمله: [[علم]] و [[معرفت]]<ref>نظریه خوارج: شهرستانی: ۱۴۰۰، ۱: ۱۱۳؛ اشعری: ۱۴۲۶، ۸۶، ۱۱۰و ۱۱۴؛ بغدادی: بی تا، ۶۳/نطریه معتزله: ربانی گلپایگانی: ۱۴۱۶، ۱۴۷</ref>، عمل([[جوارحی]])تنها<ref>هو مذهب اکثر السلف و جمیع ائمة الحدیث و کثیر من المتکلمین و المحکی عن مالک و الشافعی و الاوزاعی». (تفتازانی: ۱۴۰۹، ۵: ۱۷۹- ۱۸۰)</ref>، [[تصدیق قلبی]] و [[اقرار زبانی]] و [[عمل]] جوارحی که در سخنی از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[تعریف ایمان]] به آن اشاره شده است<ref>[[نهج البلاغه]]، حکمت ۲۲۷</ref>، تصدیق قلبی و اقرار زبانی<ref>بغدادی: بی تا، ۲۰۳- ۲۰۶؛ ابن شاذان: ۱۴۰۲، ۲۰- ۲۱/سبحانی: ۱۴۱۲ ب، ۳: ۱۱۴- ۱۱۷</ref> و یا به معنای تصدیق قلبی؛ به [[تمام]] آموزه‌های [[حضرت محمد]]{{صل}} و [[جانشینان]] آن [[حضرت]] از [[امامان معصوم]]{{ع}}<ref>طوسی: ۱۳۹۳، ۴۸- ۴۹/لاهیجی: ۱۳۷۲، ۱۶۵</ref>.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۱۴؛ ابراهیم زاده آملی، عبدالله، فصلنامه کلام اسلامی</ref>

	بسته به تعاریفی که [[متکلمان]] از [[ایمان]] کرده‌اند، "[[مؤمن]]" تعاریف متعددی گرفته است. بنابر تعریف مشهور [[شیعه]]، [[مؤمن]] کسی است که به [[توحید]] و لوازم آن ـ [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و همه آن چیزی که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} آورده است ـ [[باور]] داشته و با زبان بدان [[اقرار]] کند. در نظرگاه [[قرآنی]]، [[باور]] و [[یقین]] به [[تنهایی]] کافی نیست؛ همان گونه که [[اقرار زبانی]] به [[تنهایی]] کافی نیست.		بسته به تعاریفی که [[متکلمان]] از [[ایمان]] کرده‌اند، "[[مؤمن]]" تعاریف متعددی گرفته است. بنابر تعریف مشهور [[شیعه]]، [[مؤمن]] کسی است که به [[توحید]] و لوازم آن ـ [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و همه آن چیزی که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} آورده است ـ [[باور]] داشته و با زبان بدان [[اقرار]] کند. در نظرگاه [[قرآنی]]، [[باور]] و [[یقین]] به [[تنهایی]] کافی نیست؛ همان گونه که [[اقرار زبانی]] به [[تنهایی]] کافی نیست.

Bahmani: /* منابع */

2021-04-04T05:56:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۱۵۹:		خط ۱۵۹:
	# [[پرونده:000056.jpg\|22px]] [[ابوالفضل روحی\|روحی، ابوالفضل]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]		# [[پرونده:000056.jpg\|22px]] [[ابوالفضل روحی\|روحی، ابوالفضل]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]
	# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	~~# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]~~
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]

Bahmani: /* رابطه اسلام و ایمان */

2021-04-04T05:55:40Z

رابطه اسلام و ایمان

نمایش تغییرات

Bahmani: /* تقلید در ایمان */

2021-04-04T05:49:43Z

تقلید در ایمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۱۵۳:		خط ۱۵۳:
	# عده ای دیگر قائل‌اند که گاهی ایمان در مقابل اسلام به کار رفته است و اسلام را مرحلۀ اقرار به معتقدات و ایمان را مرحلۀ عمل همراه با عقیده می‌‌دانند: {{متن حدیث\|الإیمان إقرار و عمل و الإسلام إقرار بلا عمل}}<ref>اصول کافی، ج ۲ ص ۲۴. </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۱۴. </ref>		# عده ای دیگر قائل‌اند که گاهی ایمان در مقابل اسلام به کار رفته است و اسلام را مرحلۀ اقرار به معتقدات و ایمان را مرحلۀ عمل همراه با عقیده می‌‌دانند: {{متن حدیث\|الإیمان إقرار و عمل و الإسلام إقرار بلا عمل}}<ref>اصول کافی، ج ۲ ص ۲۴. </ref>.<ref>ر.ک: [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۱۱۴. </ref>

