امامت‌پدیا

امر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

مدخل بحث

امر در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۸

۳٬۰۸۰ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵
←‏آیات امر و دلالت بر حصر حاکمیت
دیداریویکی‌متن
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = امر
| موضوع مرتبط = امر
| عنوان مدخل  = امر
| عنوان مدخل  = امر
| مداخل مرتبط = [[امر در لغت]] - [[امر در قرآن]] - [[امر در علوم قرآنی]]
| مداخل مرتبط = [[امر در لغت]] - [[امر در قرآن]] - [[امر در علوم قرآنی]] - [[امر در فقه سیاسی]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}
خط ۹: خط ۹:
واژه «امر» و مشتقات آن در [[آیات]] فراوانی به [[خداوند]] نسبت داده شده است و مضمون آن نیز از آیاتی پرشمار که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست استفاده می‌شود. این [[آیات]] گاهی با واژه‌هایی دیگر مانند "[[حکم]]" و "[[قضاء]]" و گاهی با صیغه و [[هیئت]] امر، به [[امر الهی]] پرداخته‌اند. یکی از [[اسمای الهی]] که در برخی از [[دعاها]] وارد شده "آمر" است؛ مانند: "یا آمر"<ref>بحارالانوار، ج ۹۱، ص ۳۹۵.</ref>، "یا آمرا بکلّ خیر"<ref>بحارالانوار، ج ۹۱، ج ۸۸، ص ۳۷۰.</ref>، "یا آمرا بالطّاعة"<ref>المقام الاسنی، ص ۸۶.</ref> و در دعایی صفت "ذی القدرة والأمر" به [[خداوند]] نسبت داده شده است <ref> بحارالانوار، ج ۸۸، ص ۱۹۴.</ref>. در روایاتی نیز به [[امر الهی]] اشاره شده است<ref>الکافی، ج ۱، ص ۲۱۶ و ج ۸، ص ۸.</ref>.<ref>[[احمد جمالی‌زاده|جمالی‌زاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]].</ref>
واژه «امر» و مشتقات آن در [[آیات]] فراوانی به [[خداوند]] نسبت داده شده است و مضمون آن نیز از آیاتی پرشمار که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست استفاده می‌شود. این [[آیات]] گاهی با واژه‌هایی دیگر مانند "[[حکم]]" و "[[قضاء]]" و گاهی با صیغه و [[هیئت]] امر، به [[امر الهی]] پرداخته‌اند. یکی از [[اسمای الهی]] که در برخی از [[دعاها]] وارد شده "آمر" است؛ مانند: "یا آمر"<ref>بحارالانوار، ج ۹۱، ص ۳۹۵.</ref>، "یا آمرا بکلّ خیر"<ref>بحارالانوار، ج ۹۱، ج ۸۸، ص ۳۷۰.</ref>، "یا آمرا بالطّاعة"<ref>المقام الاسنی، ص ۸۶.</ref> و در دعایی صفت "ذی القدرة والأمر" به [[خداوند]] نسبت داده شده است <ref> بحارالانوار، ج ۸۸، ص ۱۹۴.</ref>. در روایاتی نیز به [[امر الهی]] اشاره شده است<ref>الکافی، ج ۱، ص ۲۱۶ و ج ۸، ص ۸.</ref>.<ref>[[احمد جمالی‌زاده|جمالی‌زاده، احمد]]، [[امر الهی (مقاله)| امر الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴]].</ref>


