یتیم در سبک زندگی اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-05-29T09:42:06Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۲
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	در [[آیات قرآن]] بر [[حفظ مصالح]] [[مالی]] [[یتیمان]] و [[رفتار]] [[عاطفی]] با آنان بسیار تأکید شده است. [[خداوند]]، [[مسلمانان]] را موظف فرمود که در مورد [[دارایی]] [[ایتام]] و [[کودکان]] پدر از دست داده کمال [[امانت]] و [[صلاح‌اندیشی]] را به‌کار بندند. نسبت به آنان [[دلسوزی]] و [[محبّت]] کنند و آنها را همانند [[فرزندان]] خود بدانند و نیازهای آنان را برآورند<ref>{{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ}} «و (یاد کنید) آنگاه را که از [[بنی اسرائیل]] [[پیمان]] گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با [[پدر و مادر]] و [[خویشاوند]] و یتیمان و [[بیچارگان]] [[نیکی]] کنید و با [[مردم]] سخن خوب بگویید و [[نماز]] را بر پا دارید و [[زکات]] بدهید؛ سپس جز اندکی از شما، پشت کردید در حالی که (از [[حق]]) رویگردان بودید» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۸۳؛ {{متن قرآن\|لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ}} «نیکی آن نیست که روی را سوی خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکی (از آن) کسی است که به خداوند و [[روز بازپسین]] و [[فرشتگان]] و کتاب (آسمانی) و [[پیامبران]] [[ایمان]] آورد و دارایی را با [[دوست]] داشتنش به [[نزدیکان]] و یتیمان و بیچارگان و به راه‌ماندگان و کمک‌خواهان و در راه ([[آزادی]]) [[بردگان]] ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکی از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند [[وفا]] کنند؛ و به ویژه [[شکیبایان]] در [[سختی]] و [[رنج]] و در هنگامه [[کارزار]]، آنها راستگویند و آنانند که به [[راستی]] پرهیزگارند» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۱۷۷؛ {{متن قرآن\|فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} «در (کار) این [[جهان]] و [[جهان واپسین]]. و از تو، درباره [[یتیمان]] می‌پرسند، بگو سامان‌بخشی به کار آنان نیکوتر است و چون با آنان به سر [[برید]] (بدانید که) [[برادران]] شمایند و [[خداوند]]، تباهکار را از [[مصلح]] باز می‌شناسد و اگر خداوند می‌خواست، شما را در تنگنا می‌نهاد، بی‌گمان خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره بقره، آیه ۲۲۰؛ {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}} «و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان [[روز]] در پی به دست آوردن [[خشنودی]] وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از [[حساب]] آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از [[ستمگران]] گردی» [[سوره انعام]]، آیه ۵۲؛ {{متن قرآن\|كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ * وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ}} «نه چنین است، بلکه شما [[یتیم]] را گرامی نمی‌دارید * و بر [[خوراک]] دادن به [[بینوا]]، یکدیگر را برنمی‌انگیزید» [[سوره فجر]]، آیه ۱۷-۱۸؛ {{متن قرآن\|وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا * وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا}} «دارایی‌های یتیمان را به ایشان برسانید و (دارایی‌های آنان که برای شما) [[ناپاک]] (است) را، جایگزین (دارایی‌های) [[پاک]] (خود) نگردانید و دارایی‌های آنان را با افزودن به دارایی‌های خود نخورید که این گناهی بزرگ است * و اگر می‌هراسید که در مورد [[یتیمان]] [[دادگری]] نکنید (با آنان [[ازدواج]] نکنید و) از زنانی که می‌پسندید، دو دو، و سه سه، و چهار چهار [[همسر]] گیرید