	==تقلید در ایمان==		==[[تقلید]] در [[ایمان]]==
	فقهای اهل ~~سنت،~~ تقلید در ایمان را درست می‌دانند اما ~~معتزله،~~ اشاعره و امامیه آن را صحیح نمی‌دانند.~~آنها اینطور استدلال کرده‌اند که،~~ ایمان همان تصدیق است و این تصدیق وجود پیدا کرده است بدون اینکه با آنچه که موجب کفر است مقارن باشد. منتها باید دانست: درست ~~است~~ که ایمان همان تصدیق است، لکن تصدیق مبتنی بر معرفت است و در تقلید حصول معرفت وجود ندارد.		[[فقهای اهل سنت]]، [[تقلید]] در [[ایمان]] را درست می‌دانند اما [[معتزله]]، [[اشاعره]] و [[امامیه]] آن را صحیح نمی‌دانند. برخی ادلۀ صحت [[تقلید]] در [[ایمان]] عبارت است از:
			# [[ایمان]] همان [[تصدیق]] است و این [[تصدیق]] وجود پیدا کرده است بدون اینکه با آنچه که موجب [[کفر]] است مقارن باشد. منتها باید دانست: درست که [[ایمان]] همان [[تصدیق]] است، لکن [[تصدیق]] مبتنی بر [[معرفت]] است و در [[تقلید]] حصول [[معرفت]] وجود ندارد.
			#در [[آیات قرآن]] از [[جدال]] در [[آیات الهی]] [[نهی]] شده است: {{متن قرآن\|مَا يُجَادِلُ فِي آيَاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا}}<ref>«جز کافران کسی در آیات خداوند چالش نمی‌ورزد» سوره غافر، آیه ۴.</ref> و [[تفکر]] باب [[جدال]] را می‌گشاید، پس جایز نیست. اما باید دانست هر گونه [[جدال]] مقصود نیست، بلکه مراد [[جدال]] به [[باطل]] است به [[دلیل]]: {{متن قرآن\|وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ}}<ref>«و به نادرستی به چالش برخاستند تا حق را از میان بردارند» سوره غافر، آیه ۵.</ref>؛ نه [[جدال]] به [[حق]] که به آن امر شده است: {{متن قرآن\|وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}}<ref>«و با آنان با روشی که بهتر باشد چالش ورز!» سوره نحل، آیه ۱۲۵.</ref>.

	اما برخی از ادلۀ عدم صحت تقلید نیز عبارت‌اند از:		اما برخی از ادلۀ عدم صحت [[تقلید]] نیز عبارت‌اند از:
	# آیات قرآن: {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ}}<ref>«و چون به آنان گویند که به آنچه خداوند فرو فرستاده است و به پیامبر روی آورید می‌گویند: آنچه نیاکان خود را بر آن یافته‌ایم ما را بسنده است؛ آیا حتی اگر نیاکانشان چیزی نمی‌دانستند و رهنمودی نیافته بودند؟» سوره مائده، آیه ۱۰۴.</ref> ~~درواقع خداوند در آیه می‌فرماید دست از تقلید کردن از نیاکانتان بردارید و~~ از سوی دیگر در آیات بسیاری انسان‌ها به تفکر فرا خوانده شده‌اند.		# [[آیات قرآن]]: {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ}}<ref>«و چون به آنان گویند که به آنچه خداوند فرو فرستاده است و به پیامبر روی آورید می‌گویند: آنچه نیاکان خود را بر آن یافته‌ایم ما را بسنده است؛ آیا حتی اگر نیاکانشان چیزی نمی‌دانستند و رهنمودی نیافته بودند؟» سوره مائده، آیه ۱۰۴.</ref>. از سوی دیگر در [[آیات]] بسیاری [[انسان‌ها]] به [[تفکر]] فرا خوانده شده‌اند.
	#اگر تقلید باطل نباشد، آوردن معجزات از سوی پیامبران در حکم عبث است.		#اگر [[تقلید]] [[باطل]] نباشد، آوردن [[معجزات]] از سوی [[پیامبران]] در [[حکم]] [[عبث]] است.

	در مجموع می‌توان گفت: تقلید در همه مسایل ~~اعتقادی،~~ حتی وجود خداوند جایز نیست و به تسلسل می‌انجامد، ولی اگر در مسایل اساسی استدلال باشد، می‌توان در مسایل پیچیده به اهل خبره رجوع کرد و در نتیجه تقلید در تفاصیل اعتقادات جایز و در اصول آن جایز نیست<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.		در مجموع می‌توان گفت: [[تقلید]] در همه مسایل [[اعتقادی]]، حتی وجود [[خداوند]] جایز نیست و به [[تسلسل]] می‌انجامد، ولی اگر در مسایل اساسی [[استدلال]] باشد، می‌توان در مسایل پیچیده به [[اهل خبره]] [[رجوع]] کرد و در نتیجه [[تقلید]] در تفاصیل [[اعتقادات]] جایز و در اصول آن جایز نیست<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.

	==منابع==		==منابع==

Bahmani: /* ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان */

2021-04-04T05:41:43Z

ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۱۱
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	===ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان===		===ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان===
	ایمان یعنی تصدیق رسول در اموری که علم ضروری به آن داریم و این تصدیق بسیط بوده و تفاوتی نمی‌کند، پس ایمان هم افزایش و کاهش نمی‌یابد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.		# [[ایمان]] یعنی [[تصدیق]] [[رسول]] در اموری که [[علم ضروری]] به آن داریم و این [[تصدیق]] بسیط بوده و تفاوتی نمی‌کند، پس [[ایمان]] هم افزایش و کاهش نمی‌یابد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>. در جواب گفته شده است این سخن که [[تصدیق]]، زیاده و نقصان نمی‌پذیرد ادعای بدون [[دلیل]] است، زیرا برخی از [[ایمان]] هاست که ثابت و محکم است اما برخی دیگر به کمترین [[شبهه]] ای از بین می‌رود.
	در جواب گفته شده است این سخن که ~~تصدیق،~~ زیاده و نقصان نمی‌پذیرد ادعای بدون دلیل است، زیرا برخی از ایمان هاست که ثابت و محکم است اما برخی دیگر به کمترین شبهه ای از بین می‌رود.		#آیاتی را که دلالت بر زیادی و نقصان [[ایمان]] می‌کنند، [[تأویل]] کرده‌اند بدین صورت که:
			##مراد از زیادی و نقصان به جهت [[ثبات]] و دوام و [[کثرت]] عددی است نه شدت و [[ضعف]].
			##مراد از زیادی به جهت افزونی متعلق [[ایمان]] است، زیرا [[صحابه]] در ابتدا به صورت اجمالی [[ایمان]] آورده بودند، بعد از آن [[واجبات]] به تدریج نازل می‌شد، و به هر کدام به صورت تفصیلی [[ایمان]] می‌آوردند.
			##مراد افزایش [[آثار ایمان]] است که همان [[نورانیت]] [[قلب]] است.

