|
|
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = اطاعت | | | موضوع مرتبط = اطاعت |
| | عنوان مدخل = [[اطاعت]] | | | عنوان مدخل = اطاعت |
| | مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[اطاعت در حقوق اسلامی]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]] | | | مداخل مرتبط = [[اطاعت در لغت]] - [[اطاعت در قرآن]] - [[اطاعت در حدیث]] - [[اطاعت در اصول فقه]] - [[اطاعت در فقه اسلامی]] - [[اطاعت در حقوق اسلامی]] - [[اطاعت در معارف دعا و زیارات]] - [[اطاعت در معارف و سیره نبوی]] - [[اطاعت در معارف و سیره سجادی]] - [[اطاعت در معارف و سیره رضوی]] |
| | پرسش مرتبط = | | | پرسش مرتبط = |
| }} | | }} |
|
| |
|
| == مقدمه == | | == مقدمه == |
| این واژه از ریشه "ط ـ وـ ع" "ضد کَرْه" بهمعنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییساللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص۵۲۹؛ التحقیق، ج۷، ص۱۳۸، «طوع».</ref>.
| | اطاعت از ریشه "ط ـ وـ ع" "ضد کَرْه" بهمعنای [[فرمان]] بردن<ref>مقاییساللغه، ج۳، ص۴۳۱؛ المصباح، ج۲، ص۳۸۰، «طوع».</ref> همراه با [[خضوع]] و رغبت است<ref>مفردات، ص۵۲۹؛ التحقیق، ج۷، ص۱۳۸، «طوع».</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۴۱.</ref>. |
|
| |
|
| در تفاوت "[[اطاعت]]" با "[[اِتّباع]]" و "[[اجابت]]" گفتهاند: [[اطاعت]] [[فرمانبری]] از موجودی [[برتر]] است، در حالی که [[اِتّباع]]، مطلق [[پیروی]] با [[فرمان]] یا بدون [[فرمان]]، و [[اجابت]]، [[پذیرش]] درخواست موجود زیر دست است <ref>التحقیق، ج۱، ص۳۷۷، «تبع».</ref>.
| | همچنین اطاعت به معانی دیگری نیز آمده است مانند: [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>. |
|
| |
|
| واژه [[اطاعت]] و مشتقات آن ۷۸ بار در [[قرآن]] بهکار رفته و مضمون آن از برخی [[آیات]] نیز که مشتمل بر این واژه و مشتقات آن نیست، استفاده میشود<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج ۳، ص ۵۲۷ - ۵۳۵.</ref>.
| | در تفاوت "[[اطاعت]]" با "[[اِتّباع]]" و "[[اجابت]]" گفتهاند: [[اطاعت]] [[فرمانبری]] از موجودی [[برتر]] است، در حالی که [[اِتّباع]]، مطلق [[پیروی]] با [[فرمان]] یا بدون [[فرمان]]، و [[اجابت]]، پذیرش درخواست موجود زیر دست است <ref>التحقیق، ج۱، ص۳۷۷، «تبع».</ref>. |
|
| |
|
| [[اطاعت]]: عمل به مقتضای [[حکم]] با رغبت و [[خضوع]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۳۷.</ref> در مقابل "[[کراهت]]"<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۸، ص۲۴۱.</ref>؛ [[امرپذیری]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۹.</ref>، [[اطاعت کردن]]<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۱۰.</ref>، [[تن دردادن]] و [[گردن نهادن]]. اصل آن "طوع" به معنای [[همراهی]] و [[تسلیم]]<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۳۱.</ref>.
| | "طَوْع" به لحاظ معنی، مانند [[طاعت]] است با این تفاوت که [[طاعت]]، بیشتر به عنوان [[امتثال امر]] و [[اطاعت]] از [[فرمان]] کسی به کار میرود در حالی که "طَوْع" به معنای با رغبت و میل خود و به صورت داوطلبانه کاری را انجام دادن است. به همین جهت {{متن قرآن|تَطَوَّعَ}} به معنای تبرّع و انجام امور غیر [[واجب]] به کار رفته است، مانند: {{متن قرآن|فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ}}<ref>«و هر که خود خواسته، خیری (بیش) دهد، برای او بهتر است» سوره بقره، آیه ۱۸۴.</ref>. {{متن قرآن|تَطَوَّعَ}} از مصدر "تطویع" به معنای "ترغیب و تسهیل و تزیین" نیز به کار رفته است مانند: {{متن قرآن|فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ}}<ref>«نفس (امّاره) او کشتن برادرش را بر وی آسان گردانید پس او را کشت» سوره مائده، آیه ۳۰.</ref>.<ref>[[مصطفی جعفرپیشه فرد|جعفرپیشه فرد، مصطفی]]، [[اطاعت - جعفرپیشه فرد (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۳]]، ص ۵۲۷ – ۵۳۵؛ [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> |
| | |
| اِطاعت از ریشه "طوع" به معنی [[انقیاد]] و [[فرمانبرداری]]، [[سرسپردگی]] و [[تسلیم]] [[فرمان]] بودن است و ضد آن "کَرْه" به معنی ناخوش داشتن است.
