|
|
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط
| | #تغییر_مسیر [[بنیکنده]] |
| | موضوع مرتبط = قبایل
| |
| | عنوان مدخل = کنده
| |
| | مداخل مرتبط = [[کنده در تاریخ اسلامی]]
| |
| | پرسش مرتبط =
| |
| }}
| |
| '''کنده''' از [[قبایل بزرگ یمن]] و در [[جاهلیت]] و قرون نخست ظهور [[اسلام]] جایگاه ممتازی داشته است. کندیان [[قدرت]] نظامی و [[سیاسی]] بالایی داشته و مورد توجه امرای [[عرب]] و [[غیر عرب]] قرار میگرفتند. این [[قبیله]] با کوچ به شبه جزیره عربستان [[حکومت]] تشکیل دادند. قبل از [[اسلام]] [[بت]] پرست بودند و به [[آیین یهود]] و سپس به [[آیین]] [[مسیح]] روی آوردند و پس از ظهور اسلام خدمت [[پیامبر]] {{صل}} شرفیاب شده و [[مسلمان]] شدند ولی پس از رحلت حضرت جمع بسیاری از آنان [[مرتد]] شدند. آنان در جریان فتوحات از جمله فتح عراق و آذربایجان و در جنگهای مهم مانند [[قادسیه]] حضور فعال و پررنگی داشتند. در جریان [[واقعه عاشورا]] عدهای از کندیان در [[لشکر]] [[عمر سعد]] و برخی در لشکر [[امام حسین]] {{ع}} حضور داشتند. [[اشعث بن قیس]]، [[حجر بن عدی]] و... از شخصیتهای برجسته کندیان بودند.
| |
| | |
| == مقدمه ==
| |
| کندیان در شمار [[قبایل قحطانی]] [[یمن]] و از جایگاه ممتازی در [[جاهلیت]] و نیز قرون نخست [[صدر اسلام]] برخوردار بودند. برخورداری از [[قدرت سیاسی]] و نظامی بالا آنان را در نگاه و مرآی [[پادشاهان]] [[عرب]] و [[غیر عرب]] بزرگ کرد تا حدی که نام آنان در برخی کتیبهها ذکر شده است.
| |
| | |
| کندیان در ایام [[حکومت]] تبعها ـ از [[ملوک]] [[حمیریان]] ـ عهدهدار برخی [[مناصب]] حکومت شدند تا اینکه با [[مهاجرت]] برخی از آنان در نیمه [[قرن پنجم]] میلادی به نجد و مناطقی از شمال شبهجزیره [[عربستان]]، خود، مؤسس [[دولت]] [[جوانی]] گردیدند که در [[تاریخ]] به "دولت کنده" شناخته شده است. اما پس از کشته شدن [[حارث بن عمرو]]، [[اختلافات]] و کشمکشها بین [[جانشینان]] بالا گرفت و بر اثر این اختلافات و تبعات آن و نیز کشتاری که [[منذر بن نعمان ماءالسماء]] از آنان به راه انداخت، [[آفتاب]] این دولت غروب کرد. پس از این واقعه، بسیاری از آنان به [[سرزمین]] آباء و اجدادی خود [[حضرموت]] بازگشتند تا این که [[دین اسلام]] [[ظهور]] کرد. کندیان [[اسلام]] آوردند اما دیری نپایید که [[نبی اکرم]] {{صل}} [[رحلت]] کردند و آنان ـ به [[دلایل]] مختلف ـ راه [[مخالفت]] و [[ارتداد]] در پیش گرفتند تا اینکه بر اثر حملات [[مسلمین]] بار دیگر [[مطیع]] و منقاد [[دولت اسلامی]] شدند. پس از این امر و با آغاز [[فتوحات اسلامی]] کندیان نیز به جرگه [[سپاه اسلام]] در آمدند و [[یاری]] گر آنان در امر [[فتح]] دیگر مناطق شدند. با [[فتح عراق]] و تأسیس شهرهای [[کوفه]] و [[بصره]]، بسیاری از آنان به این [[شهرها]] و سپس [[شامات]] و [[مصر]] و [[اندلس]] رفتند و نقش آفرین بسیاری از وقایع و حوادث [[بلاد اسلامی]] در قرون ابتدایی [[اسلامی]] ـ بخصوص [[قرن اول]] و دوم ـ شدند<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
| |
| | |
| == نسب کنده ==
| |
| کنده را از [[قبایل]] بزرگ [[یمن]] و در شمار [[قحطانیان]] گفتهاند<ref>ابنکلبی، هشام بن محمدابن کلبی، نسب مَعَد والیمن الکبیر، تحقیق محمود فردوس العظم، دمشق، دارالیقظه، بیتا، ج۱، ص۱۳۷.</ref>. نسبشناسان این [[قبیله]] را به "ثور بن عُفَیر" ـ معروف به کنده ـ منتسب دانسته اند<ref>ابنکلبی، هشام بن محمدابن کلبی، نسب مَعَد والیمن الکبیر، تحقیق محمود فردوس العظم، دمشق، دارالیقظه، بیتا، ج۱، ص۱۳۷.</ref>.
