کمک به مظلوم در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

2025-05-29T20:30:50Z

جایگزینی متن - 'لیکن' به 'لکن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	حرام مترتّب است، آثاری از قبیل کفّاره، ضمان و [[اجرت]] بر آن بار می‌شود.		حرام مترتّب است، آثاری از قبیل کفّاره، ضمان و [[اجرت]] بر آن بار می‌شود.
	#کفّاره:اگر کسی در [[حرم]] دیگری را بر کشتن صید اعانت کند، مانند اینکه صید را نگه دارد تا وی آن را بکشد، کفّاره بر او واجب می‌شود.<ref>تذکرة الفقهاء ۷/ ۴۴۲؛ جواهر الکلام ۲۰/ ۲۷۸</ref>		#کفّاره:اگر کسی در [[حرم]] دیگری را بر کشتن صید اعانت کند، مانند اینکه صید را نگه دارد تا وی آن را بکشد، کفّاره بر او واجب می‌شود.<ref>تذکرة الفقهاء ۷/ ۴۴۲؛ جواهر الکلام ۲۰/ ۲۷۸</ref>
	#ضمان: چنانچه اعانت مستلزم [[اتلاف مال]] کمک کننده شود، در صورتی که [[معان]] آن را تلف کند، ضامن است، مانند مضطّری که مُعین، غذای خود را به او می‌دهد و او می‌خورد؛ ولی اگر [[یاری]] کننده، مباشر در [[اتلاف مال]] خود باشد، مانند آنکه برای [[نجات جان]] کسی شیشه ماشین خود را بشکند کسی ضامن نیست.<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال [[معان]] شود، در صورتی که خود او مباشر بوده، کسی ضامن نیست، ولی چنانچه معین آن را تلف کند مثل آنکه برای [[نجات]] کسی شیشه ماشین او را بشکند در صورت [[مأذون]] نبودن از سوی مالک، ضامن است.<ref>جواهر الکلام ۴۳/۱۵۱ ـ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال دیگری شود، در صورتی که استناد عمل به معین بعید باشد، معین ضامن نیست، مانند آنکه سنگی را به معان بدهد و او شیشه [[منزل]] یا ماشین دیگری را بشکند؛<ref>جواهر الکلام ۳۷/ ۵۴</ref> ولی اگر معین همچون معان سبب قریب در اتلاف مال باشد، هر دو ضامن‌اند، مانند شخصی که به کمک دیگری آتشی بیفروزد که به [[مال]] دیگری سرایت کند و آن را بسوزاند.<ref>جواهر الکلام ۵۹ ـ ۶۲</ref> اگر ترک اعانت موجب [[هلاکت]] کسی گردد، مانند آنکه شخصی، فردی را در حال [[غرق]] شدن می‌بیند و [[قدرت]] نجات دادن وی را دارد، ولی نجات نمی‌دهد یا غذایی را به گرسنه [[مضطر]] نمی‌دهد و او می‌میرد. برخی گفته‌اند: هر چند وی مرتکب [[حرام]] شده، ولی ضامن نیست؛<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۳</ref> ~~لیکن~~ برخی دیگر برآنند که اگر [[انسان]] [[قادر]] باشد و فرد مشرف بر هلاکت از او یاری بطلبد و او یاری نکند، ضامن است، ولی در صورتی که از او کمک نخواهد ضامن نیست؛ هرچند [[گناه]] کرده است.<ref>تحریر الاحکام ۵/ ۵۵۱</ref>		#ضمان: چنانچه اعانت مستلزم [[اتلاف مال]] کمک کننده شود، در صورتی که [[معان]] آن را تلف کند، ضامن است، مانند مضطّری که مُعین، غذای خود را به او می‌دهد و او می‌خورد؛ ولی اگر [[یاری]] کننده، مباشر در [[اتلاف مال]] خود باشد، مانند آنکه برای [[نجات جان]] کسی شیشه ماشین خود را بشکند کسی ضامن نیست.<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال [[معان]] شود، در صورتی که خود او مباشر بوده، کسی ضامن نیست، ولی چنانچه معین آن را تلف کند مثل آنکه برای [[نجات]] کسی شیشه ماشین او را بشکند در صورت [[مأذون]] نبودن از سوی مالک، ضامن است.<ref>جواهر الکلام ۴۳/۱۵۱ ـ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال دیگری شود، در صورتی که استناد عمل به معین بعید باشد، معین ضامن نیست، مانند آنکه سنگی را به معان بدهد و او شیشه [[منزل]] یا ماشین دیگری را بشکند؛<ref>جواهر الکلام ۳۷/ ۵۴</ref> ولی اگر معین همچون معان سبب قریب در اتلاف مال باشد، هر دو ضامن‌اند، مانند شخصی که به کمک دیگری آتشی بیفروزد که به [[مال]] دیگری سرایت کند و آن را بسوزاند.<ref>جواهر الکلام ۵۹ ـ ۶۲</ref> اگر ترک اعانت موجب [[هلاکت]] کسی گردد، مانند آنکه شخصی، فردی را در حال [[غرق]] شدن می‌بیند و [[قدرت]] نجات دادن وی را دارد، ولی نجات نمی‌دهد یا غذایی را به گرسنه [[مضطر]] نمی‌دهد و او می‌میرد. برخی گفته‌اند: هر چند وی مرتکب [[حرام]] شده، ولی ضامن نیست؛<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۳</ref> لکن برخی دیگر برآنند که اگر [[انسان]] [[قادر]] باشد و فرد مشرف بر هلاکت از او یاری بطلبد و او یاری نکند، ضامن است، ولی در صورتی که از او کمک نخواهد ضامن نیست؛ هرچند [[گناه]] کرده است.<ref>تحریر الاحکام ۵/ ۵۵۱</ref>
	#[[اجرت]]:پیش از اعانت، درخواست اجرت بر اعانت جایز است، حتّی اگر معان علیه از کارهایی باشد که به طور معمول برای انجام دادن آن مزد نمی‌گیرند، مانند بریدن طناب برای کسی؛ ولی پس از اعانت، بعضی تصریح کرده‌اند اگر معان علیه از کارهایی است که به طور معمول برای آن [[اجرت]] می‌گیرند و معین نیز از کسانی است که برای مثل این کار مزد می‌گیرد پرداخت اجرت به او [[واجب]] است. <ref>الحدائق الناضرة ۲۱/ ۶۳۳؛ جواهر الکلام ۲۷/ ۳۳۵ ـ ۳۳۸.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۵۹۰-۵۹۲.</ref>		#[[اجرت]]:پیش از اعانت، درخواست اجرت بر اعانت جایز است، حتّی اگر معان علیه از کارهایی باشد که به طور معمول برای انجام دادن آن مزد نمی‌گیرند، مانند بریدن طناب برای کسی؛ ولی پس از اعانت، بعضی تصریح کرده‌اند اگر معان علیه از کارهایی است که به طور معمول برای آن [[اجرت]] می‌گیرند و معین نیز از کسانی است که برای مثل این کار مزد می‌گیرد پرداخت اجرت به او [[واجب]] است. <ref>الحدائق الناضرة ۲۱/ ۶۳۳؛ جواهر الکلام ۲۷/ ۳۳۵ ـ ۳۳۸.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۵۹۰-۵۹۲.</ref>

