ابومسلم خولانی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ابومسلم خولانی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

وی از [[قبیله]] [[خولان]]، از [[قبایل یمنی]] بود که در [[فتوحات]] به [[شام]] [[مهاجرت]] کردند و آنجا ساکن شدند<ref>کحاله، ج۱، ص۳۶۶؛ سمعانی، ج۲، ص۴۷۹-۴۷۸.</ref>. از [[عابدان]] و بزرگان [[تابعین]]<ref>عجلی، ص۵۱۱.</ref> است که بیشتر به کنیه‌اش ابومسلم <ref>به خطا: أبو سلمة؛ ر. ک: ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۶۴.</ref> [[شهرت]] دارد. بیشتر منابع، نام وی را [[عبدالله بن ثوب]] آورده‌اند<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۱۲؛ خلیفة بن خیاط، ص۵۶۲؛ ابن ابی شیبه، ج۸، ص۶۱؛ ابن معین، ج۲، ص۳۲۷.</ref>، اما او را «یعقوب»<ref>ابن عساکر، ج۲۷، ص۱۹۷.</ref>، «عبد»<ref>ابن کثیر، ج۸، ص۱۵۶.</ref> و «عبدالرحمن»<ref>بلاذری، ج۳، ص۶۶.</ref> نیز گفته‌اند. نام پدرش را به [[اختلاف]]، «عبدالله»<ref>ابن ابی شیبه، ج۸، ص۶۱.</ref>، «عوف»<ref>بخاری، ج۵، ص۵۹.</ref>، «ایوب»<ref>ابن حزم، ص۴۱۸.</ref>، «مِشکَم»<ref>خلیفة بن خیاط، ص۵۶۲؛ بلاذری، ج۳، ص۶۶.</ref>، «اثوب»، «عبد»، «ثواب»، «عبدالله»<ref>ابن عساکر، ج۱۷، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref>، «ثوب»<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۱۹۲.</ref>، «عبید»<ref>ذهبی، سیر، ج۴، ص۸.</ref>، «ثوب»<ref>ابونعیم، معرفه، ص۱۶۰۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۶۴.</ref> و «مسلم»<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۳۲۸.</ref> آورده‌اند که به [[یقین]] در برخی موارد [[اشتباه]] یا تصحیف رخ داده است.