| |
| | |
| [[نسل]] کنده از طریق دو پسرش [[معاویه]] و [[أشرس]] ادامه یافت. از نسل بنو معاویه، [[قبایل]] [[وهب]]، [[بداء]] و [[رائش]] پدید آمدند<ref>ابنحزم، ص۴۲۵. نیز ر. ک. ابنکلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۳۷.</ref> و قبایل بزرگ [[سکاسک]] و [[سکون]] با [[بطونی]] مانند [[خِداش]]، [[صَعب]]، [[ضِمام]]، [[الأحُدَر]]، [[هَجعَم]] و دیگر قبایل از نسل [[اشرس]]<ref>اسامه اختیار، مقاله کنده، الموسوعة العربیه.</ref>. ضمن اینکه از قبایل بزرگ [[بنیعدی]] و [[بنیسعد]] نیز که به جهت انتساب به نام مادرشان به "تجیب" معروف شدهاند<ref>ابنکلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۸۱؛ ابنحزم، ص۴۲۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۷-۱۰۱.</ref>
| |
| | |
| == سرزمین کنده ==
| |
| از خاستگاه و محل اولیه سکونت این قبیله تا پیش از [[مهاجرت]] به حَضرموت و نیز [[تاریخ]] دقیق این کوچ<ref>ر. ک: احمدحسین شرف الدین، دراسات فی أنساب قبائل الیمن، ریاض، بیتا، ۱۴۰۵ ه. ق، ص۷۱.</ref> اطلاع دقیقی در دست نیست. آنان پس از [[مهاجرت]] به [[یمن]] در [[سلسله]] جبال اطراف حضرموت مأوا گزیدند<ref>عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۳، ص:۹۹۸.</ref>. جبال یمن، حضرموت و غمر ذی کنده عمده مناطقی بودند که کندیان در آن سکنی گزیده بودند<ref>عبدالعزیز سالم، تاریخ العرب قبل السلام، اسکندریه، شباب الجامعة، ۲۰۰۸ م، ج ۳، ص۳۱۵-۳۱۹.</ref>.
| |
| | |
| در [[دوران پیش از اسلام]]، برخی از [[قبایل]] کنده به [[منطقه نجد]] رفتنند چنان که بعضی دیگر به مناطق [[مضر]] مثل «بَیا»، «عین الشمس» و «اثریب» رفتند و به نام «حضارمه» معروف گشتند<ref>ابن داود الدینوری، اخبار الطوال، به کوشش عبدالمنعم، قم، الرضی، ۱۴۱۲ ه. ق، ص۱۷۵؛ احمد حسین شرف الدین، ص۷۲.</ref>. پس از [[اسلام]] نیز، [[کوفه]] از بزرگترین مراکز حضور [[قبایل]] کنده به شمار میرفت. [[بنی شیطان]] نیز از دیگر قبایل مهم کنده در [[کوفه]] محسوب میشد<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref>. حضور پُر رنگ کندیان در کوفه هنگامی ملموستر میشود که بنابر نقل گزارشات [[تاریخی]]، زمانی که [[زیاد بن ابیه]] ـ [[فرماندار کوفه]] ـ، در [[سال ۵۰ هجری]]، [[نظام]] ارباع را جایگزین نظام اسباع کرد، [[قبایل]] [[ربیعه]] و کنده به [[تنهایی]] یک چهارم [[جمعیت]] [[کوفه]] را به خود اختصاص داده بودند<ref>نعمت الله صفری فروشانی، مردمشناسی کوفه، مشکوة، شماره ۵۳، زمستان ۵۷، ص۲۹-۳۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۷-۱۰۱.</ref>
| |
| | |
| == نگاهی به [[تاریخ]] کنده تا پیش از ظهور [[اسلام]] ==
| |
| === [[تاریخ]] [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] کنده ===
| |
| در بسیاری از کتیبههای یافت شده<ref>از جمله کتیبه جامه به شماره ۶۶۰ و ۶۶۵ و ریگمانس به شماره ۵۱۰ (جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۵۲) و کتیبه RY۵۱۰ (بیگولوسکایا، اعراب حدود مرزهای روم شرقی و ایران، ترجمه عنایتالله رضا، ص۳۳۰).</ref> در [[عربستان]] جنوبیِ پس از میلاد، از این [[قبیله]]، مکرر به نام «کدت» یاد شده است. ذکر واژه [[اعراب]] پیش از نام این قبیله نشان از آن دارد که این قبیله [[بیابانگرد]] بوده و سکونتگاهی ثابت نداشته است. از این رو، شاهان [[یمن]] برای سرکوبی [[دشمنان]] خود از جمله [[قبایل یمنی]] یا [[معدی]]، از این قبیله سود میجستند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۹۰.</ref>.