Ali در ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۸

2024-05-30T11:58:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۸
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~فضایل اخلاقی~~]]		[[رده:کرامت نفس]]

Jaafari در ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۵۹

2024-01-03T04:59:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۹
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	#[[مکروه]]:اگر [[غایت]] اعانت (چیزی که اعانت بر آن صورت گرفته است) مکروه و اعانت کننده قصد تحقّق آن را داشته باشد، اعانت [[کراهت]] دارد، مانند [[کمک به حاکم ستمگر]] به مثل دوختن [[لباس]] برای او.<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۳ ـ ۵۴</ref>		#[[مکروه]]:اگر [[غایت]] اعانت (چیزی که اعانت بر آن صورت گرفته است) مکروه و اعانت کننده قصد تحقّق آن را داشته باشد، اعانت [[کراهت]] دارد، مانند [[کمک به حاکم ستمگر]] به مثل دوختن [[لباس]] برای او.<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۳ ـ ۵۴</ref>
	#[[حرام]]:اگر مورد اعانت امری حرام باشد، مانند فروش [[سلاح]] به [[دشمنان دین]]<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۲۸</ref> و کمک به [[ستمگر]] در [[ستمگری]] وی<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۱ ـ ۵۳</ref>اعانت حرام است.		#[[حرام]]:اگر مورد اعانت امری حرام باشد، مانند فروش [[سلاح]] به [[دشمنان دین]]<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۲۸</ref> و کمک به [[ستمگر]] در [[ستمگری]] وی<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۱ ـ ۵۳</ref>اعانت حرام است.
	#[[مباح]]:اعانت در غیر موارد یاد شده مباح است.		#[[مباح]]:اعانت در غیر موارد یاد شده مباح است.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۵۹۰-۵۹۲.</ref>

