کلام عرفانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴

2025-09-02T12:34:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==کلام عرفانی ([[کشف و شهود]])==		== کلام عرفانی ([[کشف و شهود]]) ==
	یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و [[دفاع]] از [[معتقدات دینی]] مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهود در مقابل استفاده از نقل و [[عقل]] و زمینه طرح این دیدگاه عقیده‌ای است که [[عرفا]] مطرح کرده‌اند و بر اساس آن، [[معرفت حقیقی]] و کامل، تنها از طریق کشف و شهود برای [[انسان]] حاصل می‌شود<ref>ر.ک: طاهری، حبیب‌الله، درس‌هایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.		یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و [[دفاع]] از معتقدات دینی مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهود در مقابل استفاده از نقل و [[عقل]] و زمینه طرح این دیدگاه عقیده‌ای است که [[عرفا]] مطرح کرده‌اند و بر اساس آن، [[معرفت حقیقی]] و کامل، تنها از طریق کشف و شهود برای [[انسان]] حاصل می‌شود<ref>ر.ک: طاهری، حبیب‌الله، درس‌هایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.

	==انگیزه و دلیل طرح==		== انگیزه و دلیل طرح ==
	[[ناتوانی]] عقل و شیوه [[عقلانی]] باعث شد که عرفا شیوه دیگری را پیگیری کنند. ناتوانی‌های عقل عبارت بودند از:		[[ناتوانی]] عقل و شیوه [[عقلانی]] باعث شد که عرفا شیوه دیگری را پیگیری کنند. ناتوانی‌های عقل عبارت بودند از:
	#ایجاد [[شور]] و [[عشق]] در انسان؛		# ایجاد شور و [[عشق]] در انسان؛
	#رساندن انسان به سر [[منزل]] مقصود در دیدار [[حق تعالی]]؛		# رساندن انسان به سر [[منزل]] مقصود در دیدار [[حق تعالی]]؛
	# [[گشایش]] گره‌های [[فکری]] درباره [[شناخت]] [[حقیقت]] [[عالم ملکوت]] و [[حیات]] پس از [[مرگ]]<ref>ر.ک: ملاصدرا، تفسیر القرآن الکریم، ج۶، ص۵.</ref>؛		# [[گشایش]] گره‌های [[فکری]] درباره [[شناخت]] [[حقیقت]] [[عالم ملکوت]] و [[حیات]] پس از [[مرگ]]<ref>ر.ک: ملاصدرا، تفسیر القرآن الکریم، ج۶، ص۵.</ref>؛
	# [[درک]] [[حقایق]] موجودات<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، ج۱، ص۵۳.</ref> و چگونگی ارتباط انسان با [[خداوند]]<ref>ملاصدرا، شرح اصول کافی، ص۴۳۸.</ref>.		# [[درک]] [[حقایق]] موجودات<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، ج۱، ص۵۳.</ref> و چگونگی ارتباط انسان با [[خداوند]]<ref>ملاصدرا، شرح اصول کافی، ص۴۳۸.</ref>.
	بدین منظور ایشان شیوه دیگری را پی گرفتند که برخلاف روش [[عقلی]]، بر مفاهیم و استدلال‌های [[فلسفی]] تکیه ندارد، بلکه برای فرد با چشیدن و [[مشاهده~~]] [[~~واقعیت]] [[امور اعتقادی]]، باوری مستحکم و زوال‌ناپذیر ایجاد می‌شود.
			بدین منظور ایشان شیوه دیگری را پی گرفتند که برخلاف روش [[عقلی]]، بر مفاهیم و استدلال‌های [[فلسفی]] تکیه ندارد، بلکه برای فرد با چشیدن و مشاهده واقعیت [[امور اعتقادی]]، باوری مستحکم و زوال‌ناپذیر ایجاد می‌شود.