وی در [[روزگار]] [[معاویه]] از [[مدینه]] به شام نقل مکان کرد<ref>ابونعیم، حلیة الاولیاء، ج۵، ص۱۲۰.</ref> و در داریّا<ref>قریه‌ای بزرگ و مشهور از قربه‌های دمشق در منطقه غوطة؛ ر. ک: یاقوت حموی، ج۲، ص۴۳۱.</ref>[[سکونت]] گزید<ref>ابن عساکر، ج۲۷، ص۱۹۸؛ مسی، ج۲۲، ص۳۶-۳۷.</ref>. از این‌رو، او را از [[اهل شام]] شمرده<ref>ابن قتیبه، ص۴۳۹.</ref> و شامی خوانده‌اند <ref>عجلی، ص۵۱۱.</ref>. همچنین او را منسوب به داریا، دارانی گفته‌اند<ref>ذهبی، سیر، ج۴، ص۴؛ صفدی، ج۱۷، ص۹۹.</ref>؛ هرچند در [[نقلی]] دیگر، وی خود را از [[اهل بصره]] [[عراق]] معرفی کرده است<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۱۲.</ref>، پدرش را از [[اصحاب]] شمرده‌اند <ref>ابن حبان، ج۵، ص۱۸.</ref> اما درباره خودش گفته‌اند [[زمان جاهلیت]] را [[درک]] کرده بود و پیش از [[رحلت رسول خدا]] {{صل}} [[اسلام]] آورد، ولی آن [[حضرت]] را ندید و [[زمان]] [[خلافت ابوبکر]] به مدینه آمد<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۳۱۹.</ref>. [[مسلمان]] شدن او را با اختلاف، در سال [[جنگ حنین]]<ref>ابونعیم، حلیة الاولیاء، ج۵، ص۱۲۰.</ref>، زمان [[ابوبکر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۳۲۸.</ref> و [[زمان]] [[معاویه]] نیز آورده‌اند<ref>بخاری، ج۵، ص۵۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۱۸.</ref>. درباره تأخیر در [[مسلمان]] شدن ابومسلم خبری نقل شده است<ref>ابن عساکر، ج۲۷، ص۱۹۸.</ref> که چون دقیقاً همین خبر برای [[ابومسلم جلیلی]] آمده است، باید اشتباهی در نام وی با نسبت دادن این خبر رخ داده باشد. به هر روی وی [[صحابی]] نیست. [[آگاهی]] ما از [[زندگی]] وی بسیار اندک و در پاره‌ای موارد، [[ضد]] و نقیض و بخشی از آن [[باور]] نکردنی است. او را از زهاد ثمانیه دانسته‌اند<ref>ابونعیم، حلیة الأولیاء، ج۵، ص۱۲۰؛ ابن جوزی، ج۴، ص۱۴۲.</ref> و در وصف [[زهد]] و [[عبادت]] و [[کشف]] و [[کرامات]] او چنان داد سخن سر داده‌اند که بیشتر افسانه می‌نماید<ref>برای نمونه ر. ک: ابونعیم، حلیة الأولیاء، ج۵، ص۱۲۰؛ ابن عساکر، ج۲۷، ص۱۹۶-۲۲۹؛ ابن جوزی، ج۴، ص۱۴۲.</ref>، وی را با عباراتی چون [[حکیم]] [[امت]]<ref>ابن عساکر، ج۲۷، ص۲۰۳.</ref>، [[قاری]] [[اهل شام]]<ref>بخاری، ج۵، ص۵۹؛ ابن ابی‌حاتم، ج۵، ص۲۰.</ref>، [[فقیه]]، [[عابد]]، [[ریحانه]] [[شام]] و کسی که [[اسود عنسی]] او را در [[آتش]] انداخت، اما نسوخت<ref>ذهبی، تذکره، ج۱، ص۴۸.</ref> ستوده‌اند. گفته‌اند بسیار در [[مسجد]] می‌نشست<ref>مناوی، ج۶، ص۱۱۲.</ref> و شصت سال در مسجد [[خولان]] شام، [[امام جماعت]] بو<ref>ابن عساکر، ج۴۰، ص۳۳.</ref>. به جز آنچه بیان شد، بیش از یکی دو گزارش از دوران زندگانی ابومسلم در دست نیست. حضور او در جمع [[عابدان]] اهل شام، که گویا برای [[اعتراض]] به [[جنگ با امام]] [[علی]] {{ع}} نزد معاویه رفته بودند و [[مأموریت]] از طرف معاویه برای رساندن [[نامه]] استرداد [[قاتلان عثمان]] به [[امام علی]] {{ع}}<ref>منقری، ص۸۶-۸۵؛ دینوری، ص۱۶۲۔۱۶۳.</ref> از آن موارد است. درگذشت ابومسلم را در زمان [[یزید]] به سال ۶۲<ref>ابن سعد، ج۷، ص۳۱۲؛ ابن قتیبه، ص۴۳۹؛ صفدی، ج۱۷، ص۱۰۰.</ref> در زمان معاویه<ref>بخاری، ج۵، ص۵۹؛ ابن عساکر، ج۲۷، ص۲۳۰.</ref> و در حال [[نبرد]] در [[سرزمین]] [[روم]]<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۱۹۲.</ref> دانسته‌اند.

محل درگذشت او را خولان<ref>قریه‌ای نزدیک دمشق که در اوایل قرن هفتم خراب شده بود، اما آثاری از آن بر جای بوده است؛ ر. ک: یاقوت حموی، ج۲، ص۴۰۷.</ref> می‌دانند و گفته‌اند در داریّا قبری را [[زیارت]] می‌کنند که گویا [[قبر]] [[ابومسلم خولانی]] است<ref>ذهبی، سیر، ج۴، ص۱۴.</ref>. [[ابو مسلم]] از کسانی چون [[عباده بن صامت]]، [[عمر بن خطاب]]، [[معاذ بن جبل]] و [[ابوذر]] [[روایت]] نقل کرده و کسانی چون [[شرحبیل بن مسلم خولانی]]، [[عطاء بن ابی رباح]] و [[ابوادریس خولانی]] از وی [[نقل حدیث]] کرده‌اند<ref>مزی، ج۲۲، ص۳۶-۳۷.</ref><ref>[[قاسم خانجانی|خانجانی، قاسم]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابومسلم خزاعی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۵۱۹-۵۲۰.</ref>

== [[اسلام آوردن]] ابومسلم ==

== ابومسلم و [[نقل حدیث]] ==

== ابومسلم و [[اسود بن قیس]] ==

== ابومسلم و [[بیعت]] با [[امیرالمؤمنین علی]] {{ع}} ==

== ابومسلم و [[جنگ جمل]] ==

== ابومسلم و [[جنگ صفین]] ==

== زهاد ثمانیه (زاهدان هشت‌گانه) ==

== ابومسلم خولانی از نگاه [[دانشمندان]] ==

== سرانجام ابومسلم خولانی ==

[[رده:اصحاب پیامبر]]