| |
| | |
| کندیان تأثیر فراوانی در سیاستهای اعراب جنوبی داشتند و [[ملوک]] [[عرب]] و [[عجم]] به آنها توجه میکردند<ref>عبدالعزیز سالم، تاریخ العرب قبل السلام، اسکندریه، شباب الجامعة، ۲۰۰۸ م، ج۱، ص۵۹۰.</ref>. به کندیان به جهت علاقه به [[پادشاهی]] و ملکداری، «کندةالملوک» میگفتند<ref>حناالفاخوری، تاریخ ادبیات زبان عربی، ترجمه عبد الحمید آیتی، تهران، بیتا، ۱۳۸۱، ص۵۵.</ref>، تا اینکه خود در [[قرن پنجم]] میلادی با [[مهاجرت]] به نجد و یمامه در شمال و مرکز [[شبه جزیره عربستان]]، [[دولت]] [[عربی]] [[جوانی]] را شکل دادند<ref>ر. ک: جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج ۳، ص۳۱۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۷-۱۰۱.</ref>
| |
| | |
| === [[دولت کنده]] ===
| |
| در اواسط قرن پنجم، بخش کوچکی از [[قبیله کنده]]<ref>G.olinder al-Gaun of the Family of Akil al Murar. le Monde oriental, ۱۹۳۱, V۲۵, p۲۰۸.</ref> از جنوب [[یمن]] به شمال [[شبه جزیره عربستان]] عزیمت کردند و [[حکومتی]] را تأسیس کردند که در [[تاریخ]] به [[دولت]] کنده مشهور است<ref>فیلیپ حتّی، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ سوم، (تبریز، حقیقت، ۱۳۴۴) ج ۱، ص۱۰۶.</ref>. [[حجر بن عمرو بن معاویه]] ملقب به [[آکل المرار]] بنیانگذار این دولت، پایهگذار حکومت قبیلهای شد که پیشروی و حملاتشان، عامل [[ارتباط]] گروههای فراوانی از [[اعراب]] ساکن نیمه بَدَوی و بَدَوی، در محدودهای وسیع گردید<ref>فیلیپ حتّی، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ سوم، (تبریز، حقیقت، ۱۳۴۴) ج ۱، ص۱۰۷.</ref>. پس از حُجر، پسرش عمرو که به جهت تلاش صرف در نگهداری قلمرو پدر و در سر نپروراندن [[اندیشه]] گسترش قلمرو خود، "مقصور" خوانده میشد، به [[فرمانروایی]] کنده رسید<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر – دار بیروت، ۱۳۵۸ق، ج۱، ص۵۱۲؛ عمر رضا کحاله، معجمالمؤلفین، ج ۱، ص۲۳۰.</ref>. چندی بعد با کشته شدن وی، [[حارث بن عمرو]]، بزرگترین و مشهورترین [[ملوک]] کنده به [[حکومت]] رسید<ref>حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ترجمه محمد تقی آیت اللهی، بیجا، بیتا، ص۲۱.</ref>.