	~~آیاتی را که دلالت بر زیادی و نقصان ایمان می‌کنند، تأویل کرده‌اند بدین صورت که:~~		در پاسخ به این [[دلیل]] نیز گفته شده است:
	~~#مراد از زیادی و نقصان به جهت ثبات و دوام و کثرت عددی است نه شدت و ضعف.~~		# [[تأویل]] اوّل لازمه‌اش این است، کسی که [[ایمان کامل]] را به دست نیاورده باشد، به صورت [[حقیقی]] و واقعی هم [[مؤمن]] و هم [[کافر]] باشد و این چیزی است که [[قرآن]] با آن سازگار نیست.
	#مراد از زیادی به جهت افزونی متعلق ایمان است، زیرا صحابه در ابتدا به صورت اجمالی ایمان آورده بودند، بعد از آن واجبات به تدریج نازل می‌شد، و به هر کدام به صورت تفصیلی ایمان می‌آوردند.		#امّا [[تأویل]] دوم، اگر مراد از [[آیه]] «لیزدادوا إیماناً مع إیمانهم» این بود، مناسب بود زیادی [[ایمان]] را در [[آیه]]، [[غایت]] [[تشریع]] و انزال قرار دهد، نه نتیجه انزال سکینه در قلب‌های [[مؤمنان]]؛
	~~#مراد افزایش آثار ایمان است که همان نورانیت قلب است.~~		# [[تأویل]] سوم نیز درست نیست، زیرا زیادی اثر به خاطر زیادی و [[قوّت]] مؤثر است، معنا ندارد دو امر که از همه جهات برابراند، اثر یکی نسبت به دیگری بیشتر باشد. بنابراین [[ایمان]] افزایش و کاهش را می‌پذیرد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.

	~~اما~~ در پاسخ به این دلیل نیز گفته شده است:
	#تأویل اوّل لازمه‌اش این است، کسی که ایمان کامل را به دست نیاورده باشد، به صورت حقیقی و واقعی هم مؤمن و هم کافر باشد و این چیزی است که قرآن با آن سازگار نیست.
	#امّا تأویل دوم، اگر مراد از آیه «لیزدادوا إیماناً مع إیمانهم» این ~~مواردی بود که ذکر کردید،~~ مناسب بود زیادی ایمان را در ~~آیه،~~ غایت تشریع قرار دهد، نه نتیجه ~~نزول آرامش~~ در قلب‌های مؤمنان
	#تأویل سوم نیز درست نیست، زیرا زیادی اثر به خاطر زیادی و قوّت مؤثر است، معنا ندارد دو امر که از همه جهات برابراند، اثر یکی نسبت به دیگری بیشتر باشد. بنابراین ایمان افزایش و کاهش را می‌پذیرد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید ~~محمد،~~ دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.

	==زوال پذیری [[ایمان]]==		==زوال پذیری [[ایمان]]==

Bahmani: /* ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان */

2021-04-04T05:39:11Z

ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۹۵:		خط ۹۵:

	===ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان===		===ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان===
	#ایمان را چه تصدیق به معنای علم و چه التزام قلبی بدانیم، در هر دو صورت افزایش و کاهش را می‌پذیرد، زیرا هم علم قابل افزایش و کاهش است و هم التزام و ~~تصدیق~~ قلبی.		# [[ایمان]] را چه [[تصدیق]] به معنای [[علم]] و چه [[التزام]] [[قلبی]] بدانیم، در هر دو صورت افزایش و کاهش را می‌پذیرد، زیرا هم [[علم]] قابل افزایش و کاهش است و هم [[التزام]] و گرویدن [[قلبی]].
	#اگر درجات ایمان تفاوت نکند، لازم می‌آید کسانی که دچار فسق و فجوراند مساوی با تصدیق و ایمان پیامبران و ملائکه باشد و این قطعاً باطل است، پس عدم تفاوت درجات ایمان نیز باطل است.		#اگر [[درجات ایمان]] تفاوت نکند، لازم می‌آید [[ایمان]] همل [[امت]] بلکه کسانی که دچار [[فسق]] و فجوراند مساوی با [[تصدیق]] و [[ایمان]] [[پیامبران]] و [[ملائکه]] باشد و این قطعاً [[باطل]] است، پس عدم تفاوت [[درجات ایمان]] نیز [[باطل]] است.
	# آیات و روایات: آیات قرآن بر افزایش و کاهش ایمان دلالت می‌کند: {{متن قرآن\|لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}<ref>«تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا}}<ref>«و چون آیات او را بر آنان بخوانند بر ایمانشان می‌افزاید» سوره انفال، آیه ۲.</ref>. در روایات نیز تصریح بر افزایش و کاهش ایمان شده است: امام صادق{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|إِنَ‏ الْإِیمَانَ‏ عَشْرُ دَرَجَاتٍ‏ بِمَنْزِلَةِ السُّلَّمِ‏ یُصْعَدُ مِنْهُ مِرْقَاةً بَعْدَ مِرْقَاةٍ فَلَا یَقُولَنَّ صَاحِبُ الِاثْنَیْنِ لِصَاحِبِ الْوَاحِدِ لَسْتَ عَلَی شَیْ‏ءٍ حَتَّی یَنْتَهِیَ إِلَی الْعَاشِر}}<ref>الکافی، ج۲، ص ۴۵۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>		# [[آیات]] و [[روایات]]: [[آیات قرآن]] بر افزایش و کاهش [[ایمان]] دلالت می‌کند: {{متن قرآن\|لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}<ref>«تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا}}<ref>«و چون آیات او را بر آنان بخوانند بر ایمانشان می‌افزاید» سوره انفال، آیه ۲.</ref>. در [[روایات]] نیز تصریح بر افزایش و کاهش [[ایمان]] شده است: [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث\|إِنَ‏ الْإِیمَانَ‏ عَشْرُ دَرَجَاتٍ‏ بِمَنْزِلَةِ السُّلَّمِ‏ یُصْعَدُ مِنْهُ مِرْقَاةً بَعْدَ مِرْقَاةٍ فَلَا یَقُولَنَّ صَاحِبُ الِاثْنَیْنِ لِصَاحِبِ الْوَاحِدِ لَسْتَ عَلَی شَیْ‏ءٍ حَتَّی یَنْتَهِیَ إِلَی الْعَاشِر}}<ref>الکافی، ج۲، ص ۴۵۵.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>