هرچند تمام [[قرآن]] [[فرمان]] به [[پیامبر]] است، اما مراد آن دسته از آیاتی است که با لفظ امر آمده و اهمیت خاصی شاید برای مخاطبان داشته که به صراحت بیان شده است.
== آیات امر و دلالت بر حصر حاکمیت==
#{{متن قرآن|إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«جز این نیست که فرمان یافته‌ام تا پروردگار این شهر را که خداوند آن را محترم داشته است بپرستم و همه چیز از آن اوست و فرمان یافته‌ام که از فرمانبرداران باشم» سوره نمل، آیه ۹۱.</ref>
{{اصلی|توحید در حاکمیت|حصر حاکمیت}}
#{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ * وَأُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«بگو: من فرمان یافته‌ام که خداوند را در حالی که دین (خویش) را برای او ناب می‌دارم بپرستم * و فرمان یافته‌ام که نخستین فرمانبردار باشم» سوره زمر، آیه ۱۱-۱۲.</ref>
از جمله واژگانی که در [[قرآن]] برای دلالت بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] به کار رفته، واژه "امر" است. واژه "امر" که در زبان فارسی معادل "[[فرمان]]" است، به معنای طلب الزامی است که از خصوصیات کسی است که [[حق حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] دارد. [[امر و نهی]] از ویژگی‌های [[حاکمیت]] است، و تنها [[حاکم]] است که [[حق]] دارد طلب الزامی کند، و طلب الزامی خود را در قالب "امر یا [[نهی]]" بیان کند.
#{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«بگو آیا جز خداوند آفریننده آسمان‌ها و زمین را سرور گزینم و اوست که (روزی) می‌خوراند و به او نمی‌خورانند؟ بگو فرمان یافته‌ام که نخستین کس باشم که تسلیم (خداوند) می‌شود و (به من گفته‌اند) هرگز از مشرکان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۴.</ref>
#{{متن قرآن|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است * که او را شریکی نیست و به این فرمان یافته‌ام و من نخستین مسلمانم» سوره انعام، آیه ۱۶۲-۱۶۳.</ref>
#{{متن قرآن|وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: ای مردم! اگر در دین من شک دارید پس (بدانید که) من کسانی را که به جای خداوند می‌پرستید نمی‌پرستم ولی خداوندی را می‌پرستم که جان شما را می‌ستاند و فرمان یافته‌ام که از مؤمنان باشم» سوره یونس، آیه ۱۰۴.</ref>
#{{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ}}<ref>«و کسانی که به آنان کتاب (آسمانی) داده‌ایم از آنچه بر تو فرو فرستاده شده است، شادی می‌کنند؛ و از گروه‌ها (ی کافر) کسی است که دیگری را انکار می‌کند؛ بگو: من فرمان یافته‌ام که خداوند را بپرستم و با او شریک قرار ندهم؛ (مردم را) به سوی او فرا می‌خوانم و بازگ» سوره رعد، آیه ۳۶.</ref>
#{{متن قرآن|فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَقُلْ آمَنْتُ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ كِتَابٍ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ اللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ}}<ref>«پس به همین (یگانگی مردم را) فرا خوان و چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و از هوس‌های آنان پیروی مکن و بگو: به هر کتابی که خداوند فرو فرستاده است ایمان دارم و فرمان یافته‌ام که میان شما دادگری کنم، خداوند پروردگار ما و شماست، کردارهای ما از آن ما و کردا» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>
#{{متن قرآن|فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«پس چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و (نیز) آنکه همراه تو (به سوی خداوند) بازگشته است (پایداری کند) و سرکشی نورزید که او به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره هود، آیه ۱۱۲.</ref>
#{{متن قرآن|فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«از این روی آنچه فرمان می‌یابی آشکار کن و از مشرکان روی بگردان» سوره حجر، آیه ۹۴.</ref>
#{{متن قرآن|وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا}}<ref>«و خانواده‌ات را به نماز فرمان ده و بر آن شکیب کن، ما از تو روزی نمی‌خواهیم که خود، تو را روزی می‌دهیم و سرانجام (نیک) برای پرهیزگاری است» سوره طه، آیه ۱۳۲.</ref>
#{{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بدان از بندگان خویش هر که را بخواهیم راهنمایی می‌کنیم و بی‌گمان تو، به راهی راست راهنمایی می‌کنی» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref>
 
'''نکات:'''
 
امر در این [[آیات]] شامل [[فرمان]]، [[خواسته‌ها]]، [[وحی]]، می‌شود و دلالت بر [[عصمت انبیاء]] می‌کند، زیرا "امر" بُعد [[تربیتی]] و هدایتی دارد، که ساختمان وجودی [[پیامبران]] و مسیر حرکتی آنها و [[ابتلائات]] و امتحان‌های آنان، هماهنگ می‌شود به گونه‌ای است؛ که [[پیامبر]] را آماده کرده که از [[عبودیت]] [[حق]] خارج نشود و مبدء و [[هدف]] و [[غایت]] را فراموش نکند و معنای أُمرتُ انتزاعی نیست، بلکه اهلیت و صلاحیت [[امر تکوینی]] را پیدا کردن است، که پیش از همه [[امت]]، [[اول المسلمین]] باشد: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و فرمان یافته‌ام که نخستین فرمانبردار باشم» سوره زمر، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ}}<ref>«بگو آیا جز خداوند آفریننده آسمان‌ها و زمین را سرور گزینم و اوست که (روزی) می‌خوراند و به او نمی‌خورانند؟ بگو فرمان یافته‌ام که نخستین کس باشم که تسلیم (خداوند) می‌شود و (به من گفته‌اند) هرگز از مشرکان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۴.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۱۷۵.</ref>


== [[آیات]] امر و دلالت بر [[حصر حاکمیت]] ==
بنابراین، [[حصر]] [[حق]] "امر" در [[خدای متعال]] به معنای حصر حق حاکمیت در ذات اقدس اوست که در [[آیات]] متعدد [[قرآن کریم]] مورد بیان صریح قرار گرفته است. در ذیل به تعدادی از این [[آیات]] اشاره می‌کنیم:
از جمله واژگانی که در [[قرآن]] برای دلالت بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] به کار رفته، واژه "امر" است.