	'''نقد و بررسی''': این شیوه از چند دیدگاه ایراد دارد:		'''نقد و بررسی''': این شیوه از چند دیدگاه ایراد دارد:
	#ابهام ادعا: اولین ایراد این ادعا آن است که ابهام دارد؛ اگر مراد از این شیوه، آن است که تنها راه رسیدن به [[اعتقادات]]، روش کشف و شهود است، این سخن، تام نیست و ترجیح راه [[قلب]] و کشف و شهود بر راه عقل نادرست است؛ زیرا هر یک از این دو راه قلمرو مخصوص به خود را دارند و آنجا که جای عقل و [[استدلال]] است صرفاً با [[تصفیه نفس]] نمی‌توان به آن رسید و بر فرض رسیدن، راه عقل و قلب تعارضی نخواهند داشت. اما اگر مراد این افراد آن است که گرچه شیوه عقلی نادرست نیست، ولی این شیوه ناکافی است و به اصطلاح، سقف پرواز [[عقل]] کوتاه است، این سخن [[درستی]] است<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۶، ص۸۷۹.</ref>.		# ابهام ادعا: اولین ایراد این ادعا آن است که ابهام دارد؛ اگر مراد از این شیوه، آن است که تنها راه رسیدن به [[اعتقادات]]، روش کشف و شهود است، این سخن، تام نیست و ترجیح راه [[قلب]] و کشف و شهود بر راه عقل نادرست است؛ زیرا هر یک از این دو راه قلمرو مخصوص به خود را دارند و آنجا که جای عقل و [[استدلال]] است صرفاً با [[تصفیه نفس]] نمی‌توان به آن رسید و بر فرض رسیدن، راه عقل و قلب تعارضی نخواهند داشت. اما اگر مراد این افراد آن است که گرچه شیوه عقلی نادرست نیست، ولی این شیوه ناکافی است و به اصطلاح، سقف پرواز [[عقل]] کوتاه است، این سخن [[درستی]] است<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۶، ص۸۷۹.</ref>.
	#کمی فایده: اشکال دیگر این شیوه آن است که استفاده از آن تنها برای برخی از [[انسان‌ها]] ممکن است، درحالی‌که بر همه آنها [[معرفت]] مسائل [[کلامی]] لازم است و [[تقلید]] در [[اصول دین]] جایز نیست.		# کمی فایده: اشکال دیگر این شیوه آن است که استفاده از آن تنها برای برخی از [[انسان‌ها]] ممکن است، درحالی‌که بر همه آنها [[معرفت]] مسائل [[کلامی]] لازم است و [[تقلید]] در [[اصول دین]] جایز نیست.
	#ناممکن بودن [[ارزیابی]] دقیق: از این گذشته در این شیوه، راه [[اشتباه]] و [[فریب خوردن]] بسیار باز است و چون ارزیابی و [[داوری]] درباره [[صحت]] و سقم آنها کاری سخت و گاه غیرممکن است، احتمال به [[بیراهه]] رفتن [[سالک]] هم وجود دارد.		# ناممکن بودن ارزیابی دقیق: از این گذشته در این شیوه، راه [[اشتباه]] و [[فریب خوردن]] بسیار باز است و چون ارزیابی و [[داوری]] درباره صحت و سقم آنها کاری سخت و گاه غیرممکن است، احتمال به [[بیراهه]] رفتن سالک هم وجود دارد.
	#انتقال‌پذیر نبودن: در مواردی که [[عارف]] با [[کشف و شهود]]، به [[درستی]] و بدون [[خطا]] به واقعیتی [[دینی]] معرفت باشد، این معرفت، شخصی خواهد بود که انتقال‌پذیر به دیگری نخواهد بود.		# انتقال‌پذیر نبودن: در مواردی که [[عارف]] با [[کشف و شهود]]، به [[درستی]] و بدون [[خطا]] به واقعیتی [[دینی]] معرفت باشد، این معرفت، شخصی خواهد بود که انتقال‌پذیر به دیگری نخواهد بود.
	#احتیاج به پشتوانه [[عقلی]]: استناد به کشف و شهود، حتی برای خود شخص در صورتی صحیح است، که ابتدا اصل [[ضرورت]] [[دانش]] [[شهودی]] و [[حجیت]] آن [[اثبات]] شده باشد و اثبات این امور نیز تنها از طریق [[عقل]] و تحلیل عقلی ممکن است؛ بنابراین راه کشف و شهود، راه مستقلی از راه عقلی نیست.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[کلام عرفانی (مقاله)\|مقاله «کلام عرفانی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۹.</ref>		# احتیاج به پشتوانه [[عقلی]]: استناد به کشف و شهود، حتی برای خود شخص در صورتی صحیح است، که ابتدا اصل [[ضرورت]] [[دانش]] [[شهودی]] و حجیت آن [[اثبات]] شده باشد و اثبات این امور نیز تنها از طریق [[عقل]] و تحلیل عقلی ممکن است؛ بنابراین راه کشف و شهود، راه مستقلی از راه عقلی نیست<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[کلام عرفانی (مقاله)\|مقاله «کلام عرفانی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۱۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲

2025-08-16T10:22:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==[[کلام عرفانی]] ([[کشف و شهود]])==		==کلام عرفانی ([[کشف و شهود]])==
	یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و [[دفاع]] از [[معتقدات دینی]] مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهود در مقابل استفاده از نقل و [[عقل]] و زمینه طرح این دیدگاه عقیده‌ای است که [[عرفا]] مطرح کرده‌اند و بر اساس آن، [[معرفت حقیقی]] و کامل، تنها از طریق کشف و شهود برای [[انسان]] حاصل می‌شود<ref>ر.ک: طاهری، حبیب‌الله، درس‌هایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.		یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و [[دفاع]] از [[معتقدات دینی]] مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهود در مقابل استفاده از نقل و [[عقل]] و زمینه طرح این دیدگاه عقیده‌ای است که [[عرفا]] مطرح کرده‌اند و بر اساس آن، [[معرفت حقیقی]] و کامل، تنها از طریق کشف و شهود برای [[انسان]] حاصل می‌شود<ref>ر.ک: طاهری، حبیب‌الله، درس‌هایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.

	===انگیزه و دلیل طرح===		==انگیزه و دلیل طرح==
	[[ناتوانی]] عقل و شیوه [[عقلانی]] باعث شد که عرفا شیوه دیگری را پیگیری کنند. ناتوانی‌های عقل عبارت بودند از:		[[ناتوانی]] عقل و شیوه [[عقلانی]] باعث شد که عرفا شیوه دیگری را پیگیری کنند. ناتوانی‌های عقل عبارت بودند از:
	#ایجاد [[شور]] و [[عشق]] در انسان؛		#ایجاد [[شور]] و [[عشق]] در انسان؛

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = کلام | عنوان مدخل = کلام | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==کلام عرفانی (کشف و شهود)== یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و دفاع از معتقدات دینی مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهو...» ایجاد کرد

2025-08-16T09:41:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = کلام | عنوان مدخل = کلام | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==کلام عرفانی (کشف و شهود)== یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و دفاع از معتقدات دینی مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = کلام
| عنوان مدخل = کلام
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==[[کلام عرفانی]] ([[کشف و شهود]])==
یکی از روش‌هایی که در طرح و تبیین و [[دفاع]] از [[معتقدات دینی]] مطرح شده، دیدگاه عرفانی است. این دیدگاه مبتنی بر استفاده از کشف و شهود در مقابل استفاده از نقل و [[عقل]] و زمینه طرح این دیدگاه عقیده‌ای است که [[عرفا]] مطرح کرده‌اند و بر اساس آن، [[معرفت حقیقی]] و کامل، تنها از طریق کشف و شهود برای [[انسان]] حاصل می‌شود<ref>ر.ک: طاهری، حبیب‌الله، درس‌هایی از علم کلام، ج۱، ص۱۴۷.</ref>.