| |
| | |
| پس از [[مرگ]] حارث، بین فرزندانش [[سلمه]] و [[شرحبیل]] [[اختلاف]] افتاد<ref>ابوعبیده معمر بن المثنی، ایام العرب قبل الاسلام، تحقیق عادل جاسم البیانی، الجزء الثانی، ص۴۷. یعقوبی علت این اختلاف را فتنهانگیزی مندر مینویسد (ر. ک: یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۶۹).</ref>، بدینسان پس از [[جنگ داخلی]] [[فرزندان حارث]] و کشتاری که منذر از بازماندگان آنان به راه انداخت<ref>ابنشبه، تاریخ المدینة المنوره، الجزء الثانی، ص۵۴۵.</ref> [[فرمانروایی]] از آنان منقرض شد<ref>حمزة بن حسن اصفهانی، سنی ملوک الارض و الأنبیاء، ترجمه جعفر شعار، ص۱۴۸.</ref> و باقیمانده کِندیان به مساکن نخستین خود در حَضرموت بازگشتند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثالث، ص۳۱۹ و ۳۷۸؛ ابن حبیب بغدادی، المُحَبِّر، (حیدرآباد دکن، بینا، ۱۳۶۱ھ / ۱۹۴۲م) ص۳۷۰؛ ابوعبیده معمر بن المثنی، ایام العرب قبل الاسلام، تحقیق عادل جاسم البیانی، الجزء الثانی، ص۶۵؛ فیلیپ حتّی، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ سوم، (تبریز، حقیقت، ۱۳۴۴) ج ۱، ص۱۰۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
| |
|
| |
| == تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] کنده با دیگر [[قبایل]] ==
| |
| [[رفتار]] [[قبیله کنده]]<ref>مراد از کنده، بنو معاویه است و چنانچه مقصود بنیالأشرس باشد، به اسم یکی از آنان مثل صدف، سکون و سکاسک خوانده میشود. عبدالرحمن عبدالواحد، الیمن فی صدر الاسلام، دمشق، دارالفکر، ۱۴۰۸ ه. ق، ص۴۳.</ref> با دیگر قبایل را میتوان [[رفتاری]] خصمانه و [[خشن]] توأم با تبختر و [[خیانت]] ارزیابی کرد<ref>یعقوبی، تاریخ، جلد اول، ص۲۶۷.</ref>. با این حال، وضع پیوسته بر مدار [[جنگ]] و [[خونریزی]] نمیگشت بلکه [[شاهد]] تعاملات سازنده و صلحآمیز کندیان با خود و دیگر قبایل ـ در عرصههای مختلف ـ نیز هستیم. به طوری که نقل شده شاخه صدف با قبایل حضرموت رابطه داشت و به آنها نامیده میشد<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۴۴.</ref>. شاخههای دیگر کنده هر کدام به طور مستقل با همسایگانشان روابطی داشتند<ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۴۲۹.</ref>. به طور کلی کنده با مَذحِج پیوندهای [[نیکو]] برقرار کرده بود<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۵۵۲ و ۵۹۶.</ref>، ولی گاهی روابط آنان تیره میشد<ref>ابو علی اسماعیل بن القاسم القالی البغدادی، ذیل الامالی و النوادر، ص۱۴۶.</ref>.
| |
| | |
| بعد از اسلام [[شاهد]] ارتداد اشعث و خیانتهای وی به [[حضرت علی]] {{ع}} هستیم و بعداً نیز فرزند و نوادهاش خیانتهایی داشتهاند؛ به همین جهت، این خاندان در تاریخ مشهور به خیانت هستند<ref>ابن رسته، الاعلاق النفیسه، ترجمه حسین قره چانلو، ص۲۸۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۱۰۲-۱۰۳.</ref>
| |
| | |
| == [[دین]] [[مردم]] کنده ==
| |
| === پیش از [[اسلام]] ===
| |
| در اینکه میان [[قبایل یمنی]] از جمله [[قبیله کنده]] چه [[دینی]] وجود داشته، گزارش دقیقی وجود ندارد. اما مسلم این است که در [[زمان]] [[دولت]] [[حمیریان]]، مردم [[یمن]] [[بت]] پرست بودند<ref>عبدالرحمن عبدالواحد، الیمن فی صدر الاسلام، دمشق، دارالفکر، ۱۴۰۸ ه. ق، ص۵۹.</ref>. "ذَرَیح" در [[حصن]] نُجیر<ref>ابن حبیب، المحبّر، به کوشش، بیروت ایلزه لیختن شتیتر، دار الآفاق الجدیده، بیتا، ص۳۱۸.</ref> و "الْجَلسند" [[معبود]] [[بنی شکامة بن شبیب بن سکون]]،<ref>اسامه اختیار، مقاله کنده، الموسوعة العربیه.</ref> بتهای معروف کندیان در منطقه حضرموت بود<ref>یاقوت الحموی، معجم البلدان، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵ م، ج ۲، ص۶۷؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۳، ص۱۰۰۰.</ref>. با این وجود، [[شرک]] کندیان از نوع در [[عبودیت]] بود؛ چراکه آنان به [[خدا]] [[اعتقاد]] داشتند و تنها بتان را [[شفیع]] قرار میدادند<ref>احمد بن یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دارصادر، ۱۴۱۵ ه. ق، ج ۱، ص۲۵۶؛ عبدالرحمن، عبدالواحد، معجم المؤلفین، ص۶۳.