خیانت: تفاوت میان نسخه‌ها

«خیانت» در اصل به معنای نقص است، چنان‌که وفاء در اصل به معنای تمام است؛ سپس در ضد معنای امانت و [[وفا]] به کار رفته است؛ زیرا رعایت نکردن امانت و وفا نقصی به خیانت‌شونده وارد می‌سازد<ref>الکشاف، ج ۲، ص۲۱۳؛ تفسیر نسفی، ج ۲، ص۶۲؛ تاج العروس، ج ۱۸، ص۱۸۳، «خون».</ref>. خیانت را در عربی به [[مخالفت]] با [[حق]] به سبب پیمانشکنی نهانی<ref>مفردات، ص۳۰۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص۷۱۵، «خون».</ref>، خودداری از ادای حقی که ضامن آن شده<ref>التبیان، ج ۵، ص۱۰۵.</ref> و ترک [[خیرخواهی]] در جایی که [[امین]] شمرده شده است<ref>لسان العرب، ج ۴، ص۲۵۲؛ تاج العروس، ج ۱۸، ص۱۸۳، «خون».</ref> و در فارسی به زنهارخواری، نااستواری، پیمانشکنی، [[بی‌وفایی]]، بی‌دیانتی، دغلی و ناراستی‌کردن معنا کرده‌اند<ref>لغت‌نامه، ج ۷، ص۱۰۱۸۷ ـ ۱۰۱۸۸، «خیانت».</ref>.<ref>[[کاظم دلیری|دلیری، کاظم]]، [[خیانت (مقاله)|مقاله «خیانت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]]، ص ۴۱۸.</ref>

== ماهیت خیانت ==

از برخی [[آیات قرآن کریم]] چنین برمی‌آید که خیانت در بیشتر موارد همراه نوعی پنهانکاری است، چنان‌که در جایی پس از اشاره به [[خشم]] گرفتن [[خدا]] به کسانی که پیوسته خیانت می‌کنند<ref>سوره نساء، آیه ۱۰۷.</ref> در بیان احوال آنان، [[شأن]] خیانتکاران را این دانسته است که [[گناه]] خویش را از [[مردم]] پنهان می‌دارند<ref> سوره نساء، آیه ۱۰۸.</ref><ref>تفسیر مراغی، ج ۵، ص۱۴۹.</ref>. برپایه آیه‌ای دیگر، خدا از خیانت [[چشم‌ها]] و آنچه [[دل‌ها]] پنهان می‌کنند [[آگاه]] است<ref>سوره غافر، آیه ۱۹.</ref> از یاد شدن خیانت [[چشم‌ها]] کنار آنچه [[دل‌ها]] پنهان می‌کنند، چنین برداشت می‌شود که مراد از خیانت چشم‌ها همه [[گناهان]] [[چشم]] نیست، بلکه گناهانی است که از دیگران پوشیده می‌مانند<ref>المیزان، ج ۱۷، ص۳۲۰.</ref>. همچنین در روایتی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} خیانت را خصلت پنهانی بدی دانسته‌اند: {{متن حدیث|وأعوذ بک من الخیانة فإنها بئست البِطانة}}<ref>عون المعبود، ج ۴، ص۲۸۴.</ref>.<ref>[[کاظم دلیری|دلیری، کاظم]]، [[خیانت (مقاله)|مقاله «خیانت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]]، ص ۴۱۹.</ref>

== [[حرمت]] و پیامدهای خیانت ==

# '''[[خشم الهی]] و [[عذاب]] آخرت:''' [[قرآن کریم]] با [[نفی]] خیانت از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در زمینه [[غنیمت‌های جنگی]]، او را پیرو [[خشنودی خدا]] می‌شناساند، در حالی که [[خیانتکار]]، گرفتار خشم الهی شده و در [[جهنم]] که بد جایگاهی است، جای می‌گیرد<ref>المیزان، ج ۴، ص۵۷.</ref>.<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۶۱-۱۶۲.</ref>