واژه "امر" که در [[زبان فارسی]] معادل "[[فرمان]]" است، به معنای [[طلب]] الزامی است که از خصوصیات کسی است که [[حق حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] دارد.
۱. {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«همانا پروردگار شما خداوند است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر تخت فرمانروایی و تدبیر استوار گردید روز را با شب می‌پوشاند و روز در پی شب به شتاب روانه است، و خورشید و ماه و ستارگان با دستور او به تسخیر درآمده‌اند، همانا آفرینش و فرمان مخصوص اوست بزرگ است پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>. در این [[آیه]]، پس از بیان [[آفرینش]] [[آسمانها]] و [[زمین]] و سپس [[تدبیر]] آنها با دست توانای [[خداوند]] (جل ذکره) بر انحصار "[[خلق]]" و "امر" در [[ذات اقدس حق تعالی]] تصریح و تأکید شده است: {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}}. [[خلق]] به معنای [[آفرینش]] است و امر به معنای "[[فرمان]]" که کار [[فرمانروایان]] است. [[خدای متعال]] با جمله {{متن قرآن|لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}} [[حصر]] [[خالقیت]] و نیز [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] را در ذات اقدس خویش اعلام کرده است. دلالت "امر" بر [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] معلوم است، دلالت [[آیه]] بر "[[حصر]]" این "امر" که به معنای [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] است، در [[ذات اقدس حق تعالی]] نیز با تقدیم جار و مجرور روشن است؛ زیرا تقدیم جار و مجرور بر متعلق، مفید حصر است.


در گذشته گفتیم [[امر و نهی]] از ویژگی‌های [[حاکمیت]] است، و تنها [[حاکم]] است که [[حق]] دارد [[طلب]] الزامی کند، و [[طلب]] الزامی خود را در قالب "امر یا [[نهی]]" بیان کند.
۲. {{متن قرآن|وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ * أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ}}<ref>«سوگند به کتاب روشنگر * همانا ما آن را در شب مبارکی فروفرستادیم، ما هشدار دهنده بودیم * در آن شب هر فرمان حکیمانه جدا کننده حق از باطل صادر می‌شود * فرمانی از ما که فرستنده رسولانیم» سوره دخان، آیه ۲-۵.</ref>.
 
بنابراین، [[حصر]] [[حق]] "امر" در [[خدای متعال]] به معنای [[حصر حق حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] اوست که در [[آیات]] متعدد [[قرآن کریم]] مورد بیان صریح قرار گرفته است. در ذیل به تعدادی از این [[آیات]] اشاره می‌کنیم:
 
۱. {{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«همانا پروردگار شما خداوند است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر تخت فرمانروایی و تدبیر استوار گردید روز را با شب می‌پوشاند و روز در پی شب به شتاب روانه است، و خورشید و ماه و ستارگان با دستور او به تسخیر درآمده‌اند، همانا آفرینش و فرمان مخصوص اوست بزرگ است پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>. در این [[آیه]]، پس از بیان [[آفرینش]] [[آسمانها]] و [[زمین]] و سپس [[تدبیر]] آنها با دست توانای [[خداوند]] (جل ذکره) بر انحصار "[[خلق]]" و "امر" در [[ذات اقدس حق تعالی]] تصریح و تأکید شده است: {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}}. [[خلق]] به معنای [[آفرینش]] است و امر به معنای "[[فرمان]]" که کار [[فرمانروایان]] است. [[خدای متعال]] با جمله {{متن قرآن|لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}} [[حصر]] [[خالقیت]] و نیز [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] را در ذات [[اقدس]] خویش اعلام کرده است. دلالت "امر" بر [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] معلوم است، دلالت [[آیه]] بر "[[حصر]]" این "امر" که به معنای [[حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] است، در [[ذات اقدس حق تعالی]] نیز با تقدیم جار و مجرور روشن است؛ زیرا تقدیم جار و مجرور بر متعلق، مفید [[حصر]] است.
 
۲. {{متن قرآن|وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ * أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا کنَّا مُرْسِلِینَ}}<ref>«سوگند به کتاب روشنگر * همانا ما آن را در شب مبارکی فروفرستادیم، ما هشدار دهنده بودیم * در آن شب هر فرمان حکیمانه جدا کننده حق از باطل صادر می‌شود * فرمانی از ما که فرستنده رسولانیم» سوره دخان، آیه ۲-۵.</ref>.