</ref>. با توجه به گزارش کلبی مبنی بر این که در بازگشت تبع از [[سفر]] [[عراق]]، وی دو [[حبر]] را از [[مدینه]] با خود همراه کرد و آنان، او را به ویرانی بتان [[فرمان]] دادند و وی با پذیرش این فرمان [[دستور]] به انهدام بتان داد و سپس خود و [[اهل یمن]] یکسره [[یهودی]] شدند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۹۲ م، ج۲، ص۳۳۳.</ref>، چنین به نظر میرسد که [[آیین یهود]] و [[نصارا]] پس از [[سقوط]] حمیریان در بین کندیان رواج یافته است و البته [[گرایش]] آنان به [[یهودیت]] بیش از سایر [[ادیان]] بوده است<ref>ابن قتیبه، المعارف، تصحیح ثروت عکاشه، مصر، دار المعارف، بیتا، ص۶۲۱؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ص۲۵۷.</ref>. پس از [[مسیحی]] شدن [[پادشاهان روم]] و تلاش آنان در گسترش [[مسیحیت]]، [[آیین مسیحیت]] نیز در بین کندیان [[نفوذ]] و گسترش یافت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸، ج۵، ص۵۸.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۱۴-۱۱۵؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
| |
| | |
| === [[اسلام]] کنده ===
| |
| [[دین اسلام]] در [[روزگار]] [[قیس بن معدیکرب]] در [[مکه]] [[ظهور]] کرد<ref>حمزة بن حسن اصفهانی، سنی ملوک الارض و الأنبیاء، ترجمه جعفر شعار، ص۱۴۸.</ref>. مقارن با ظهور اسلام، بیشتر مخلافهای حضرموت در کنترل [[سیاسی]] کندیان بود به گونهای که آنان، دیگر گروههای قبیلهای در [[کشور]] را به [[مبارزه]] میطلبیدند<ref>Abdal-Muhsin Mad, aj M-al- Mad,aj, the yemeh in Early Isam ۹-۲۳۳ a Poltical history, P۶.</ref>. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} پس از [[مبعوث]] شدن به [[مقام رسالت]] در [[مراسم حج]] [[سال دهم بعثت]]، اسلام را به حُجاج کندی عرضه داشتند لکن آنان با وجود [[شناختی]] که از حضرت داشتند از پذیرش این [[دعوت]] سر باز زدند<ref>ابن هشام، السیره النبویة، تحقیق مصطفی سقا و دیگران، بیروت، دار احیاء التراث العربی،. بیتا، ج۲، ص۶۶.</ref>، تا اینکه پس از [[هجرت]] [[مسلمین]] به [[مدینه]] و گسترش شعاع اسلام در [[جزیرة العرب]]، [[قبایل عرب]] از مناطق مختلف شبه جزیره گروه گروه به [[خدمت]] [[رسول خدا]] {{صل}} میرسیدند و [[مسلمان]] میشدند. در این [[زمان]]، شصت نفر از کندیان از شاخه [[معاویة الاکرمین]] از جمله چهار نفر از بزرگان [[بنی عمرو بن معاویه]] به نامهای مِخوَس، مشرح، جَمد و أَبضَعه در [[سال دهم هجری]] در حالی که خود را با تبختر و [[غرور]] خاصی آراسته بودند، [[خدمت]] حضرت رسیدند و [[مسلمان]] شدند<ref>ابنشبه، تاریخ المدینة المنوره، الجزء الثانی، ص۵۴۲؛ ابنهشام، السیرة النبویه، القسم الثانی، ص۵۸۵.</ref>. بر اساس گزارشات [[تاریخی]]، [[نمایندگان]] [[قبیله]] صدف نیز که تعدادشان را بیش از ده نفر برشمردهاند به [[مدینه]] رفتند و ضمن [[دیدار]] با [[رسول خدا]] {{صل}} از ایشان سؤالاتی پرسیدند و حضرت بدانها پاسخ فرمود<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۲۹.</ref>.<ref>منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۱۰۴.</ref>
| |
| | |
| گزارشی از [[سفر]] سیزده تن از نمایندگان تجیب در [[سال نهم هجری]] به مدینه در حالی که [[زکات]] [[اموال]] خود را نیز همراه داشتند، در دست است. نقل است که آنان سپس به [[سرزمین]] خود بازگشتند و در [[مراسم حج]] سال دهم هجری در مِنی به حضور [[نبی اکرم]] {{صل}} رسیدند<ref>ابنسعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۲۳.</ref>. در پی این [[وفود]]، برخی از کندیان به تدریج به مدینه رفتند و بعدها گروهی از آنان در [[کوفه]] و [[مکه]] ساکن شدند<ref>ابن اثیر؛ اسد الغابه فی معرفة الصحابه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹، ج۷، ص۳۶.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۱۰۴ ـ ۱۰۵.</ref>
| |
| | |
| == ارتداد کندیان ==
| |