# '''مایه [[سستی]] در کارهای خیر:''' [[قرآن کریم]] برخی از اقسام خیانت مانند [[شهادت]] ناحق یا [[کتمان]] آن را<ref>جامع البیان، ج ۵، ص۱۵۴؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۴۰۰.</ref> [[اثم]] می‌نامد. ([[مائده]] / ۵، ۱۰۷) واژه اثم نامی برای کارهایی است که سبب سستی و تأخیر انسان در کارهای خیر می‌شود<ref>مفردات، ص۶۳؛ معجم مقاییس اللغه، ج ۱، ص۶۰، «إثم».</ref>، از این رو می‌توان گفت که خیانت سبب سلب [[توفیق]] از انسان و ترک دیگر کارهای خیر می‌شود. برخی از [[آیات]] محبوب نبودن [[خیانتکار]] نزد خدا چنین برداشت کرده‌اند که وی حتی اندکی نیز محبوب خدا نیست و نتیجه گرفته‌اند که خیانت [[گناه]] کبیره‌ای است که هیچ عملی با آن پذیرفته نمی‌شود<ref>بحارالانوار، ج ۹۳، ص۲۹.</ref>

# '''سلب [[نعمت]] و فرودآمدن [[بلا]]:''' از [[آیات قرآن کریم]] برمی‌آید که از جمله آثار خیانت، برچیده شدن سفره [[نعمت‌ها]] و فرودآمدن [[بلاها]] در دنیاست، چنان‌که [[قوم یهود]] بر اثر خیانت پیمانشکنی گرفتار بلاهایی همچون سنگدلی شدند<ref>سوره مائده، آیه ۱۳.</ref>.

# '''[[دورویی]] و [[نفاق]]:''' از دیدگاه [[قرآن کریم]] برخی [[گناهان]] زمینه‌ای برای گناهان دیگر و [[دعوت]] کننده به آنها و به تعبیر روشن‌تر، مادر گناهان دیگر هستند؛ برای نمونه [[خلف وعده]] و [[دروغ]]، خصلت‌هایی هستند که تخم نفاق را در [[دل]] می‌پرورانند<ref>{{متن قرآن|فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًۭا فِى قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُۥ بِمَآ أَخْلَفُوا۟ ٱللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا۟ يَكْذِبُونَ}} «آنگاه به کیفر شکستن پیمانی که با خداوند بسته بودند و دروغی که می‌گفتند (خداوند) تا روزی که به لقای او برسند دورویی را در دل‌هایشان بر جای نهاد» سوره توبه، آیه ۷۷.</ref>.

# '''نرسیدن به [[هدف]]:''' از [[سنت‌های الهی]] درباره خیانتگران این است که چون خیانت در دایره [[باطل]] است، همچون همه [[باطل‌ها]] [[پایداری]] ندارد. خیانت ابزاری [[نامشروع]] برای رسیدن به هدف است، از این‌رو [[خدا]] خائنان را در کارشان [[تأیید]] و در خیانتشان [[هدایت]] نمی‌کند، بنابراین سرانجام خائنان جز رسوایی و سرافکندگی و نتیجه عکس گرفتن از هدفشان نیست<ref>جامع البیان، ج ۷، ص۳۱۱؛ نیز رک: مجمع البیان، ج ۵، ص۳۶۸؛ المیزان، ج ۱۱، ص۱۹۷.</ref>.

# '''مبغوض شدن و سلب [[شایستگی]] برای مسیولیت‌های [[اجتماعی]]:''' از آثار طبیعی خیانت، این است که [[اعتماد عمومی]] به شخص [[خائن]] کاهش می‌یابد و در [[جامعه]] مبغوض همگان قرار می‌گیرد و در پی آن، او را شایسته پست‌های گوناگون اجتماعی نمی‌دانند، چون لازمِ هر مسئولیتی [[امانتداری]] است<ref>سوره قصص، آیه ۲۶.</ref> از سویی دیگر، از آثار طبیعی ترک خیانت این است که شخص [[امین]]، نزد همگان اعتبار می‌یابد و در واگذاری پست‌ها و مسئولیت‌های اجتماعی او را در اولویت می‌نهند<ref>[[کاظم دلیری|دلیری، کاظم]]، [[خیانت (مقاله)|مقاله «خیانت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]]، ص۴۲۸ ـ ۴۳۱.</ref>.

== عوامل ترک خیانت ==

== منابع ==

{{منابع}}

# [[پرونده:000063.jpg|22px]] [[کاظم دلیری|دلیری، کاظم]]، [[خیانت (مقاله)|مقاله «خیانت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲''']]

[[رده:رذایل اخلاقی]]