و نظیر این [[آیات]] در [[سوره قدر]] نیز آمده است: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ * لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ * تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ * سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ}}<ref>«ما قرآن را در شب قدر فروفرستادیم * چه می‌دانی شب قدر چیست؟ * شب قدر بهتر از هزار ماه است * در آن شب فرشتگان و روح فروفرستاده می‌شوند به اذن پروردگارشان با هر فرمان و دستور * آن شب همواره سلام است تا دمیدن سپیده صبح» سوره قدر، آیه ۱-۵.</ref>.
و نظیر این [[آیات]] در [[سوره قدر]] نیز آمده است: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ * لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ * تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ * سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ}}<ref>«ما قرآن را در شب قدر فروفرستادیم * چه می‌دانی شب قدر چیست؟ * شب قدر بهتر از هزار ماه است * در آن شب فرشتگان و روح فروفرستاده می‌شوند به اذن پروردگارشان با هر فرمان و دستور * آن شب همواره سلام است تا دمیدن سپیده صبح» سوره قدر، آیه ۱-۵.</ref>.


در این مجموعه از [[آیات]] به [[اوامر]] [[حکومتی]] [[خداوند]] اشاره شده است که برای [[تدبیر امر]] [[خلق]] بر [[نبی اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] [[هدی]] {{عم}} پس از او نازل می‌شود، و از این طریق [[نظام]] [[امر الهی]] در [[جامعه بشر]] و در [[جهان آفرینش]] به [[اجرا]] در می‌آید.
در این مجموعه از [[آیات]] به [[اوامر]] [[حکومتی]] [[خداوند]] اشاره شده است که برای [[تدبیر امر]] [[خلق]] بر [[نبی اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] [[هدی]] {{عم}} پس از او نازل می‌شود، و از این طریق [[نظام]] [[امر الهی]] در [[جامعه بشر]] و در [[جهان آفرینش]] به اجرا در می‌آید.


[[علی بن ابراهیم قمی]] در تفسیرش به [[سند صحیح]] از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] و [[امام کاظم]] {{عم}} در [[تفسیر آیات]] فوق [[روایت]] می‌کند: "در [[تفسیر]]: {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} فرمود: یعنی در [[شب قدر]] [[خداوند]] مقدر می‌فرماید هر [[حق]] و باطلی را و آنچه در آن سال رخ خواهد داد و هر [[تغییر]] و مشیّـتی که [[خدا]] [[اراده]] کرده است، آنچه را بخواهد از اجل‌ها و [[ارزاق]] و [[بلاها]] و عوارض و [[بیماری‌ها]] را مقدم می‌دارد، و آنچه را بخواهد می‌افزاید و آنچه را بخواهد می‌کاهد، [[رسول خدا]] نیز آنچه را [[خدا]] به او [[وحی]] کرده است به [[امیرالمؤمنین]] منتقل می‌کند، و [[امیرالمؤمنین]] نیز آن را به [[امامان]] یکی پس از دیگری منتقل می‌کند تا به دست [[صاحب الزمان]] {{ع}} برسد"<ref>{{متن حدیث|{{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ}} يعني في ليلة القدر {{متن قرآن|كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} اي يقدّر اللَّه عزّ و جلّ كل امر من الحق و الباطل و ما يكون في تلك السنة، و له فيه البداء و المشية، يقدم ما يشاء و يؤخر ما يشاء من الآجال و الأرزاق و البلايا و الاعراض و الأمراض، و يزيد فيه ما يشاء و ينقص ما يشاء، و يلقيه [[رسول الله]] {{صل}} إلى أمير المؤمنين {{ع}}، و يلقيه أمير المؤمنين إلى الائمة {{عم}}، حتى ينتهى ذلك إلى [[صاحب الزمان]] {{ع}}}}؛العروسی، تفسیر نورالثقلین، ج۶، ص۴۵۴.</ref>.
[[علی بن ابراهیم قمی]] در تفسیرش به سند صحیح از [[امام باقر]] و [[امام صادق]] و [[امام کاظم]] {{عم}} در [[تفسیر آیات]] فوق [[روایت]] می‌کند: "در [[تفسیر]]: {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} فرمود: یعنی در [[شب قدر]] [[خداوند]] مقدر می‌فرماید هر [[حق]] و باطلی را و آنچه در آن سال رخ خواهد داد و هر [[تغییر]] و مشیّتی که [[خدا]] [[اراده]] کرده است، آنچه را بخواهد از اجل‌ها و [[ارزاق]] و [[بلاها]] و عوارض و [[بیماری‌ها]] را مقدم می‌دارد، و آنچه را بخواهد می‌افزاید و آنچه را بخواهد می‌کاهد، [[رسول خدا]] نیز آنچه را [[خدا]] به او [[وحی]] کرده است به [[امیرالمؤمنین]] منتقل می‌کند، و [[امیرالمؤمنین]] نیز آن را به [[امامان]] یکی پس از دیگری منتقل می‌کند تا به دست [[صاحب الزمان]] {{ع}} برسد"<ref>{{متن حدیث|{{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ}} يعني في ليلة القدر {{متن قرآن|كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} اي يقدّر اللَّه عزّ و جلّ كل امر من الحق و الباطل و ما يكون في تلك السنة، و له فيه البداء و المشية، يقدم ما يشاء و يؤخر ما يشاء من الآجال و الأرزاق و البلايا و الاعراض و الأمراض، و يزيد فيه ما يشاء و ينقص ما يشاء، و يلقيه [[رسول الله]] {{صل}} إلى أمير المؤمنين {{ع}}، و يلقيه أمير المؤمنين إلى الائمة {{عم}}، حتى ينتهى ذلك إلى [[صاحب الزمان]] {{ع}}}}؛العروسی، تفسیر نورالثقلین، ج۶، ص۴۵۴.</ref>.