	===ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان===		===ادلۀ مخالفان افزایش و کاهش ایمان===

Bahmani: /* افزایش و کاهش ایمان */

2021-04-04T05:38:41Z

افزایش و کاهش ایمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۹۲:		خط ۹۲:

	==افزایش و کاهش ایمان==		==افزایش و کاهش ایمان==
	کسانی که عمل را در حقیقت ایمان داخل می‌دانند، معتقد به افزایش و کاهش پذیری ایمان‌اند، زیرا در اثر افزایش ~~اعمال،~~ ایمان زیاد و در اثر کاهش ~~آن،~~ ایمان هم کم می‌شود، اما کسانی که حقیقت ایمان را فقط اقرار زبانی به شهادتین می‌دانند، منکر افزایش و کاهش ایمان هستند.		کسانی که عمل را در [[حقیقت]] [[ایمان]] داخل می‌دانند، [[معتقد]] به افزایش و کاهش پذیری ایمان‌اند، زیرا در اثر افزایش [[اعمال]]، [[ایمان]] زیاد و در اثر کاهش آن [[ایمان]] هم کم می‌شود، اما کسانی که [[حقیقت]] [[ایمان]] را فقط [[اقرار زبانی]] به [[شهادتین]] می‌دانند، منکر افزایش و کاهش [[ایمان]] هستند.

	===ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان===		===ادله موافقان افزایش و کاهش ایمان===

Bahmani: /* زوال پذیری ایمان */

2021-04-04T05:38:05Z

زوال پذیری ایمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	#تأویل سوم نیز درست نیست، زیرا زیادی اثر به خاطر زیادی و قوّت مؤثر است، معنا ندارد دو امر که از همه جهات برابراند، اثر یکی نسبت به دیگری بیشتر باشد. بنابراین ایمان افزایش و کاهش را می‌پذیرد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد، دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.		#تأویل سوم نیز درست نیست، زیرا زیادی اثر به خاطر زیادی و قوّت مؤثر است، معنا ندارد دو امر که از همه جهات برابراند، اثر یکی نسبت به دیگری بیشتر باشد. بنابراین ایمان افزایش و کاهش را می‌پذیرد<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد، دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.

	==زوال پذیری ایمان==		==زوال پذیری [[ایمان]]==
	اکثر بزرگان قائلند امکان زوال ایمان وجود دارد و برای این گفتۀ خود ادله ای هم اقامه کرده اند:		اکثر بزرگان قائلند امکان زوال [[ایمان]] وجود دارد و برای این گفتۀ خود [[ادله]] ای هم اقامه کرده اند:
	# آیات قرآن ~~مانند~~ : {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا}}<ref>«خداوند بر آن نبوده است تا آنان را که ایمان آوردند سپس کافر شدند، باز ایمان آوردند بعد کافر شدند سپس بر کفر خود افزودند هرگز ببخشاید یا راهی به آنان بنماید» سوره نساء، آیه ۱۳۷.</ref>.		# [[آیات قرآن]]: {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا}}<ref>«خداوند بر آن نبوده است تا آنان را که ایمان آوردند سپس کافر شدند، باز ایمان آوردند بعد کافر شدند سپس بر کفر خود افزودند هرگز ببخشاید یا راهی به آنان بنماید» سوره نساء، آیه ۱۳۷.</ref>.
	# تشریع احکام خاص مرتد در شریعت که کافر اصلی با او در آن احکام مشارکت ندارد، دلالت بر امکان بلکه تحقق زوال ایمان مؤمن می‌کند.		# [[تشریع احکام]] خاص [[مرتد]] در [[شریعت]] که [[کافر]] اصلی با او در آن [[احکام]] مشارکت ندارد، دلالت بر امکان بلکه تحقق زوال [[ایمان]] [[مؤمن]] می‌کند.
	#وجود مرتدان در تاریخ.		#وجود [[مرتدان]] در [[تاریخ]].

	اما عده ای هم می‌‌گویند زوال ایمان ممکن نیست و برای سخن خود دلایلی مطرح کرده‌اند مانند:		اما عده ای هم می‌‌گویند زوال [[ایمان]] ممکن نیست و برای سخن خود دلایلی مطرح کرده‌اند مانند:
	# ثواب ایمان و عقاب کفر همیشگی است، پس باید ایمان زوال پذیر نباشد.		# [[ثواب]] [[ایمان]] و [[عقاب]] [[کفر]] همیشگی است، پس باید [[ایمان]] زوال پذیر نباشد.
	#در مورد آیاتی که دلالت بر زوال ایمان می‌کند، مراد از توصیف آنها به ~~ایمان،~~ ایمان زبانی است نه قلبی و نیز احکامی که در شریعت آمده نهایت دلالت‌اش این است، کسی که در ظاهر شرع متصف به ارتداد شده است، آن احکام بر او جاری می‌شود، نه اینکه او در واقع هم مرتد شده است، بلکه به لحاظ واقع شاید کافر بوده است و یا اینکه هنوز هم مؤمن است.		#در مورد آیاتی که دلالت بر زوال [[ایمان]] می‌کند، مراد از توصیف آنها به [[ایمان]]، [[ایمان]] زبانی است نه [[قلبی]] و نیز احکامی که در [[شریعت]] آمده نهایت دلالت‌اش این است، کسی که در ظاهر [[شرع]] متصف به [[ارتداد]] شده است، آن [[احکام]] بر او جاری می‌شود، نه اینکه او در واقع هم [[مرتد]] شده است، بلکه به لحاظ واقع شاید [[کافر]] بوده است و یا اینکه هنوز هم [[مؤمن]] است.