| به طور طبیعی، قبایلی که در [[وفود]]، [[مسلمان]] میشدند، آشنایی چندانی با [[مبانی دینی]] نداشتند و بیشتر [[حکومت سیاسی]] [[اسلام]] را میپذیرفتند. بر همین اساس، برخی از این [[قبایل]]، پس از [[رحلت]] [[پیامبراکرم]] {{صل}} از [[پذیرش حکومت]] [[دینی]] سر باز زدند و آن را نپذیرفتند که کندیان نیز از این قاعده مستثنا نشدند. پس از انتشار خبر [[بیماری]] [[رسول خدا]] {{صل}} عدهای تحت عنوان [[ادعای نبوّت]] [[مرتد]] شدند اما کندیان در برخورد با مقوله ارتداد چند دسته شدند. عدهای مانند تیرههای سکون کنده و افرادی مانند ابوقرعان کِندی [[ثبات]] نشان دادند<ref>ابن حجر العسقلانی، الاصابه، به کوشش عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، ط الاولی، ۱۴۱۵، ج۷، ص۲۸۱.</ref> و بر اسلام [[پایدار]] ماندند. برخی متهم به ارتداد شدند و عدهای مرتد گردیدند. در مجموع، ارتداد کندیان با ارتداد قبایل دیگر متفاوت بود و اسباب متعددی داشت که یکی از آنها، بیتوجهی عامل [[زکات]] [[خلیفه اول]] به قرار کندیان با رسول خدا {{صل}} در حمل زکات آنان به [[مدینه]] بود. براساس گزارشهای [[تاریخی]]، زمانی که [[مردم]] کنده و حضرموت مسلمان شدند، [[پیامبر]] {{صل}} [[دستور]] داد، قسمتی از زکات حضرموت را به مردم کنده اختصاص داده، [[زکات]] کنده را برای حضرموت صرف کنند. مردی از بنی ولیعه<ref>ابن اعثم الکوفی، الفتوح، به کوشش علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱، ج۱، ۴۵-۶۵؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۱۲۵۳.</ref> کنده از پیامبر {{صل}} درخواست کرد که چون ما شتر نداریم، اگر [[صلاح]] میدانید، زکات ما را حمل کنید و پیامبر {{صل}} این درخواست را قبول کرد. بعد از [[رحلت پیامبر]] {{صل}}، [[زیاد بن لبید]] ـ عامل حضرموت ـ برای جمع آوری زکات بین مردم بنی ولیعه رفت. آنها از او خواستند چنان که پیامبر {{صل}} [[وعده]] داده است، باید زکات ما را حمل کنید. زیاد در جواب از آنها خواست که چون شتر دارند، خودشان، زکات را حمل کنند. با بروز [[درشتی]] زیاد، مردم حضرموت هم درشتی کردند و زکات ندادند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ۳۳۵؛ ابن اثیر؛ اسد الغابه فی معرفة الصحابه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹، ج۲، ص۳۷۸-۳۸۳.</ref>. در این هنگام [[زکات]] ندادن بخشی از کندیان، حمل بر [[ارتداد]] آنان گردید.
| |
| | |
| دلیل دیگری که در ارتداد کنده دخیل بود، حساسیت کندیان، به ویژه [[ملوک]] کنده به [[جانشینی]] و روی کار آمدن [[قبایل]] ضعیفِ تیرههای [[قریش]] بود.
| |
| | |
| علاوه بر اینها علل دیگری مانند زورگویی عاملان زکات به هنگام [[گرفتن زکات]]<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۰۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ص۳۳۷؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۹۹۹.</ref>، [[تصور]] [[ناتوانی]] طبقه حاکم و [[قبیله]] [[بنی تیم]] از همراه کردن [[عرب]] از دلایل ارتداد کندیان و [[همراهی]] تیرههایی از آنان با [[کذّاب عنسی]] بود<ref>ابن اعثم الكوفی، الفتوح، به كوشش علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱، ج۱، ص۴۸.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۲-۱۲۳؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
| |
| | |
| == [[مهاجرت]] کندیان به [[کوفه]] ==
| |
| مقارن ظهور اسلام، تحولات [[سیاسی]]، [[دینی]] و [[فرهنگی]] وسیعی در [[جزیرة العرب]] رخ داد که موجب شد برخی از افراد برای فرار از [[جاهلیت]] به مناطق دیگر مهاجرت کنند. پس از [[فتح]] [[حیره]]، تعداد زیادی از [[قبایل عرب]] به کوفه که تازه بنا شده بود، مهاجرت کردند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ص۷۵؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۹۹۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۲، ص۴۴۹ و ج۱۱، ص۵۴۴.</ref>. پس از مهاجرت قبایل عرب به کوفه، این شهر تخطیط شد و هر [[قبیله]]، محلهای را به خود اختصاص داد. برخی از [[قبایل]]، مانند کندیان به جهت داشتن شخصیتهای برجسته و [[جمعیت]] زیاد، نقش مهمی را در حوادث [[صدر اسلام]] و عصرهای بعدی برعهده گرفتند.