	==آثار==		==آثار==

Bahmani: /* پانویس */

2024-01-02T09:26:06Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۶
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:فضایل اخلاقی]]

Msadeq: /* مقدمه */

2024-01-02T08:24:54Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = کمک به مظلوم\| عنوان مدخل = کمک به مظلوم\| مداخل مرتبط = [[کمک به مظلوم در معارف دعا و زیارات]] - [[ کمک به مظلوم در فقه اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = کمک به مظلوم\| عنوان مدخل = کمک به مظلوم\| مداخل مرتبط = [[کمک به مظلوم در معارف دعا و زیارات]] - [[ کمک به مظلوم در فقه اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	به [[یاری]] کننده «مُعین»، یاری شونده «مُعان» و امری که بر آن یاری می‌شود، «مُعان علیه» می‌گویند.		اعانت: یاری کردن.

			به [[یاری]] کننده «مُعین»، یاری شونده «مُعان» و امری که بر آن یاری می‌شود، «مُعان علیه» می‌گویند.

	==[[حکم]]==		==[[حکم]]==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = کمک به مظلوم| عنوان مدخل = کمک به مظلوم| مداخل مرتبط = کمک به مظلوم در معارف دعا و زیارات - کمک به مظلوم در فقه اسلامی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == به یاری کننده «مُعین»، یاری شونده «مُعان» و امری که بر آن یاری می‌شود...» ایجاد کرد

2024-01-02T08:24:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = کمک به مظلوم| عنوان مدخل = کمک به مظلوم| مداخل مرتبط = کمک به مظلوم در معارف دعا و زیارات - کمک به مظلوم در فقه اسلامی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == به یاری کننده «مُعین»، یاری شونده «مُعان» و امری که بر آن یاری می‌شود...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = کمک به مظلوم| عنوان مدخل = کمک به مظلوم| مداخل مرتبط = [[کمک به مظلوم در معارف دعا و زیارات]] - [[ کمک به مظلوم در فقه اسلامی]]| پرسش مرتبط = }}
== مقدمه ==
به [[یاری]] کننده «مُعین»، یاری شونده «مُعان» و امری که بر آن یاری می‌شود، «مُعان علیه» می‌گویند.

==[[حکم]]==
حکم اعانت بر حسب [[اختلاف]] موارد پنج قسم است:
#[[واجب]]: چنانچه [[نجات]] [[جان انسان]] [[محترم]] یا [[حیوان]] محترم و یا جلوگیری [[مال]] محترم از تلف شدن بر اعانت شخص معیّنی متوقّف باشد، اعانت بر او واجب است؛ و حتّی اگر مشغول [[خواندن نماز]] باشد، واجب است [[نماز]] را قطع کند.<ref>جواهر الکلام ۱۱/ ۱۲۲؛ ذکری الشیعة ۴/ ۵ ـ ۶</ref>
#[[مستحب]]: قلمرو اعانت مستحب بسیار گسترده و در [[قرآن]]{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«ای مؤمنان! (حرمت) شعائر خداوند را و نیز (حرمت) ماه حرام و قربانی‌های بی‌نشان و قربانی‌های دارای گردن‌بند و (حرمت) زیارت‌کنندگان بیت الحرام را که بخشش و خشنودی پروردگارشان را می‌جویند؛ نشکنید و چون از احرام خارج شدید می‌توانید شکار کنید و نباید دشمنی با گروهی که شما را از (ورود به) مسجد الحرام باز داشتند، وادارد که به تجاوز دست یازید؛ و یکدیگر را در نیکی و پرهیزگاری یاری کنید و در گناه و تجاوز یاری نکنید و از خداوند پروا کنید، بی‌گمان خداوند سخت کیفر است» سوره مائده، آیه ۲.</ref> و [[روایات]]<ref>وسائل الشیعة ۱۲/ ۲۰۳ ـ ۲۱۳</ref> به آن بسیار سفارش شده است که از مجموع آنها بر می‌آید اعانت بر هر کارِ [[محبوب]] [[خداوند متعال]]، مانند برآوردن [[حاجت]] [[مؤمن]] و کمک کردن به [[نیازمندان]] مستحب است.
#[[مکروه]]:اگر [[غایت]] اعانت (چیزی که اعانت بر آن صورت گرفته است) مکروه و اعانت کننده قصد تحقّق آن را داشته باشد، اعانت [[کراهت]] دارد، مانند [[کمک به حاکم ستمگر]] به مثل دوختن [[لباس]] برای او.<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۳ ـ ۵۴</ref>
#[[حرام]]:اگر مورد اعانت امری حرام باشد، مانند فروش [[سلاح]] به [[دشمنان دین]]<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۲۸</ref> و کمک به [[ستمگر]] در [[ستمگری]] وی<ref>جواهر الکلام ۲۲/ ۵۱ ـ ۵۳</ref>اعانت حرام است.
#[[مباح]]:اعانت در غیر موارد یاد شده مباح است.