و در [[اصول کافی]] به [[سند صحیح]] از [[حمران بن اعین]] [[روایت]] کرده است: "از [[امام باقر]] {{ع}} پرسید درباره قول [[خدا]]: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ}} [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: آری [[شب قدر]] در هر سال در دهه آخر [[ماه رمضان]] است و [[قرآن]] جز در [[شب قدر]] نازل نگردید. [[خدا]] فرمود: در آن [[شب]] هر [[فرمان]] حکیمانه جداکننده [[حق]] از [[باطل]] صادر می‌شود یعنی درآن [[شب]] همه مقدرات سال معیّن می‌شود تا سال [[آینده]] هر [[خیر و شر]] و [[طاعت]] و معصیتی و هر مولود و أجل و رزقی<ref>{{متن حدیث|أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ}} قَالَ نَعَمْ لَيْلَةُ الْقَدْرِ وَ هِيَ‏ فِي‏ كُلِ‏ سَنَةٍ فِي‏ شَهْرِ رَمَضَانَ‏ فِي‏ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَلَمْ‏ يُنْزَلِ‏ الْقُرْآنُ‏ إِلَّا فِي‏ لَيْلَةِ الْقَدْرِ. قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} قَالَ: يُقَدَّرُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ كُلُّ شَيْ‏ءٍ يَكُونُ فِي تِلْكَ السَّنَةِ إِلَى مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ خَيْرٍ وَ شَرٍّ وَ طَاعَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ وَ مَوْلُودٍ وَ أَجَلٍ أَوْ رِزْقٍ...}}؛ اصول کافی، ج۴، ص۱۵۷.</ref>.
و در [[اصول کافی]] به سند صحیح از [[حمران بن اعین]] [[روایت]] کرده است: "از [[امام باقر]] {{ع}} پرسید درباره قول [[خدا]]: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ}} [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: آری [[شب قدر]] در هر سال در دهه آخر [[ماه رمضان]] است و [[قرآن]] جز در [[شب قدر]] نازل نگردید. [[خدا]] فرمود: در آن شب هر [[فرمان]] حکیمانه جداکننده [[حق]] از [[باطل]] صادر می‌شود یعنی درآن شب همه مقدرات سال معیّن می‌شود تا سال [[آینده]] هر [[خیر و شر]] و [[طاعت]] و معصیتی و هر مولود و أجل و رزقی<ref>{{متن حدیث|أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ {{ع}} عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ}} قَالَ نَعَمْ لَيْلَةُ الْقَدْرِ وَ هِيَ‏ فِي‏ كُلِ‏ سَنَةٍ فِي‏ شَهْرِ رَمَضَانَ‏ فِي‏ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَلَمْ‏ يُنْزَلِ‏ الْقُرْآنُ‏ إِلَّا فِي‏ لَيْلَةِ الْقَدْرِ. قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن|فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ}} قَالَ: يُقَدَّرُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ كُلُّ شَيْ‏ءٍ يَكُونُ فِي تِلْكَ السَّنَةِ إِلَى مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ خَيْرٍ وَ شَرٍّ وَ طَاعَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ وَ مَوْلُودٍ وَ أَجَلٍ أَوْ رِزْقٍ...}}؛ اصول کافی، ج۴، ص۱۵۷.</ref>.