	در نقد ادلۀ قائلین به عدم زوال ایمان ~~اینطور آمده است که~~: شرط استحقاق ~~ثواب،~~ باقی ماندن بر ایمان تا فرا رسیدن مرگ است و دست برداشتن از ظاهر آیات با اعتبارهای عقلی و احتمال‌های بدون پشتوانه درست نیست.		نقد ادلۀ قائلین به عدم زوال [[ایمان]]: شرط [[استحقاق]] [[ثواب]]، باقی ماندن بر [[ایمان]] تا فرا رسیدن [[مرگ]] است و دست برداشتن از ظاهر [[آیات]] با اعتبارهای [[عقلی]] و احتمال‌های بدون پشتوانه درست نیست.

	اگر ایمان را تصدیق قلبی مبتنی بر معرفت بدانیم که امر اختیاری است، امکان زوال آن روشن است و بر اساس دیدگاه‌هایی که عمل را ایمان یا جزء ایمان می‌داند، امکان زوال ایمان قابل انکار نیست، بر اساس دیدگاهی که ایمان را معرفت یقینی می‌داند نیز امکان زوال ایمان وجود دارد، زیرا معرفت امر نظری است و با ایجاد شبهه و شک در مقدمات آن، یقین و معرفت نیز زایل می‌شود<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.		[[حق]] این است که اگر [[ایمان]] را [[تصدیق قلبی]] مبتنی بر [[معرفت]] بدانیم که امر اختیاری است، امکان زوال آن روشن است و بر اساس دیدگاه‌هایی که عمل را [[ایمان]] یا جزء [[ایمان]] می‌داند، امکان زوال [[ایمان]] قابل [[انکار]] نیست، بر اساس دیدگاهی که [[ایمان]] را [[معرفت یقینی]] می‌داند نیز امکان زوال [[ایمان]] وجود دارد، زیرا [[معرفت]] امر نظری است و با ایجاد [[شبهه]] و [[شک]] در مقدمات آن، [[یقین]] و [[معرفت]] نیز زایل می‌شود<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.

	با توجه به روایات برخی از رذیلتهای اخلاقی مانند دروغگویی<ref>بحارالانوار، ج 72، ص 247« إِنَّ الْكِذْبَ هُوَ خَرابُ الْايْمانِ»</ref>، حسد<ref>إرشادالقلوب إلى الصواب، ج 1، ص 130</ref> و غضب<ref>مجمع الفائده، محقق اردبیلی، ج 12، ص 368« الغضب یفسد الایمان کما یفسد الخل العسل»</ref> ازبین برنده‌ی ایمان است

	==رابطه اسلام و ایمان==		==رابطه اسلام و ایمان==

Bahmani در ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۳۶

2021-04-04T05:36:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''ایمان در کلام اسلامی''' به بررسی مفهوم ایمان از نگاه متکلمین مسلمان می‌پردازد. ایمان، باور قلبی و تصدیق به تمام فرموده‌های پیامبر اکرم (ص) و امامان دوازده گانه‌ بعد از اوست. طبق نظر متکلمین شیعه ایمان در مقابل اسلام بوده و اسلام مرحله اقرار به معتقدات و ایمان مرحله عمل همراه با عقیده است. فقهای شیعه ایمان را شرط قبولی تمام اعمال عبادی دانسته و معتقدند تقلید در ایمان راه ندارد.		'''ایمان در کلام اسلامی''' به بررسی مفهوم ایمان از نگاه متکلمین مسلمان می‌پردازد. ایمان، باور قلبی و تصدیق به تمام فرموده‌های پیامبر اکرم (ص) و امامان دوازده گانه‌ بعد از اوست. طبق نظر متکلمین شیعه ایمان در مقابل اسلام بوده و اسلام مرحله اقرار به معتقدات و ایمان مرحله عمل همراه با عقیده است. فقهای شیعه ایمان را شرط قبولی تمام اعمال عبادی دانسته و معتقدند تقلید در ایمان راه ندارد.

	==معنا‌شناسی==		==معنا‌شناسی ایمان و مؤمن==
	در اصطلاح [[کلام اسلامی]]، [[ایمان]] عبارت است از [[باور]] و [[اعتقاد]] به [[تمام]] آنچه که [[پیامبر]]{{صل}} از طرف [[خدا]] برای [[مردم]] آورده است. اما در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان گفت: ایمان در سه معنا به [[کار]] رفته است:		در اصطلاح [[کلام اسلامی]]، [[ایمان]] عبارت است از [[باور]] و [[اعتقاد]] به [[تمام]] آنچه که [[پیامبر]]{{صل}} از طرف [[خدا]] برای [[مردم]] آورده است. اما در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان گفت: ایمان در سه معنا به [[کار]] رفته است:
	#در اصطلاح عام به معنای آن است که اعتقاد [[آدمی]] در [[قلب]] او جای گیرد و در آن [[شک و تردید]] وجود نداشته باشد و از گذر آن به نوعی [[امنیت]] و [[آرامش]] درونی برسد. به عبارت دیگر [[ایمان]] به معنای ایجاد [[اطمینان]] و آرامش در قلب خویش یا دیگری است<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۴۶-۱۴۷؛ [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸؛ [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۵۷؛ [[سید احمد خاتمی\|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)\|در آستان امامان معصوم]]، ص۵۵۸.</ref>.		#در اصطلاح عام به معنای آن است که اعتقاد [[آدمی]] در [[قلب]] او جای گیرد و در آن [[شک و تردید]] وجود نداشته باشد و از گذر آن به نوعی [[امنیت]] و [[آرامش]] درونی برسد. به عبارت دیگر [[ایمان]] به معنای ایجاد [[اطمینان]] و آرامش در قلب خویش یا دیگری است<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۴۶-۱۴۷؛ [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸؛ [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ص ۱۵۷؛ [[سید احمد خاتمی\|خاتمی، سید احمد]]، [[در آستان امامان معصوم ج۲ (کتاب)\|در آستان امامان معصوم]]، ص۵۵۸.</ref>.
خط ۸:		خط ۸:

	در اصطلاح [[متکلمین]] و [[اندیشمندان]] [[اسلامی]] برای [[ایمان]] معانی و ارکان مختلف دیگری هم [[نقل]] شده است از جمله: [[علم]] و [[معرفت]]<ref>نظریه خوارج: شهرستانی: ۱۴۰۰، ۱: ۱۱۳؛ اشعری: ۱۴۲۶، ۸۶، ۱۱۰و ۱۱۴؛ بغدادی: بی تا، ۶۳/نطریه معتزله: ربانی گلپایگانی: ۱۴۱۶، ۱۴۷</ref>، عمل([[جوارحی]])تنها<ref>هو مذهب اکثر السلف و جمیع ائمة الحدیث و کثیر من المتکلمین و المحکی عن مالک و الشافعی و الاوزاعی». (تفتازانی: ۱۴۰۹، ۵: ۱۷۹- ۱۸۰)</ref>، [[تصدیق قلبی]] و [[اقرار زبانی]] و [[عمل]] جوارحی که در سخنی از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[تعریف ایمان]] به آن اشاره شده است<ref>[[نهج البلاغه]]، حکمت ۲۲۷</ref>، تصدیق قلبی و اقرار زبانی<ref>بغدادی: بی تا، ۲۰۳- ۲۰۶؛ ابن شاذان: ۱۴۰۲، ۲۰- ۲۱/سبحانی: ۱۴۱۲ ب، ۳: ۱۱۴- ۱۱۷</ref> و یا به معنای تصدیق قلبی؛ به [[تمام]] آموزه‌های [[حضرت محمد]]{{صل}} و [[جانشینان]] آن [[حضرت]] از [[امامان معصوم]]{{ع}}<ref>طوسی: ۱۳۹۳، ۴۸- ۴۹/لاهیجی: ۱۳۷۲، ۱۶۵</ref>.<ref>جواد محدثی\|محدثی، جواد، فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر، ص۱۱۴؛ ابراهیم زاده آملی، عبدالله، فصلنامه کلام اسلامی</ref>		در اصطلاح [[متکلمین]] و [[اندیشمندان]] [[اسلامی]] برای [[ایمان]] معانی و ارکان مختلف دیگری هم [[نقل]] شده است از جمله: [[علم]] و [[معرفت]]<ref>نظریه خوارج: شهرستانی: ۱۴۰۰، ۱: ۱۱۳؛ اشعری: ۱۴۲۶، ۸۶، ۱۱۰و ۱۱۴؛ بغدادی: بی تا، ۶۳/نطریه معتزله: ربانی گلپایگانی: ۱۴۱۶، ۱۴۷</ref>، عمل([[جوارحی]])تنها<ref>هو مذهب اکثر السلف و جمیع ائمة الحدیث و کثیر من المتکلمین و المحکی عن مالک و الشافعی و الاوزاعی». (تفتازانی: ۱۴۰۹، ۵: ۱۷۹- ۱۸۰)</ref>، [[تصدیق قلبی]] و [[اقرار زبانی]] و [[عمل]] جوارحی که در سخنی از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} در [[تعریف ایمان]] به آن اشاره شده است<ref>[[نهج البلاغه]]، حکمت ۲۲۷</ref>، تصدیق قلبی و اقرار زبانی<ref>بغدادی: بی تا، ۲۰۳- ۲۰۶؛ ابن شاذان: ۱۴۰۲، ۲۰- ۲۱/سبحانی: ۱۴۱۲ ب، ۳: ۱۱۴- ۱۱۷</ref> و یا به معنای تصدیق قلبی؛ به [[تمام]] آموزه‌های [[حضرت محمد]]{{صل}} و [[جانشینان]] آن [[حضرت]] از [[امامان معصوم]]{{ع}}<ref>طوسی: ۱۳۹۳، ۴۸- ۴۹/لاهیجی: ۱۳۷۲، ۱۶۵</ref>.<ref>جواد محدثی\|محدثی، جواد، فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر، ص۱۱۴؛ ابراهیم زاده آملی، عبدالله، فصلنامه کلام اسلامی</ref>

			بسته به تعاریفی که [[متکلمان]] از [[ایمان]] کرده‌اند، "[[مؤمن]]" تعاریف متعددی گرفته است. بنابر تعریف مشهور [[شیعه]]، [[مؤمن]] کسی است که به [[توحید]] و لوازم آن ـ [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و همه آن چیزی که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} آورده است ـ [[باور]] داشته و با زبان بدان [[اقرار]] کند. در نظرگاه [[قرآنی]]، [[باور]] و [[یقین]] به [[تنهایی]] کافی نیست؛ همان گونه که [[اقرار زبانی]] به [[تنهایی]] کافی نیست.