==آثار==
علاوه بر ثوابی که بر اعانت واجب و مستحب و [[کیفر اخروی]] و در مواردی [[کیفر]] [[دنیوی]] که بر اعانت

حرام مترتّب است، آثاری از قبیل کفّاره، ضمان و [[اجرت]] بر آن بار می‌شود.
#کفّاره:اگر کسی در [[حرم]] دیگری را بر کشتن صید اعانت کند، مانند اینکه صید را نگه دارد تا وی آن را بکشد، کفّاره بر او واجب می‌شود.<ref>تذکرة الفقهاء ۷/ ۴۴۲؛ جواهر الکلام ۲۰/ ۲۷۸</ref>
#ضمان: چنانچه اعانت مستلزم [[اتلاف مال]] کمک کننده شود، در صورتی که [[معان]] آن را تلف کند، ضامن است، مانند مضطّری که مُعین، غذای خود را به او می‌دهد و او می‌خورد؛ ولی اگر [[یاری]] کننده، مباشر در [[اتلاف مال]] خود باشد، مانند آنکه برای [[نجات جان]] کسی شیشه ماشین خود را بشکند کسی ضامن نیست.<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال [[معان]] شود، در صورتی که خود او مباشر بوده، کسی ضامن نیست، ولی چنانچه معین آن را تلف کند مثل آنکه برای [[نجات]] کسی شیشه ماشین او را بشکند در صورت [[مأذون]] نبودن از سوی مالک، ضامن است.<ref>جواهر الکلام ۴۳/۱۵۱ ـ ۱۵۲</ref> اگر اعانت موجب اتلاف مال دیگری شود، در صورتی که استناد عمل به معین بعید باشد، معین ضامن نیست، مانند آنکه سنگی را به معان بدهد و او شیشه [[منزل]] یا ماشین دیگری را بشکند؛<ref>جواهر الکلام ۳۷/ ۵۴</ref> ولی اگر معین همچون معان سبب قریب در اتلاف مال باشد، هر دو ضامن‌اند، مانند شخصی که به کمک دیگری آتشی بیفروزد که به [[مال]] دیگری سرایت کند و آن را بسوزاند.<ref>جواهر الکلام ۵۹ ـ ۶۲</ref> اگر ترک اعانت موجب [[هلاکت]] کسی گردد، مانند آنکه شخصی، فردی را در حال [[غرق]] شدن می‌بیند و [[قدرت]] نجات دادن وی را دارد، ولی نجات نمی‌دهد یا غذایی را به گرسنه [[مضطر]] نمی‌دهد و او می‌میرد. برخی گفته‌اند: هر چند وی مرتکب [[حرام]] شده، ولی ضامن نیست؛<ref>جواهر الکلام ۴۳/ ۱۵۳</ref> لیکن برخی دیگر برآنند که اگر [[انسان]] [[قادر]] باشد و فرد مشرف بر هلاکت از او یاری بطلبد و او یاری نکند، ضامن است، ولی در صورتی که از او کمک نخواهد ضامن نیست؛ هرچند [[گناه]] کرده است.<ref>تحریر الاحکام ۵/ ۵۵۱</ref>
#[[اجرت]]:پیش از اعانت، درخواست اجرت بر اعانت جایز است، حتّی اگر معان علیه از کارهایی باشد که به طور معمول برای انجام دادن آن مزد نمی‌گیرند، مانند بریدن طناب برای کسی؛ ولی پس از اعانت، بعضی تصریح کرده‌اند اگر معان علیه از کارهایی است که به طور معمول برای آن [[اجرت]] می‌گیرند و معین نیز از کسانی است که برای مثل این کار مزد می‌گیرد پرداخت اجرت به او [[واجب]] است. <ref>الحدائق الناضرة ۲۱/ ۶۳۳؛ جواهر الکلام ۲۷/ ۳۳۵ ـ ۳۳۸.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۵۹۰-۵۹۲.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}