حاصل آنکه: [[آیات]] مربوط به {{متن قرآن|لَيْلَةِ الْقَدْرِ}} [[برنامه حکومت]] بالفعل [[الهی]] بر [[جهان]] و [[انسان]]، و طراحی سالانه آن را در [[شب قدر]] بازگو می‌کنند.
حاصل آنکه: [[آیات]] مربوط به {{متن قرآن|لَيْلَةِ الْقَدْرِ}} [[برنامه حکومت]] بالفعل [[الهی]] بر [[جهان]] و [[انسان]]، و طراحی سالانه آن را در [[شب قدر]] بازگو می‌کنند.
خط ۶۱: خط ۴۱:
در این دو [[آیه]]، اشاره به [[سلطنت]] و [[حکومتی]] شده که از سوی [[خدا]] به [[انبیای بنی‌اسرائیل]] عطا شده و نیز به فرمان‌های رسا و روشن یا [[بینات]] امری اشاره شده است که از سوی [[خدا]] به آنان داده شده است.
در این دو [[آیه]]، اشاره به [[سلطنت]] و [[حکومتی]] شده که از سوی [[خدا]] به [[انبیای بنی‌اسرائیل]] عطا شده و نیز به فرمان‌های رسا و روشن یا [[بینات]] امری اشاره شده است که از سوی [[خدا]] به آنان داده شده است.


این [[بینات]] [[امر]] و فرمان‌های رسا و روشن همان [[شریعت الهی]] است که از سوی [[خدا]] بر [[انبیای بنی‌اسرائیل]] فرو فرستاده شده و در [[آیه]] [[چهل]] و چهارم [[سوره مائده]] به آن اشاره شده است: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ}}<ref>«همانا ما تورات را فروفرستادیم که در آن هدایت و نور است که انبیای فرمانبردار و اوصیای انبیاء و عالمان به تورات به آن برای یهودیان حکم کنند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref>.
این [[بینات]] [[امر]] و فرمان‌های رسا و روشن همان [[شریعت الهی]] است که از سوی [[خدا]] بر انبیای بنی‌اسرائیل فرو فرستاده شده و در [[آیه]] [[چهل]] و چهارم [[سوره مائده]] به آن اشاره شده است: {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ}}<ref>«همانا ما تورات را فروفرستادیم که در آن هدایت و نور است که انبیای فرمانبردار و اوصیای انبیاء و عالمان به تورات به آن برای یهودیان حکم کنند» سوره مائده، آیه ۴۴.</ref>.


سپس به [[شریعت]] امری که بر [[رسول الله]] [[محمد مصطفی]] {{صل}} نازل شده اشاره فرموده است که: {{متن قرآن|ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>«سپس تو را بر آیینی از فرمان قرار دادیم، پس از آن پیروی کن، و از هوای نفس جاهلان پیروی مکن» سوره جاثیه، آیه ۱۸.</ref>.
سپس به [[شریعت]] امری که بر [[رسول الله]] [[محمد مصطفی]] {{صل}} نازل شده اشاره فرموده است که: {{متن قرآن|ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ}}<ref>«سپس تو را بر آیینی از فرمان قرار دادیم، پس از آن پیروی کن، و از هوای نفس جاهلان پیروی مکن» سوره جاثیه، آیه ۱۸.</ref>.


از [[تقابل]] بین امر به [[اتّباع]] از [[شریعت]] [[امر الهی]] با [[نهی]] از [[اتّباع اهواء]] [[نادانان]] و [[جاهلان]] چنین استفاده می‌شود که تنها [[شریعت]] امری که جواز [[اتّباع]] دارد، [[شریعت]] [[امر الهی]] است که بر [[رسول خدا]] نازل شده و هر [[شریعت]] [[امر]] و هر [[حکم]] و [[فرمان]] دیگری [[حکم]] و [[فرمان]] جاهلانی است که با [[حکم]] و [[فرمان]] جاهلانه خویش بر [[مردم]] [[ستم]] روا می‌دارند. {{متن قرآن|إِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«و همانا ستمکاران برخی پیوسته به برخی دیگرند و خداوند فرمانروای پرهیزگاران است» سوره جاثیه، آیه ۱۹.</ref>.
از تقابل بین امر به [[اتّباع]] از [[شریعت]] [[امر الهی]] با [[نهی]] از [[اتّباع اهواء]] [[نادانان]] و [[جاهلان]] چنین استفاده می‌شود که تنها [[شریعت]] امری که جواز [[اتّباع]] دارد، [[شریعت]] [[امر الهی]] است که بر [[رسول خدا]] نازل شده و هر [[شریعت]] [[امر]] و هر [[حکم]] و [[فرمان]] دیگری [[حکم]] و [[فرمان]] جاهلانی است که با [[حکم]] و [[فرمان]] جاهلانه خویش بر [[مردم]] [[ستم]] روا می‌دارند. {{متن قرآن|إِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«و همانا ستمکاران برخی پیوسته به برخی دیگرند و خداوند فرمانروای پرهیزگاران است» سوره جاثیه، آیه ۱۹.</ref>.