و اگر [[بیم]] دارید که داد نورزید یک [[زن]] را و یا [[کنیز]] خود را (به همسری گزینید)؛ این کار به آنکه [[ستم]] نورزید نزدیک‌تر است» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۲-۳؛ {{متن قرآن\|وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا}} «و یتیمان را تا زمانی که [[توانایی]] [[زناشویی]] یافته باشند بیازمایید، پس اگر در آنان [[کاردانی]] یافتید، دارایی‌هایشان را به آنان بازگردانید و آن را به گزافکاری و [[شتاب]]، از (بیم) اینکه بالغ گردند (و از شما باز گیرند) نخورید و هر کس از شما که توانگر باشد (در برداشت مزد [[سرپرستی]]) [[خویشتنداری]] کند و هرکس [[تنگدست]] باشد برابر [[عرف]] (از آن) بخورد؛ و هنگامی که دارایی‌های ایشان را به آنان باز می‌گردانید بر آنها [[گواه]] بگیرید و [[حسابرسی]] را [[خداوند]]، بسنده است» سوره نساء، آیه ۶؛ {{متن قرآن\|وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا}} «و کسانی که برای [[فرزندان]] [[ناتوانی]] که پس از خود بر جای می‌نهند بیم دارند (درباره یتیمان دیگران) نیز باید بیم داشته باشند بنابراین از خداوند [[پروا]] کنند و [[استوار]] سخن گویند * آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود [[آتش]] می‌انبارند و زودا که در آتشی برافروخته درآیند» سوره نساء، آیه ۹-۱۰؛ {{متن قرآن\|فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ}} «او همان کسی است که [[یتیم]] را می‌راند» [[سوره ماعون]]، [[آیه]] ۲.</ref>.		در [[آیات قرآن]] بر حفظ مصالح [[مالی]] [[یتیمان]] و [[رفتار]] [[عاطفی]] با آنان بسیار تأکید شده است. [[خداوند]]، [[مسلمانان]] را موظف فرمود که در مورد [[دارایی]] [[ایتام]] و کودکان پدر از دست داده کمال [[امانت]] و صلاح‌اندیشی را به‌کار بندند. نسبت به آنان دلسوزی و [[محبّت]] کنند و آنها را همانند [[فرزندان]] خود بدانند و نیازهای آنان را برآورند<ref>{{متن قرآن\|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ}} «و (یاد کنید) آنگاه را که از [[بنی اسرائیل]] [[پیمان]] گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با [[پدر و مادر]] و [[خویشاوند]] و یتیمان و [[بیچارگان]] [[نیکی]] کنید و با [[مردم]] سخن خوب بگویید و [[نماز]] را بر پا دارید و [[زکات]] بدهید؛ سپس جز اندکی از شما، پشت کردید در حالی که (از [[حق]]) رویگردان بودید» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۸۳؛ {{متن قرآن\|لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ}} «نیکی آن نیست که روی را سوی خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکی (از آن) کسی است که به خداوند و [[روز بازپسین]] و [[فرشتگان]] و کتاب (آسمانی) و [[پیامبران]] [[ایمان]] آورد و دارایی را با [[دوست]] داشتنش به [[نزدیکان]] و یتیمان و بیچارگان و به راه‌ماندگان و کمک‌خواهان و در راه ([[آزادی]]) [[بردگان]] ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکی از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند [[وفا]] کنند؛ و به ویژه [[شکیبایان]] در [[سختی]] و [[رنج]] و در هنگامه [[کارزار]]، آنها راستگویند و آنانند که به [[راستی]] پرهیزگارند» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۱۷۷؛ {{متن قرآن\|فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} «در (کار) این [[جهان]] و [[جهان واپسین]]. و از تو، درباره [[یتیمان]] می‌پرسند، بگو سامان‌بخشی به کار آنان نیکوتر است و چون با آنان به سر [[برید]] (بدانید که) [[برادران]] شمایند و [[خداوند]]، تباهکار را از [[مصلح]] باز می‌شناسد و اگر خداوند می‌خواست، شما را در تنگنا می‌نهاد، بی‌گمان خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره بقره، آیه ۲۲۰؛ {{متن قرآن\|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}} «و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان [[روز]] در پی به دست آوردن [[خشنودی]] وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از [[حساب]] آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از [[ستمگران]] گردی» [[سوره انعام]]، آیه ۵۲؛ {{متن قرآن\|كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ * وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ}} «نه چنین است، بلکه شما [[یتیم]] را گرامی نمی‌دارید * و بر [[خوراک]] دادن به [[بینوا]]، یکدیگر را برنمی‌انگیزید» [[سوره فجر]]، آیه ۱۷-۱۸؛ {{متن قرآن\|وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا * وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا}} «دارایی‌های یتیمان را به ایشان برسانید و (دارایی‌های آنان که برای شما) [[ناپاک]] (است) را، جایگزین (دارایی‌های) [[پاک]] (خود) نگردانید و دارایی‌های آنان را با افزودن به دارایی‌های خود نخورید که این گناهی بزرگ است * و اگر می‌هراسید که در مورد [[یتیمان]] [[دادگری]] نکنید (با آنان [[ازدواج]] نکنید و) از زنانی که می‌پسندید، دو دو، و سه سه، و چهار چهار [[همسر]] گیرید و اگر [[بیم]] دارید که داد نورزید یک [[زن]] را و یا [[کنیز]] خود را (به همسری گزینید)؛ این کار به آنکه [[ستم]] نورزید نزدیک‌تر است» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۲-۳؛ {{متن قرآن\|وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا}} «و یتیمان را تا زمانی که [[توانایی]] [[زناشویی]] یافته باشند بیازمایید، پس اگر در آنان [[کاردانی]] یافتید، دارایی‌هایشان را به آنان بازگردانید و آن را به گزافکاری و [[شتاب]]، از (بیم) اینکه بالغ گردند (و از شما باز گیرند) نخورید و هر کس از شما که توانگر باشد (در برداشت مزد [[سرپرستی]]) [[خویشتنداری]] کند و هرکس [[تنگدست]] باشد برابر [[عرف]] (از آن) بخورد؛ و هنگامی که دارایی‌های ایشان را به آنان باز می‌گردانید بر آنها [[گواه]] بگیرید و [[حسابرسی]] را [[خداوند]]، بسنده است» سوره نساء، آیه ۶؛ {{متن قرآن\|وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا}} «و کسانی که برای [[فرزندان]] [[ناتوانی]] که پس از خود بر جای می‌نهند بیم دارند (درباره یتیمان دیگران) نیز باید بیم داشته باشند بنابراین از خداوند [[پروا]] کنند و [[استوار]] سخن گویند * آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود [[آتش]] می‌انبارند و زودا که در آتشی برافروخته درآیند» سوره نساء، آیه ۹-۱۰؛ {{متن قرآن\|فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ}} «او همان کسی است که [[یتیم]] را می‌راند» [[سوره ماعون]]، [[آیه]] ۲.</ref>.

	[[پیامبر گرامی]] فرمود: بد حال‌تر از [[یتیمی]] که از وجود پدر [[محروم]] شده است، کسی است که از [[وجود امام]] و پیشوای راه [[سعادت]] به دور افتاده است و به او دسترسی ندارد. هر کس از آشنایان با [[کتاب خدا]] که به داد چنین کسانی برسند و هدایتشان کنند در جوار [[رحمت]] [[حق]] با ما خواهند بود. [[خداوند سبحان]] در [[آخرت]] بر تن هر یک از این [[عالمان]] و رهنمایان راه حق، هزاران هزار [[جامه]] از [[نور]] خواهد پوشانید<ref>میزان الحکمه، ج۴، ص۳۷۱۰، ح۲۲۸۹۴ و ۲۲۸۹۵ با تلخیص.</ref>.<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۶۲۷</ref>		[[پیامبر گرامی]] فرمود: بد حال‌تر از یتیمی که از وجود پدر [[محروم]] شده است، کسی است که از [[وجود امام]] و پیشوای راه [[سعادت]] به دور افتاده است و به او دسترسی ندارد. هر کس از آشنایان با [[کتاب خدا]] که به داد چنین کسانی برسند و هدایتشان کنند در جوار [[رحمت]] [[حق]] با ما خواهند بود. [[خداوند سبحان]] در [[آخرت]] بر تن هر یک از این [[عالمان]] و رهنمایان راه حق، هزاران هزار [[جامه]] از [[نور]] خواهد پوشانید<ref>میزان الحکمه، ج۴، ص۳۷۱۰، ح۲۲۸۹۴ و ۲۲۸۹۵ با تلخیص.</ref>.<ref>[[محمد دشتی نیشابوری\|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)\|سبک زندگی]]، ص ۶۲۷.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* پانویس */