| |
| | |
| کندیان به محض ورود به کوفه به کمک [[رئیس]] [[مقتدر]] خود، [[اشعث بن قیس]] به موقعیتی [[برتر]] دست یافتند. آنها پس از تخطیط کوفه، اولین بنایی که ساختند [[مسجد]] بود. مسجد کندیان دارای موقعیت ممتازی بود و در کنار [[خانه]] [[سعد بن ابی وقاص]] قرار داشت<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۴.</ref>. بعدها خانه سعد به عنوان [[دارالاماره]] [[کوفه]] شناخته شد<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۴-۱۲۵؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
| |
| | |
| == کندیان و نقش آنان در وقایع و حوادث بزرگ [[عراق]] و دیگر [[بلاد اسلامی]] ==
| |
| === نقش کندیان در جریان فتوحات ===
| |
| کندیان در فتوحات، حضور مؤثری داشتند و در نخستین فتوحات، نقشهای مهمی را برعهده گرفتند. [[جُبَیر بن قَشْعَم بن یزید بن اَرقَم کِندی]]<ref>ابن حجر العسقلانی، الاصابه، به کوشش عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، ط الاولی، ۱۴۱۵، ج۱، ص۶۳۱.</ref> به همراه کندیان در [[فتح عراق]] شرکت داشت و از طرف [[عمر]]، عهدهدار [[قضا]] در [[قادسیه]] شد<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، به کوشش علی شیری، بیروت، دار الفکر، ۱۴۱۵ ه. ق، ج۲۱، ص۴۹۶؛ ابن حجر العسقلانی، الاصابه، به کوشش عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، ط الاولی، ۱۴۱۵، ج۱، ص۶۳۱.</ref>. [[ابن کلبی]]، <ref>هشام بن محمد ابن کلبی، نسب مَعَد والیمن الکبیر، ج۱، ص۸۳.</ref> هم، نخستین کسی بود که در [[خلافت عمر]] در عراق به کار قضا پرداخت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ص۴۸۴.</ref>. کندیان در جنگهای [[یرموک]] (۱۳هجری) در [[شام]]، قادسیه (۱۴ [[هجری]]) و [[مدائن]] (۱۵ هجری)، جلولا (۱۶ هجری) در عراق و [[نهاوند]] (۲۱ هجری) در [[ایران]] حضور داشتند و در [[جنگ یرموک]]، [[اشعث بن قیس]] یک چشم خود را از دست داد<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ج۱، ص۱۶۰؛ ابن حبیب بغدادی، المُحَبِّر، (حیدرآباد دکن، بینا، ۱۳۶۱ھ / ۱۹۴۲م)، ص۲۶۱.</ref>.
| |
| | |
| همچنین، در دوره [[عثمان]]، [[آذربایجان]] به وسیله کندیان به [[فرماندهی]] [[اشعث]]، دوباره فتح شد و اشعث با اهالی آنجا [[مصالحه]] کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۳.</ref>. در دوره [[خلافت]] [[سه خلیفه نخست]]، اشعث بن قیس به جهت [[نفوذ]] در بین کندیان و همراهی با [[خلفا]]، مدیریتهای مختلفی را بر عهده گرفت. عثمان در سال ۳۴ه.ق اشعث را [[حاکم]] آذربایجان کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۴، ص۳۳۰.</ref> هنگامی که [[امیرمؤمنان]] [[حضرت علی]] به [[خلافت]] رسید، او را از [[حکومت]] [[آذربایجان]] [[عزل]] کرد و از او خواست به [[کوفه]] برگردد و اموالی را که از [[بیت المال]] برداشته بود به بیت المال باز گرداند<ref>ابن مزاحم المنقری، وقعة صفین، به کوشش عبدالسلام، قم، مکتبة النجفی، ۱۴۰۴ ه. ق، ص۲۰-۲۱؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۰.</ref>.
| |
| | |
| [[اِمرؤالقَیس بن عابِس کِنْدی]] [[شاعر]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۹۴.</ref> از تیره بنومعاویة بن کنده نیز از افراد تأثیر گذار کنده بود<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۹.</ref> که از او با عبارت "کان الرجل الصالح" یاد میشود.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۴۲۸.</ref> وی در جریان [[ارتداد]]، بر [[دین اسلام]] [[ثابت قدم]] ماند <ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ج۱، ص۴۲۹.</ref> و قومش را به [[ثبات]] در [[اسلام]] فراخواند.<ref>ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ج۱، ص۲۶۳.</ref> او با [[اشعث بن قیس]] که [[مرتد]] شده بود، برخورد کرد. همچنین در [[فتح]] نُجیر در [[یمن]] شرکت کرد و عمویش را به [[جرم]] ارتداد به [[قتل]] رساند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۹۴.</ref>.