			در [[کلام]] و [[فقه]] [[شیعه]]، [[اعتقاد به امامت]] [[امامان معصوم]]{{ع}} از ارکان [[ایمان]] است و بدون آن، [[ایمان]] مصداق نمی‌یابد هر چند [[اسلام]] تحقق می‌یابد. در [[عرف]] [[مردم]]، کسی را [[مؤمن]] گویند که [[اهل]] [[تعبد]] و [[عبادت]] است و به [[واجبات]] و [[مستحبات]] [[دینی]] پای‌بندی می‌کند.

			[[قرآن کریم]] از [[ایمان]] و [[اهل]] [[ایمان]] بسیار سخن گفته است. در برخی [[آیات]] [[مؤمن]] [[راستین]] کسی است که به [[خدا]] و [[رسول]] [[ایمان]] دارد و [[اهل]] [[شک و تردید]] نیست و با [[مال]] و [[جان]] در [[راه خدا]] [[جهاد]] می‌کند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۳۴.</ref>.

	==تاریخچه==		==تاریخچه==
خط ۳۶:		خط ۴۲:
	===خوارج===		===خوارج===
	خوارج برای خارج کردن رقبای خود از میدان پس از فاصله گرفتن از جماعت مسلمانان، این پرسش را مطرح کردند که پیروان امام علی{{ع}} و معاویه که حکمیت را پذیرفتند کافرند یا مؤمن؟ پاسخ آنان این بود که این عمل گناه کبیره به شمار می‌آید و مرتکب کبیره هر کس که باشد، کافر است <ref>الذخیرة فی علم الکلام، ص۵۳۷.</ref>؛ از این‌رو همۀ کسانی که حکمیت را پذیرفته‌اند کافر به شمار می‌آیند. آنان برای اثبات این مدعای خود به آیۀ {{متن قرآن\|وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref> استشهاد می‌کردند<ref>الإقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص۲۳۴؛ شرح العقائد النسفیة، ص۷۱، ۷۳.</ref>. فارغ از انگیزه‌ها و زمینه‌های تاریخی این بحث، اغلب خوارج (به غیر از نجادات{{یادداشت\|نَجَدات یکی از فرق اسلامی است که از خوارج به شمار می‌آیند که از پیروان نجده بن عامر بودند، صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات ایران (جلد یکم)}}) در بحث از ایمان تأکید افزونی بر عمل داشتند و از این‌رو مرتکب کبیره را کافر میدانستند.		خوارج برای خارج کردن رقبای خود از میدان پس از فاصله گرفتن از جماعت مسلمانان، این پرسش را مطرح کردند که پیروان امام علی{{ع}} و معاویه که حکمیت را پذیرفتند کافرند یا مؤمن؟ پاسخ آنان این بود که این عمل گناه کبیره به شمار می‌آید و مرتکب کبیره هر کس که باشد، کافر است <ref>الذخیرة فی علم الکلام، ص۵۳۷.</ref>؛ از این‌رو همۀ کسانی که حکمیت را پذیرفته‌اند کافر به شمار می‌آیند. آنان برای اثبات این مدعای خود به آیۀ {{متن قرآن\|وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>«و آن کسان که بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری نکنند کافرند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref> استشهاد می‌کردند<ref>الإقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص۲۳۴؛ شرح العقائد النسفیة، ص۷۱، ۷۳.</ref>. فارغ از انگیزه‌ها و زمینه‌های تاریخی این بحث، اغلب خوارج (به غیر از نجادات{{یادداشت\|نَجَدات یکی از فرق اسلامی است که از خوارج به شمار می‌آیند که از پیروان نجده بن عامر بودند، صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات ایران (جلد یکم)}}) در بحث از ایمان تأکید افزونی بر عمل داشتند و از این‌رو مرتکب کبیره را کافر میدانستند.


	===معتزله===		===معتزله===
خط ۵۶:		خط ۶۱:
	===کَرّامیه‌===		===کَرّامیه‌===
	پیروان این فرقه معتقدند ایمان، قول لسانی است و مادامی که انسان به زبان، اظهار ایمان می‌کند در نظر خداوند مؤمن است، حتی اگر اعتقاد باطنی‌اش کفر باشد<ref>شرح الأصول الخمسة، ص۴۷۸؛ التمهید لقواعد التوحید، ص۱۲۹؛ شرح العقیدة الإصفهانیة، ص۱۹۷.</ref>. البته چنان‌که برخی از محققان مسلمان متذکر شده‌اند این سخن کَرّامیه صرفاً مرتبط با ایمان در نشئۀ دنیاست و ربطی به آثار ایمان در نشئۀ آخرت ندارد و در این عالم، فردی که ایمانش صرف اقرار به زبان باشد، عذاب خواهد دید<ref>کتاب الإیمان، ص۱۱۸؛ شرح العقیدة الإصفهانیة، ص۱۹۷.</ref>.		پیروان این فرقه معتقدند ایمان، قول لسانی است و مادامی که انسان به زبان، اظهار ایمان می‌کند در نظر خداوند مؤمن است، حتی اگر اعتقاد باطنی‌اش کفر باشد<ref>شرح الأصول الخمسة، ص۴۷۸؛ التمهید لقواعد التوحید، ص۱۲۹؛ شرح العقیدة الإصفهانیة، ص۱۹۷.</ref>. البته چنان‌که برخی از محققان مسلمان متذکر شده‌اند این سخن کَرّامیه صرفاً مرتبط با ایمان در نشئۀ دنیاست و ربطی به آثار ایمان در نشئۀ آخرت ندارد و در این عالم، فردی که ایمانش صرف اقرار به زبان باشد، عذاب خواهد دید<ref>کتاب الإیمان، ص۱۱۸؛ شرح العقیدة الإصفهانیة، ص۱۹۷.</ref>.



