مقاصد شریعت: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۴۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۲۳
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==))
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = شریعت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[مقاصد شریعت در حدیث]] - [[مقاصد شریعت در فقه سیاسی]]</div>


==استکشاف علل==
== استکشاف علل ==
[[عدالت]] و [[تکامل]] که دو [[هدف]] اصلی [[زندگی بشری]] است تنها از طرق و مقاصد و اهدافی که در [[شریعت]] به لسان [[شارع]] بیان شده، قابل تحقق نیست بلکه راه‌ها و علل [[عقلانی]] هم می‌تواند داشته باشد. به عبارت دیگر بی‌شک عدالت و تکامل در قالب علل و مقاصد شریعت قابل تحقق است، اما در حوزه «مالانص فیه» می‌توان روش‌ها و مقاصد عقلانی به جز آنچه که در شریعت آمده جست و جو کرد.
[[عدالت]] و [[تکامل]] که دو [[هدف]] اصلی [[زندگی بشری]] است تنها از طرق و مقاصد و اهدافی که در [[شریعت]] به لسان [[شارع]] بیان شده، قابل تحقق نیست بلکه راه‌ها و علل [[عقلانی]] هم می‌تواند داشته باشد. به عبارت دیگر بی‌شک عدالت و تکامل در قالب علل و مقاصد شریعت قابل تحقق است، اما در حوزه «مالانص فیه» می‌توان روش‌ها و مقاصد عقلانی به جز آنچه که در شریعت آمده جست و جو کرد.


خط ۱۱: خط ۹:


در چنین فرضی آیا عقل [[حجت]] است و اگر به [[خطا]] رفت معذور خواهد بود و اگر با آنچه که از طریق شریعت رسیده [[تعارض]] داشت، آنوقت چه باید کرد؟
در چنین فرضی آیا عقل [[حجت]] است و اگر به [[خطا]] رفت معذور خواهد بود و اگر با آنچه که از طریق شریعت رسیده [[تعارض]] داشت، آنوقت چه باید کرد؟
به نظر می‌رسد این فرض در نقش عقل از حدود بحث [[مقاصد الشریعه]] که فقهایی چون غزالی و امام‌الحرمین و [[شاطبی]] مطرح کرده‌اند، بیرون باشد. محور اصلی در بحث مقاصدالشریعه در سخن فقهایی که به این مسئله پرداخته‌اند، بیشتر مقاصد و عللی است که در [[کلام]] [[شرع]] آمده و [[عقل]] با فرض بیان آنها در لسان شرع به تجزیه و تحلیل آنها پرداخته و در [[تضییق]] یا توسعه [[احکام]] [[منصوص]] از وجود یا عدم آنها استفاده می‌کند. از این‌روست که از دیدگاه [[فقهای اهل سنت]] هم، عقل [[قادر]] به تحلیل یا [[تحریم]] امری به طور مستقیم نیست. عقل با تکیه بر بیان شرع و [[تبعیت]] از آن، [[مقاصد الشریعه]] را [[درک]] و در صدد توسعه آن بر می‌آید<ref>الأحکام فی اصول الاحکام، ج۱، ص۲۷.</ref>.
به نظر می‌رسد این فرض در نقش عقل از حدود بحث [[مقاصد الشریعه]] که فقهایی چون غزالی و امام‌الحرمین و [[شاطبی]] مطرح کرده‌اند، بیرون باشد. محور اصلی در بحث مقاصدالشریعه در سخن فقهایی که به این مسئله پرداخته‌اند، بیشتر مقاصد و عللی است که در [[کلام]] [[شرع]] آمده و [[عقل]] با فرض بیان آنها در لسان شرع به تجزیه و تحلیل آنها پرداخته و در [[تضییق]] یا توسعه [[احکام]] [[منصوص]] از وجود یا عدم آنها استفاده می‌کند. از این‌روست که از دیدگاه [[فقهای اهل سنت]] هم، عقل [[قادر]] به تحلیل یا [[تحریم]] امری به طور مستقیم نیست. عقل با تکیه بر بیان شرع و [[تبعیت]] از آن، [[مقاصد الشریعه]] را [[درک]] و در صدد توسعه آن بر می‌آید<ref>الأحکام فی اصول الاحکام، ج۱، ص۲۷.</ref>.


[[محی‌الدین عربی]] در کتاب [[الفتوحات المکیه (کتاب9|الفتوحات المکیه]] پس از ادعای مواج و رسیدن به سرچشمه [[علم الهی]] و تلقی آنچه که در آن سوی [[وحی]] قرار دارد، می‌نویسد: «حال که به حالت ([[طبیعت]]) بازگشته‌ام من یک متشرع و تابع [[شریعت]] و وحی [[سید]] المرسلین هستم!»<ref>فقه سیاسی، ج۹، ص۲۳۴-۲۳۳.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۶۴.</ref>.
[[محی‌الدین عربی]] در کتاب [[الفتوحات المکیه (کتاب9|الفتوحات المکیه]] پس از ادعای مواج و رسیدن به سرچشمه [[علم الهی]] و تلقی آنچه که در آن سوی [[وحی]] قرار دارد، می‌نویسد: «حال که به حالت ([[طبیعت]]) بازگشته‌ام من یک متشرع و تابع [[شریعت]] و وحی [[سید]] المرسلین هستم!»<ref>فقه سیاسی، ج۹، ص۲۳۴-۲۳۳.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص۱۶۴.</ref>.
 
== جستارهای وابسته ==


== منابع ==
== منابع ==
خط ۲۲: خط ۱۹:
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:مقاصد شریعت]]
[[رده:دین]]
[[رده:مدخل]]
۱۳۰٬۲۶۲

ویرایش