| |
| | |
| در [[سال ۳۵ هجری]] و همزمان به آغازین سال [[خلافت امیرالمؤمنین]] [[علی]] {{ع}}، بعضی از [[قبایل]] کنده مثل تجیب و سکون به [[شام]] رفتنند ولی عده زیادی از آنان به [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} پیوستند و در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] شرکت کردند. آنها هسته اولیه [[شیعه]] [[خالص]] را تشکیل دادند<ref>منقری، وقعه صفین، ص۲۰۵.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۶-۱۲۸؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
| |
| | |
| === نقش کندیان در [[حادثه کربلا]] ===
| |
| یکی از حوادث مهم و تأثیرگذار [[عراق]]، حادثه با [[عظمت]] [[کربلا]] بود که هر کدام از [[قبایل]] با حضور در یکی از طرفهای درگیر، مواضع مذهبی و [[سیاسی]] خود را مشخص کردند. [[قبیله کنده]] با توجه به [[جمعیت]] فراوانی که داشت، در حوادث مهم مورد توجه [[والیان]] عراق بود. از این رو در حادثه کربلا، کندیان در هردو [[جبهه]]، حضور فعال داشتند به عنوان نمونه، [[عبیدالله بن عمرو کندی]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۵، ص۳۶۹.</ref> از افراد برجسته و تأثیر گذار [[شهر کوفه]] است که در جنگهای [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} حاضر بود. او [[فرمانده]] نیروهای کنده و [[ربیعه]] در [[قیام مسلم]] بود. وی در [[روز]] قیام مسلم، [[پرچمدار]] او بود. مسلم در آخرین لحظات [[قیام]]، پس از [[خواندن نماز]] [[مغرب]]، قیام خود را از محله کندیان آغاز کرد تا مورد [[حمایت]] آنان واقع شود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۵، ص۳۷۵.</ref>.
| |
| | |
| همچنین، فرمانده مقابله با مسلم هم، فردی از کندیان به نام [[محمد بن اشعث کندی]] بود. [[محمد بن اشعث بن قیس کندی]] مورد [[اعتماد]] [[بنی امیه]] بود. او پیش از آمدن مسلم به [[کوفه]]، خبر آمدن مسلم را به [[یزید]] گزارش کرد و علاوه بر آن، فرمانده نیروهای دستگیر کننده [[مسلم بن عقیل]] بود. او در [[کشتن امام حسین]] {{ع}} شرکت داشت. [[محمد بن اشعث بن قیس کندی]] در [[کربلا]] حضور داشت و از افراد سرشناس [[سپاه ابن زیاد]] بود<ref>فیض کاشانی، تفسیر الصافی، تصحیح حسین اعلمی، تهران، مکتبة الصدر، ۱۴۱۶، ج۱، ص۳۲۸؛ میرزا محمد مشهدی قمی، تفسیر کنز الدقائق، به کوشش درگاهی، تهران، وزارت ارشاد، ۱۴۱۱، ج۲، ص۶۷.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۸-۱۳۰؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
| |
| | |
| == شخصیتهای برجسته کنده و نقش آنان در حوادث ==
| |
| [[قبیله کنده]] به سبب وجود شخصیتهای برجسته خود در [[سلسله]] مراتب [[اجتماعی]] دوران جاهلی دارای [[شرافت]] اجتماعی بالایی بود تا جایی که مرتبه شرافت [[پادشاهان]] کنده را پس از [[هاشم بن عبدمناف]] در میان [[قریش]]، زراه [[تمیم]]، [[حذیفه]] فزاری و ذوالجدین شیبان قرار میدادند<ref>حسین محمد جعفر، تشیع در مسیر تاریخ، ترجمه محمد تقی آیت اللهی، بیجا، بینا، ص۲۱.</ref>. [[پس از ظهور]] [[اسلام]]، کنده دارای شخصیتهای متضادی بود که در [[سرنوشت]] [[مسلمانها]] بسیار تأثیر گذاردند. بعضی از این [[شخصیت]] ها عبارتاند از: [[اشعث بن قیس کندی|اَشْعَث بن قیس کِنْدی]]؛ [[ابوشمر بن قیس کندی|ابوشَمِر بن قیس کندی]]؛ [[ابوقره بن معاویه کندی|ابوقُرّة بن معاویه کندی]]؛ امرؤالقیس بن عابس کندی|اِمرؤالقَیس بن عابَس کِنْدی؛ [[حجر بن عدی کندی]]؛ [[شُرَیح بن حارث کِنْدی]] و ...<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده:1100763.jpg|22px]] [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']] | |
| # [[پرونده:151790.jpg|22px]] [[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|'''قبیله کنده و نقش آن در مهمترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام''']]، فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلام، سال شانزدهم، شماره سوم، پاییز ۱۳۹۴
| |
| # [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| {{قبایل عرب}}
| |
| | |
| [[رده:قبیلههای عرب]]
| |