بنابراین، در [[آیات]] فوق الذکر، جواز [[تبعیت]] تنها به امر و فرمانی اختصاص داده شده است که از سوی [[خدا]] بر [[رسول خدا]] فرو فرستاده شده و با دلالت بر انحصار [[ولایت متقین]] در [[ذات اقدس حق تعالی]]: {{متن قرآن|وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ}} بر این [[حقیقت]] تأکید شده که جز [[خدا]] کسی [[شایستگی]] [[امر و نهی]] و [[فرمان]] ندارد و لذا [[متقیان]] و [[پرهیزگاران]] جز از [[ولایت خداوند]] [[پیروی]] نمی‌کنند و جز به [[فرمان]] او گردن نمی‌نهند<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۱.</ref>.
بنابراین، در [[آیات]] فوق الذکر، جواز [[تبعیت]] تنها به امر و فرمانی اختصاص داده شده است که از سوی [[خدا]] بر [[رسول خدا]] فرو فرستاده شده و با دلالت بر انحصار [[ولایت متقین]] در [[ذات اقدس حق تعالی]]: {{متن قرآن|وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ}} بر این [[حقیقت]] تأکید شده که جز [[خدا]] کسی شایستگی [[امر و نهی]] و [[فرمان]] ندارد و لذا [[متقیان]] و [[پرهیزگاران]] جز از [[ولایت خداوند]] [[پیروی]] نمی‌کنند و جز به [[فرمان]] او گردن نمی‌نهند<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۱ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۱]]؛ [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام ج۳]]، ص ۱۱۹.</ref>.
 
== قرآن و امر به پیامبر ==
هرچند تمام [[قرآن]] [[فرمان]] به [[پیامبر]] است، اما مراد آن دسته از آیاتی است که با لفظ امر آمده و اهمیت خاصی شاید برای مخاطبان داشته که به صراحت بیان شده است.
# {{متن قرآن|إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«جز این نیست که فرمان یافته‌ام تا پروردگار این شهر را که خداوند آن را محترم داشته است بپرستم و همه چیز از آن اوست و فرمان یافته‌ام که از فرمانبرداران باشم» سوره نمل، آیه ۹۱.</ref>؛
# {{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ * وَأُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«بگو: من فرمان یافته‌ام که خداوند را در حالی که دین (خویش) را برای او ناب می‌دارم بپرستم * و فرمان یافته‌ام که نخستین فرمانبردار باشم» سوره زمر، آیه ۱۱-۱۲.</ref>؛
# {{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«بگو آیا جز خداوند آفریننده آسمان‌ها و زمین را سرور گزینم و اوست که (روزی) می‌خوراند و به او نمی‌خورانند؟ بگو فرمان یافته‌ام که نخستین کس باشم که تسلیم (خداوند) می‌شود و (به من گفته‌اند) هرگز از مشرکان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۴.</ref>؛
# {{متن قرآن|قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«بگو: بی‌گمان نمازم و نیایشم و زندگیم و مرگم از آن خداوند پروردگار جهانیان است * که او را شریکی نیست و به این فرمان یافته‌ام و من نخستین مسلمانم» سوره انعام، آیه ۱۶۲-۱۶۳.</ref>؛
# {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«بگو: ای مردم! اگر در دین من شک دارید پس (بدانید که) من کسانی را که به جای خداوند می‌پرستید نمی‌پرستم ولی خداوندی را می‌پرستم که جان شما را می‌ستاند و فرمان یافته‌ام که از مؤمنان باشم» سوره یونس، آیه ۱۰۴.</ref>؛
# {{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ}}<ref>«و کسانی که به آنان کتاب (آسمانی) داده‌ایم از آنچه بر تو فرو فرستاده شده است، شادی می‌کنند؛ و از گروه‌ها (ی کافر) کسی است که دیگری را انکار می‌کند؛ بگو: من فرمان یافته‌ام که خداوند را بپرستم و با او شریک قرار ندهم؛ (مردم را) به سوی او فرا می‌خوانم و بازگ» سوره رعد، آیه ۳۶.</ref>؛
# {{متن قرآن|فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَقُلْ آمَنْتُ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ كِتَابٍ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ اللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ}}<ref>«پس به همین (یگانگی مردم را) فرا خوان و چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و از هوس‌های آنان پیروی مکن و بگو: به هر کتابی که خداوند فرو فرستاده است ایمان دارم و فرمان یافته‌ام که میان شما دادگری کنم، خداوند پروردگار ما و شماست، کردارهای ما از آن ما و کردا» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>؛
# {{متن قرآن|فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«پس چنان که فرمان یافته‌ای پایداری کن و (نیز) آنکه همراه تو (به سوی خداوند) بازگشته است (پایداری کند) و سرکشی نورزید که او به آنچه انجام می‌دهید بیناست» سوره هود، آیه ۱۱۲.</ref>؛
# {{متن قرآن|فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«از این روی آنچه فرمان می‌یابی آشکار کن و از مشرکان روی بگردان» سوره حجر، آیه ۹۴.</ref>؛
# {{متن قرآن|وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا}}<ref>«و خانواده‌ات را به نماز فرمان ده و بر آن شکیب کن، ما از تو روزی نمی‌خواهیم که خود، تو را روزی می‌دهیم و سرانجام (نیک) برای پرهیزگاری است» سوره طه، آیه ۱۳۲.</ref>؛
# {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ}}<ref>«و بدین‌گونه ما روحی از امر خویش را به تو وحی کردیم؛ تو نمی‌دانستی کتاب و ایمان چیست ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بدان از بندگان خویش هر که را بخواهیم راهنمایی می‌کنیم و بی‌گمان تو، به راهی راست راهنمایی می‌کنی» سوره شوری، آیه ۵۲.</ref>.
 