	==اقوال متکلمین شیعه==		==اقوال متکلمین شیعه==
خط ۸۷:		خط ۹۰:

	نکته‌ای دیگر اینکه [[متعلقات ایمان]] تفکیک ناپذیر است و چنین نیست که [[انسان]] به بعضی [[ایمان]] بیاورد و به برخی [[ایمان]] نیاورد و [[مؤمن]] بر او صادق باشد. بلکه یا به همه [[ایمان]] می‌آورد: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ}}<ref>«و (خداوند) به زودی پاداش کسانی را که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند و میان هیچ یک از آنها فرق نمی‌گذارند؛ خواهد داد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۱۵۲.</ref>، همچنین [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «اگر شخصی فقط یک [[پیامبر]] مانند [[عیسی بن مریم]]{{ع}} را [[انکار]] کند و همه [[پیامبران]] دیگر را بپذیرد، آن شخص [[ایمان]] نیاورده است»<ref>{{متن حدیث\|وَ اعْلَمُوا أَنَّهُ لَوْ أَنْکَرَ رَجُلٌ- عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ{{ع}}وَ أَقَرَّ بِمَنْ سِوَاهُ مِنَ الرُّسُلِ لَمْ یُؤْمِن‏}}؛ کافی، ج۱، ص ۱۸۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>		نکته‌ای دیگر اینکه [[متعلقات ایمان]] تفکیک ناپذیر است و چنین نیست که [[انسان]] به بعضی [[ایمان]] بیاورد و به برخی [[ایمان]] نیاورد و [[مؤمن]] بر او صادق باشد. بلکه یا به همه [[ایمان]] می‌آورد: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ}}<ref>«و (خداوند) به زودی پاداش کسانی را که به خداوند و پیامبرانش ایمان آورده‌اند و میان هیچ یک از آنها فرق نمی‌گذارند؛ خواهد داد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۱۵۲.</ref>، همچنین [[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: «اگر شخصی فقط یک [[پیامبر]] مانند [[عیسی بن مریم]]{{ع}} را [[انکار]] کند و همه [[پیامبران]] دیگر را بپذیرد، آن شخص [[ایمان]] نیاورده است»<ref>{{متن حدیث\|وَ اعْلَمُوا أَنَّهُ لَوْ أَنْکَرَ رَجُلٌ- عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ{{ع}}وَ أَقَرَّ بِمَنْ سِوَاهُ مِنَ الرُّسُلِ لَمْ یُؤْمِن‏}}؛ کافی، ج۱، ص ۱۸۲.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>

	~~==چیستی [[مؤمن]]==~~
	بسته به تعاریفی که [[متکلمان]] از [[ایمان]] کرده‌اند، "[[مؤمن]]" تعاریف متعددی گرفته است. بنابر تعریف مشهور [[شیعه]]، [[مؤمن]] کسی است که به [[توحید]] و لوازم آن ـ [[نبوت]]، [[معاد]]، [[امامت]] و همه آن چیزی که [[پیامبر اسلام]]{{صل}} آورده است ـ [[باور]] داشته و با زبان بدان [[اقرار]] کند. در نظرگاه [[قرآنی]]، [[باور]] و [[یقین]] به [[تنهایی]] کافی نیست؛ همان گونه که [[اقرار زبانی]] به [[تنهایی]] کافی نیست.

	در [[کلام]] و [[فقه]] [[شیعه]]، [[اعتقاد به امامت]] [[امامان معصوم]]{{ع}} از ارکان [[ایمان]] است و بدون آن، [[ایمان]] مصداق نمی‌یابد هر چند [[اسلام]] تحقق می‌یابد. در [[عرف]] [[مردم]]، کسی را [[مؤمن]] گویند که [[اهل]] [[تعبد]] و [[عبادت]] است و به [[واجبات]] و [[مستحبات]] [[دینی]] پای‌بندی می‌کند.

	[[قرآن کریم]] از [[ایمان]] و [[اهل]] [[ایمان]] بسیار سخن گفته است. در برخی [[آیات]] [[مؤمن]] [[راستین]] کسی است که به [[خدا]] و [[رسول]] [[ایمان]] دارد و [[اهل]] [[شک و تردید]] نیست و با [[مال]] و [[جان]] در [[راه خدا]] [[جهاد]] می‌کند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص ۴۳۴.</ref>.

	==افزایش و کاهش ایمان==		==افزایش و کاهش ایمان==
خط ۱۶۹:		خط ۱۶۵:

	در مجموع می‌توان گفت: تقلید در همه مسایل اعتقادی، حتی وجود خداوند جایز نیست و به تسلسل می‌انجامد، ولی اگر در مسایل اساسی استدلال باشد، می‌توان در مسایل پیچیده به اهل خبره رجوع کرد و در نتیجه تقلید در تفاصیل اعتقادات جایز و در اصول آن جایز نیست<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.		در مجموع می‌توان گفت: تقلید در همه مسایل اعتقادی، حتی وجود خداوند جایز نیست و به تسلسل می‌انجامد، ولی اگر در مسایل اساسی استدلال باشد، می‌توان در مسایل پیچیده به اهل خبره رجوع کرد و در نتیجه تقلید در تفاصیل اعتقادات جایز و در اصول آن جایز نیست<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی\|عالمی، سید محمد]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی]]، ص۹۸.</ref>.


	==منابع==		==منابع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۱۵۹:		خط ۱۵۹:
	# [[پرونده:000056.jpg\|22px]] [[ابوالفضل روحی\|روحی، ابوالفضل]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]		# [[پرونده:000056.jpg\|22px]] [[ابوالفضل روحی\|روحی، ابوالفضل]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)\|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]
	# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	~~# [[پرونده:13681040.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]~~
	# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]		# [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|'''فرهنگ شیعه''']]
	# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		# [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]