===انگیزه و دلیل طرح===
[[ناتوانی]] عقل و شیوه [[عقلانی]] باعث شد که عرفا شیوه دیگری را پیگیری کنند. ناتوانی‌های عقل عبارت بودند از:
#ایجاد [[شور]] و [[عشق]] در انسان؛
#رساندن انسان به سر [[منزل]] مقصود در دیدار [[حق تعالی]]؛
# [[گشایش]] گره‌های [[فکری]] درباره [[شناخت]] [[حقیقت]] [[عالم ملکوت]] و [[حیات]] پس از [[مرگ]]<ref>ر.ک: ملاصدرا، تفسیر القرآن الکریم، ج۶، ص۵.</ref>؛
# [[درک]] [[حقایق]] موجودات<ref>ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، ج۱، ص۵۳.</ref> و چگونگی ارتباط انسان با [[خداوند]]<ref>ملاصدرا، شرح اصول کافی، ص۴۳۸.</ref>.
بدین منظور ایشان شیوه دیگری را پی گرفتند که برخلاف روش [[عقلی]]، بر مفاهیم و استدلال‌های [[فلسفی]] تکیه ندارد، بلکه برای فرد با چشیدن و [[مشاهده]] [[واقعیت]] [[امور اعتقادی]]، باوری مستحکم و زوال‌ناپذیر ایجاد می‌شود.

'''نقد و بررسی''': این شیوه از چند دیدگاه ایراد دارد:
#ابهام ادعا: اولین ایراد این ادعا آن است که ابهام دارد؛ اگر مراد از این شیوه، آن است که تنها راه رسیدن به [[اعتقادات]]، روش کشف و شهود است، این سخن، تام نیست و ترجیح راه [[قلب]] و کشف و شهود بر راه عقل نادرست است؛ زیرا هر یک از این دو راه قلمرو مخصوص به خود را دارند و آنجا که جای عقل و [[استدلال]] است صرفاً با [[تصفیه نفس]] نمی‌توان به آن رسید و بر فرض رسیدن، راه عقل و قلب تعارضی نخواهند داشت. اما اگر مراد این افراد آن است که گرچه شیوه عقلی نادرست نیست، ولی این شیوه ناکافی است و به اصطلاح، سقف پرواز [[عقل]] کوتاه است، این سخن [[درستی]] است<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۶، ص۸۷۹.</ref>.
#کمی فایده: اشکال دیگر این شیوه آن است که استفاده از آن تنها برای برخی از [[انسان‌ها]] ممکن است، درحالی‌که بر همه آنها [[معرفت]] مسائل [[کلامی]] لازم است و [[تقلید]] در [[اصول دین]] جایز نیست.
#ناممکن بودن [[ارزیابی]] دقیق: از این گذشته در این شیوه، راه [[اشتباه]] و [[فریب خوردن]] بسیار باز است و چون ارزیابی و [[داوری]] درباره [[صحت]] و سقم آنها کاری سخت و گاه غیرممکن است، احتمال به [[بیراهه]] رفتن [[سالک]] هم وجود دارد.
#انتقال‌پذیر نبودن: در مواردی که [[عارف]] با [[کشف و شهود]]، به [[درستی]] و بدون [[خطا]] به واقعیتی [[دینی]] معرفت باشد، این معرفت، شخصی خواهد بود که انتقال‌پذیر به دیگری نخواهد بود.
#احتیاج به پشتوانه [[عقلی]]: استناد به کشف و شهود، حتی برای خود شخص در صورتی صحیح است، که ابتدا اصل [[ضرورت]] [[دانش]] [[شهودی]] و [[حجیت]] آن [[اثبات]] شده باشد و اثبات این امور نیز تنها از طریق [[عقل]] و تحلیل عقلی ممکن است؛ بنابراین راه کشف و شهود، راه مستقلی از راه عقلی نیست.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام عرفانی (مقاله)|مقاله «کلام عرفانی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام عرفانی (مقاله)|مقاله «کلام عرفانی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:کلام]]