'''نکات:'''


==[[آیات]] امر==
امر در این [[آیات]] شامل [[فرمان]]، [[خواسته‌ها]] و [[وحی]] می‌شود و دلالت بر [[عصمت انبیاء]] می‌کند، زیرا "امر" بُعد [[تربیتی]] و هدایتی دارد، که ساختمان وجودی [[پیامبران]] و مسیر حرکتی آنها و [[ابتلائات]] و امتحان‌های آنان، هماهنگ می‌شود به گونه‌ای است؛ که [[پیامبر]] را آماده کرده که از [[عبودیت]] [[حق]] خارج نشود و مبدء و [[هدف]] و غایت را فراموش نکند و معنای أُمرتُ انتزاعی نیست، بلکه اهلیت و صلاحیت [[امر تکوینی]] را پیدا کردن است، که پیش از همه [[امت]]، اول المسلمین باشد: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و فرمان یافته‌ام که نخستین فرمانبردار باشم» سوره زمر، آیه ۱۲.</ref>، {{متن قرآن|قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ}}<ref>«بگو آیا جز خداوند آفریننده آسمان‌ها و زمین را سرور گزینم و اوست که (روزی) می‌خوراند و به او نمی‌خورانند؟ بگو فرمان یافته‌ام که نخستین کس باشم که تسلیم (خداوند) می‌شود و (به من گفته‌اند) هرگز از مشرکان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۴.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۱۷۵.</ref>
از جمله آیات دالّۀ بر [[حصر حاکمیت]] و [[سلطنت]] در [[ذات اقدس حق تعالی]] آیات متضمن واژۀ «امر» است. در گذشته توضیح دادیم [[حاکمیّت]] همان [[حق امر و نهی]] است، در [[آیات کریمۀ قرآن]] بر [[انحصار]] این [[حق]] در ذات [[حق متعال]] تأکید شده است.
از جمله آیات متضمن واژۀ امر که بر انحصار [[حق امر]] در [[ذات خداوند]] دلالت دارد دو آیۀ ذیل است:
{{متن قرآن|إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ}}<ref>«به راستی پروردگارتان همان خداوند است که آسمان‌ها و زمین را در شش روز آفرید سپس بر اورنگ (فرمانفرمایی جهان) استیلا یافت، شب را بر روز می‌پوشاند -که آن را شتابان می‌جوید- و خورشید و ماه و ستارگان را رام فرمان خویش آفرید؛ آگاه باشید که آفرینش و فرمان او راست؛ بزرگوار است خداوند پروردگار جهانیان» سوره اعراف، آیه ۵۴.</ref>.
جملۀ {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ}} به دلیل تقدم جار و مجرور بر متعلق، دلالت بر انحصار آفرینندگی و [[فرمانروایی]] در ذات خداوند دارد.
{{متن قرآن|وَلَوْ أَنَّ قُرْآنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتَى بَلْ لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا}}<ref>«و اگر قرآنی بود که کوهساران بدان به جنبش می‌افتاد یا زمین با آن پاره پاره می‌شد یا با آن مردگان به سخن آورده می‌شدند (باز ایمان نمی‌آوردند و کار ایمانشان با شما نیست)؛ بلکه تمام کارها از آن خداوند است» سوره رعد، آیه ۳۱.</ref>.
جملۀ {{متن قرآن|لِلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا}} دلالت بر [[حصر]] «امر» در ذات اقدس حق تعالی دارد، و مقصود از «امر» به قرینۀ [[سیاق]]، [[فرمان]] است که جمع آن «[[اوامر]]» است، نه امر به معنای «شیء» که جمع آن «امور» است.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۳، ص ۱۱۹</ref>


== منابع ==
== منابع ==
Bahmani
مدیران
۱۳۰٬۲۶۲

ویرایش

برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/1340729...1341860»