| |
| | |
| "طَوْع" به لحاظ معنی، مانند [[طاعت]] است با این تفاوت که [[طاعت]]، بیشتر به عنوان [[امتثال امر]] و [[اطاعت]] از [[فرمان]] کسی به کار میرود در حالی که "طَوْع" به معنای با رغبت و میل خود و به صورت داوطلبانه کاری را انجام دادن است. به همین جهت {{متن قرآن|تَطَوَّعَ}} به معنای تبرّع و انجام امور غیر [[واجب]] به کار رفته است، مانند: {{متن قرآن|فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ}}<ref>«و هر که خود خواسته، خیری (بیش) دهد، برای او بهتر است» سوره بقره، آیه ۱۸۴.</ref>. {{متن قرآن|تَطَوَّعَ}} از مصدر "تطویع" به معنای "[[ترغیب]] و تسهیل و تزیین" نیز به کار رفته است مانند: {{متن قرآن|فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ}}<ref>«نفس (امّاره) او کشتن برادرش را بر وی آسان گردانید پس او را کشت» سوره مائده، آیه ۳۰.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[اطاعت - کوشا (مقاله)|مقاله «اطاعت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | |
| | |
| [[اطاعت]] در لغت، مصدر فعل اطاعة است. زمانی که کسی از دیگری [[فرمانبرداری]] کند و از [[دستور]] او [[پیروی]] کند و با او [[مخالفت]] نکند، اینگونه گفته میشود: أطاعه، وأطاع له، وطاع له<ref>به ترتيب ملاحظه شود: كتاب العين، والنهاية (لابن الأثير) ولسان العرب: «طوع».</ref>. [[طاعت]] زمانی بهکار می رود که امری در کار باشد <ref>المصباح المنیر «طوع».</ref> یا میتوان اینگونه گفت که [[فرمانپذیری]] بیشتر در جایی است که امری باشد <ref>معجم مفردات ألفاظ القرآن (للراغب الإصفهاني): «طوع».</ref><ref>[[انصاری، محمد علی|محمد علی انصاری]]، [[موسوعة الفقهیة المیسرة (کتاب)|موسوعة الفقهیة المیسرة]].</ref> | |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{مدخل وابسته}}
| |
| * [[اتباع]]
| |
| * [[اتباع حق]]
| |
| * [[اراده اطاعت]]
| |
| * [[استثقال اطاعت]]
| |
| * [[استحقاق ثواب]]
| |
| * [[استحقاق مدح]]
| |
| * [[امتثال]]
| |
| * [[انقیاد]]
| |
| * [[اوامر و نواهی]]
| |
| * [[آیه اطاعت]]
| |
| * [[بیعت اطاعت]]
| |
| * [[تأسی]]
| |
| * [[تجری]]
| |
| * [[تسلیم]]
| |
| * [[تمکین]]
| |
| * [[تنافی کفر و اطاعت]]
| |
| * [[تنعم به اطاعت]]
| |
| * [[توحید در اطاعت]]
| |
| * [[ثواب اطاعت]]
| |
| * [[ثواب و عقاب]]
| |
| * [[حسن طاعات]]
| |
| * [[داعی به اطاعت]]
| |
| * [[طاعات عبد]]
| |
| * [[طاعات کافر]]
| |
| * [[طاعات مطلقه]]
| |
| * [[طاعات مفترضه]]
| |
| * [[اطاعت از ابوین]]
| |
| * [[اطاعت از امام]]
| |
| * [[اطاعت از امام مهدی]]
| |
| * [[اطاعت از اوصیای انبیا]]
| |
| * [[اطاعت از اولی الامر]]
| |
| * [[اطاعت از حاکم جائر]]
| |
| * [[اطاعت از خدا]]
| |
| * [[اطاعت از رسول خدا]]
| |
| * [[اطاعت از زوج]]
| |
| * [[اطاعت از غیر معصوم]]
| |
| * [[اطاعت از نماینده ولی فقیه]]
| |
| * [[اطاعت از نواب امام]]
| |
| * [[اطاعت الهی]]
| |
| * [[اطاعت امام]]
| |
| * [[اطاعت انبیا در افعال]]
| |
| * [[اطاعت انبیا در اقوال]]
| |
| * [[اطاعت انسان]]
| |
| * [[اطاعت اولوالامر]]
| |
| * [[اطاعت اهل اجماع]]
| |
| * [[اطاعت اهل بیت]]
| |
| * [[اطاعت پیامبر]]
| |
| * [[اطاعت پیامبر خاتم]]
| |
| * [[اطاعت تکوینی]]
| |
| * [[اطاعت خدا]]
| |
| * [[اطاعت در عبادات]]
| |
| * [[اطاعت در غیر عبادات]]
| |
| * [[اطاعت درعبادات]]
| |
| * [[اطاعت درغیرعبادات]]
| |
| * [[اطاعت سلطان جایر]]
| |
| * [[اطاعت سلطان عادل]]
| |
| * [[اطاعت شیطان]]
| |
| * [[اطاعت طاغوت]]
| |
| * [[اطاعت غیر افضل]]
| |
| * [[اطاعت غیر خدا]]
| |
| * [[اطاعت متأخره]]
| |
| * [[اطاعت مخلوق در معصیت خالق]]
| |
| * [[اطاعت مرتد]]
| |
| * [[اطاعت مکلفین]]
| |
| * [[اطاعت ملائکه]]
| |
| * [[اطاعت ولی فقیه]]
| |
| * [[عصیان]]
| |
| * [[علم به مناقب طاعات]]
| |
| * [[قصد قربت در عبادت]]
| |
| * [[کتاب طاعات]]
| |
| * [[گناه]]
| |
| * [[مطیع]]
| |
| * [[مقام افتراض اطاعت]]
| |
| * [[مقام مطیعان]]
| |
| * [[وجوب اطاعت امام]]
| |
| * [[وقت اطاعت]]
| |
| {{پایان مدخل وابسته}}
| |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