2025-05-29T09:41:09Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۱
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اصطلاحات فقهی]]
	[[رده:سبک زندگی]]		[[رده:سبک زندگی]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = یتیم | عنوان مدخل = یتیم | مداخل مرتبط = یتیم در قرآن - یتیم در معارف و سیره نبوی - یتیم در معارف و سیره امام جواد - یتیم در سبک زندگی اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == در آیات قرآن بر حفظ مصالح مالی یتیمان...» ایجاد کرد

2025-04-09T08:29:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = یتیم | عنوان مدخل = یتیم | مداخل مرتبط = یتیم در قرآن - یتیم در معارف و سیره نبوی - یتیم در معارف و سیره امام جواد - یتیم در سبک زندگی اسلامی | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == در آیات قرآن بر حفظ مصالح مالی یتیمان...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = یتیم
| عنوان مدخل = یتیم
| مداخل مرتبط = [[یتیم در قرآن]] - [[یتیم در معارف و سیره نبوی]] - [[یتیم در معارف و سیره امام جواد]] - [[یتیم در سبک زندگی اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
در [[آیات قرآن]] بر [[حفظ مصالح]] [[مالی]] [[یتیمان]] و [[رفتار]] [[عاطفی]] با آنان بسیار تأکید شده است. [[خداوند]]، [[مسلمانان]] را موظف فرمود که در مورد [[دارایی]] [[ایتام]] و [[کودکان]] پدر از دست داده کمال [[امانت]] و [[صلاح‌اندیشی]] را به‌کار بندند. نسبت به آنان [[دلسوزی]] و [[محبّت]] کنند و آنها را همانند [[فرزندان]] خود بدانند و نیازهای آنان را برآورند<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ}} «و (یاد کنید) آنگاه را که از [[بنی اسرائیل]] [[پیمان]] گرفتیم که جز خداوند را نپرستید و با [[پدر و مادر]] و [[خویشاوند]] و یتیمان و [[بیچارگان]] [[نیکی]] کنید و با [[مردم]] سخن خوب بگویید و [[نماز]] را بر پا دارید و [[زکات]] بدهید؛ سپس جز اندکی از شما، پشت کردید در حالی که (از [[حق]]) رویگردان بودید» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۸۳؛ {{متن قرآن|لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ}} «نیکی آن نیست که روی را سوی خاور و باختر بگردانید، بلکه نیکی (از آن) کسی است که به خداوند و [[روز بازپسین]] و [[فرشتگان]] و کتاب (آسمانی) و [[پیامبران]] [[ایمان]] آورد و دارایی را با [[دوست]] داشتنش به [[نزدیکان]] و یتیمان و بیچارگان و به راه‌ماندگان و کمک‌خواهان و در راه ([[آزادی]]) [[بردگان]] ببخشد و نماز برپا دارد و زکات پردازد و (نیکی از آن) آنان (است) که چون پیمان بندند [[وفا]] کنند؛ و به ویژه [[شکیبایان]] در [[سختی]] و [[رنج]] و در هنگامه [[کارزار]]، آنها راستگویند و آنانند که به [[راستی]] پرهیزگارند» [[سوره بقره]]، [[آیه]] ۱۷۷؛ {{متن قرآن|فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}} «در (کار) این [[جهان]] و [[جهان واپسین]]. و از تو، درباره [[یتیمان]] می‌پرسند، بگو سامان‌بخشی به کار آنان نیکوتر است و چون با آنان به سر [[برید]] (بدانید که) [[برادران]] شمایند و [[خداوند]]، تباهکار را از [[مصلح]] باز می‌شناسد و اگر خداوند می‌خواست، شما را در تنگنا می‌نهاد، بی‌گمان خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره بقره، آیه ۲۲۰؛ {{متن قرآن|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ}} «و کسانی را که پروردگارشان را در سپیده‌دمان و در پایان [[روز]] در پی به دست آوردن [[خشنودی]] وی می‌خوانند از خود مران، نه هیچ از [[حساب]] آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از [[ستمگران]] گردی» [[سوره انعام]]، آیه ۵۲؛ {{متن قرآن|كَلَّا بَلْ لَا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ * وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ}} «نه چنین است، بلکه شما [[یتیم]] را گرامی نمی‌دارید * و بر [[خوراک]] دادن به [[بینوا]]، یکدیگر را برنمی‌انگیزید» [[سوره فجر]]، آیه ۱۷-۱۸؛ {{متن قرآن|وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا * وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا}} «دارایی‌های یتیمان را به ایشان برسانید و (دارایی‌های آنان که برای شما) [[ناپاک]] (است) را، جایگزین (دارایی‌های) [[پاک]] (خود) نگردانید و دارایی‌های آنان را با افزودن به دارایی‌های خود نخورید که این گناهی بزرگ است * و اگر می‌هراسید که در مورد [[یتیمان]] [[دادگری]] نکنید (با آنان [[ازدواج]] نکنید و) از زنانی که می‌پسندید، دو دو، و سه سه، و چهار چهار [[همسر]] گیرید و اگر [[بیم]] دارید که داد نورزید یک [[زن]] را و یا [[کنیز]] خود را (به همسری گزینید)؛ این کار به آنکه [[ستم]] نورزید نزدیک‌تر است» [[سوره نساء]]، [[آیه]] ۲-۳؛ {{متن قرآن|وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا}} «و یتیمان را تا زمانی که [[توانایی]] [[زناشویی]] یافته باشند بیازمایید، پس اگر در آنان [[کاردانی]] یافتید، دارایی‌هایشان را به آنان بازگردانید و آن را به گزافکاری و [[شتاب]]، از (بیم) اینکه بالغ گردند (و از شما باز گیرند) نخورید و هر کس از شما که توانگر باشد (در برداشت مزد [[سرپرستی]]) [[خویشتنداری]] کند و هرکس [[تنگدست]] باشد برابر [[عرف]] (از آن) بخورد؛ و هنگامی که دارایی‌های ایشان را به آنان باز می‌گردانید بر آنها [[گواه]] بگیرید و [[حسابرسی]] را [[خداوند]]، بسنده است» سوره نساء، آیه ۶؛ {{متن قرآن|وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا}} «و کسانی که برای [[فرزندان]] [[ناتوانی]] که پس از خود بر جای می‌نهند بیم دارند (درباره یتیمان دیگران) نیز باید بیم داشته باشند بنابراین از خداوند [[پروا]] کنند و [[استوار]] سخن گویند * آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود [[آتش]] می‌انبارند و زودا که در آتشی برافروخته درآیند» سوره نساء، آیه ۹-۱۰؛ {{متن قرآن|فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ}} «او همان کسی است که [[یتیم]] را می‌راند» [[سوره ماعون]]، [[آیه]] ۲.</ref>.

[[پیامبر گرامی]] فرمود: بد حال‌تر از [[یتیمی]] که از وجود پدر [[محروم]] شده است، کسی است که از [[وجود امام]] و پیشوای راه [[سعادت]] به دور افتاده است و به او دسترسی ندارد. هر کس از آشنایان با [[کتاب خدا]] که به داد چنین کسانی برسند و هدایتشان کنند در جوار [[رحمت]] [[حق]] با ما خواهند بود. [[خداوند سبحان]] در [[آخرت]] بر تن هر یک از این [[عالمان]] و رهنمایان راه حق، هزاران هزار [[جامه]] از [[نور]] خواهد پوشانید<ref>میزان الحکمه، ج۴، ص۳۷۱۰، ح۲۲۸۹۴ و ۲۲۸۹۵ با تلخیص.</ref>.<ref>[[محمد دشتی نیشابوری|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)|سبک زندگی]]، ص ۶۲۷</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010759.jpg|22px]] [[محمد دشتی نیشابوری|دشتی نیشابوری، محمد]]، [[سبک زندگی - نیشابوری (کتاب)|'''سبک زندگی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:سبک زندگی]]